Giáo án học kì 2 môn Ngữ văn 6

Kiến thức: Giúp học sinh thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả?. Kĩ năng: Bước đầu hình thành cho học sinh kĩ năng quan sát, tưởn[r]

Giảng:6A: .1.2009

6B: .1.2009

Tiết: 73

Bài học đường đời đầu tiên

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp h/s hiểu được nội dung, ý nghĩa Bài học đường đời đầu tiên;

- Nắm được những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn

2 Kĩ năng: Ren luyện kĩ năng đọc và kể

3 Thái độ: Giáo dục h/s tính khiêm nhường trong cuộc sống không nên hung hăng, hống hách và phải biết hối hận khi nhận ra lỗi lầm

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Giáo án , tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài, vở ghi

III Tiến trình tổ chức dạy và học:

1.ổn định tổ chức: (1')

6a: 6b:

2 Kiểm tra bài cũ: ( không)

3.Bài mơí

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Hoạt động1(1'): Giới thiệu bài

Hoạt động2(10phút): HDHS tìm hiểu

tác giả, tác phẩm

? Gọi HS đọc chú thích ?

? Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?

? Vị trí đoạn trích?

( Ngoài " Dế Mèn phiêu lưu kí '' còn tác

phẩm :Quê người'1941' Truyện Tây

Bắc'1953', Miền Tây'1967',Tuổi trẻ

Hoàng văn Thụ'1971' )

Hoạt động3(13phút): HDHS đọc tìm

hiểu chú thích

? Yêu cầu đọc diễn cảm, thể hiện được

hìnhảnh Dế Mèn,tính cách,thái độ,giọng

nói của Dế Mèn.?

? GV đọc-> HS đọc -> HS nhận xét ->

GV nhận xét?

? HS lưu ý 1 số chú thích trong sgk?

+ Mẫm là gì?

+Hủn hoẳn

? Gọi HS kể lại tóm tắt ngắn gọn đoạn

trích?

? Truyện được kể bằng lời của nhân vật

I Tác giả -tác phẩm:

1 Tác giả: Tô Hoài tên thật là Nguyễn

Sen -sinh 1920-viết văn từ trước cách mạng tháng tám1945

2 Tác phẩm:

-Bài học đường đời đầu tiên-Trích chương 1của truyện ''Dế Mèn phiêu lưu kí'' viết 1941

II Đọc -tìm hiểu chú thích:

1 Đọc:

2 Chú thích:

( Nhân vật chính Dế Mèn)

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy, tác

dụng?

( Ngôi 1- tác dụng tạo nên sự thân mật

gần gũi giữa người kể và bạn đọc,dễ biểu

hiện tâm trạng,ý nghĩa, thái độ của nhân

vật đối với những gì xảy ra ở xung

quanh và đối với chính mình)

? Đoạn trích chia làm mấy đoạn, nội

dung chính của từng đoạn?

( Hai đoạn: Đoạn 1 từ đầu-> thiên hạ:

Miêu tả vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn;

Đoạn 2 còn lại:Câu chuyện bài học

đường đời đầu tiên của Dế Mèn)

? Câu văn nào có chức năng liên kết giữa

đoạn 1 và đoạn 2?

(Chao ôi - không thể làm lại được)

Hoạt động4(15phút ): HDHS tìm hiểu

văn bản

? Hình ảnh Dế Mèn được tác giả giới

thiệu như thế nào?

? Ngoại hình - chi tiết?

? Ngoại hình là vặy còn cử chỉ, hành

động của Dế Mèn ra sao-chi tiết?

? Khi miêu tả ngoại hình và cử chỉ, hành

động của Dế Mèn tác giả sử dụng thủ

pháp nghệ thuật gì?

? Nhận xét về trình tự miêu tả trong

đoạn văn?

( Ngoại > Tính nết-> ngoại

hình->tính nết )

? Qua các chi tiết miêu tả ngoại hình đến

điệu bộ,hành động em hình dung tưởng

tượng ra hình ảnh Dế Mèn như thế nào?

? Trong đoạn văn tác giả sử dụng 1 loạt

các tính từ để miêu tả hình ảnh Dế Mèn

như: mẫm bóng, ngắn hủn hoẳn, bóng

mỡ, đen nhánh, hùng dũng, nể, sợ em

hãy thay thế những từ ấy bằng những từ

III Tìm hiểu văn bản:

1 Hình ảnh Dế Mèn:

-Ngoại hình:

+ Đôi càng : mẫm bóng + Vuốt: nhọn hoắt + Đầu: to,nổi từng tảng rất bướng + Răng : đen nhánh

+ Râu: dài, uốn cong

- Điệu bộ - hành động:

+ Co cẳng đạp phành phạch + Nhai ngoàm ngoạp

+ Đi đứng oai vệ kiểu con nhà võ

- Nghệ thuật: miêu tả, nhân hoá,so sánh,1 loạt tính từ

- Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng,khoẻ mạnh,trẻ trung, đầy sức sống

- Tính nết: có chút bướng bỉnh, kiêu căng, nông nổi

đồng nghĩa hoặc gần nghĩa rồi rút ra

nhận xét về cách dùng từ của tác giả?

