- Chân dung trào phúng của các thành viên trong gia đình.. - Nhận biết được bản chất của xã hội đương thời thông qua niềm vui của những con người trong gia đình.. - Đánh giá ngòi bút trà
Trang 1Ngày soạn: 15/1/2021 Ngày dạy: Lớp: 11
Tiết 41: Đọc văn
(Trích “Số đỏ”)
Vũ Trọng Phụng
-I Mục tiêu:
1 Về kiến thức:
- Kiến thức cơ bản về tác giả Vũ Trọng Phụng, tác phẩm Số đỏ và đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia.
- Chân dung trào phúng của các thành viên trong gia đình
- Bản chất của xã hội, ngòi bút trào phúng bậc thầy của nhà văn
2 Về năng lực:
- Trình bày được kiến thức cơ bản về tác giả, tác phẩm và đoạn trích
- Nhận biết được bản chất của xã hội đương thời thông qua niềm vui của những con người trong gia đình
- Đánh giá ngòi bút trào phúng của VTP qua nhan đề, một số chân dung trong gia đình
- Hoạt động nhóm hiệu quả
- Đọc - hiểu văn bản trào phúng
- Phân tích chân dung trào phúng
- Sáng tạo thơ trào phúng
- Phát triển khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt
3 Về phẩm chất:
- Tự hào, trân trọng ngòi bút tài hoa Vũ Trọng Phụng
- Lên án xã hội Âu hóa lố lăng
- Nâng niu tình cảm gia đình quý giá
II Thiết bị và học liệu:
- Giáo viên: Máy tính, máy chiếu; bài ca dao để mở đầu tiết học
- Học sinh: Tranh ảnh, sơ đồ tư duy liên quan đến bài học (được giao chuẩn bị); đèn pin
III Tiến trình dạy học
© HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
* Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh chuẩn bị vào bài mới.
Dẫn dắt HS trả lời các câu hỏi
liên quan đến bài ca dao sau,
phát huy năng lực giải quyết vấn
đề, giao tiếp cho HS:
- GV chiếu bài ca dao
- Chiếu từng câu hỏi, có bấm giờ ngay trên slide
- HS tập trung cao độ, làm
Trang 2Con cò chết rũ trên cây,
Cò con mở lịch xem ngày làm
ma.
Cà cuống uống rượu la đà
Chim ri ríu rít bò ra lấy phần,
Chào mào thì đánh trống
quân, Chim chích cởi trần, vác mõ đi
rao.
1 Ghi nhớ và đọc thuộc câu thơ
đầu trong 1s
2 Kể tên các con vật trong bài
ca dao trong 5s
3 Liệt kê hành động của các con
vật? Những hành động ấy gợi
liên tưởng đến phong tục gì?
4 Thái độ của các con vật trước
cái chết của cò?
việc cá nhân
1 HS đọc chính xác câu thơ đầu
tiên trong thời gian quy định
2 Tên các con vật: con cò, cà
cuống, chim ri, chào mào, chim chích
3 Những hành động của các con
vật:
- mở lịch xem ngày làm ma
- uống rượu la đà
- bò ra lấy phần
- đánh trống quân
- cởi trần, vác mõ đi rao
→ Liên tưởng tới phong tục ma chay
4 Thái độ của các con vật trước
cái chết của cò: thờ ơ, vô cảm, không mảy may quan tâm, thương xót
→ Từ thái độ của các con vật, dẫn vào bài
© HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
* Mục tiêu: - HS nắm được kiến thức cơ bản về tác giả VTP, tác phẩm Số đỏ và đoạn trích.
- Thấy được bản chất của xã hội đương thời thông qua niềm vui của những con người
trong gia đình, thấy ngòi bút trào phúng của VTP qua nhan đề, một số chân dung trong gia đình
- Phát triển năng lực hoạt động nhóm, giao tiếp, đọc hiểu văn bản trào phúng và phân tích chân dung trào phúng
Trang 3Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác
giả, tác phẩm, đoạn trích; phát
triển năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực giao tiếp
? Trình bày hiểu biết về tác giả
VTP?
? Tác phẩm sáng tác năm nào?
