6/ Trước thềm năm mới, em cú suy nghĩ gỡ về nếp sống đẹp của nhõn dõn ta hiện nay là trồng cõy để bảo vệ mụi trường qua lời kờu gọi của Bỏc Hồ : “Mựa xuõn là tết trồng cõy Làm cho đất n
Trang 1TÀI LIỆU ễN THI HOC SINH GIỎI
1/ Haừy giaỷi thớch lụứi khuyeõn cuỷa Leõ-nin: “Hoùc, hoùc nửừa, hoùc maừi.”
2/ Phõn tớch nột độc đỏo của biện phỏp tu từ nghệ thuật trong hai cõu thơ sau:
“Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhũm khe cửa ngắm nhà thơ”
( trớch “Ngắm trăng” - Hồ Chớ Minh) (2đ)
3/ Trong lời di chỳc, Bỏc Hồ viết: “ Tụi để lại muụn vàn tỡnh thương yờu cho toàn dõn, toàn Đảng,
toàn thể bộ đội, cho cỏc chỏu thanh niờn và nhi đồng” Dựa vào những tỏc phẩm đó học, cũng như những mẩu chuyện sinh động trong thực tế, em hóy chứng minh rằng Bỏc Hồ đó dành cho toàn dõn
ta, đặc biệt là thiếu niờn, nhi đồng một tỡnh yờu thương bao la sõu nặng ( 8 đ )
4/ Baống lụứi vaờn cuỷa em Haừy laứm saựng toỷ “ phaồm chaỏt – tớnh caựch cao ủeùp “ cuỷa nhaõn vaọt Vuừ
Nửụng , trong taực phaồm “ Chuyeọn ngửụứi con gaựi Nam Xửụng “ cuỷa Nguyeón Dửừ (8ủ)
5/ Bỏc Hồ là vị lónh tụ vĩ đại của nhõn dõn Việt Nam, anh hựng giải phúng dõn tộc, danh nhõn văn
húa thế giới Hóy viết bài văn nờu suy nghĩ của em về Người
6/ Trước thềm năm mới, em cú suy nghĩ gỡ về nếp sống đẹp của nhõn dõn ta hiện nay là trồng cõy
để bảo vệ mụi trường qua lời kờu gọi của Bỏc Hồ :
“Mựa xuõn là tết trồng cõy Làm cho đất nước càng ngày càng xuõn.”
7/ Từ bài ca dao sau, em hóy viết thành một văn bản tự sự cú sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại và
độc thoại nội tõm, nghị luận
“ Con cũ mà đi ăn đờm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
ễng ơi ụng vớt tụi nao
Tụi cú lũng nào ụng hóy xỏo măng
Cú xỏo thỡ xỏo nước trong
Đừng xỏo nước đục đau lũng cũ con”
8/ Phõn tớch hỡnh ảnh người phụ nữ Việt Nam trong hai cuộc khỏng chiến bảo vệ tổ quốc qua hai bài
thơ “ Bếp lửa” và “ Khỳc hỏt ru những em bộ lớn trờn lưng mẹ”
9/ Moọt trong nhửừng giaự trũ lụựn nhaỏt cuỷa “ Truyeọn Kieàu” laứ tinh thaàn nhaõn ủaùo cao ủeùp Em haừy
phaõn tớch moọt soỏ caõu thụ –ủoaùn thụ Kieàu ( ủaừ hoùc vaứ ủoùc theõm) ủeồ laứm saựng toỷ nhaọn xeựt aỏy
10/ Hỡnh ảnh người chiến sỹ trong bài thơ "Đồng chớ" của Chớnh Hữu.
Thái độ và hành động của hai nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tợng thuỷ văn (Lặng lẽ SaPa- Nguyễn Thành Long) và anh chiến sĩ lái xe (Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Phạm Tiến
Duật) gợi cho em suy nghĩ gì về tuổi trẻ nhân Tháng Thanh niên 2007
11/ Bài Qua đốo Ngang của Bà huyện Thanh Quan và bài Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến
đều kết thỳc bằng ba tiếng ta với ta Theo em, cỏch núi ta với ta ở hai bài thơ này cú ý nghĩa giống
nhau khụng ? Vỡ sao ?
12/ Phõn tớch vai trũ của yếu tố miờu tả trong văn thuyết minh và văn nghị luận.
13/ Cảm nghĩ của em khi học truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long./.
