Nội dung: Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người?. Luyện tập: HS đọc và làm theo SGK, GV [r]
Trang 1Ngày soạn: 17/8/2012
Ngày dạy : 20/8/2012
Tiết 1, Văn bản :
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lớ Lan)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT.
- Thấy được tỡnh cảm sõu sắc của mẹ đối với con thể hiện trong một tỡnh huống đặc biệt :đờm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tỡnh cảm cao quý ,ý thức trỏch nhiệm của gia đỡnh đối với trẻ em-tương lai nhõn loại
- Hiểu được giỏ trị của những hỡnh thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến thức:
- Tỡnh cảm sõu nặng của cha mẹ,gia đỡnh với con cỏi, ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người,nhất là tuổi thiếu niờn ,nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tõm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2 Kĩ năng.
- Đọc –hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dũng nhật kớ của một nhười mẹ
- Phõn tớch một số chi tiết tiờu biểu tả tõm trạng của người mẹ trong đờm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiờn của con
3 Thái độ
- Liờn hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
III CHUẨN BỊ.
- GV: SGK, bài soạn, sỏch GV, tranh SGK
- HS:SGK, bài soạn
IV TIẾN TRèNH LấN LỚP.
1 Ổn định lớp
- Ổn định trật tự
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
-> Kiểm tra sự chuẩn bị của HS (SGK…)
3 Dạy bài mới:
-> Vào bài: Gợi lại kỉ niệm ngày khai trường đầu tiờn vào lớp 1 của mỗi học sinh Bằng bài hỏt “Ngày đầu tiờn đi học
* Hoạt động 1: Tỡm hiểu chung
- Gv đọc mẫu 1 đoạn rồi gọi hs đọc tiếp
? Giải nghĩa 1 số từ khú?
(nhạy cảm, hỏo hức, mền mựng, dặm?)
GV tớch hợp với giải nghĩa từ, từ mượn,
từ địa phương
I Đọc, hiểu chỳ thớch, thể loại:
1 Đọc
2 Chỳ thớch
- Từ khó (Sgk)
Trang 2“ Cổng trưởng mở ra” thuộc kiểu văn
bản nào?
? Em hiểu thế nào về văn bản “Nhật
dụng”? Kể tên những văn bản nhật dụng
đã học ở lớp 6?
- GV: Giới thiệu nội dung văn bản nhật
dụng 7; là những vấn đề về quyền trẻ em,
nhà trường, phụ nữ, văn hóa, giáo dục.
? Phương thức biểu đạt chính của văn
bản là gì?
? Tác phẩm được viết theo dòng cảm xúc
của lòng mẹ với con yêu Dòng cảm xúc
ấy được thể hiện qua ngôi kể nào? Tác
dụng của ngôi kể này?
? Văn bản chia làm mấy đoạn?
? Từ văn bản đã đọc, em hãy tóm tắt đại
ý của bài?
(Tâm trạng của người mẹ trong đêm
không ngủ trước ngày khai trường lần
đầu tiên của con)
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu
chi tiết văn bản.
? Tâm trạng của mẹ được diễn tả cụ thể
qua các chi tiết nào?
? Người mẹ đang nói với ai?
( nói vói chính mình)
? Vói giọng văn đó có td gì?
? Em thấy người mẹ trong bài là người
mẹ như thế nào? Cảm nghĩ của em?
3 Thể loại: Văn bản nhật dụng Thể kí
Phương thức biểu đạt: biểu cảm
4 Bố cục: 2 đoạn
Đ1: Từ đầu … “ngày đầu năm học”
Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con vào lớp 1.
Đ2: Phần cò lại
-> Tầm quan trọng của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người.
II Đọc - hiểu văn bản:
1.Tâm trạng của người mẹ:
- không ngủ được
- không tập trung được vào việc gì
- lên giường và trằn trọc
- nhớ lại lần đầu tiên đến trường
-> giọng văn độc thoại -> thể hiện nội tâm nhân vật chân thực hơn
=> Người mẹ vô cùng thương yêu con, hồi hộp lo lắng và quan tâm sâu sắc đến con
Trang 3? Người mẹ thì co tâm trạng như vậy còn
đứa con co tâm trạng ntn?