(Ví dụ: mẫm bóng- to, mập mạp

+Ngắn hủn hoẳn-ngắn ngủn

+Bóng mỡ -đậm

+Đen nhánh- đen thui

+Hùng dũng-ngang tàng

+Nể hơn là sợ- bực hơn là sợ

Quan sát tinh tế, tỉ mỉ nên dùng những

tính từ miêu tả hình dáng và tính cách

của Dế Mèn sát hợp độc đáo, điêu luyện

cho ta thấy 2 phương diện, Dế Mèn rất

đẹp, rất cường tráng và Dế Mèn nông

nổi ưa giương oai diễu võ )

4.Củng cố(3')

- Hình ảnh Dế Mèn được miêu tả như thế nào?

- Qua cách miêu tả em tưởng tượng ra Dế Mèn là con vật như thế nào?

- Hình ảnh Dế Mèn giống tuổi nào của con người?

5 Hướng dẫn học ở nhà(2'):

-Về nhà học bài ; kể lại chuyện bằng lời văn của mình

- Chuẩn bị tiếp phần 2

Ngày giảng: 6A: .1.2009

6B: .1.2009

Tiết74

bài học đường đời đầu tiên

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được nội dung, ý nghĩa Bài học đường đời đầu

tiên;

- Nắm được những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc và kể.

3 Thái độ: Giáo dục học sinh tính khiêm nhường trong cuộc sống không nên hung

hăng, hống hách và phải biết hối hận khi nhận ra lỗi lầm

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Giáo án , tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài, vở ghi

III Tiến trình tổ chức dạy và học:

1 ổn định tổ chức.( 1phút)

6a:

2 Kiểm tra bài cũ:(5')

?Kể tóm tắt đoạn trích? Hình ảnh Dế mèn được miêu tả như thế nào?

Đáp án

- Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng, khoẻ mạnh, trẻ trung,đầy sức sống

- Tính nết có chút bướng bỉnh, kiêu căng, nông nổi

3 Bài mới:

Hoạt động 2(24phút ):HDHS tìm hiểu

tính cách của Dế Mèn

?Dế Choắt được giới thiệu là 1 chàng dế

ntn?

( Trạc tuổi Mèn, người gầy gò dài lêu

nghêu như một gã nghiện thuốc phiện

cánh ngắn củn đến giữa lưng, càng bè

bè,râu cụt có một mẩu.)

? Em có nhận xét gì về hình ảnh Choắt

với Mèn? ( đối lập )

? Thái độ của Mèn đối với Choắt? Chi

tiết?

( Cách xưng hô : Chú mày

Lời lẽ : kẻ bề trên

Giọng điệu: coi thường khinh bỉ )

? Thái độ của Choắt đối với Mèn?

( Nhún nhường, lễ phép và chân tình,

thưa gửi,xin phép mới trình bày )

? Sự việc nào làm cho Dế Mèn ân hận và

đáng nhớ?

( Trêu chị cốc > cái chết của Choắt)

? Nêu diễn biến tâm lí,thái độ của Dế

Mèn trong việc trêu chị Cốc?

? Khi chị Cốc nghe tiếng có kẻ trêu

mình, quay lại phía cửa hang của Dế

Mèn thì Mèn có thái độ như thế nào?

? Khi thấy Dế Choắt bị mổ và kêu Em

có nhận xét gì về thái độ đó?

? Khi chị Cốc hả giận bay đi thì Mèn đã

làm gì?

? Khi thấy Dế Choắt bị thương nặng

không qua được Mèn có tâm trạng gì?

? Qua sự việc ấy, Mèn rút ra bài học đầu

tiên cho mình là gì? Bài học đó được

thấm nhuần từ câu nói của ai?