14/ Một nhà văn đó viết: “Che giấu khuyết điểm của bản thõn sẽ khụng làm ta trở nờn tốt
đẹp hơn Uy tớn của ta tăng thờm nếu ta chõn thành cụng nhận khuyết điểm”.Em hóy trỡnh
bày ý kiến của mỡnh đối với nhận xột trờn bằng cỏch kể lại một cõu chuyện của bản thõn
Trang 215/ Em hóy phỏt hiện và phõn tớch cỏc biện phỏp tu từ trong khổ thơ sau (chỉ cần nờu vắn
tắt, khụng cần viết thành bài văn):
“Bỏc sống như trời đất của ta Yờu từng ngọn lỳa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nụ lệ Sữa để em thơ, lụa tặng già”.
16/ Haừy tửụỷng tửụùng mỡnh gaởp gụừ vaứ troứ chuyeọn vụựi ngửụứi lớnh laựi xe trong taực phaồm “Baứi thụ veà tieồu ủoọi xe khoõng kớnh” cuỷa Phaùm Tieỏn Duaọt.Vieỏt baứi vaờn keồ laùi cuoọc gaởp gụừ vaứ troứ chuyeọn ủoự
17/ Nhận xột về đoạn trớch “Kiều ở lầu Ngưng Bớch” (“Truyện Kiều” - Nguyễn Du) cú ý kiến cho
rằng: “Ngũi bỳt của Nguyễn Du hết sức tinh tế khi tả cảnh cũng như khi ngụ tỡnh Cảnh khụng đơn thuần là bức tranh thiờn nhiờn mà cũn là bức tranh tõm trạng Mỗi biểu hiện của cảnh phự hợp với từng trạng thỏi của tỡnh”
Bằng tỏm cõu thơ cuối của đoạn trớch, em hóy làm sỏng tỏ nhận xột trờn
18/ Khi ủoùc"Sang thu" cuỷa Hửừu Thổnh coự ngửụứi cho raống:"Chổ 12 caõu thụ 5 chửừ maứ anh ủaừ veừ
leõn moọt bửực tranh sang thu vửứa ủuựng,vửứa ủeùp,laùi coự tỡnh,coự chieàu saõu suy nghú"(Nguyeón Xuaõn Laùc,baựo Giaựo duùc thụứi ủaùi-soỏ 114,ngaứy 22-09-2005)
Dửùa vaứo yự kieỏn treõn,haừy phaõn tớch baứi thụ"Sang thu" ủeồ laứm roừ caỷm nhaọn tinh teỏ cuỷa nhaứ thụ trong khoaỷnh khaộc giao muứa vaứ nhửừng suy nghú saõu saộc maứ taực giaỷ ủaừ gửỷi gaộm
19/ Có ngời nhận xét “Lặng lẽ Sa pa” là một bài thơ bằng văn xuôi ngợi ca vẻ đẹp trong sự lặng lẽ
tỏa hong của thiên nhiên và con ngời
Phân tích truyện ngắn “ Lặng lẽ sa pa” của Nguyễn Thành Long để làm rõ ý kiến trên
20/ Phân tích bài thơ “Đồng chí”, để chứng tỏ bài thơ đã diễn tả sâu sắc tình đồng chí cao quý của
các anh bộ đội thời kháng chiến chống Pháp
21/ Cảm nhận của em về những chiếc xe không kính và những ngời chiến sĩ lái xe ấy trên đờng
Tr-ờng Sơn năm xa, trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật.
ĐÁP ÁN
Trang 31/ Hãy giải thích lời khuyên của Lê-nin: “Học, học nữa, học mãi.”