- Hăng hái dọn dẹp đồ chơi…Háo hức
… Giấc ngủ đến với con dễ dàng
? Tại sao lại khác nhau như vậy?
Vô tư thanh thản, ngủ ngon lành
? Tìm một câu văn nói lên tầm quan
trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
? Qua câu nói này em có nhận xét gì về
tầm quan trọng của nhà trường đối vói
thế hệ trẻ ?
? GV y/c HS đọc và trả lời câu hỏi 6
trong sgk
(Thế giới kì diệu của hiểu biết phong
phú là tri thức, tư tưởng, đạo đức và
những tình cảm mới, con người mới,
quan hệ mới, sẽ đến với con như tình
thầy trò, bè bạn,… mà nhà trường đem
lại cho em.)
GV: Có thể khẳng định: Mọi nhân tài
xưa nay đều được vun trồng trong thế
giới kì diệu đó.
? Nêu những nét tiêu biểu về nd và NT
của VB?
*HS đọc ghi nhớ trong SGKt9
2 Tầm quan trọng của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người:
“ Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm ….sau này”
-> Nhà trường có vị trí quan trọng đối với sự phát triển của thế hệ trẻ và phát triến của đất nước
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Lựa chon hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ nói với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
2 Nội dung:
Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
3 Ghi nhớ: (SGK/9)
IV Luyện tập:
( HS đọc và làm theo SGK, GV hướng dẫn)
4 Củng cố : Cảm nghĩ của em về người mẹ trong văn bản : Cổng trường mở ra.
5 Dặn dò : Soạn văn bản : Mẹ tôi.
Trang 4Ngày soạn: 18/8/2012
Ngày dạy : 21/8/2012
Tiết 2 , Văn bản :
Mẹ tôi
( Trớch Những tấm lòng cao cả_Et-mụn-đụ đơ A-mi-xi)
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT.
Qua bức thư của một người cha gửi cho một đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tỡnh yờu thương, kớnh trọng cha mẹ là tỡnh cảm thiờng liờng đối với mỗi người
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG.
1 Kiến thức:
- Sơ giản về Et-mụn-đụ đơ A-mi-xi
- Cỏch giỏo dục vừa nghiờm khắc tế nhị, cú lớ và cú tỡnh của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hỡnh thức một bức thư
2 Kĩ năng.
- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hỡnh thức một bức thư
3 Thái độ
- Phõn tớch một số chi tiết liờn quan đến hỡnh ảnh người cha ( tỏc giả bức thư) và người mẹ nhắc đến trong bức thư
III CHUẨN BỊ.
- GV: SGK, bài soạn, sỏch GV
- HS:SGK, bài soạn
IV.TIẾN TRèNH LấN LỚP.
1 Ổn định lớp
- Ổn định trật tự
- Kiểm tra sĩ số
2 Dạy bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
Trong cuộc đời mỗi chỳng ta, người mẹ cú 1 vị trớ và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiờng liờng và cao cả, nhưng khụng phải khi nào ta cũng cú ý thức hết được điều đú Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản “Mẹ tụi” sẽ cho ta 1 bài học
* Hoạt động 2: Đọc tỡm hiểu chung:
- Gv gọi hs đọc
? Trỡnh bày ngắn gọn những hiểu biết
của em về tỏc giả?
GV bổ sung:
Cuộc đời hoạt động, cuộc đời văn
chương là 1 Tỡnh yờu thương & hạnh
phỳc của con người là lớ tưởng cảm hứng
sỏng tỏc văn chương của ụng kết tinh
I.Đọc tỡm hiểu chung:
1 Tỏc giả tỏc phẩm:
* Tỏc giả:E A-mi-xi ( 1846 - 1908), nhà
văn í là tỏc giả của rất nhiều tỏc phẩm nổi tiếng cho thiếu nhi
Trang 5thành một chủ nghĩa nhân văn lấp lánh.
? Em biết gì về tác phẩm “Những tấm
lòng cao cả ” của tác giả ?
* GV: hướng dẫn HS đọc: Giọng chậm
rãi, tình cảm, tha thiết và nghiêm
- GV: đọc mẫu.
- GV: gọi 3 – 4 HS đọc tiếp cho đến
hết
- GV: nhận xét.
