Khối lượng m g là hàm số của thể tÝch V cm3 Thêi gian t giê lµ hµm sè cña vËn tèc v km/h Nếu đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x sao cho với mỗi giá trị của x ta luôn xác định[r]
Trang 1tu ần 15
Tiết 29: Hàm số
Ngày dạy : / / 2010
A Mục tiêu
Học sinh biết được khái niệm hàm số
Nhận biết được đại lượng này có phải là hàm số của đại lượng kia hay không trong những cách cho cụ thể và đơn giản ( bằng bảng) , bằng công thức
Tìm được giá trị tương ứng của hàm số khi biết giá trị của biến số
B Chuẩn bị
GV: Thước thẳng , phấn màu, sgk, bảng phụ ghi bài tập , khái niệm hàm số h/s: thước thẳng , sgk, vở nháp , bảng nhóm
C Tiến trình dạy học
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Hoạt động 1: Kiểm tra (bảng phụ)
(8ph)
Khối lượng m (g) của 1 thanh kim
loại đồng chất có khối lượng riêng là
7,8(g/cm3) tỉ lệ thuạn với thể tích V
(cm3)
a, Tìm hệ số tỉ lệ của m đối với V
b, Biểu diễn m theo V
c, điền các số thích hợp vào ô trống
trong bảng sau
V(cm3
m(g)
? Gọi 1 h/s lên bảng thực hiện h/s
còn lại làm ra vở nháp
? Có nhận xét gì về các giá trị của V?
? Với mỗi giá trị của V(cm3) ta luôn
xác định được mấy giá trị tương ứng
của m (g) ?
? m có phụ thuộc vào V không ?
GV: Ta nói m là hàm số của V Vậy
thế nào là hàm số => Vào bài
Hoạt động 2:1, Một số ví dụ về hàm
số (14’)
GV : Trong thực tiễn và trong toán
học ta thường gặp các đại lượng thay
đổi phụ thuộc vào sự thay đổi của các
đại lượng khác
1 HS len bảng
a, Hệ số tỉ lệ của m đối với V là
k = 7,8
b, m = 7,8.V c,
V(cm3
m(g) 7,8 15,6 23,4 31,2
Các giá trị của V thay đổi Với mỗi giá trị của V ta luôn xác
định được chỉ một giá trị tương ứng của m
m phụ thuộc vào V
Trang 2a, Ví dụ 1: Nhiệt độ T(0C) tại các thời
điểm t ( giờ) trong cùng một ngày
được cho trong bảng sau
T(0C) 20 18 22 26 24 21
? Qua bảng này cho ta biết mấy đại
lượng ?
? Có nhận xét gì về các giá trị thời
gian t ?
? Với mỗi giá trị của t (giờ) ta xác
định được mấy giá trị tương ứng của
T (0) ?
? Đại lượng nhiệt độ T(0C) phụ thuộc
vào đại lượng nào ?
GV : Ta nói T là hàm số của t
b, Ví dụ 2
? Đọc ví dụ sgk
Đưa bài kiểm tra xuống
m = 7,8.V
c, Ví dụ 3: Một vật chuyển động đều
trên quãng đường dài 50 km với vận
tốc v (km/h) Hãy tính thời gian t
(giờ) của vật đó
? Đọc ví dụ và nêu yêu cầu của bài
? Hãy tính
? Với quãng đường không đổi thời
gian và vận tốc là 2 đại lượng quan
hệ thế nào
? Vì sao ?
? 2 Tính và lập bảng các giá trị
tương ứng của t khi v = 5, 10, 25, 50
? Có nhận xét gì về các giá trị của
vận tốc
? Thời gian t có phụ thuộc vào vận
tốc v không ?
? Với mỗi giá trị của v (km/h) ta xác
định được mấy giá trị tương ứng của t
( giờ)
GV: Qua ví dụ 1 ta thấy thời điểm t
thay đổi ,nhiệt độ T(0C) phụ thuộc
Đọc ví dụ
Qua bảng này cho em biết 2 đại lượng là thời gian và nhiệt độ Giá trị của thời gian (t) thay đổi
Với mỗi giá trị của t (giờ) ta chỉ xác
định được một giá trị duy nhất tương ứng của T (0C)
đại lượng nhiệt độ T(0C) phụ thuộc vào đại lượng t (giờ)
đọc sgk
Tính thời gian t (giờ) của vật đó
t =
v
50
Với quãng đường không đổi thời gian
và vận tốc là 2 đại lượng tỉ lệ nghịch Vì công thức có dạng y =
x a
giá trị của vận tốc v thay đổi
Thời gian t có phụ thuộc vào vận tốc
v Với mỗi giá trị của v (km/h) ta xác
định được chỉ một giá trị tương ứng của t (giờ)
Trang 3vào thời điểm t và với mỗi giá trị của
thời điểm t ta luôn xác định được chỉ
một giá trị tương ứng của nhiệt độ
T(0C) ta nói T là hàm số của t
? ở ví dụ 2 khối lượng m là hàm số
của đại lượng nào ?