Thí sinh nêu được những ý cơ bản sau:
* Nội dung: ( 8 điểm)
Mở bài: (1 điểm) Nêu được ý: Tầm quan trọng của việc học tập cuộc sống
Thân bài: Nêu được các ý
+ Giải thích từ “học” Như thế nào là “Học nữa, Học mãi” ?( 1 điểm) + Phân tích mặt lợi của việc “học” (có dẫn chứng, liên hệ thực tế) (2 điểm)
+ Phân tích mặt hại của việc không thường xuyên “học” (có dẫn chứng, liên hệ thực tế) (2 điểm)
+ Đánh giá giá trị của câu nói : “Học Học nữa Học mãi.”( 1 điểm)
Kết bài (1 điểm) Nêu được: Khẳng định sự đúng đắn của câu nói trên và khuyên mọi người phải học tập không ngừng
* Hình thức – Diễn đạt: (4 điểm)
+ Bố cục đầy đủ, mạch lạc
+ Trình bày khoa học, rõ ràng, sạch đẹp, ít sai chính tả (1 điểm) + Diễn đạt lưu loát, ít sai về lỗi diễn đạt, lỗi dùng từ ( 1điểm) + Dùng các phép tu từ từ vựng, nghệ thuật một cách hợp lý ( 1điểm)
2/
- Sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hố (0,5đ)
- Nhà thơ đã nhân hố ánh trăng, biến trăng thành người bạn tri âm, tri kỉ (Trăng nhịm khe cửa ngắm nhà thơ) Nhờ phép nhân hố mà thiên nhiên trong bài thơ trở nên sống động hơn, cĩ hồn hơn và gắn bĩ với con người Làm cho trăng trở nên gần gũi, chia sẽ với nỗi lịng người tù (1,5đ)
3/
* Mở bài:
Giới thiệu về nội dung lời di chúc của Bác ( Bác Hồ dành tình yêu thương cho tồn dân, đặc biệt là thiếu niên, nhi đồng) ( 1 đ )
* Thân bài:
- Tình yêu thương của Bác dành cho các anh bộ đội : cĩ thể dẫn chứng qua bài thơ “ Đêm nay Bác khơng ngủ” ( Minh Huệ ) ( 1 đ )
- Tình yêu thương của Bác đối với đồng bào miền Nam, Bác đã dành một tình yêu thương đặc biệt: “ Miền Nam trong trái tim tơi” Đối với Bác, khi đồng bào miền Nam cịn chưa được giải phĩng khỏi xích xiềng nơ lệ thì Người cịn đau xĩt: “ Đến ngày thống nhất nước nhà, Bắc Nam sum hợp thì ta vui lịng” ( 2 đ )
- Đặc biệt Bác đã dành một tình yêu thương cho thiếu niên, nhi đồng : Bác viết thư cho học sinh nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hồ Bác viết thư, làm thơ gửi nhi đồng nhân tết trung thu ( 2 đ )
- Dẫn chứng vài mẩu chuyện về tình thương yêu của Bác đối với nhi đồng ( 1đ )
Trang 4* Kết bài:
Khẳng định tình yêu thương của Bác đối với mọi người như thế nào, mặc dù Bác đã đi xa 4/
* Gợi ý : thang điểm
- Phần mở bài : ( 2,5 đ )
+ Giới thiệu nhân vật Vũ Nương qua tác phẩm
+ Nhân vật đại diện cho người phụ nữ Việt Nam
- Phần thân bài : ( 4đ )
+ Vũ Nương là người phụ nữ đẹp
+ Là người có tư dung tốt đẹp
+ Là người vợ thuỷ chung là người con hiếu thảo
+ Biết giữ gìn khuôn phép – lễ giáo
+ Vì xã hội phong kiến – gánh chịu oan khuất
- Phần kết bài : ( 1,5đ )
Cảm nhận về người phụ nữ Việt Nam , qua nhân vật Vũ Nương
5/ a.Mở bài:
-Giới thiệu vài nét về cuộc đời nhân cách của Bác (2 đ) b.Thân bài:
-Là người hy sinh cả đời mình cho cơng cuộc giải phĩng dân tộc, là người khai sáng Cách mạng Việt Nam (4 điểm)
-Là người cĩ đạo đức cách mạng, cảm thương mọi giai cấp tầng lớp, là nhà chính trị, nhà thơ, nhà văn hĩa lớn của thế giới (4 điểm)
-Là người cĩ một nhân cách đựơc mọi người yêu mến quý trọng với nét sống thanh cao giản dị, nhưng là người cĩ nghị lực phi thường (1 điểm)
c.Kết bài:
-Đánh giá nhận xét chung về Bác Hồ (1 điểm)
*.Lưu ý: Học sinh cĩ ý kiến khác hay giáo viên chấm xem xét cho điểm tối đa
6/ Yêu cầu về hình thức và nội dung :
1/ HS lập luận đúng phương pháp :
- Lập luận phân tích ( Diễn dịch, quy nạp )
- Lập luận tổng hợp
2/ Các nội dung cần lập luận qua các luận điểm : a/ Việt Nam cĩ nhiều phong tục trong đĩ cĩ trồng cây ngày tết :
- Thờ cúng tổ tiên ơng bà
- Các vị cĩ cơng với đất nước
- Trồng cây là ngày hội từ Bắc vào Nam b/ vì sao trồng cây ngày tết là phong tục ?
