Yêu cầu về kiến thức: Trên cơ sở những hiểu biết về Nguyễn Khoa Điềm và đoạn trích Đất nước, những đặc sắc nghệ thuật của đoạn thơ, thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần l[r]
Trang 1TRƯỜNG PTDTNT-THPT ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I
MIỀN TÂY Năm học 2012-2013
Môn Ngữ văn 12 (chương trình chuẩn) Thời gian làm bài: 90 phút
(không kể thời gian giao đề)
-Đề 1
Câu 1 (2,0 điểm).
Anh (chị) hãy trình bày hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác bản tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh
Câu 2: (3,0 điểm)
Viết một bài văn ngắn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của mình về câu nói của Platon:
“ Chiến thắng bản thân là chiến thắng hiển hách nhất”
Câu 3: (5 điểm) Cảm nhận của anh/ chị về đoạn thơ sau trong đoạn trích Đất nước
(trích trường ca Mặt đường khát vọng) của Nguyễn Khoa Điềm.
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong cái “ngày xửa ngày xưa…”
mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng Đất nước có từ ngày đó…
-ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Trang 2ĐÁP ÁN ĐIỂM
Câu 1: Hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác của bản TNĐL 2,0
+ Hoàn cảnh ra đời:
- Ngày 19/8/1945, chính quyền ở Hà Nội về tay nhân dân Ngày
26/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ chiến khu cách mạng Việt Bắc
về tới Hà Nội Người soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập tại căn
nhà số 48, phố Hàng Ngang Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba
Đình, Hà Nội, trước hàng vạn đồng bào, Người thay mặt chính phủ
lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà trịnh trọng đọc bản
Tuyên ngôn độc lập
0,5
- Đây là thời điểm đấ nước vô cùng khó khăn, bọn đế quốc, thực
dân đang chuẩn bị chiếm lại nước ta: quân đội Quốc dân đảng
Trung Quốc tiến vào nước ta từ phía bắc, đằng sau là đế quốc Mĩ;
quân đội Anh tiến vào từ phía nam, đằng sau là lính viễn chinh
Pháp Lúc này, Pháp tuyên bố: Đông Dương là đất “bảo hộ” của
người Pháp, bị Nhật chiếm; nay Nhật đã đầu hàng, vậy Đông
Dương đương nhiên thuộc về người Pháp
0,5
+ Mục đích sáng tác:
- Chính thức tuyên bố trước quốc dân, trước thế giới, sự ra đời của
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà; khẳng định quyền độc lập, tự
do của dân tộc Việt Nam
- Tố cáo tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân ta suốt 80 năm
qua và tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân, xoá bỏ mọi đặc quyền
của Pháp trên đất nước Việt Nam
- Khẳng định ý chí của cả dân tộc Việt Nam kiên quyết bảo vệ nền
độc lập, tự do của Tổ quốc
1,0
1 Yêu cầu về kỹ năng: Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội
bàn về một tư tưởng, đạo lí; có kết cấu chặt chẽ diễn đạt lưu loát
không mắc lỗi: chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều
cách nhưng cần làm rõ được các ý chính sau:
Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận.
0,25
+ Giải thích:
- Chiến thắng bản thân: vượt qua được sự e ngại, sức ỳ của bản
thân và những cám dỗ trong cuộc sống
- Chiến thắng hiển hách nhất: là chiến thắng vẻ vang có ý nghĩa
quyết định
=> Vượt qua được chính bản thân mình là một điểu vô cùng khó
khăn, nhưng đó lại là một chiến thắng rất lớn lao, có ý nghĩa quyết
định đối với cuộc đời của mỗi con người
0,5
+ Phân tích:
Trang 3- Trong cuộc đời, ai cũng có ước mơ; nhưng để biến ước mơ
thành hiện thực, bên cạnh những tố chất thiên bẩm, con người
còn phải vượt qua nhiều khó khăn, thử thách Bạn sẽ không thể
làm được gì nếu không có ý chí phấn đấu vươn lên; ngại khó,
ngại khổ hoặc sa vào những cám dỗ tầm thường trong cuộc
sống Điều đó cũng có nghĩa là bạn đang đầu hàng chính bản
thân mình (nêu dẫn chứng).