? Qua ví dụ 3 thì thời gian t là hàm
số của đại lượng nào ?
? Nếu thay t = y; v = x thì đại lượng
y được gọi là hàm số của đại lượng
thay đổi x khi nào ?
Hoạt động 3; 2 Khái niệm hàm
số(25’)
a, Khái niệm : sgk
gv: treo bảng phụ ghi k/n
? Để đại lượng y là hàm số của đại
lượng x ta cần có mấy điều kiện
Bài tập: (bảng phụ)
Đại lượng y có phải là hàm số của
đại lượng x không, nếu bảng có giá
trị tương ứng của chúng là
a,
? x và y là hai đại lượng quan hệ thế
nào ?
? tìm hệ số tỉ lệ
? Hãy biểu diễn y theo x
Đây là hàm số được cho bằng bảng
bằng công thức
b, Chú ý
+ Hàm số có thể được chi bằng bảng
, bằng công thức
Câu b
Khối lượng m (g) là hàm số của thể tích V (cm3)
Thời gian t (giờ) là hàm số của vận tốc v (km/h)
Nếu đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x sao cho với mỗi giá trị của x ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của y thì y
được gọi là hàm số của x
Đọc sgk
Để đại lượng y là hàm số của đại lượng x ta cần có 3 điều kiện
Đại lượng x thay đổi
Đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x
Với mỗi giá trị của x ta luôn tìm
được chỉ một giá trị tương ứng của y
HS : TLM
y là hàm số của x vì y phụ thuộc vào
sự thay đổi x với mỗi giá trị của x ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của y
x và y là 2 đại lượng tỉ lệ thuận
hệ số tỉ lệ k = -2
y = - 2.x
Trang 4y 1 1 1 1 1
? Nhận xét gì về giá trị của x
? Với mỗi giá trị của x ta tìm được
mấy giá trị tương ứng của y
? y có phụ thuộc vào x không ?
? y có là hàm số của x không ?
? Có nhận xét gì về giá trị của y
+ khi x thay đổi mà y luôn nhận một
giá trị thì y được gọi là hàm hằng
+ khi y là hàm số của x ta có thể viết
y = f(x) ; y = g(x)
ví dụ: Hàm số cho bởi công thức
y = 2x +3 ta có thể viết y = f(x) =
2x+3
ta viết f(3) = 9
Xét hàm số y = f(x) = 4x
? Hãy tính f(1) = ? , f(-5) = ?, f(0) = ?
Xét hàm số y = g(x) =
x
10
Tính g(2) =? ; g(-5) = ?
Câu c
? Hoạt động nhóm
? Gọi đại diện 1 nhóm lên trình bày
các nhóm khác bổ sung
? Phát hiện mối quan hệ giữa y và x
Câu d
? Tìm mối quan hệ giữa y và x
? Viết công thức
? Cho hàm số y = f(x) = 3.x2 +1
? Tính f(1) =?; f(3) = ?
? Hàm số gồm mấy đại lượng
? Mối quan hệ của 2 đại lượng
? Đại lượng y là hàm số của đại
Giá trị của x thay đổi với mỗi giá trị của x ta tìm được chỉ một giá trị tương ứng của y
y phụ thuộc vào x
y là hàm số của x
y luôn nhận giá trị bằng 1
HS : TLM f(1) = 4 1 = 4 f(-5) = 4 (-5) = -20 f(0) = 4.0 = 0
g(2) = 5 g(-5) = - 2
Đ ại diy không phải là hàm số của x vì ứng với x = 4 có 2 giá trị tương ứng của y là 2 và -2
y là căn bậc hai của x
y là bình phương của x
y = x2
f(1) = 3.12 + 1 = 4 f(3) = 3 32 + 1 = 28 hàm số gồm 2 đại lượng
Trang 5lượng x khi nào ?
? Để đại lượng y là hàm số của đại
lượng x ta cần mấy điều kiện
? Có mấy cách cho hàm số
Hoạt động 4: Hướng dẫn về nhà (2’)
Nắm vững khái niệm hàm số
Vận dụng các điều kiện để y là một
hàm số của x
Bài tập 24 – 28 (sgk)
* Hướng dẫn bài tập 26
? Muốn biết y có phải là h/s ko ta
làm thế nào?