- Gọi học sinh đọc lại chú thích sách
giáo khoa
- GV: giải thích từ: Khổ hình (hình phạt
nặng nề, tàn nhẫn, làm đau đớn kéo dài);
Vong ân bội nghĩa (quên ơn, phản lại đạo
nghĩa); Bội bạc (phản lại người tốt, người
từng có ơn, từng giúp đỡ mính)
? Văn bản được viết theo thể loại nào?
Về hình thức văn bản có gì đặc biệt?
( Mang tính chuyện nhưng được
viết dưới hình thức bức thư ( qua nhật
ký của con)
? Theo em, bài văn chia làm mấy
phần ? Đó là những phần nào? Nội
dung chính của từng phần
? Em hãy tóm tắt nội dung chính
của văn bản
* Tóm tắt: En-ri-cô ăn nói thiếu lễ độ
với mẹ Bố biết chuyện, viết thư cho
En-ri-cô với lời lẽ vửa yêu thương vừa tức
giận Trong thư, bố nói về tình yêu, về
sự hi sinh to lớn mà mẹ đã dành cho
En-ri-cô…Trước cách ứng xử khéo léo
và tế nhị nhưng kiên quyệt, gay gắt của
bố, En-ri-cô vô cùng hối hận.
? Tại sao văn bản là một bức thư người
bố gửi cho con nhưng nhan đề lại lấy tên
là “Mẹ Tôi”?
Thứ 1, nhan đề ấy là của chính tác
giả A-Mi-Xi đặt cho đoạn trích Mỗi
truyện nhỏ trong “Những tấm lòng cao
cả” đều có một nhan đề do tác giả đặt.
* Tác phẩm Văn bản “ Mẹ tôi” trích
trong tác phẩm “ Những tấm lòng cao cả” 1886
2 Đọc và giải thích từ khó:
3 Thể loại:
- Kiểu VB nhật dụng
- Thể: Thư từ
- PTBĐ: Biểu cảm
4 Bố cục: 3 phần
- Mở đoạn: Nêu hoàn cảnh người bố viết
thư cho con
- Thân đoạn: Tâm trạng của người bố
trước lỗi lầm của người con
- Kết đoạn: Bố muốn con xin lỗi mẹ; thể
hiện tình yêu của mình với con
Trang 6 Thứ 2, khi đọc kỹ chúng ta sẽ thấy tuy
bà mẹ không xuất hiện trực tiếp trong
câu chuyện nhưng đó lại là tiêu điểm mà
các nhân vật và chi tiết đều hướng tới để
làm sáng tỏ.
* Hoạt động 4 : Tìm hiểu II.1
? Vì sao cha viết thư cho con? Mục
đích ?
- Chú bé nói không lễ độ với mẹ -> cha
viết thư giáo dục con
? Những chi tiết nào miêu tả thái độ của
người cha trước sự vô lễ của con?
? Qua bức thư ông đã chỉ ra cho con biết
những điều gì ?
? Em có nhận xét gì về giọng điệu
trong vb?
? Qua các chi tiết đó em thấy được thái
độ của cha như thế nào?
GV phân tích thêm đoạn “ Khi ta khôn
lớn -> đó”
? GV nêu vấn đề :
Có ý kiến cho rằng bố En-ri-cô quá
nghiêm khắc có lẽ ông không còn yêu
thương con mình? Ý kiến của em?
GV: Bố rất yêu con nhưng không nuông
chiều, xem nhẹ, bỏ qua Bố dạy con về
lòng biết ơn kính trọng cha mẹ Những
suy nghĩ và tình cảm ấy của người Ý rất
gần gũi với quan niệm xưa nay của
chúng ta “bất trung, bất hiếu là 1 tội
lớn” Phần hay nhất và cảm động nhất
trong bức thư là người bố nói với con về
người mẹ yêu dấu.
* Hoạt động 5 : Tìm hiểu II.2
? Những chi tiết nào nói về người mẹ?
? Hình ảnh người mẹ được tác giả tái
hiện qua điểm nhìn của ai? Vì sao?