- Bác là người khởi xướng …
Trang 5- Nay Bác đi xa như những cây Bác trồng …
- Chúng ta trồng cây là để làm theo lời kêu gọi của Bác, vừa góp phần … cho đất nước…
c/ Ý nghĩa của việc trồng cây đầu năm
- Tạo sự gắn bó của con người với thiên nhiên …
- Trồng cây còn làm đẹp cho đất nước
* Dẫn chứng : Mọi người trồng một cây thì cây sẽ giúp con người lấy lại màu xanh cho
… lá cây … thân cây … rễ cây …
d/ Lợi ích của vịêc trồng cây và việc bảo vệ
- Ngày hè cây …
- Cây cối còn là nơi chim …
- Tết trồng cây là việc làm thiết thực chứng tỏ nhớ ơn Bác Trồng cây còn làm cho đất nước ngày thêm xanh
* Cụ thể I/ Mở bài ( 1 điểm )
II/ Thân bài ( 8 điểm )
Trình bày 3 vấn đề :
- Phong tục tết trồng cây
- Ý nghĩa việc trồng cây
- Lợi ích và việc bảo vệ cây trồng III/ Kết bài ( 1 điểm )
Tóm lại vấn đề, rút ra bài học chung mọi người
* (2 điểm) Viết đúng thể loại, dẫn chứng cụ thể, lập luận đúng phương pháp phân tích - tổng hợp
7/ Yêu cầu cần đạt: viết được một văn bản tự sự mang triết lí sống cao đẹp thà chết trong hơn sống đục
- Mở bài: (1,5 điểm)
- Thân bài: (11 điểm)
+ Nhân vật vật lộn với cuộc sống khó khăn, trong quá trình đó gặp tai nạn, kêu cứu – vừa thương tâm và cũng rất khẳng khái (Học sinh có thể lựa chọn kết cục tốt đẹp hay bi thảm) (5 điểm)
+ Học sinh có thể lựa chọn ngôi kể (người viết, con cò) (2 điểm) + Phải dựng một câu chuyện và chú ý sử dụng các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm, nghị luận (4 điểm)
- Kết bài: (1,5 điểm)
- Cách diễn đạt, hành văn cần trong sáng, giàu cảm xúc (2 điểm)
8/ - Mở Bài : Giới thiệu hình ảnh người phụ nữ Việt Nam được thể hiện trong hai bài thơ
“Bếp lửa ”và “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ” (1đ)
- Thân Bài : Phân tích (10đ)
+ Người phụ nữ Việt Nam dù Kinh, dù Thượng cũng đều hiền hậu, dịu dàng, hết lòng thương chồng, thương con, thương cháu, chịu đựng hy sinh vì gia đình vì thắng lợi của cuộc kháng chiến của toàn dân (2đ)
Trang 6+ Người bà trong bài thơ:” Bếp lửa ” hiện lên qua những kỉ niệm của đứa cháu ở xa, ngày ngày lụi hụi “Nhĩm bếp lửa ấp iu nồng đượm ” hết lịng chăm nom cháu, để bố mẹ
nĩ yên tâm cơng tác Trong tình cảm của đứa cháu, hình ảnh bà và bếp lửa đã trở thành
kì diệu , thiêng liêng (3đ)
+ Hình ảnh người mẹ trong bài “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” là hình ảnh nguời phụ nữ Tà-Ơi (miền tây thừa thiên huế ) chịu đựng gian khổ, nuơi con, gĩp phần đánh mĩ:” Tỉa bắp , giả gạo, địu con ” đi giành trận cuối “ Luơn mơ cho con ” những giấc
mơ đẹp, trở thành chàng trai khỏe mạnh thành người tự do, thành người chiến sĩ trường sơn Hình ảnh người mẹ hiện lên qua những lời ru của tác giả và những lời ru con của chính mẹ (3đ)