? Nêu đk của a để y là h/s?
H/s trả lời miệng
IV Rút kinh nhgiệm sau bài dạy
Trang 6
Tiết 30: Luyện tập
Ngày dạy : / / 2010
A Mục tiêu
Củng cố khái niệm hàm số
Rèn luyện khả năng nhận biết đại lượng này có phải là hàm số của đại lượng kia hay không ( theo bảng, công thức )
tìm được giá trị tương ứng của hàm số theo biến số và ngược lại
B Chuẩn bị
GV: bảng phụ ghi bài tập , thước kẻ , phấn màu
H/s: thước kẻ
C Tiến trình dạy học
Hạot động của thầy Hoạt động của trò
Hoạt động 1: Kiểm tra chữa bài tập
1, Khi nào đại lượng y được gọi là
hàm số của đại lượng x
2 Chữa bài tập 26(sgk-64)
Cho hàm số y = 5.x – 1
Lập bảng các giá trị tương ứng của y
khi x = -5; -4 ; -3; -2; 0;
5 1
Hoạt động 2: Luyện tập
Phần I: Trắc nghiệm
Bài 30(sgk-64) Cho hàm số y = f(x)
= 1-8.x Khẳng định nào sau đây là
đúng
a, f(-1) = 9 b, f( ) = - 3
2 1
c, f(3) = 25
? Để trả lời bài này , ta phải làm thế
nào ?
Phần II Tự luận
Bài 279sgk) Đại lượng y có phải là
hàm số của đại lượng x không nếu
bảng các giá trị tương ứng của chúng
5 1
y=
5x-1 -26 -21 -16 -11 -1 0
Ta phải tính f(-1) ; f( ) ; f(3) rồi đối
2 1
chiếu với các giá trị cho ở đề bài f(-1) = 1 – 8.(-1) = 9 a đúng
f( ) = 1 – 8.0,5 = -3 vậy b đúng
2 1
f(30 = 1 – 8.3 = -23 vậy c sai
a, đại lượng y là hàm số của đại lượng x vì y phụ thuộc theo sự biến
đổi của x , với mỗigiá trị của x chỉ có
Trang 7là 9 bảng phụ)
2
-7,5 -15 30 15 7,5
? Tìm mối quan hệ giữa y và x
b, Viết công thức liên hệ
Bài 28(sgk-64) Cho hàm số y = f(x)
=
x
12
a, f(5) = ? ; f(-3) =?
? Gọi 1 h/s lên bảng
b, Hãy điền các giá trị tương ứng của
hàm số vào bảng sau
y
? Biết x tính y như thế nào
Bài 31(sgk) Cho hàm số y = .x
3 2
Điền số thích hợp vào ô trống trong
bảng sau
? Biết x tính y như thế nào
? Biết y tính x như thế nào
? có mấy cách cho hàm số
G: Giới thiệu cho h/s cách cho tương
ứng bằng sơ đồ Ven
Ví dụ: Cho a,b,c,d,m,n R
một giá trị tương ứng của y
y và x là tỉ lệ nghịch với nhau x.y = 15
x
y 15
y là một hàm hằng , với mỗi giá trị của x chỉ có một giá trị tương ứng của y bằng 2
f(5) =
5 12
f(-3) = -4
Thay giá trị của x vào công thức
y =
x
12
x
12 -2 -3 -4 6
5
thay giá trị của x vào công thức
y = .x
3 2
2
3
2 3 3
y
3
Có 2 cách cho hàm số : bằng bảng, bằng công thức
Trang 8a tương ứng với m ,
Bài tập : Trong các sơ đồ sau đây sơ đồ nào biểu diễn một hàm số Hoạt động 3: Hướng dẫn về nhà (2’) Bài tập 36- 43 ( sbt48,49) Tiết sau mang thước kẻ, com pa Đọc trước bài mặt phẳng tọa độ * Hướng dẫn bài tập 38 ? trước hết em đưa về dạng hàm số? ? Thay các giá trị của x, tìm gtrị t/ư của y và ngược lại? a, Sơ đồ a không biểu diễn một hàm số vì ứng với một giá trị của x = 3 ta xác định được 2 giá trị của y là 0 và 5 b, Sơ đồ b biểu diễn một hàm số vì ứng với mỗi giá trị của x ta chỉ xác định được 1 giá trị tương ứng của y IV Rút kinh nhgiệm sau bài dạy