(Bố -> thấy hình ảnh, phẩm chất của mẹ
II Đọc hiểu văn bản:
1 Thái độ của người cha trước lỗi lầm của con.
- Viết thư để cảnh cáo con
- Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm vào tim bố
- Ông chỉ ra cho con thấy tình cảm của người mẹ đẫ dành cho con và nỗi buồn của con khi mất mẹ
- Và chỉ ra: Tình cảm cha mẹ và các con
là tình cảm thiêng liêng nhất
-> giọng văn tâm tình nhỏ nhẹ nhưng cương quyết
=> Thể hiện thái độ buồn bã và giận dữ của người cha
2 Hình ảnh người mẹ:
- Thức suốt đêm, quằn quại, nức nở vì sợ mất con
- Người mẹ sẵn sàng bỏ hết hạnh phúc tránh đau đớn cho con
- Có thể đi ăn xin để nuôi con, hi sinh
Trang 7-> tăng tính khách quan, dễ bộc lộ tình
cảm thái độ đối với người mẹ, người kể)
? Từ điểm nhìn ấy người mẹ hiện lên
như thế nào?
? Thái độ của người bố đối với người mẹ
như thế nào? (Trân trọng, yêu thương)
- Một người mẹ như thế mà En-ri-cô
không lễ độ -> sai lầm khó mà tha thứ
Vì vậy thái độ của bố là hoàn toàn thích
hợp.
GV giải thích: nguyên nhân đạt khá cực
đoan -> nhưng có tác dụng đề cao người
mẹ, nhấn mạnh ý nghĩa giáo dục và thái
độ của bố đề cao mẹ
* Hoạt động 6 : Tìm hiểu II.3
? Trước thái độ của bố En-ri-cô có thái
độ như thế nào?
? Điều gì đã khiến em xúc động khi đọc
thư bố?
(- Bố gợi lại những kỉ niệm mẹ và
En-ri-cô
- Lời nói chân thành, sâu sắc của bố
- Em nhận ra lỗi lẫm của mình
? Nếu bố trực tiếp noi với En-ri-co thì có
nhân ra lỗi không ? Vì sao?
? Đã bao giờ em vô lễ chưa? Nếu vô lễ
em làm gì?
- HS độc lập trả lời
GV: Trong cuộc sống chúng ta không thể
tránh khỏi sai lầm, điều quan trọng là ta
biết nhận ra và sửa chữa như thế nào cho
tiến bộ.
* Hoạt động 7 Tổng kết
? Nêu NT tiêu biểu của VB?
tính mạng để cứu con
- Dịu dàng, hiền hậu
-> Là người hiền hậu, dịu dàng, giàu đức
hi sinh, hết lòng yêu thương , chăm sóc con -> người mẹ cao cả, lớn lao
3- Thái độ của En - ri - cô:
- Xúc động vô cùng
- Em nhận ra lỗi lẫm của mình
IV Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên hoàn cảnh xảy ra chuyện: En-ri-cô mắc lỗi với mẹ
- Lồng trong câu chuyện một bư thư có nhiều chi tiết khắc họa người mẹ tận tụy, giàu đức hy sinh và hết lòng vì con
- Lự chọn hình thức biểu cảm trực tiếp,
có ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ
Trang 8Nêu ý nghĩa của vb?
? Gv goi 2 -3 Hs đọc phần ghi nhớ
* Hoạt động 8: Luyện tập
GV :“Mẹ tôi” chứa chan tình phụ tử,
mẫu tử, là bài ca tuyệt đẹp của những
tấm lòng cao cả.
Amixi đã để lại trong lòng ta hình ảnh
cao đẹp thân thương của người mẹ hiền,
đã giáo dục bài học hiếu thảo đạo làm
con
nghiêm khắc của cha đối với con
2 Ý nghĩaVB:
- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình
- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
3 Ghi nhớ:
IV Luyện tập:
( HS đọc và làm theo SGK, GV hướng dẫn)
3/ Củng cố bài học : -Tại sao nói câu: “Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào
chà đạp lên tình yêu thương đó" là 1 câu thể hiện sự liên kết xúc cảm lớn nhất của
người cha với một lời khuyên dịu dàng?
4/ Dặn dò : Soạn văn bản“Cuộc chia tay của những con búp bê”
Trang 9Ngày soạn: 21/8/2012
Ngày dạy : 24/8/2012
Tiết 3: Từ ghép
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT.