- Khi chiến thắng được bản thân, con người sẽ thấy cuộc đời
mình trở nên có ý nghĩa, mọi việc làm đều hướng tới mục đích
tốt đẹp và con đường tiến tới thành công mỗi ngày sẽ được rút
ngắn dần Vì vậy, chiến thắng bản thân là thành công đầu tiên
và cũng là nền tảng cho mọi thành công tiếp theo
0,75
+ Bình luận:
- Chiến thắng bản thân là rất khó, nhưng không phải là điều không
thể Điều quan trọng là con người cần có ý chí và nghị lực, có ý
thức phấn đấu vươn lên
- Phê phán những kẻ lười biếng hoặc sống buông thả, chạy theo
những cám dỗ tầm thường; chỉ ra tác hại của lối sống ấy
1,0
+ Bài học thực tiễn:
- Mỗi người cần biết vươn lên trong cuộc sống, phải luôn chiến
thắng chính mình; không bị cuốn hút vào những cám dỗ và sẵn
sàng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để đạt được mục đích của
cuộc đời
- Bản thân cần cố gắng vươn lên, không sa đà vào những trò chơi
vô bổ, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ trong học tập, rèn luyện để
đạt đến thành công, trở thành con người có ích cho xã hội
0,5
a.Yêu cầu về kĩ năng:
Biết cách làm bài văn nghị luận văn học, vận dụng khả năng đọc
-hiểu để phát biểu cảm nhận về đoạn thơ trữ tình Kết cấu chặt chẽ,
diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở những hiểu biết về Nguyễn Khoa Điềm và đoạn trích
Đất nước, những đặc sắc nghệ thuật của đoạn thơ, thí sinh có thể
trình bày theo nhiều cách, nhưng cần làm rõ được các ý chính sau:
- Nêu được vấn đề cần nghị luận: Chín câu thơ đầu của đoạn trích
là sự cảm nhận và lí giải của tác giả về Đất Nước theo phương diện
lịch sử - văn hoá
0,5
- Đất Nước được cảm nhận gắn liền với 1 nền văn hoá lâu đời của
dân tộc
+ Gắn với những câu chuyện cổ tích, ca dao,…trong tiềm thức, kí
ức mỗi người
+ Đất Nước còn là những gì gần gũi, thân thiết nhất, bình dị nhẩt
trong đời sống vật chất con người: gắn với truyền thống văn hoá,
1,0
Trang 4phong tục của người Việt (miếng trầu bà ăn)
- Đất Nước lớn lên đau thương vất vả cùng với những cuộc trường
trinh không nghỉ của con người
+ Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm giữ nước của dân tộc
gắn với hình ảnh cây tre - biểu tượng cho sức sống bất diệt của dân
tộc
+ Những lam lũ, gian nan của cha, của mẹ
1,5
- Đất Nước gắn với những con người sống ân nghĩa, thuỷ chung 0,5
- Nghệ thuật:
Đoạn thơ có sự hài hoà giữa hình thức thơ trữ tình - chính trị
với chất liệu văn hoá dân gian Cùng với những hình ảnh giàu sức
gợi cảm, đoạn thơ đã gợi được chiều sâu của không gian, thời gian,
của lịch sử, văn hoá gắn với những thăng trầm của dân tộc
Giọng điệu chung của đoạn thơ là giọng tâm tình tha thiết, trầm
lắng, trang nghiêm
1,0
Lưu ý : Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt được cả yêu cầu về kĩ
năng và kiến thức Giáo viên cần linh hoạt trong quá trình chấm,
tránh đếm ý cho điểm.
TRƯỜNG PTDTNT-THPT ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I
MIỀN TÂY Năm học: 2012-2013
00 - Môn Ngữ văn 12 (chương trình chuẩn)
Trang 5Thời gian làm bài: 90 phút
(không kể thời gian giao đề)
-Đề 2
Câu 1 (2,0 điểm).
Nêu hoàn cảnh sáng tác và giá trị tư tưởng của bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu
Câu 2: (3,0 điểm).
“Trên đường thành công không có vết chân của người lười biếng” (Lỗ Tấn)
Hãy viết một bài văn ngắn (không quá 400 từ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa câu nói trên
Câu 3: (5 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng:
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời ! Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi (Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008, tr 88)
-ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Câu 1: Hoàn cảnh sáng tác và giá trị tư tưởng của bài thơ Việt
Bắc của Tố Hữu.