Kết Bài : Khẳng định những phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ việt nam qua các bài thơ, nêu cảm nhận của bản thân (1đ)
9/ 1 / Mở bài : (1đ)
- Giới thiệu sơ lược về tác giả Nguyễn Du
- Khẳng định và ca ngợi giá trị nhân đạo của kiệt tác Truyện Kiều ( Truyện Kiều dào dạt một tình yêu thương mênh mông của Nguyễn Du trước những bi kịch cuộc đời )
2 / Thân bài : ( 12đ ) Học sinh cần làm rõ nội dung sau :
A / Tinh thần nhân đạo trong Truyện Kiều là tiếng nói ca ngợi những giá trị , nhân phẩm tốt đẹp của con người ( 3đ)
- Phân tích được vẻ về ngoại hình và phẩm chất tâm hồn , tài năng của chị em Kiều , lòng hiếu thảo
- Phân tích nhân vật Kim Trọng , một văn nhân tài tử
- Phân tích mối tình Kim – Kiều
B / Lên án , tố cáo những thế lực tàn bạo đã chà đạp lên quyền sống và hạnh phúc của con người (3đ)
- Tên quan xử án đã đẩy cuộc đời Kiều vào 15 năm lưu lạc
- Tên quan Hồ Tôn Hiến với bản chất độc ác , đê hèn
- Thế lực đồng tiền , bọn buôn người : Mã Giám Sinh , Sở Khanh , Tú bà …
C / Thương cảm trước những đau khổ, bi kịch của con người.(3đ)
- Phân tích được tâm trạng Kiều khi trở thành món hàng mua bán
Trang 7- Taõm traùng ủau ủụựn , xoựt xa khi Kieàu bũ giam loỷng ụỷ laàu Ngửng Bớch
- Nhaõn vaọt ẹaùm Tieõn – ngửụứi kú nửừ , noồi danh taứi saộc moọt thỡ nhửng meọnh baùc , ủau ủụựn
D / ẹeà cao taỏm loứng bao dung , nhaõn haọu vaứ ửụực mụ coõng lớ , chớnh nghúa (3ủ)
- Phaõn tớch nhaõn vaọt Tửứ Haỷi laứm noồi baọt ửụực mụ coõng lớ chớnh nghúa
- Phaõn tớch nhửừng chi tieỏt trong ủoaùn trớch “ Thuựy Kieàu baựo aõn ,baựo oaựn “
3 / Keỏt baứi ( 1ủ)
- Khaỳng ủũnh Nguyeón Du laứ nhaứ thụ thieõn taứi cuỷa daõn toọc
- Khaỳng ủũnh tinh thaàn nhaõn ủaùo cao caỷ laứ noọi dung tử tửụỷng ủaởc saộc , taùo neõn veỷ ủeùp nhaõn vaờn cuỷa truyeọn thụ naứy
10/ 1.Nội dung:
a Những cơ sở của tỡnh đồng chớ:
- Chung nguồn gốc nụng dõn, cựng cảnh ngộ xuất thõn
- Chung ý nghĩ, chung lý tưởng, chớ hướng chiến đấu bảo vệ cho độc lập, tự do của Tổ Quốc
- Cựng chia sẻ khú khăn, gian khổ trong những ngày đầu khỏng chiến
Quỏ trỡnh tạo nờn tỡnh đồng chớ: Xa lạ - quen nhau – tri kỷ -đồng chớ Từ “đồng chớ” được tỏch ra thành một cõu thơ nhấn mạnh tỡnh cảm thiờng liờng của những người cựng chớ hướng, lớ tưởng cao đẹp
b.Tỡnh yờu quờ hương đất nước của những người lớnh cỏch mạng:
- Hỡnh ảnh ruộng, nương, gian nhà, giếng nước, gốc đa kết hợp với phộp nhõn hoỏ đó thể hiện tỡnh yờu quờ hương sõu nặng của người lớnh
- Từ “mặc kệ” tụ đậm tư thế, ý chớ quyết tõm ra đi chiến đấu bảo vệ đất nước, quờ hương.
