Để bảo vệ cuộc sống của mình, nông dân Yên Thế đã đứng lên đấu tranh _thời gian:diễn ra lâu30 năm _Ngời lãnh đạo: Hoàng Hoa Thám thông minh,mu chí,dũng cảm Cõu 5: Em cú nhận xột gỡ về ph
Trang 1Đề c ơng lịch sử
Cõu 1: Trỡnh bày diễn biến cuộc khởi nghĩa bãi Sậy?
Vào năm 1885 hưởng ứng Chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi Phong trào khỏng chiến chống Phỏp ở đõy diễn ra mạnh mẽ Người đứng đầu cuộc khởi nghĩa là Nguyễn Thiện Thuật ễng chọn Bói Sậy là một vựng lau sậy um tựm thuộc huyện Văn Lõm, Văn Giang, Yờn Mĩ, Khoỏi Chõu thuộc Hưng Yờn Nghĩa quõn đó xõy dựng căn cứ khỏng chiến và triệt để ỏp dụng lối đỏnh du kớch Nhưng sau những trận càng quột liờn tiếp, lực lượng của nghĩa quõn bị suy giảm và rơi vào thế bị bao võy Đến cuối năm 1889, Nguyễn Thiện Thuật chạy sang Trung Quốc phong trào tiếp tục một thời gian rồi tan ró
Cõu 2: Tại sao núi cuộc khởi nghĩa Hương Khờ là cuộc khởi nghĩa tiờu biểu nhất trong phong trào Cần Vương?
Thời gian tồn tại lõu : 10 năm (1885 – 1895).Quy mụ tổ chức lớn, địa bàn rộng: 4 tỉnh (Thanh Húa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bỡnh) Ngời lãnh đạo( Văn thân tiêu biểu, tấm gơng sáng) phan Đình phùng, Cao thắng Hoạt động của nghĩa quân chia làm 2 giai đoạn:Giai đoạn1( 1885-1888): Nghĩa quân lo tổ chức huấn luyện, xây dựng công sự, rèn đúc khí giới,
tích chữ lơng thảo, lực lợng chia thành 15 thứ Mỗi thứ có 100-500 quân, phân bố ở 4 tỉnh Thanh –Nghệ-tĩnh và Quảng Bình Họ tự chế tạo theo mãu súng trờng của Pháp
Giai đoạn2 (1888-1895): Là giai đoạn chiến đấu của nghĩa quân Dựa vào địa hình hiểm trở có sự thống nhất phối hợp tơng đối chặt chẽ, nghĩa quân đã dẩy lùi nhiều cuộ càng quét của giặc Khi quân Pháp tập trung đánh Ngàn Tơi( căn cứ của nghĩa quân) Nghĩa quân chiến đấu trong điều kiện gian khổ, lực lợng yếu dần Phan đình Phùng hy sinh 28-12-1897, cuộc khởi nghĩa duy trì thời gian rồi tan giã
Cõu 3: Em cú nhận xột gỡ về phong trào vũ trang chống Phỏp cuối thế kỉ XIX ?
Người lónh đạo chủ yếu là cỏc văn thõn, sĩ phu, quan lại yờu nước Nụng dõn là tầng lớp tham gia đụng đảo nhất Lực lượng của Phỏp so với ta cú sự chờnh lệch lớn Cỏc cuộc khởi nghĩa diễn ra rời rạc, khụng thống nhất và đều thất bại Sau khi vua Hàm Nghi bị bắt thỡ phong trào khụng cũn diễn
ra sụi nỗi và mạnh mẽ như trước nữa Phong trào bựng nổ và phỏt triển sụi nỗi, mạnh mẽ trờn cả nước tiờu biểy nhất là Bắc Kỡ và Trung Kỡ Phong trào quy tụ những cuộc khởi nghĩa cú quy mụ lớn
và trỡnh độ tổ chức cao Cú sự hạn chế về giai cấp lónh đạo Thực dõn Phỏp dễ dàng mua chuộc, dụ
dỗ
Cõu 4: Khởi nghĩa Yờn Thế cú những đặc điểm gỡ khỏc so với cỏc cuộc khởi nghĩa cựng thời ?