(ở đời mà có thói hung hăng hống

hách,có óc mà không biết nghĩ sớm

2.Tính cách của Dế Mèn:

- Coi thường Choắt: trịnh thượng, khinh

bỉ, không quan tâm giúp đỡ

- Dế Mèn trêu chị Cốc:

+ Lúc đầu huênh hoang, khoác lác trước

Dế Choắt

+ Chui tọt vào hang

+ Nầm im thin thít

+ Mon men bò lên

> Ân hận khi Choắt chết

* Bài học: tính hung hăng, hống hách sẽ phải chịu hậu quả

muộn sẽ đem vạ vào thân- ' Dế Choắt')

? Nghệ thuật?

? Tác giả mượn hình ảnh, tính cáh của

Dế Mèn khuyên chúng ta điều gì, em rút

ra bài học gì cho bản thân?

? HS liên hệ > rút ra bài học

? HS đọc nghi nhớ sgk tr11

Hoạt động3(10phút) HDHS luyện tập

? Đọc phân vai: Dế Mèn, Dế Choắt,chị

Cốc- đoạn Dế Mèn trêu chị Cốc gây ra

cái chết thảm thương cho Dế Choắt

*Nghệ thuật: miêu tả, kể chuyện tinh tế, chính xác, sinh động, hấp dẫn

* Ghi nhớ:(sgk tr11)

IV Luyện tập:

- Đọc phân vai

4.Củng cố(3')

- Tính cách của Dế Mèn được miêu tả như thế nào?

- Bài học được rút ra từ đoạn trích này là gì?

5 Hướng dẫn học ở nhà(2'):

-Về nhà học bài ; kể lại chuyện bằng lời văn của mình

- Chuẩn bị bài phó từ

Ngày giảng: 6A: 2009

6B: 2009

Tiết75

PHó Từ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm được khái niệm phó từ

-Hiểu và nhớ được các loại ý nghĩa chính của phó từ

2 Kĩ năng: Học sinh biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau

3 Thái độ: Có ý thức khi sử dụng phó từ để nói và viết

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Giáo án , tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài, vở ghi

III Tiến trình tổ chức dạy và học:

1 ổn định tổ chức: (1phút)

6a: 6b:

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)

? Qua bài học em cho biết tính cách của Dế Mèn như thế nào?

Đáp án

Tính cách hung hăng hống hách, coi thường Choắt, trịnh thượng, khinh bỉ, không quan tâm giúp đỡ Ân hận khi đã gây nên cái chết của Dế Choắt

3 Bài mới:

Hoạt động 1: ( 1 phút) Giới thiệu bài.

Hoạt động 2: (9 phút) HDHS Tìm hiểu

phó từ là gì

? Đọc ví dụ sgk

? Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho

những từ nào?

? Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc

từ loại nào? Chỉ ra các từ thuộc từ loại

đó?

( Động từ: đi, ra, thấy, soi gương

Tính từ: lỗi lạc, ưa nhìn, to, bướng)

? Các từ in đậm đứng ở vị trí nào trong

cụm từ?

? Các từ in đậm thuộc từ loại gì?

? Qua tìm hiểu ví dụ em hiểu phó từ là

gì?

? Học sinh đọc ghi nhớ sgk tr12

Hoạt động 3: (10 phút) HDHS tìm hiểu

các loại phó từ

? Học sinh đọc ví dụ

? Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho

những động từ, tính từ in đậm?

( Phó từ có khả năng bổ sung các ý

nghĩa khác nhau cho động từ và tính từ

như : chỉ quan hệ thời gian, mức độ, sự

tiếp diễn tương tự,chỉ phủ định, chỉ cầu

khiến, kết quả và hướng, chỉ khả năng )

Hoạt động nhóm:

GV nêu yêu cầu nhiệm vụ:

? Điền các phó từ đã tìm được ở phần 1

và 2 vào bảng phân loại theo ý nghĩa

Hoạt động nhóm:

- Thời gian:5 phút

- Nhiệm vụ các nhóm tập trung giải

quyết vấn đề

Đại diện nhóm trình bày kết quả.

GV nhận xét, bổ sung.

? Qua bảng phân loại, phó từ có mấy

I Phó từ là gì?

1 Ví dụ:(sgk)

2 Nhận xét:

- Đã: đi

- Cũng: ra

- Vẫn chưa: thấy

- Thật: lỗi lạc

- Được: soi gương

- Rất: ưa nhìn

- Ra: to

- Rất: bướng > Bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ

- Vị trí: Đứng trước hoặc sau động từ, tính từ

> Phó từ

* Ghi nhớ:(sgk tr12)

II Các loại phó từ:

1 Ví dụ:

- Các phó từ:

a lắm

b đừng, vào

c không, đã, đang

Các loại phó từ

ý nghĩa pt

đứng trước pt đứng sau

- Chỉ quan

hệ (t) -Chỉ m/độ

- Chỉ sự tiếp diễn

- Chỉ sự phủ định

- Chỉ sự

đã, đang

rất, thật cũng, vẫn, còn, cứ, không, chưa,chẳng hãy, đừng,

lắm

loại chính? Công dụng?

