Nhận biết và hiểu được tác dụng của phòng tuyến trên sông Như Nguyệt; ghi nhớ những nét chính về cuộc xâm lược nước ta của nhà Tống và cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý.. *[r]
Trang 1Soạn ngày: 10/10/2010
Ngày giảng: 12/10/2010
Bài 11:
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
1075 – 1077 (Tiếp theo) Tiết 16 II GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076-1077)
A Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nhận biết được nguyên nhân, diễn biến của các cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược ở giai đoạn thứ 2 (1076-1077)
- Nhận biết và hiểu được tác dụng của phòng tuyến trên sông Như Nguyệt; ghi nhớ những nét chính về cuộc xâm lược nước ta của nhà Tống và cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng vẽ và sử dụng bản đồ khi học và trả lời câu hỏi
3 Tư tưởng:
- Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc trước nguy
cơ bị xâm lược
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như Nguyệt.
- Học sinh: Học và chuẩn bị bài.
III Phương phương:
- Vấn đáp thuyết minh
IV Tổ chức dạy học:
1 Ổn định tổ chức: (1’)
2 Kiểm tra đầu giờ: (4’)
CH- Trước âm mưu xâm lược của quân Tống nhà Lý đã làm gì?
TL- Nhà Lý chủ động đối phó với quân Tống, cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy tổ chức kháng chiến
- Chủ trương của nhà Lý tấn công trước để tự vệ
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động: (38’)
* Giới thiệu bài: (1’)
- Sau khi tiến công tự vệ để rút khỏi Ung Chân => về nước Nhà Lý củng
cố tiếp tục chống quân xâm lược Tống như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu tiết học hôm nay
HĐ 1: Kháng chiến bùng nổ (18’)
*Mục tuêu: Nhận biết được cuộc kháng chiến chống Tống bùng nổ ra sao, diễn
biến, kết quả của cuộc kháng chiến trên phòng tuyến sông Cầu
(H.S đọc mục 1 SGK trang 40)
Sau khi rút khỏi Ung Châu Lý Thường Kiệt đã
làm gì?
- Hạ lệnh cho các địa phương ráo riết chuẩn
bị, bố phòng
Gv: Dự kiến địch sẽ kéo vào nước ta theo hai
hướng ( Sử dụng lược đồ cuộc kháng chiến
chống Tống )
- Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa phương ráo riết chuẩn bị
bố phòng
Trang 2+ Một đạo quân chặn giặc ở vùng biển Quảng
Ninh
+ Đường bộ được bố trí dọc chiến tuyến sông
Cầu qua đông Như Nguyệt=> Xây dựng
phòng tuyến Như Nguyệt và chặn giặc tại đây
+ Ngoài ra các tù trưởng dân tộc ít người, gần
biên giới tổ chức cho quân mai phục nhiều vị
trí chiến lược quan trọng
Tại sao Lý Thường Kiệt chọn sông Cầu làm
phòng tuyến chống xâm lược Tống
- Vì đây là vị trí chặn ngang các hướng tấn
công của địch từ Trung Quốc vào Thăng Long
- Được ví như chiến hào tự nhiên khó vượt
qua
Phòng tuyến Sông Cầu được xây dựng như thế
nào?
- Được đắp bằng đất , cao vững chắc nhiều
chông tre dầy đặc
Đối với nhà Tống, sau thất bại ở Ung Châu,
Nhà Tống đã làm gì?
- Tiếp tục cho quân xâm lược Đại Việt
GV: Cuối 1076, 10 vạn bộ binh tinh nhuệ, 1
vạn ngựa chiến, 20 vạn dân phu do Quách
Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy xâm lược nước ta Một
đạo do Hoà Mâu dẫn đầu, tiếp ứng theo đường
biển
- Năm 1077 quân dân Đại Việt đã đánh nhiều
trận lớn nhỏ để cản bước tiến của chúng Khi
đến phòng tuyến Như Nguyệt quân Tống phải
đóng quân lại ở bờ bắc chờ thuỷ quân đến tiếp
viện Trước mặt chúng là sông và bên kia
chiến Luỹ kiên cố
- Thuỷ quân của giặc đã bị Lý Kế Nguyên
đánh chặn 10 trận tại Quảng Ninh không thể
hỗ trợ được
Kết quả của cuộc chặn đánh địch của quân dân
nhà Lý?
