Qua các bài thơ “Sông núi nước Nam”, “Phò giá về kinh”, “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” (Sách Ngữ văn 7, tập một – Nhà xuất bản Giáo dục), em hãy làm sáng tỏ nội dung tinh [r]
Trang 1ĐỀ KHẢO SÁT HSG LẦN 4 – NGỮ VĂN 7
Thời gian : 120 phỳt
Cõu 1: (4 điểm)
Dừng chõn đứng lại, trời, non, nước Một mảnh tỡnh riờng, ta với ta.
(Qua Đốo Ngang – Bà Huyện Thanh Quan)
Đầu trũ tiếp khỏch, trầu khụng cú
Bỏc đến chơi đõy, ta với ta !
( Bạn đến chơi nhà - Nguyễn Khuyến)
Chỉ ra sự khỏc nhau về ý nghĩa của cụm từ “ta với ta” trong những cõu thơ trờn.
Cõu 2 : ( 6 điểm ) Viết đoạn văn ( không quỏ một mặt giấy thi) làm rõ tình cảm bà cháu trong
bài thơ “ Tiếng gà tra” của Xuân Quỳnh ( HDH Ngữ Văn 7, tập 1– Nhà xuất bản Giỏo dục).
Cõu 3 (10 điểm)
Cỏc bài thơ trữ tỡnh trung đại Việt Nam cú nội dung rất phong phỳ nhưng vẫn tập trung vào hai chủ đề lớn là tinh thần yờu nước và tỡnh cảm nhõn đạo.
Qua cỏc bài thơ “Sụng nỳi nước Nam”, “Phũ giỏ về kinh”, “Buổi chiều đứng ở phủ Thiờn
Trường trụng ra” (Sỏch HDH Ngữ văn 7, tập một – Nhà xuất bản Giỏo dục), em hóy làm sỏng tỏ
nội dung tinh thần yờu nước của thơ trữ tỡnh trung đại Việt Nam./.
Hướng dẫn chấm Lần 4 Cõu 1: (4 điểm)
Chỉ ra được sự khỏc nhau về ý nghĩa của cụm từ “ta với ta”:
- “ta với ta” trong bài “Qua đốo Ngang”: là sự gặp lại chớnh mỡnh, trực diện với lũng mỡnh trong cụ đơn, trong hoài niệm (0,5 điểm)
- “ta với ta” trong bài “bạn đến chơi nhà”: là chỉ về sự hiện hữu của một tỡnh bạn (nhà thơ và bạn) trong một hoàn cảnh thiếu thốn về vật chất song đầy ắp nghĩa tỡnh (0,5 điểm)
Diễn đạt tốt (0,5 điểm)
Câu 2:
* Yêu cầu: - Hình thức không quá một trang giấy thi
- Nội dung: Đảm bảo làm rõ tình bà cháu đợc thể hiện qua nỗi nhớ của cháu về bà
+ Nhớ lời trách mắng suồng sã, thân yêu của bà
+ Nhớ hình ảnh bàn tay già nua nhăn nheo của bà chắt chiu soi trứng cho gà ấp
+ Nhớ khuôn mặt và đôi mắt đục mờ của bà nhìn trời mà lo cho đàn gà- mong trời đừng rét để bán gà may quần áo mới cho cháu
+ Tình bà cháu làm phong phú tình yêu quê hơng đất nớc
Cõu 3 10 điểm
Trang 2Qua các bài thơ “Sông núi nước Nam”, “Phò giá về kinh”, “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” (Sách Ngữ văn 7, tập một – Nhà xuất bản Giáo dục), em hãy làm sáng tỏ nội dung tinh thần yêu nước của thơ
trữ tình trung đại Việt Nam
Mở bài: 1 điểm
- Giới thiệu khái quát: thơ trữ tình trung đại Việt Nam có nội dung rất phong phú nhưng vẫn tập trung vào hai chủ đề lớn là tinh thần yêu nước và tình cảm nhân đạo
0,5 điểm
- Giới thiệu khái quát các bài thơ “Sông núi nước Nam”, “Phò giá về kinh”, “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” đã thể hiện rõ tinh thần yêu nước của dân tộc ta…
0,5 điểm
Thân bài: 8 điểm
Bằng lí lẽ và dẫn chứng tiêu biểu qua 3 văn bản trên, bài viết của học sinh làm sáng tỏ tinh thần yêu nước được thể hiện qua thơ trữ tình trung đại Việt Nam Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêu được các ý cơ bản như sau:
