Bài 21. So sánh (tiếp theo)

Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây[r]

GV: Trần Thị Hà Trường: THCS Phong Khê

Nh÷ng ng«i sao thøc ngoµi kia

§ªm nay con ngñ giÊc trßn

so sánh )

T (từ ngữ so sánh)

Vế B (sự vật, sự việc dùng để

so sánh)

1) Những

ngôi sao

thức ngoài kia

chẳng bằng

mẹ đã thức

vì chúng con

con suốt đời

1) Thà rằng ăn bát cơm rau

2) Qua đình ngả nón trông đình

- So sánh ngang bằng : như, giống

như, tựa như, y như, như là, bao

nhiêu bấy nhiêu, là,

kém, thua, không như, chẳng bằng, chưa bằng, khác, nhường,

Ghi nhớ 1

Có hai kiểu so sánh:

- So sánh ngang bằng;

- So sánh không ngang bằng.

II.TÁC DỤNG CỦA SO SÁNH

Ví dụ 2:

Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng,

một cảm giác riêng Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời

lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ

Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây

nằm phơi trên mặt đất Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc

lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt

rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành

Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến

1) Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất

không thương tiếc, không do dự vẩn vơ

2) Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi

cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái

giây nằm phơi trên mặt đất

3) Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn

gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại:

4) cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây

đẹp nên thơ

5) Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt

đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành

+ Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn

+ Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo

+ Có chiếc lá như thầm bảo rằng

+ Có chiếc lá như sợ hãi

gợi hình (tạo hình) giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động.

- Hình dung được những cách rụng khác

nhau của chiếc lá:

- Thể hiện đủ cung bậc

tình cảm vui, buồn của

con người được gửi

trong đó và quan niệm

Ghi nhớ 2

So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động; vừa có tác dụng biểu hiện

tư tưởng, tình cảm sâu sắc.

III.LuyÖn tËp

Chỉ ra các phép so sánh trong các khổ thơ?

Bài tập 1: Chúng thuộc kiểu so sánh nào?

Tác dụng gợi hình gợi cảm của một phép so sánh?

a ) Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng.

b) Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.

c) Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng.

a) Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Bài tập 2 Hãy nêu những câu văn có sử dụng phép so sánh trong bài Vượt thác Em thích

hình ảnh so sánh nào? Vì sao?

1) Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi

rừng phải lướt cho nhanh để về cho kịp.

3) Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.

2) Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.

4) Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc,

các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai

hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống

như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.

5) Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ

6) Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp

về phía trước.

* Đọc những câu văn sau và trả lời câu hỏi:

- Trông hai bên bờ rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.

- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc.

- Dượng Hương Thư giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.

1 So sánh trong các câu trên có cùng loại không?

a. Có b Không c. Vừa cùng lại vừa khác

2 So sánh trong các câu trên cùng loại so sánh gì?

a. So sánh ngang bằng c. So sánh kém

3 Tác dụng của phép so sánh trong các câu trên là gì?

a. Gây ấn tượng sợ hãi khi hình dung về sự vật, sự việc;

b. Chỉ làm rõ hình thức bên ngoài của đối tượng được miêu tả;

c. Làm cho câu văn trở nên đưa đẩy và bóng bẩy;

d. Tái hiện sự vật, sự việc cụ thể sinh động, gợi hình, gợi cảm;

SO SÁNH

SO SÁNH NGANG

BẰNG

Như, giống như, tựa

như, y như, như là, tựa

như là, là, bao nhiêu

bấy nhiêu,

SO SÁNH KHÔNG NGANG BẰNG

Hơn, kém, thua, không như, chẳng bằng, chưa bằng, khác,

TÁC DỤNG CỦA PHÉP SO SÁNH

1 Gợi hình (tạo hình): giúp cho việc miêu tả

sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động.

2 Gợi cảm(gợi cảm xúc): biểu hiện tư

tưởng, tình cảm sâu sắc

* Hướng dẫn bài tập về nhà

- Nội dung: tả cảnh dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ

- Độ dài: khoảng từ 3 đến 5 câu

- Kĩ năng: Sử dụng hai kiểu so sánh

ngang bằng và so sánh không ngang

* Soạn bài nhân hoá trang 56/SGK