_ Mục tiêu:Khi thực dân pháp chiếm đóng Bắc Kì, Yên Thế chở thành mục tiêu của chúng Để bảo
vệ cuộc sống của mình, nông dân Yên Thế đã đứng lên đấu tranh
_thời gian:diễn ra lâu(30 năm)
_Ngời lãnh đạo: Hoàng Hoa Thám thông minh,mu chí,dũng cảm
Cõu 5: Em cú nhận xột gỡ về phong trào khỏng chiến chống Phỏp của đồng bào miền nỳi cuối thế kỉ XIX ?
Phong trào khỏng chiến ở đõy bựng nổ sau đồng bằng nhưng tồn tại bền bỉ và kộo dài hơn Phong trào xuyờn suốt từ Bắc – Nam Phong trào ở miền nỳi nổ ra kịp thời, phỏt triển mạnh mẽ đó trực tiếp làm chậm quỏ trỡnh xõm lược và bỡnh định của thực dõn Phỏp
Cõu 6: Kể tờn cỏc nhà cải cỏch cuối thế kỉ XIX Trỡnh bày nội dung một số đề nghị cải cỏch
đú Nguyên nhân, ý nghĩa?
*Ngu ên nhân:ÿên nhân:
- Chớnh trị:Nhà Nguyễn thực hiện chớnh sỏch nội trị,ngoại giao lạc hậu,bộ mỏy chớnh quyền từ trung ương đến địa phương mục rỗng
- Kinh tế :Nụng nghiệp, thủ cụng nghiệp và thương nghiệp đỡnh trệ,tài chớnh kiệt quệ
- Xó hội:Nhõn dõn đúi khổ,mõu thuẫn dõn tộc và giai cấp gay gắt
-Khởi nghĩa nụng dõn nổ ra ở nhiều nơi.=> Các nhà cải cách thực hiện
* ý nghĩa:Gõy được tiếng vang lớn, tấn cụng vào tư tưởng bảo thủ, phản ỏnh trỡnh độ nhận thức, gúp phần cho sự ra đời của phong trào duy tõn
Trang 2Cõu 7: Vỡ sao cỏc đề nghị cải cỏch ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX khụng thực hiện được ?
Cỏc đề nghị cải cỏch ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX Khụng thực hiện được vỡ do cỏc đề nghị cải cỏch đều mang tớnh chất lẻ tẻ, rời rạc, chưa xuất phỏt từ những cỏ sở bờn trong, chưa động chạm tới những vấn đề cỏ bản của thời đại: giải quyết hai mõu thuẫn chủ yếu của xó hội Việt Nam là mõu thuẫn giữa nhõn dõn ta với thực dõn Phỏp xõm lược và giữa nụng dõn với địa chủ phong kiến Ngoài ra cũn do triều đỡnh phong kiến nhà Nguyễn bảo thủ, bất lực trọng việc thớch ứng với hoàn cảnh, nờn đó khụng chấp nhận những thay đổi và từ chối mọi sự cải cỏch, kể cả những cải cỏch cú khả năng thực hiện được Điều này đó làm cản trở sự phỏt triển những tiền đề mới, khiến cho xó
Cõu 8: Vào cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, thực dõn Phỏp thi hành những chớnh sỏch gỡ về chớnh trị, kinh tế, văn húa, giỏo dục ở Việt Nam?