+ Ý thứ nhất: Giải thích về nội dung yêu nước được thể hiện qua thơ trữ tình trung đại Việt Nam:
2 điểm
- Là một nội dung lớn của văn học nói chung, của thơ trữ tình trung đại Việt Nam nói riêng Nội dung yêu nước được thể hiện qua thơ trung đại rất phong phú và đa dạng…
1 điểm
- Nội dung yêu nước thể hiện ở sự khẳng định chủ quyền về lãnh thổ, nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ đất nước; thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình, thịnh trị của dân tộc; đồng thời cũng thể hiện ở sự hòa hợp với cảnh sắc thiên nhiên nên thơ, bình dị, sự gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã… 1 điểm
+ Ý thứ hai: Bài thơ “Sông núi nước Nam” 2 điểm
- Là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta, khẳng định nước Nam là của người Nam, đó là điều
đã được “sách trời” định sẵn: 1 điểm
“Sông núi nước Nam vua Nam ở
- Vằng vặc sách trời chia xứ sở”
- Bài thơ nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền của đất nước, kẻ thù không được xâm phạm, nếu xâm phạm thì sẽ chuốc lấy thất bại thảm hại: 1 điểm
“Giặc dữ cớ sao phạm đến đây Chúng mày nhất định phải tan vỡ.”
+ Ý thứ ba: - Bài thơ “Phò giá về kinh”của Trần Quang Khải: 2 điểm
- Thể hiện hào khí chiến thắng của dân tộc ta trong cuộc chống quân Mông - Nguyên xâm lược: 1 điểm
“Chương Dương cướp giáo giặc Hàm Tử bắt quân thù”
- Thể hiện khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần và niềm tin sắt đá vào sự bền
vững muôn đời của đất nước: 1 điểm
“Thái bình nên gắng sức Non nước ấy ngàn thu”
+ Ý thứ tư: - Bài thơ “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” của Trần Nhân Tông: 2 điểm
- Là bức tranh đẹp về vùng quê trầm lặng mà không đìu hiu: 1 điểm
“Trước xóm sau thôn tựa khói lồng Bóng chiều man mác có dường không”
- Trong bức tranh trầm lặng ấy vẫn ánh lên sự sống: “Mục đồng sáo vẳng trâu về hết” – “Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng” Điều đó thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc của một vị vua – dù ở cương vị tối
cao nhưng tâm hồn vẫn gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã của mình… 1 điểm
* HS có thể mở rộng, nâng cao bài viết bằng một số bài thơ trung đại khác…
Kết bài: 1 điểm
- Khẳng định lại nội dung tinh thần yêu nước của thơ trữ tình trung đại Việt Nam
\ Hướng dẫn chấm Lần 5
\
Trang 3Câu 1 Xem đâp án đề cảm thụ
Câu 2: a Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề: Truyền thống yêu nước của dân tộc.
- Nêu vấn đề:
+ Lòng yêu nước được hình thành từ những biểu hiện cụ thể hàng ngày
+ Trích câu nói của nhà văn I Ê-ren-bua
b Thân bài:
* Giải thích câu nói của nhà văn I Ê-ren-bua:
- Lòng yêu nước vốn là một khái niệm trừu tượng, nhưng nó được thể hiện qua những việc làm cụ thể, bình thường hàng ngày Câu nói của I Ê-ren-bua đã diễn tả tình yêu tổ quốc một cách đơn giản, sinh động và dễ hiểu
bằng hình ảnh so sánh: " Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu tổ quốc" cũng giống
như " dòng suối đổ vào sông, sông đổ vào đại trường giang Vôn-ga, con sông Vôn-ga đi ra biển".