? Tóm tắt tác phẩm
? Nêu vị trí, giá trị của văn bản
- GV phát vấn, HS dựa vào phần Tiểu dẫn làm việc cá nhân; GV chốt kiến thức
- HS liên hệ kiến thức lịch
sử cùng giai đoạn, nêu rõ hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm
- 2 HS được giao nhiệm vụ dán những tranh đã in từ
phim Trò đời, dùng hình
thức chiếu bóng ngày xưa (tắt đèn, lấy đèn pin chiếu vào lần lượt từng hình ảnh), tóm tắt nội dung cơ bản của tác phẩm
- GV nhận xét, nhấn mạnh giá trị của tác phẩm
- GV nêu câu hỏi, HS làm việc cá nhân, GV kết luận
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Có vị trí đặc biệt trong nền văn xuôi Việt Nam : nhà tiểu thuyết nổi tiếng, ông vua phóng sự đất Bắc
- Tác phẩm của ông đều toát lên niềm căm phẫn mãnh liệt cái xã hội đen tối, thối nát đương thời
- Tác phẩm tiêu biểu (SGK)
2 Tác phẩm:
- HCST: 1936- năm đầu của Mặt trận dân chủ Đông Dương, không khí đấu tranh dân chủ sôi nổi
- Tóm tắt
3 Văn bản
- Vị trí: thuộc chương XV của
tiểu thuyết Số đỏ
- Là màn hài kịch đắc sắc, kết tinh nghệ thuật trào phúng bậc thầy của VTP
Hướng dẫn HS tìm hiểu nghệ
thuật trào phúng biểu hiện qua
nhan đề, chân dung các thành
viên trong gia đình; Phát triển
II Đọc - hiểu văn bản:
Trang 4năng lực hợp tác, giao tiếp, phân
tích chân dung trào phúng,
? Chỉ ra mâu thuẫn trào phúng ở
nhan đề chương truyện?
THẢO LUẬN NHÓM để tìm
hiểu mâu thuẫn trào phúng ở
các thành viên trong gia đình.
? Chỉ ra mâu thuẫn trào
phúng tồn tại trong các
nhân vật
1 Cậu Tú Tân, cô Tuyết?
2 Ông Phán mọc sừng?
3 Vợ chồng Văn Minh?
4 Cụ cố Hồng?
- HS nêu mâu thuẫn, làm việc cá nhân
- Các HS khác nhận xét, bổ sung
- GV đánh giá, kết luận
HS sử dụng phiếu bài tập
đã điền ở nhà.
Nhân vật Chi tiết
Cụ cố Hồng
- HS thảo luận nhóm trong 5’ trình bày kết quả thảo luận theo những hình thức khác nhau
+ Nhóm 1: Sử dụng kĩ thuật khăn trải bản thể hiện mẫu thuẫn tồn tại trong cụ cố Hồng
+ Nhóm 2: Sân khấu hóa thể hiện sự mâu thuẫn giữa bên trong và bên ngoài của ông
bà Văn Minh
1 Nhan đề trào phúng Hạnh phúc > < Tang gia ↓ ↓
Sung sướng Đau buồn Thương tiếc
→ Nhan đề mang tính giật gân, chứa đựng mâu thuẫn, hé lộ tình huống truyện : đám tang của người chết là ngày hội của người sống.
2 Chân dung trào phúng
* Cụ cố Hồng (con trai trưởng) :
- Bề ngoài : gắt gỏng
- Thực chất : mơ màng nghĩ đến lúc diễn cảnh già nua, được khen ngợi
→ Đạo đức giả, háo danh đến quái gở
* Vợ chồng Văn Minh (cháu trai trưởng)
- Văn Minh chồng :
Bề ngoài : phân vân, vò đầu bứt tóc, đăm đăm chiêu chiêu… Thực chất : vui vì sắp được chia gia tài khổng lồ, suy nghĩ cách xử
Trang 5? Nghệ thuật tiêu biểu sử dụng
để làm nổi bật chân dung các
nhân vật
? Nhận xét bản chất của xã hội
đương thời qua chân dung các
thành viên gia đình?