( Phó từ có hai loại lớn)

? Kể thêm các phó từ mà em biết thuộc

mỗi loại trên?

( Phó từ chỉ thời gian: đã, đang, từng,

mới, sắp, sẽ

Phó từ chỉ mức độ: rất, lắm, quá, cực kì,

hơi khí, khá

Phó từ phủ định, khẳng định: không,

chẳng, chưa, có

Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự: cũng,

đều, vẫn, cứ, còn,nữa, cùng

Phó từ cầu khiến: hãy, đừng, chớ

Phó từ chỉ kết quả và hướng: mất, được,

ra, đi )

? Đặt một câu có phó từ trong các trường

hợp trên?

( Bông hoa này rất đẹp.)

? Gọi HS đọc ghi nhớ sgk tr14

Hoạt động 3: (15 phút)HDHS luyện tập

Học sinh hoạt động nhóm.

? GV nêu yêu cầu nhiệm vụ:

? Tìm phó từ trong những câu sau đây và

cho biết mỗi phó từ bổ sung cho động từ,

tính từ ý nghĩa gì?

Hoạt động nhóm:

-Thời gian :5 phút

- Nhiệm vụ các nhóm tập trung giải

quyết vấn đề

Đại diện nhóm trình bày kết quả

GV nhận xét, bổ sung

? Học sinh đọc yêu cầu bài tập 2

? Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc

dẫn đến cái chết thảm thương của Dế

Choắt bằng một đoạn văn ngắn từ 3 >5

câu

- Học sinh nhận xét >giáo viên chốt

? Giáo viên đọc cho học sinh viết > gọi

c/khiến

- Chỉ kết q'

và hướng

- Chỉ khả

năng

chớ

vào, ra

được

*Ghi nhớ:(sgk tr14)

III Luyện tập:

* Bài tập1:

a.- Đã- phó từ chỉ quan hệ thời gian

- Không - phó từ chỉ sự phủ định; còn- phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự

-Đã- phó từ chỉ quan hệ thời gian

- Đều - phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự

- Đương, sắp- phó từ chỉ quan hệ thời gian; lại - phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự; ra- phó từ chỉ kết quả và hướng

- Cũng- phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự; sắp- phó từ chỉ quan hệ thời gian

- Đã- phó từ chỉ quan hệ thời gian

- Cũng- phó từ chỉ sự tiếp diễn; sắp- phó

từ chỉ quan hệ thời gian

b Đã- phó từ chỉ thời gian

- Được- phó từ chỉ kết quả

* Bài tập 2:

-Ví dụ: Một hôm tôi nhìn thấy chị Cốc

đang rỉa cánh gần hang mình Tôi nói với Choắt trêu chị Cốc cho vui, Choắt rất sợ chối đây đẩy Tôi hát cạnh khoé,khiến chị Cốc điên tiết và tìm ra

Dế Choắt Chị Cốc đã mổ cho Choắt những cú trời giáng khiến cậu ngắc ngoải vô phương cứu chữa

* Bài tập 3:

2 em lên bảng viết, lớp viết vào vở.

? Học sinh nhận xét 2 bạn > giáo viên

chốt

Chính tả nghe - viết Bài học đường đời đầu tiên Từ:" Những gã xốc nổi đưa mắt lên nhìn trộm"

4 Củng cố: (3 phút)

? Phó từ là gì? Phó từ có mấy loại?

5 Hướng dẫn về nhà: ( 1 phút)

- Học thuộc phần ghi nhớ trong sgk

Chuẩn bị bài: tìm hiểu chung về văn miêu tả

Ngày giảng: 6A: 2009.

6B: 2009

Tiết76

tìm hiểu chung về văn miêu tả

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trước

khi đi sâu vào một số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này

2 Kĩ năng: Giúp học sinh nhận diện được những đoạn văn, bài văn miêu tả.

3 Thái độ: Hiểu được trong những tình huốn nào thì người ta thường dùng văn

miêu tả

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Giáo án , tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài, vở ghi

III Tiến trình tổ chức dạy và học:

1 Ôn định tổ chức: (1phút)

6a: 6b:

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)

? Phó từ là gì? Có mấy loại phó từ?

Đáp án:

- Ghi nhớ sgk tr12;13

3 Bài mới:

Hoạt động 1: ( 1 phút) Giới thiệu bài.