- Tại sao I Ê-ren-bua có thể nói như vậy?
+ Mỗi con người sinh ra, lớn lên đều gắn bó với một ngôi nhà, một ngõ xóm, một đường phố hay một làng quê, với những người thân thiết như cha mẹ, vợ chồng, con cái, bạn bè,
+ Chính đời sống thân thuộc, bình thường ấy làm nên tình yêu mến của con người đối với quê hương
+ Tình yêu Tổ quốc được bắt đầu từ chính tình yêu những điều nhỏ bé, đơn sơ, giản dị ấy
* Những suy nghĩ của bản thân về quê hương đất nước:
- Đất nước Việt Nam còn nghèo nàn, lạc hậu, nhưng không vì vậy mà chúng ta không yêu Tổ quốc
- Suốt mấy chục năm xây dựng CNXH, chúng ta đa thu được những thành tựu đáng kể nhưng cuộc sống người dân vẫn còn nhiều thiếu thốn Vì vậy, mỗi người cần cố gắng góp sức mình để xây dựng đất nước giàu mạnh
- Nước ta đang trong thời kì hội nhập và phát triển, nên người dân Việt Nam cần phát huy tinh thần yêu nước, tự hào, tin tưởng và quyết tâm đưa đất nước vững bước đi lên
* Cách thể hiện lòng yêu nước của thế hệ học sinh:
- Yêu nước nghĩa là yêu thương những người thân thuộc nhất, như: ông bà, cha mẹ, thầy cô, bè bạn,
- Yêu nước cũng có nghĩa là yêu quý, nâng niu, bảo vệ những gì bình thường, gần gũi, như: ngôi nhà, mái trường, môi trường sống xung quanh,
- Lòng yêu nước của lứa tuổi học sinh còn phải được biểu hiện bằng những hành động thiết thực cụ thể, như: chăm học, chăm làm, tích cực rèn luyện tu dưỡng để trở thành người có ích cho xã hội
c Kết bài:
- Khẳng định tình yêu nước là thiêng liêng, cần thiết
- Liên hệ, rút ra suy nghĩ của bản thân
Trang 4Hướng dẫn chấm Cõu 1: (4 điểm)
Chỉ ra được sự khỏc nhau về ý nghĩa của cụm từ “ta với ta”:
- “ta với ta” trong bài “Qua đốo Ngang”: là sự gặp lại chớnh mỡnh, trực diện với lũng mỡnh trong cụ đơn, trong hoài niệm (0,5 điểm)
- “ta với ta” trong bài “bạn đến chơi nhà”: là chỉ về sự hiện hữu của một tỡnh bạn (nhà thơ
và bạn) trong một hoàn cảnh thiếu thốn về vật chất song đầy ắp nghĩa tỡnh (0,5 điểm)
Diễn đạt tốt (0,5 điểm)
Câu 2:
* Yêu cầu: - Hình thức không quá một trang giấy thi
- Nội dung: Đảm bảo làm rõ tình bà cháu đợc thể hiện qua nỗi nhớ của cháu về bà.
+ Nhớ lời trách mắng suồng sã, thân yêu của bà.
+ Nhớ hình ảnh bàn tay già nua nhăn nheo của bà chắt chiu soi trứng cho gà ấp.
+ Nhớ khuôn mặt và đôi mắt đục mờ của bà nhìn trời mà lo cho đàn gà- mong trời đừng rét
để bán gà may quần áo mới cho cháu.
+ Tình bà cháu làm phong phú tình yêu quê hơng đất nớc.
Cõu 3 10 điểm
Qua cỏc bài thơ “Sụng nỳi nước Nam”, “Phũ giỏ về kinh”, “Buổi chiều đứng ở phủ Thiờn
Trường trụng ra” (Sỏch Ngữ văn 7, tập một – Nhà xuất bản Giỏo dục), em hóy làm sỏng tỏ nội
dung tinh thần yờu nước của thơ trữ tỡnh trung đại Việt Nam.
1) Yờu cầu chung:
Học sinh thực hiện cỏc yờu cầu sau:
- Văn nghị luận chứng minh (làm sỏng tỏ một nhận định qua bài văn nghị luận văn học).