c Vẻ đẹp người lớnh trong gian lao, trong tỡnh đồng đội:
Tỏc giả liệt kờ những chi tiết hiện thực thể hiện tinh thần lạc quan và tỡnh đồng chớ gắn bú
2 Nghệ thuật:
- Tỏc giả sử dụng nhiều chi tiết chõn thực Hỡnh ảnh gợi cảm và cụ đỳc vừa cụ thể, vừa giàu ý nghĩa biểu tượng
- Lời thơ giản dị, tự nhiờn, giọng điệu trang trọng, trữ tỡnh
11/ : A Yêu cầu
1) Về nội dung: Bài làm có thể có bố cục khác nhau nhng phải đúng kiểu văn bản nghị luận;
các ý trình bày có thể không giống nhau nhng trên cơ sở hiểu văn bản Lặng lẽ Sa Pa và Bài thơ về tiểu đội xe không kính, đại thể cần nêu đợc các ý:
a) Hai nhân vật anh thanh niên (LLSP), anh chiến sĩ (BTVTĐXKK)
- Ngời trẻ tuổi ở hai mặt trận khác nhau: xây dựng CNXH và chống Mĩ cứu nớc
- Nhiệt tình, dũng cảm thực hiện nghĩa vụ của tuổi trẻ không vụ lợi
- Với ý chí và nghị lực của tuổi trẻ, với trách nhiệm và nghĩa vụ đối với đất n ớc họ lạc quan, yêu đời
b) Suy nghĩ của bản thân:
- Vấn đề cống hiến của tuổi trẻ Hai nhân vật văn học đã cho thấy sự cống hiến của họ trong quá khứ để làm nên đất nớc hôm nay
Trang 8- Thế kỷ XXI có những yêu cầu với thế hệ trẻ giống hôm qua nhng cũng có những yêu cầu khác (do bối cảnh lịch sử, xã hội, thời đại )
- Dù ở hoàn cảnh nào tuổi trẻ hôm nay cũng luôn phân biệt: cống hiến và hởng thụ mà cống hiến (trong mọi điều kiện và hoàn cảnh) là mục đích quan trọng của tuổi trẻ.Nét đẹp của hai nhân vật là hành trang vào đời của tuổi trẻ hôm nay
2) Về hình thức:
- Vận dụng nhuần nhuyễn các phơng thức biểu đạt, các phép lập luận đã học Văn viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc ít mắc các lỗi diễn đạt
12/ Trong văn thuyết minh và văn nghị luận thường cú yếu tố miờu tả
Trong văn nghị luận : yếu tố miờu tả khụng nhiều song nú vẫn cú tỏc dụng làm rừ sự vật, hiện tượng được
đề cập đến giỳp người nghe, người đọc hiểu rừ sự vật, hiện tượng hơn, do đú nội dung nghị luận (bàn về một vấn đề nào đú) thờm sỏng tỏ, giàu sức thuyết phục VD : Nghị luận về một vấn đề mụi trường Nếu cú những đoạn miờu tả cảnh quan mụi trường bị xõm hại thỡ bài nghị luận sẽ sinh động hơn, cú sức thuyết phục hơn, khụng khụ khan…
Trong văn thuyết minh : yếu tố miờu tả đúng vai trũ đặc biệt quan trọng (nhất là văn bản thuyết minh danh lam thắng cảnh) Yếu tố này cú tỏc dụng làm sự vật sự việc hiện lờn với cỏc gúc cạnh, đặc điểm, giỏ trị của nú, do đú, người đọc sẽ hiểu rừ về đối tượng được thuyết minh hơn Nếu thiếu yếu tố miờu tả, đối tượng thuyết minh sẽ hiện ra mờ nhạt, thiếu sức hấp dẫn VD: Thuyết minh một tõn dược / một đồ dựng gia dụng / một danh thắng (địa đạo Long Phước chẳng hạn)
13/
Yờu cầu
Bài viết cho thấy truyện ngắn nờu ra một bài học nhõn sinh thiết thực, sõu sắc qua một cõu chuyện sống động, khụng thuyết lớ khụn khan, khụng hụ hào kờu gọi Đú là bài học về sự làm việc hết mỡnh, tận tuỵ phục vụ sự nghiệp chung mà mỗi con người ở mảnh đất Sa Pa trong tỏc phẩm gợi
ra
Học sinh cần trỡnh bày cảm nghĩ của mỡnh về truyện ngắn ở 2 phương diện nội dung tư tưởng
và giỏ trị nghệ thuật, trong đú nội dung tư tưởng là chớnh yếu (2 phương diện này trỡnh bày đan xen hoặc tỏch bạch) Cũng cú thể chỉ nờu cảm nghĩ về những con người (đặc biệt là nhõn vật anh thanh niờn khớ tượng kiờm vật lớ địa cầu) hằng ngày hằng giờ õm thầm sống và làm việc hết mỡnh cho nhõn dõn, cho tổ quốc “ở nơi mà khi núi tới, người ta thường chỉ nghĩ đến sự nghỉ ngơi và hưởng thụ”; từ đú, phỏt biểu tỡnh cảm, bài học cho bản thõn, cho cuộc sống…
