Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó ( cách dùng trực tiếp ) hoặc bằng kiểu câu khác ( cách dùng gián tiếp )... LUYỆN TẬ[r]
Trang 1NhiÖt liÖt chµo Mõng
c¸c thÇy, c« vÒ dù
giê, thĂm líp.
MÔN: NGỮ VĂN 8
Trang 2KiÓm tra bµi cò
Em hãy cho biết hành động nói là gì?
Nêu những kiểu hành động nói thường gặp?
Tr Ả Ờ L I
* Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
* Người ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó.
Những kiểu hành động nói thường gặp là hỏi, trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán,…), điều khiển (cầu khiến, đe doạ, thách thức,…), hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.
Trang 31/ Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?
2/ Con có ăn không thì bảo ?
-Kiểu câu: câu hỏi
-Kiểu câu:
-Kiểu hành động nói:
câu hỏi
điều khiển
Trang 4(1)Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2)Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3) Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.(5) Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất
cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến
( Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
Hỏi
Trình bày
Điều khiền
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
câu
Mục đích
Trang 5Nghi vấn Cầu khiến Cảm thán Trần thuật
Hỏi
Trình bày
Điều khiền
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
Kiểu câu Kiểu hđ nói
Anh đi đâu?
Đẹp quá nhỉ?
Anh tắt thuốc lá đi có được không?
Anh đi đi !
Chao ôi đẹp quá !
Anh ấy đi rồi.
Anh còn phải đi nữa
Tôi sẽ đi.
Một bông hoa đẹp!
Cách dùng trực tiếp
Cách dùng gián tiếp
Trang 62/ Kết luận
Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó ( cách dùng trực tiếp ) hoặc bằng kiểu câu khác ( cách dùng gián tiếp ).
Trang 7II LUYỆN TẬP
1/ Tìm các câu nghi vấn trong bài Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn Cho biết những câu ấy được dùng làm gì Vị trí của mỗi câu nghi vấn trong từng đoạn văn có liên quan như thế nào đến mục đích nói của nó?
“ Từ xưa…không có?”: Hỏi để khẳng định
“ Lúc bấy…muốn vui vẻ…không?: Hỏi để phủ định
“Lúc bấy…không muốn vui vẻ…không?”: Hỏi để khẳng định
“Vì sao vậy?”: Hỏi để giải thích
“Nếu vậy…đất nữa?”: Hỏi để phủ định
Đáp án:
* Những câu nghi vấn ở cuối đoạn dùng để khẳng định ( hoặc phủ định) điều được nêu ra.
* Những câu nghi vấn mở đầu đoạn: nêu vấn đề cho tướng sĩ chuẩn bị
tư tưởng đọc ( nghe) phần lí giải của tác giả.
Trang 8Bài 2: Nhiều ng ời có nhận xét là trong các bài nói, bài viết của
mỡnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh th ờng kêu gọi chiến sĩ, đồng bào bằng
nh ng câu trần thuật Hãy ữ tỡm những câu trần thuật có mục đích cầu khiến trong các đoạn trích d ới đây của Ng ời và cho biết hỡnh
thức diễn đạt ấy có tác dụng nh thế nào trong việc động viên quần chúng.
a Vỡ vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà bỡnh thống nhất Tổ quốc.
Hễ còn một tên xâm l ợc trên đất n ớc ta, thỡ ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó đi.
Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng, d ới ngọn cờ vẻ vang của mặt trận
Dân tộc Giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi hoàn toàn.
Quân và dân miền Bắc ra sức thi đua yêu n ớc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và làm tròn nghĩa vụ của mỡnh đối với đồng bào miền Nam ruột thịt( … ).
Trang 9Bài 2: Nhiều ng ời có nhận xét là trong các bài nói, bài viết của
mỡnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh th ờng kêu gọi chiến sĩ, đồng bào bằng những câu trần thuật Hãy tỡm những câu trần thuật có mục đích
cầu khiến trong các đoạn trích d ới đây của Ng ời và cho biết hỡnh
thức diễn đạt ấy có tác dụng nh thế nào trong việc động viên quần chúng.
b Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tỡnh thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng.
( … Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn ảng, toàn ta đoàn kết phấn đấu ) Đ xây dựng một n ớc Việt Nam hoà bỡnh, thống nhất, độc lập, dân chủ và giầu mạnh,
và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới.
(Di chúc)
gọi cú tỏc dụng tạo sự gần gũi, giản dị( khụng cú tớnh hụ
hào) như những lời tõm sự nhẹ nhàng thõn thiết dễ đi vào
Trang 10Bài 3: Tỡm các câu có mục đích cầu khiến trong đoạn trích sau Mỗi
câu ấy thể hiện mối quan hệ giữa các nhân vật và tính cách nhân vật
nh thế nào?
Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:
- Th a anh em cũng muốn khôn nh ng khôn không đ ợc Đụng đến việc gỡ là em
thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới n a [ ữ … ] Hay bây giờ em nghĩ thế này … Song anh cho phép em mới dám nói …
Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:
- ợc chú mày cứ nói thẳng thừng ra nào Đ
Dế Choắt nhỡn tôi mà rằng:
- Anh đã nghĩ th ơng em nh thế thỡ hay là anh đào giúp cho em một cái ngách
sang bên nhà anh, phòng khi tối lửa tắt đèn có đứa nào đến bắt nạt thỡ em
chạy sang…
Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên, xỡ một hơi rõ dài Rồi với bộ điệu
khinh khỉnh, tôi mắng:
- Hức ! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi nh cú mèo nh thế
này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thỡ cho chết!
Tôi về, không một chút bận tâm
=> Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã nhặn, mềm mỏng, khiêm
Trang 114/ Trong các cách hỏi dưới đây, em nên dùng những cách nào để hỏi người lớn?
a) Bác có biết bưu điện ở đâu không ạ?
b) Bác làm ơn chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu không ạ ? c) Bưu điện ở đâu, hả bác?
d) Chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu với !
e) Bác có thể chỉ giúp cháu bưu điện ở đâu không ạ?e
b
Mang tính lịch sự, kính trọng, lễ phép hơn.
Trang 125/ Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh:
“Anh có thể chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ?” Theo em, trong những hành động dưới đây, người nghe nên chọn hành động nào?
a) Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.
b) Trả lời người kia: “ Có chứ ạ Cái lọ ấy không nặng đâu
mà !”
c) Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh.”( hoặc
“Mời chị.”, “Mời bác.”…)
c
Mang tính lịch sự hơn.
Trang 13Hãy viết một đoạn đối thoại ngắn, chỉ ra kiểu hành động nói và cách thức thực hiện hành động nói ?
Trang 14* Cần nhớ :
Hành động nói
Khái niệm Các kiểu hành
động nói
Cách thực hiện hành
động nói
Hỏi Trình
bày
Điều khiển
Bộc lộ cảm xúc
Gián tiếp
Trực tiếp Hứa
hẹn