2,0
Trang 6- Việt Bắc là bài thơ được Tố Hữu viết vào tháng 10-1954 sau khi
cuộc kháng chiến chống Pháp đã hoàn toàn thắng lợi Nhân sự kiện
chính trị lớn các cơ quan của Trung ương Đảng và Chính phủ từ
chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội, Tố Hữu làm bài thơ để nói lên
tình cảm thắm thiết với Việt Bắc - quê hương của cách mạng
1,0
- Việt Bắc không chỉ là tình cảm riêng của Tố Hữu mà còn tiêu biểu
cho tình cảm cao đẹp của những con người kháng chiến đối với Việt
Bắc, đối với nhân dân và đất nước
0,5
- Bài thơ là khúc hát ân tình thuỷ chung giữa những con người cách
mạng, kháng chiến với Việt Bắc và giữa nhân dân Việt Bắc với cách
mạng, thể hiện truyền thống đạo lí thuỷ chung, giàu ân nghĩa của
dân tộc
0,5
a Yêu cầu về kĩ năng:
Biết cách làm bài nghị luận xã hội Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu
loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể trình bày bằng nhiều cách, nhưng cần làm rõ được
các ý chính sau :
2 Thân bài:
a Giải thích:
- Người lười biếng là người lười suy nghĩ, lười học tập, lười lao
động và làm việc; Thành công là mục đích, kết quả mà người ta phải
đổ mồ hôi, công sức, trí tuệ, thời gian, phải gian nan thậm chí nếm
trải những thất bại mới có được
0,5
- Muốn thành công tất yếu phải chăm chỉ Đó là chân lí 0,5
b Bình luận:
- Câu nói trên hoàn toàn đúng vì thành công không phải tự nhiên mà
có được; muốn thành công con người phải nỗ lực học tập, lao động,
sáng tạo, nghiên cứu không ngừng có ý chí quyết tâm cao (chứng
minh qua văn học và trong cuộc sống)
0,5
- Phê phán thói lười biếng, ước mơ hão huyền, viển vông “há miệng
chờ sung”, “ôm cây đợi thỏ”, không bao giờ có được sự thành công;
hậu quả của thói lười biếng dẫn người ta đến đói nghèo, buồn chán,
nguyên nhân của nhiều thói xấu khác, làm mòn rỉ trí tuệ, thân thể và
nhân cách con người (chứng minh qua văn học và trong cuộc sống)
0,5
c Liên hệ bản thân:
Cần biết sống có ước mơ, mục đích, cố gắng vươn tới sự thành
công ; sửa chữa căn bệnh lười nhác, ỷ lại…
0,5
3 Kết bài: Khẳng định ý nghĩa, giá trị câu nói. 0,25
a Yêu cầu về kĩ năng :
Trang 7Biết cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ; phân tích được những
nội dung, nghệ thuật, cảm xúc chủ đạo của đoạn thơ Kết cấu chặt
chẽ, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức :
Trên cơ sở những hiểu biết về nhà thơ Quang Dũng và bài thơ Tây
Tiến (chủ yếu là đoạn thơ được trích), thí sinh có thể làm bài theo
nhiều cách khác nhau song cần làm rõ được các ý cơ bản sau :
A Mở bài: Giới thiệu tác giả Quang Dũng và bài thơ Tây Tiến ;
giới thiệu vấn đề nghị luận, trích dẫn đoạn thơ
0,5
B Thân bài:
1 Bức tranh thiên nhiên núi rừng Tây Bắc Bộ hùng vĩ, dữ dội :
- Dốc cao, vực sâu, núi đèo heo hút, hiểm trở (phân tích nghệ thuật
sử dụng từ ngữ, thanh điệu, tương phản đối lập…)
0,75
- Mưa rừng, thác lũ, thú dữ (phân tích nghệ thuật sử dụng từ Hán
Việt, cách miêu tả âm thanh, hình ảnh…)
0,75
2 Hình ảnh người chiến sĩ Tây Tiến can trường, hào hùng và
hào hoa
- Thiên nhiên miền Tây làm nền tôn thêm vẻ đẹp ngang tàng, khoẻ
khoắn của người chiến sĩ Tây Tiến ; con đường hành quân gian lao,
thử thách khắc nghiệt (đi giữa núi cao vực sâu, đi qua những miền
rừng thiêng nước độc, thậm chí hi sinh ngay trên con đường hành
quân)
0,75
- Chất lính ngang tàng, ngạo nghễ thách thức với gian khổ (cách
nói dí dỏm súng ngửi trời) ; tâm hồn thư thái, bình yên (cảm nhận vẻ
đẹp của núi rừng Tây Bắc, sự hi sinh nhẹ nhàng như đi vào giấc ngủ
trong tư thế rất đẹp, rất lính Gục lên súng mũ bỏ quên đời).
0,75
3 Nỗi nhớ về những kỉ niệm ấm áp nghĩa tình quân dân
Cảm xúc da diết, nỗi nhớ lắng đọng, trong những khung cảnh,
hương vị của Tây Bắc Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói, Mai Châu mùa
4 Nghệ thụât:
- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ (từ Hán Việt, từ láy…), tương phản đối
lập, phối hợp thanh điệu …tạo nên những câu thơ mang ấn tượng
độc đáo
0,25
- Kết hợp giữa cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong cách
miêu tả thiên nhiên và con người
0,25
C Kết bài: Đánh giá khái quát bài thơ, đoạn thơ, tình cảm, cảm xúc
của nhà thơ
0,5
Lưu ý: Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt được cả yêu cầu về kĩ năng và kiến
thức