Học sinh cú thể chỉ nờu cảm nghĩ về nghệ thuật dựng truyện, khắc họa nhõn vật của tỏc giả Tuy nhiờn, những bài viết này chỉ cho tối đa điểm trung bỡnh
Khi nờu cảm nghĩ, phải cú sự phõn tớch dẫn chứng để bài viết sinh động, cú sức thuyết phục, khụng chung chung mơ hồ Dẫn chứng cú thể nờu theo ý, khụng đũi hỏi phải trớch dẫn chớnh xỏc từng từ ngữ, chi tiết
Văn viết trụi chảy, ớt mắc lỗi dựng từ, đặt cõu, bố cục 3 phần khoa học, lập luận chặt chẽ, tỏ ra
cú năng lực cảm thụ và phõn tớch văn chương
15/ Về nội dung: Phỏt hiện và phõn tớch được cỏc biện phỏp tu từ sau:
1.1 So saựnh: Cuoọc soỏng cuỷa Baực ⇔ Trụứi ủaỏt cuỷa ta Ca ngụùi sửù cao caỷ, vú ủaùi maứ cuừng raỏt
thaõn thieỏt, gaàn guừi cuỷa Baực Hoà
Trang 91.2 Liệt kê I: Ngọn lúa, cành hoa, đời nô lệ, em thơ, già Những đối tượng quan tâm đặc
biệt của Bác (thiên nhiên, nhân loại cần lao, trẻ em, người già)
1.3 Liệt kê II: Yêu, tự do, sữa, lụa Tình yêu thương của Bác gắn liền với những hành động
thiết thực, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của từng đối tượng cụ thể
1.4 Liệt kê III: Cho, để, tặng Thái độ ân cần, phù hợp với từng đối tượng khác nhau //
Nghệ thuật chọn lọc từ ngữ của Tố Hữu
1.5 Đảo ngữ: Tự do, sữa, lụa Tác dụng nhấn mạnh.
1.6 Điệp từ: Mỗi Sự quan tâm chu đáo…
16/ A- MB:Xây dựng tình huống để các nhân vật gặp gỡ:
-Hoặc đếnthăm gia đình thương binh , thăm bảo tàng quân đội, thăm nghĩa trang liệt sĩ… gặp được người lính lái xe trên đường Trường Sơn năm xưa hoặc tưởng tượng đến đường T.Sơn trong chiến tranh chống Mỹ và gặp các chiến sĩ lái xe
B- TB:Người lính lái xe giữ vai tró kể chuyện ( Chú ý tả vẻ mặt, giọng nói, điệu bộ của
người lính khi kể, nhân vật tôi giữ vai trò gợi chuyện, đánh giá làm rõ ý nghĩa câu chuyện (chú
ý miêu tả nội tâm và kết hợp nghị luận)
Cần làm rõ các ý sau:
-Những gian khổ mà người lính lái xe phải chịu đựng: Sự khốc liệt của chiến tranh, kính
xe vỡ, xe bị tàn phá nặng nề
-Những phẩm chất cao đẹp của người lính: Tư thế ung dung, hiên ngang, tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn, gian khổ, sự sôi nổi trẻ trung, ngang tàn đầy chất lính, t/cảm đ/đội và ý chí chiến đấu vì miền nam thân yêu
-Sự khâm phục yêu mến kính trọng của nhân vật tôi
C-KB:Kết thúc cuộc nói chuyện
-Chia tay người lính lái xe
-Aán tượng của nhân vật tôi, suy nghĩ về người lính và thế hệ cha anh (kết hợp nghị luận)
ĐA 17* Yêu cầu: Vận dụng kiến thức đã học từ đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” và kiến thức
nghị luận một tác phẩm tự sự kết hợp với trữ tình để làm rõ bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế của Nguyễn Du trong tám câu thơ cuối của đoạn trích
a) Mở bài: (1 điểm)
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Du, “Truyện Kiều” và đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
- Trích dẫn nhận định
* Cách cho điểm: Đủ hai ý trên cho 1 điểm, thiếu ý nào trừ điểm ý đĩ
b) Thân bài: (10 điểm)
+ Khái quát (1 điểm)
- Giải thích được nội dung nhận định Đĩ là bút pháp tả cảnh, ngụ tình của tác giả Nguyễn
Du Giới thiệu đơi nét về nghệ thuật này trong “Truyện Kiều”