- Lý Thường Kiệt quyết định chọn phòng tuyến sông Cầu, là nơi đối phó với quân Tống
Diến biến:
- Cuối 1076 quân Tống kéo vào nước ta
- Năm 1077 nhà Lý đã đánh nhiều trận nhỏ để cản giặc
- Lý Kế Nguyên cho quân mai phục và đánh 10 trận liên tiếp ngăn bước tiến đạo quân thuỷ
b Kết quả: Quân Tống phải
đóng quân ở bờ bắc sông Cầu, quân thủy không lọt vào đất liền được
HĐ 2: Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt (19’)
*Mục tuêu: Trình bày diễn biến cuộc chiến đấu của ta với quân địch trên phòng
tuyến sông Như Nguyệt
Nhận biết và hiểu được tác dụng của phòng tuyến trên sông Như Nguyệt; ghi nhớ những nét chính về cuộc xâm lược nước ta của nhà Tống và cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý
* GV dùng lược đồ trận chiến tại phòng tuyến
Như Nguyện (Mô tả phòng tuyến như nguyệt)
Trang 3- GV tường thuật diễn biến trên lược đồ (Dựa
vào nội dung SGK trang 41-42 trả lời)
Kết quả của cuộc kháng chiến trên phòng
tuyến Như Nguyệt?
Vì sao đang ở thế thắng Lý Thường Kiệt lại cử
người thương lượng giàn hoà với giặc (H.S
thực hiện nhóm 4- 2P)
- Để đảm bảo mối quan hệ bàng giao giữa hai
nước
- Để không làm tổn thương đến gianh dự nước
lớn, đảm bảo nền hoà bình lâu dài
Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giăc
của Lý Thường Kiệt?
- Tấn công đột xuất, bất ngờ
- Phòng thủ kiên cố
- Kết thúc được mau lẹ khôn khéo
Trận tuyến Như Nguyệt thắng lợi là do?
- Tinh thần đoàn kết, chiến đấu anh dũng của
quân dân ta
- Sự chỉ huy tài giỏi của Lý Thường Kiệt
Chiến thắng Như Nguyệt có ý nghĩa gì?
a Diễn biến:
- Quách Quỳ nhiều lần cho quân
vượt sông đánh vào phòng tuyến của ta Nhưng đều bị quân ta phản công quyết liệt
- Vào một đêm cuối xuân năm
1077 Nhà Lý cho quân vượt sông bất ngờ tấn công vào đồn giặc
b Kết quả:
- Quân giặc 10 phần chết đến năm, sáu phần
- Quách Quỳ chấp nhận giàn hoà
và rút quân về nước
c Nguyên nhân thắng lợi:
Tinh thần đoàn kết, chiến đấu anh dũng của quân dân ta
d Ý nghĩa lịch sử:
- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta
- Nền độc lập tự chủ của Đại Việt được củng cố
- Nhà Tống từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt
4 Củng cố: (3’ )
- Tại sao Lý Thường Kiệt chọ sông Như Nguyệt để lập phòng tuyến
- Tường thuật diễn biến trận Như Nguyệt bằng biểu đồ
5 HD học và chuẩn bị bài: (1’ )
- Học theo câu hỏi SGK
- Chú ý vai trò của các dân tộc ít người trong cuộc kháng chiến chống xâm lược Tống
- Chuẩn bị bài ôn tập tiết sau Chuẩn bị kiểm tra 1 tiết tuần 9
Trang 4Soạn ngày: 12/10/2010
Ngày giảng: 14/10/2010
Bài 12
ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HOÁ
Tiết 17: I ĐỜI SỐNG KINH TẾ
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nhận biết được những chuyến biến về kinh tế thời Lý: Kinh tế nông nghệp, thủ công nghiệp đã có sự truyển biến và đạt được một số thành tựu nhất địng như: diện tích đất đai được mở rộng, thuỷ lợi được chú ý nhiều nghê thủ công mới xuất hiện
- Việc buôn bán với nước ngoài phát triển
2 Kỹ năng
- Làm quen với kỹ năng quan sát tranh ảnh phương pháp phân tích, có lập bảng so sánh đối chiếu về sơ đồ
3 Tư tưởng:
- GD lòng tự hào dân tộc, ý thức xây dựng và bảo vệ văn háo dân tộc
- Bước đầu có ý thức vươn lên xây dựng đất nước độc lập , tự chủ
II Đồ dùng:
- Giáo viên: H.22 Đền thờ 8 vị vua nhà Lý
- Học sinh: H.23 Bát men ngọc thời lý
III Phương pháp:
- Quan sát, nhận xét
1 Ổn định tổ chức: (1’)
2 Kiểm tra đầu giờ: (5’)
CH- Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa cuộc chiến đấu trên phòng
tuyến Như Nguyệt?