Hoạt động 2: (17 phút) HDHS tìm hiểu

văn miêu tả

? Học sinh đọc 3 tình huống trong sgk

.Học sinh hoạt động nhóm

- GV nêu yêu cầu nhiệm vụ:

? Để giải đáp được các tình huống trên

I Thế nào là văn miêu tả:

1 Tình huống1,2,3

- Để giải đáp đợc các tình huống trên

em phải làm gì? Hãy nêu lên một số tình

huống khác tương tự và rút ra nhận xét

thế nào là văn miêu tả?

.Hoạt động nhóm:

-Thời gian:5 phút

-Nhiệm vụ: các nhóm tập trung giải

quyết vấn đề

Đại diện nhóm trình bày kết quả

.GV nhận xét bổ sung

? Miêu tả như vậy nhằm mục đích gì?

? Học sinh tìm hiểu 2 đoạn văn miêu tả

Dế Mèn và Dế Choắt trong vưn bản bài

học đường đời đầu tiên

? Qua đoạn văn em thấy Dế Mèn có đặ

điểm gì nổi bật?

( Đặc điểm về hình dáng, tính cách:

càng, vuốt, đầu > bướng bỉnh, hung

hăng

? Dế Choắt có đặc điểm gì nổi bật?

Khác Dế Mèn ở chỗ nào?

( Người gầy gò, dài lêu nghêu, cánh

ngắn củn, càng bè bè, râu cụt một mẩu

Tính nết ăn sổi ở thì

> khác Dế Mèn về hình dáng, tính

cách)

Qua đoạn văn tìm hiểu 3 tình huống và

đoạn văn miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt,

em hiểu thế nào là văn miêu tả? Tác

dụng?

? Gọi học sinh đọc ghi nhớ sgk

Hoạt động3(17 phút) HDHS luyện tập

? Học sinh đọc3 đoạn văn sgk

? Ba đoạn văn đã cho, mỗi đoạn như trên

tái hiện điều gì? Chỉ ra những đặc điểm

của sự vật, sự việc?

phải dùng văn miêu tả

- Mục đích: Giúp người đọc, người nghe hình dung ra sự vật, hiện tượng, đặc

điểm, tính chất sự việc cụ thể rõ ràng

* Ghi nhớ:(sgk tr16)

II Luyện tập:

* Bài tập1:

- Đoạn 1: đặc tả chú Dế Mèn vào độ tuổi thanh niên cường tráng

- Đặc điểm nổi bật: to, khoẻ, mạnh mẽ

- Đoạn 2: Tái hiện lại hình ảnh chú bé liên lạc

- Đặc điểm nổi bật: Nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhien

- Đoạn 3: Miêu tả một vùng bãi ven ao,

hồ ngập nước sau mưa

- Đặc điểm nổi bật: một thế giới động vật sinh động,ồn ào, huyên náo

Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 2

? Nếu phải viết 1 đoạn văn miêu tả mùa

đông, thì em sẽ nêu lên những đặc điểm

nổi bật nào?

? Khuôn mặt mẹ luôn hiện lên trong tâm

trí em, nếu tả khuôn mặt mẹ, thì em chú

ý tới những đặc điểm nào?

? Học sinh nhận xét >giáo viên chốt lại

* Bài tập 2:

a Có thể nêu một vài đặc điểm nổi bật của mùa đông:

- Lạnh lẽo, ẩm ướt, gió bấc, mưa phùn,

đêm dài, ngày ngắn

-Bầu trời luôn âm u như thấp xuống, ít thấy trăng sao, nhiều mây và sương mù

- Cây cối trơ trọi, khẳng khưu, lá vàng rụng nhiều

b Có thể nêu một số đặc điểm nổi bật của khuôn mặt mẹ:

- Đẹp, dịu hiền, thân quen, gần gũi

- Vui vẻ và lo âu, trăn trở

4 Củng cố: (3 phút)

? Thế nào là văn miêu tả? Miêu tả nhằm mục đích gì?

5 Hướng dẫn về nhà: ( 1 phút)

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Đọc thêm đoạn văn miêu tả" Lá rụng" của Khải Hưng

- Soạn bài : Sông nước Cà mau

Ngày giảng: 6A: 2009.

6B: 2009

Tiết77

sông nước cà mau

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên

nhiên sông nước vùng Cà Mau

- Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước của tác giả

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc diễn cảm và tìm hiểu văn bản.

3 Thái độ: Giáo dục học sinh có lòng tự hào về cảnh quan thiên nhiên của đất

nước

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Giáo án , tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài, vở ghi

III Tiến trình tổ chức dạy và học:

1 ổn định tổ chức: (1phút)

6a: 6b:

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)