- Tám câu cuối: Qua bút pháp trên, tác giả làm nổi bật bức tranh tâm trạng của Thuý Kiều khi
bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích
Trang 10+ Phân tích: (7 điểm)
- Tóm tắt: Gia đình bị vu oan, bị lừa, bị làm nhục và bị đẩy vào lầu xanh, Kiều rút dao tự vẫn nhưng không chết Tú Bà đưa Kiều ra giam lỏng ở lầu Ngưng Bích để thực hiện một âm mưu mới Với tâm trạng bẽ bàng, Kiều nhớ tới người yêu, nhớ cha mẹ và quay lại tự đối thoại với lòng mình Nguyễn Du đã chọn cách biểu hiện “tình trong cảnh ấy, cảnh trong tình này” Mỗi cảnh vật đều làm
rõ một nét tâm trạng của Kiều
- Một không gian mênh mông cửa bể chiều hôm gợi nỗi buồn mênh mông như trời biển Hình ảnh con thuyền và cánh buồm thấp thoáng, biến mất trong hoàng hôn biển gợi nỗi cô đơn, lạc lõng
bơ vơ, gợi hành trình lưu lạc Cảnh tha hương gị nỗi nhớ gia đình, quê hương và khát khao sum họp đến nao lòng
- Nhìn cảnh hoa trôi man mác trên ngọn nước mới sa, Kiều buồn và liên tưởng tới thân phận mình cũng như cánh hoa lìa cội, lìa cành bị ném vào dòng đời đục ngầu thác lũ Hình ảnh “hoa trôi” gợi kiếp người trôi nổi, bập bềnh, lênh đênh, vô định và một tâm trạng lo lắng sợ hãi cho tương lai
vô định của mình
- Nhìn cảnh nội cỏ nhạt nhoà, mênh mông “rầu rầu”: màu của sự úa tàn, thê lương ảm đạm (giống màu cỏ ở nấm mộ Đạm Tiên, khác màu cỏ trong tiết thanh minh), Kiều có tâm trạng mệt mỏi chán chường, tuyệt vọng và cuộc sống vô vị, tẻ nhạt, cô quạnh với một tương lai mờ mịt, hãi hùng
- Khép lại đoạn thơ lã những âm thanh dữ dội “gió cuốn, sóng kêu” như báo trước những dông tố của cuộc đời sắp ập xuống cuộc đời Kiều Nàng hốt hoảng, kinh hoàng - chới với như sắp bị rơi xuống vực thẳm sâu của định mệnh
+ Đánh giá: (2 điểm)
- Ngòi bút của Nguyễn Du hết sức tinh tế khi tả cảnh cũng như khi ngụ tình Mỗi cảnh thiên nhiên trong đoạn đã diễn tả một sắc thái tình cảm khác nhau của Kiều
- Một loạt các từ láy, các hình ảnh ẩn dụ, các câu hỏi tu từ, điệp ngữ “buồn trông” đã góp phần thể hiện rõ tâm trạng Thuý Kiều Cảnh và tình uốn lượng song song Ngoịa cảnh cũng chính là tâm cảnh
- So sánh: Thiên nhiên trong “Truyện Kiều” với thiên nhiên trong thơ các nhà thơ khác (như
Bà Huyện Thanh Quan, Nguyễn Khuyến)
- Đằng sau sự thành công của bút pháp tả cảnh ngụ tình ấy là một trái tim yêu thương vô hạn với con người, là sự đồng cảm, sẻ chia xót thương cho một kiếp hồng nhan bạc mệnh và ngầm tố cáo xã hội bất công đã chà đạp lên quyền sống và nhân phẩm con người
* Cách cho điểm:
- Điểm 9 đến 10: Khám phá đầy đủ, sâu sắc các ý trên Văn viết trong sáng, giầu cảm xúc, không mắc lỗi diễn đạt, lập luận, trích dẫn, so sánh liên hệ tốt
- Điểm 7 đến 8: Khám phá, phân tích tương đối đầy đủ các ý trên, nhiều đoạn phân tích sâu sắc tinh tế
- Điểm 5 đến 6: Phân tích được những nét cơ bản của yêu cầu trên, văn viết còn khô cứng chưa hấp dẫn
- Điểm 3 đến 4: Phân tích được một số ý, văn viết lúng túng, thiếu cảm xúc
- Điểm 1 đến 2: Chạm được một vài ý, diễn đạt yếu
- Điểm 0: Thiếu hoặc sai hoàn toàn
c) Kết bài: (1 điểm)
- Khái quát lại nhận định và khẳng định sự thành công của tác giả trong bút pháp tả cảnh, ngụ tình đặc biệt là tám câu cuối của đoạn “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
- Suy nghĩ của bản thân …