TL- a Diễn biến:
Quách Quỳ nhiều lần ch quân vượt sông đánh vào phòng tuyến của ta
Nhưng đều bị quân ta phản công quyết liệt
- Vào một đêm cuối xuân năm 1077 Nhà Lý cho quân vượt sông bất ngờ tấn công vào đồn giặc
b Kết quả:
- Quân giặc 10 phần chết đến năm, sáu phần
- Quách Quỳ chấp nhận giàn hoà và rút quân về nước
c Ý nghĩa:
- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta
- Nền độc lập tự chủ của Đại Việt được củng cố
- Nhà Tống từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động: (34’)
*Giới thiệu bài: (1’) Tiếp bài trước
Sau khi khánh chiến chống Tống thắng lợi: Nhà Lý đã xây dựng đất nước, những thành tựu về kinh tế, văn hoá mà nhân dân thời Lý đạt được là gì? Chúng
ta cùng tìm hiểu bài hôm nay
HĐ của thày và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Sự chuyển biến của nền nông nghiệp: (17’)
*Mục tiêu: Nhận biết được sự chuyển biến của nền kinh tế nông nghiệp như thế
nào, nguyên nhân của sự chuyển biến đó
Trang 5*Khẳng định : Nông nghiệp là nghành kinh tế
chủ yếu và quan trọng nhất của nhà Lý
(H/S đọc mục 1 SGK trang 44)
Thời Lý: Ruộng đất trong cả nước thuộc
quyền sở hữu của ai ?
Đặc biệt vua Lý rất quan tâm tới SX nông
nghiệp
(Đọc phần in nghiên SGK trang 44)
Trong lễ cày tịch điền Nhà Vua tự cày mấy
đường thể hiện điều gì ?
Để khuyến khuyến khích nhân dân
Những biện pháp nhà Lý khuyến khích phát
triển nông nghiệp là gì ?
- Khai hoang ,đào mương , đắp đê phòng lụt
- Ban hành luật cấm giết hại châu bò ,bảo vệ
sức kéo cho nông dân => Do vậy dưới thời Lý
nhiều năm mùa màng bội thu
Tại sao nông nghiệp thời Lý phát triển như
vậy?
- Do nhà nước quan tâm phát triển SX nông
nghiệp
- Nhân dân chăm lo SX
* Nông nghiệp phát triển tạo điều kiện cho các
nghành thủ công nghiệp và thương nghiệp
phát triển
- Ruộng đất đều thuộc quyền sở hữu của Vua do nông dân canh tác
- Nhà Lý rất quan tâm tới phát triển SX nông nghiệp, đề ra những biện pháp khuyến khích nông nghiệp phát triển
HĐ 2: Thủ công nghiệp và thương nghiệp (16’)
*Mục tiêu: Nhận biết được sự phát triển của kinh tế công thương nghiệp nước
ta dưới thời Lý
Nghề thủ công dân gian được phát triển NTN?
(Đọc đoạn in nghiên mục 2- trang 45)
Qua đoạn in nghiêng: Nghề thủ công nào phát
triển nhất ?
- Nghề dệt
Tại sao Nhà Lý không sử dụng gấm vóc của
Nhà Tống?
- Muốn nâng cao giá trị hàng trong nước
* Ngoài các nghề: Chăn tằm, uơm tơ, nghề
gốm, xây dựng đền đài cung điện, còn có các
nghề: làm đồ trang sức, làm giấy, đúc đồng,
rèn sắt đều phát triển
(H/S quan sát bát men ngọc thời Lý H 23)
cho ý kíên nhận xét ?
- Tráng men, đẹp, nhiều hoa văn => trình độ
tay nghề cao
- Bên cạnh đó bàn tay người thợ thủ công
Đại Việt còn có những công trình nổi tiếng
như: Vạc Phổ Minh, Chuông Qui Điền, tháp
-Thủ công nghiệp có rất nhiều nghành nghề tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao
Trang 6Báo thiên
Bước phát triển mới của nghề thủ công nghiệp
thời Lý là gì?
- Tạo ra nhiều sản phẩm mới kỹ thuật ngày
càng cao
* Về thương nghiệp buôn bán trong và ngoài
nước được mở mang phát triển
( HS đọc đoạn in nhỏ SGK- trang 46)
- Vùng biên giớ hải đảo được chính quyền 2
bên cho lập chợ
- Để buôn bán
- Vân đồn (Quảng Ninh) là một hải đảo
thương nhân nước ngoài thường đến để buôn
bán
Tại sao nhà lý chỉ cho nước ngoài buôn bán ở
hải đảo, vùng biên giới, mà không cho đi lại tự
do trong nội địa
- Thể hiện ý thức cảnh giác đối với nhà
Tống
Sự phát triển về thủ công nghiệp và công
nghiệp thời Lý chứng tỏ điều gì?
- Nhà Đại Việt đủ khả năng để xây dựng
một nền kinh tế tự chủ phát triển
- Hoạt động trao đổi buôn bán ở trong và ngoài nước diễn ra mạnh
4 Củng cố: (3’ )
- Nhà Lý đã làm gì để phát triển nông nghiệp
- Những nét chính của sự phát triển thủ công nghiệp và thương nghiệp
5 HD học và chuẩn bị bài: (2’ )
- Học theo câu hỏi SGK
- Bài tập: Mối quan hệ giữa nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp như thế nào?