- Yờu cầu HS biết vận dụng kiến thức đó học về tập làm văn và văn học để làm bài, trong
đú cú kết hợp giải thớch, phỏt biểu cảm xỳc, suy nghĩ và mở rộng bằng một số bài thơ trữ tỡnh trung đại Việt Nam khỏc để làm phong phỳ thờm bài làm…
- Khuyến khớch những bài làm cú sự sỏng tạo, cú cảm xỳc, giàu chất văn…
2 Yờu cầu cụ thể:
Mở bài: 1 điểm
Trang 5- Giới thiệu khái quát: thơ trữ tình trung đại Việt Nam có nội dung rất phong phú nhưng vẫn tập trung vào hai chủ đề lớn là tinh thần yêu nước và tình cảm nhân đạo.
0,5 điểm
- Giới thiệu khái quát các bài thơ “Sông núi nước Nam”, “Phò giá về kinh”, “Buổi chiều
đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” đã thể hiện rõ tinh thần yêu nước của dân tộc ta…
0,5 điểm
Thân bài: 8 điểm
Bằng lí lẽ và dẫn chứng tiêu biểu qua 3 văn bản trên, bài viết của học sinh làm sáng tỏ tinh thần yêu nước được thể hiện qua thơ trữ tình trung đại Việt Nam Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêu được các ý cơ bản như sau:
+ Ý thứ nhất: Giải thích về nội dung yêu nước được thể hiện qua thơ trữ tình trung đại
- Là một nội dung lớn của văn học nói chung, của thơ trữ tình trung đại Việt Nam nói riêng Nội dung yêu nước được thể hiện qua thơ trung đại rất phong phú và đa dạng…
1 điểm
- Nội dung yêu nước thể hiện ở sự khẳng định chủ quyền về lãnh thổ, nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ đất nước; thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình, thịnh trị của dân tộc; đồng thời cũng thể hiện ở sự hòa hợp với cảnh sắc thiên nhiên nên thơ, bình dị, sự gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã… 1 điểm
+ Ý thứ hai: Bài thơ “Sông núi nước Nam” 2 điểm
- Là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta, khẳng định nước Nam là của người
Nam, đó là điều đã được “sách trời” định sẵn: 1 điểm
“Sông núi nước Nam vua Nam ở
- Vằng vặc sách trời chia xứ sở”
- Bài thơ nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền của đất nước, kẻ thù không được xâm
phạm, nếu xâm phạm thì sẽ chuốc lấy thất bại thảm hại: 1 điểm
“Giặc dữ cớ sao phạm đến đây Chúng mày nhất định phải tan vỡ.”
+ Ý thứ ba: - Bài thơ “Phò giá về kinh”của Trần Quang Khải: 2 điểm
- Thể hiện hào khí chiến thắng của dân tộc ta trong cuộc chống quân Mông - Nguyên xâm
lược: 1 điểm
“Chương Dương cướp giáo giặc Hàm Tử bắt quân thù”
- Thể hiện khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần và niềm tin sắt đá
vào sự bền vững muôn đời của đất nước: 1 điểm
“Thái bình nên gắng sức Non nước ấy ngàn thu”
+ Ý thứ tư: - Bài thơ “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” của Trần Nhân
Tông: 2 điểm
- Là bức tranh đẹp về vùng quê trầm lặng mà không đìu hiu: 1 điểm
“Trước xóm sau thôn tựa khói lồng Bóng chiều man mác có dường không”
- Trong bức tranh trầm lặng ấy vẫn ánh lên sự sống: “Mục đồng sáo vẳng trâu về hết” –
“Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng” Điều đó thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc
của một vị vua – dù ở cương vị tối cao nhưng tâm hồn vẫn gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã
của mình… 1 điểm
Trang 6* HS có thể mở rộng, nâng cao bài viết bằng một số bài thơ trung đại khác…
Kết bài: 1 điểm
- Khẳng định lại nội dung tinh thần yêu nước của thơ trữ tình trung đại Việt Nam