- Nhận diện được hai loại từ ghộp : từ ghộp đẳng lập và từ ghộp chớnh phụ
- Hiểu được tớnh chất phõn nghĩa của từ ghộp chớnh và tớnh chất hợp nghĩa của từ
ghộp đẳng lập
- Cú ý thức trau dồi vốn từ và biết sử dụng từ ghộp một cỏch hợp lớ
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG.
1 Kiến thức:
- Cấu tạo của từ ghộp chớnh phụ, từ ghộp đẳng lập
- Đặc điểm về nghĩa của cỏc từ ghộp chớnh phụ và đẳng lập
2 Kĩ năng.
- Nhận diện cỏc loại từ ghộp
- Mở rộng, hệ thống húa cỏc vốn từ
3 Thái độ
- Sử dụng từ: dựng từ ghộp chớnh phụ khi cần diễn đạt cỏi cụ thể, dựng từ ghộp đẳng lập khi cần diễn đạt cỏi khỏi quỏt
III CHUẨN BỊ.
- GV: SGK, bài soạn, sỏch GV
- HS:SGK, bài soạn
IV TIẾN TRèNH LấN LỚP.
1 Ổn định lớp
- Ổn định trật tự
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
? Vẽ sơ đồ cấu tạo từ Tiếng việt Lấy vớ dụ minh họa ?
3 Dạy bài mới:
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới.
Trong hệ thống từ tiếng Việt, từ ghộp cú một vị trớ khỏ quan trọng với số lượng lớn, diễn tả được đặc điểm tõm lớ, miờu tả được đặc điểm của cỏc sự vật, sự việc một
cỏch sõu sắc Vậy từ ghộp cú đặc điểm như thế nào hụm nay chỳng ta cựng tỡm hiểu
Hoạt động 2:Tỡm hiểu I
HS đọc VD1 ( SGK 13)
? Xỏc định tiếng chớnh và tiếng phụ trong
hai từ ghộp “ bà ngoại” và “ thơm phức”?
I Cỏc loại từ ghộp
1 Vớ dụ:
2 Nhận xột
* Vớ dụ 1:
- Bà ngoại: + Bà: tiếng chớnh
Trang 10? Vì sao em XĐ được như trên ?
? Hãy so sánh các từ bà ngoại với bà nội,
thơm phức với thơm phức có điểm gì
giống và khác nhau?
- Bà: có thể đẻ ra bố hoặc mẹ.
- Bà ngoại : người đẻ ra mẹ
- Thơm : chỉ trạng thái của mùi vị.
- Thơm phức : Thơm đậm đặc.
? Có sự khác nhau như vậy là do tiếng
chính hay tiếng phụ tạo ra?
? Tiếng chính thường đứng ở vị trí nào
trong từ ghép?
? Em hiểu thế nào là từ ghép chính phụ?
HS trả lời
HS đọc ví dụ 2
? Các tiếng trong hai từ “ quần áo”, “
trầm bổng” có phân ra tiếng chính và
tiếng phụ không?
- Không
? Các tiếng có quan hệ với nhau như thế
nào về mặt ngữ pháp?
- Bình đẳng
? Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
có gi khác nhau?
- Chính phụ: có tiếng phụ, tiếng chính
- Đẳng lập; Không
? Qua hai bài tập trên, em thấy từ ghép
được chia làm mấy loại? Đặc điểm của
từng loại?
* HS đọc ghi nhớ
GV khái quát lại
- Hãy tìm một từ ghép chính phụ và một
từ ghép đẳng lập rồi đặt câu?
- Đầu năm học, mẹ mua cho em chiếc xe
đạp
- Sách vở của em luôn sạch sẽ
* Hoạt động 3:Tìm hiểu II.
+ Ngoại: tiếng phụ
- Thơm phức: + Thơm: tiếng chính + Phức: tiếng phụ
-> tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính
-> Tiếng chính thường đứng trước và tiếng phụ đứng sau
-> Từ ghép chính phụ ( Từ ghép phân nghĩa)
* Ví dụ 2:
- Quần áo : Không phân biệt tiếng
- Trầm bổng: chính, tiếng phụ
-> Các từ ghép không phân ra tiếng chính, tiếng phụ (bình đẳng về mặt ngữ pháp)
=> Từ ghép đẳng lập ( từ ghép hợp nghĩa)
3 Ghi nhớ ( SGK/T14)