+ Nhóm 3: Vẽ tranh, thuyết trình về mâu thuẫn tồn tại trong ông Phán
+ Nhóm 4: Thuyết trình thông thường về cô Tuyết, cậu tú Tân
- Các nhóm nhận xét chéo,
bổ sung
- GV đánh giá, kết luận
- HS làm việc cá nhân
- HS làm việc cặp
- HS nhận xét chéo, GV đánh giá, kết luận
trí với Xuân
→ Giả dối, bất nhân
- Văn Minh vợ :
Bề ngoài : sốt ruột, bối rối Thực chất : đợi dịp mặc bộ đồ
xô gai tân thời, lăng xê những mẫu tang phục mới …
→ Chạy theo lối văn minh rởm,
lố lăng
* Ông Phán mọc sừng (cháu rể)
- Bề ngoài : là một người chồng
« mọc sừng » Thực chất : sung sướng vì giá trị
to lớn của dôi sừng vô hình ; trù tính công cuộc doanh thương với Xuân
→ Bất kể danh dự, trục lợi, vô liêm sỉ.
* Cô Tuyết (cháu gái)
- Bề ngoài : Mặc bộ y phục Ngây thơ hở hang, buồn lãng mạn
- Thực chất : chứng tỏ chưa mất
cả chữ trinh, mong chờ Xuân
→ Hư hỏng, lỗ lăng, kệch cỡm.
* Cậu Tú Tân (cháu trai út)
- Bề ngoài : điên người lên
- Thực chất : mãi chưa được thể hiện tài chụp ảnh
→ Vô tâm, bất nghĩa, đồi bại về nhân cách.
* Nghệ thuật:
- Nghệ thuật trào phúng; khắc họa chân dung, kí họa đặc sắc
═> VTP đã rất tài tình khi miêu
tả niềm vui chung và niềm vui riêng của từng người trong gia đình cụ cố tổ- một đại gia đình
Trang 6bất hiếu Đây như một xã hội thượng lưu thu nhỏ, đồi bại và
vô đạo đức.
© HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
* Mục tiêu: - Kiểm tra, đánh giá mức độ khắc sâu kiến thức bài học của HS.
- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
HÀNG NGANG
Câu 1: Tác phẩm của Vũ
Trọng Phụng thường toát lên
niềm căm phẫn xã hội đương
thời chạy theo lối sống Âu
hóa
Câu 2: Cả gia đình ấy đã
nhao lên mỗi người một
cách, đi gọi từ ông …Tây cho
đến ông …Đông, già và trẻ,
để thực hành đúng cái lí
thuyết “nhiều thầy thối ma”
Câu 3: Trước khi tham gia
xã hội thượng lưu, Xuân Tóc
Đỏ là một tên vô học, …,
nhặt ban quần, ma cà bông
Câu 4: Vì thuộc lòng những
bài quảng cáo thuốc lậu nên
Xuân được người ta gọi là
sinh viên trường thuốc, …
Xuân
Câu 5: Cháu đích tôn của cụ
cố tổ, con trai trưởng cụ cố
Hồng là ai?
Câu 6: “Biết rồi, khổ lắm, …
mãi”.
Câu 7: Cụ cố Hồng diễn trò
- GV chiếu câu hỏi, hình ảnh
ô chữ
- HS đoán lần lượt từng câu hỏi, lật mở hàng ngang trước;
sau đó lật hàng ngang
HÀNG NGANG
1 LỐ LĂNG
2 LANG BĂM
3 VÔ LẠI
4 ĐỐC TỜ
5 VĂN MINH
6 NÓI
7 GIÀ
Trang 7lụ khụ để mong được người
ta khen …
HÀNG DỌC: LAI CĂNG
© HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
* Mục tiêu: Phát triển năng lực sáng tạo của HS thông qua việc sáng tạo thơ trào phúng; kích thích
sự yêu thích môn học của HS
1 Tìm đọc một số tác phầm
khác của Vũ Trọng Phụng
trên thư viện
2 Sáng tác thơ trào phúng.
1 HS lên thư viện tìm sách
của VTP, đọc và tóm tắt vào
sổ tay (Tổ 1,2- Làm việc cá nhân)
2 HS sáng tác thơ trào phúng
về chân dung các thành viên trong gia đình trước cái chết của cụ cố Tổ (Tổ 3, 4- Làm việc nhóm 2-3 người)
1 Bản tóm tắt các tác phẩm của
VTP
2 Các bài thơ trào phúng về nội
dung bài
RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………