Về kinh tế: Nụng nghiệp: cướp đoạt ruộng đất của nụng dõn.Cụng nghiệp: tập trung khai thỏc than
và kim loại Xõy dựng cỏc nhà mỏy, xớ nghiệp để sản xuất gạch gói, diờm, thuốc lỏ, Thương nghiệp: độc chiếm thị trường hàng Việt Nam Đỏnh thuế nặng đối với cỏc mặt hàng của nước khỏc vào nước ta Đỏnh thuế nhẹ hoặc khụng đỏnh thuế đối với cỏc mặt hàng của nước Phỏp khi vào nước ta.Giao thụng vận tải: Xõy dựng cỏc hệ thống giao thụng vận tải để tăng cường việc búc lột kinh tế và đàn ỏp cỏc phong trào đấu tranh của nhõn dõn
Về giỏo dục, văn húa: Duy trỡ chế độ giỏo dục thời phong kiến Mở một số trường học và một số
cơ sở y tế Hệ thống giỏo dục phổ cập chia làm 3 bậc: Bậc Ấu học ở xó, thụn (dạy chữ Hỏn và Quốc ngữ) Bậc Tiểu học ở phủ, huyện ( dạy chữ Hỏn và Quốc ngữ, chữ Phỏp là mụn tự nguyện) Bậc Trung học ở tỉnh ( dạy chữ Hỏn và Quốc ngữ và chữ Phỏp là bắt buộc)
Về tài chớnh: Đỏnh cỏc thứ thuế mới, chồng lờn cỏc thứ thuế cũ đó cú từ trước Nặng nhất là thuế
muối, thuế rượu, thuốc phiện Ngoài ra chỳng cũn bắt phụ đắp đường, đào sụng, xõy cầu,
hội vẫn chỉ luẩn quẩn trong vũng bế tắc của chế độ thuộc địa nữa phong kiến
Chính trị: Thực dân Pháp thành lập Liên Bang Đông Dơng, gồm ba nớc việt Nam, Lào,
Căm-pu-chia, đứng đầu là tên toàn quyền ngời Pháp
Việt Nam bị chia làm ba xứ: +Bắc Kì là xứ nửa bảo hộ đứng đầu là Thống Sứ
+ trung Kì là xứ bảo hộ đứng đầu là Khâm xứ
+ Nam kì là xứ thuộc địa đứng đầu là thống đốc
Mỗi xứ gồm nhiều tỉnh, đứng đàu các tỉnh là các viên quan ngời Pháp dới tỉnh là Phủ, huyện, Châu Cuối cùng là Làng, Xã
Cõu 9: Tỏc động của chớnh sỏch khai thỏc thuộc địa đú đối với kinh tế, xó hội Việt Nam?
Thời gian Người đề xướng Nội dung cải cỏch
1868 - Trần Đỡnh Tỳc và Nguyễn Huy
Tế
- Đinh Văn Điền
- Xin mở cửa biển Trà Lớ (Nam Định)
- Đẩy mạnh khai khẩn ruộng hoang, phỏt triển buụn bỏn, chấn chỉnh quốc phũng
1872 - Viện Thương Bạc - Xin mở ba cửa biển ở miền
Trung và miền Bắc để thụng thương với bờn ngoài
1863 - 1871 - Nguyễn Trường Tộ - ễng đó dõng lờn 30 bản điều
Trần: Chấn chỉnh bộ mỏy quan lại, phỏt triển cụng thương và tài chớnh, chỉnh đốn vỏ bị, mở rộng ngoại giao, cải tổ giỏo dục
1887và1882 -Nguyễn Lộ Trạch - Chấn hưng dõn khớ, khai thong
dõn trớ, bảo vệ đất nước
Trang 3- Về xó hội: Xuất hiện nhiều cỏc đụ thị Xuất hiện một số giai cấp, tầng lớp mới: tư sản, tiểu tư sản,
cụng nhõn Đời sống của nụng dõn ngày càng nghốo khổ, khụng cú lối thoỏt Đa số cỏc địa chủ đầu hàng, làm tay sai cho Phỏp, Một số cỏc địa chủ nhỏ và vừa vẫn cú tinh thần yờu nước
Về kinh tế:Tài nhiờn thiờn nhiờn bị búc lột cạn kiệt.Nụng Nghiệp dẫm chõn tại chỗ Cụng nghiệp
phỏt triển chậm
→ Nền kinh tế Việt Nam cơ bản là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phụ thuộc vào kinh tế Phỏp.
Cõu 10: Lập bảng thống kờ về tỡnh hỡnh cỏc giai cấp, tầng lớp trong xó hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX?
Địa chủ phong
kiến
Chiếm đoạt ruộng đất, búc lột địa tụ
Mất hết ý thức dõn tộc, làm tay sai cho đế quốc Một số địa chủ nhỏ và vừa cú tinh thần yờu nước
Nụng dõn Làm ruộng Căm thự đế quốc, phong kiến, sẵn sàngđứng lờn đấu tranh vỡ độc lập, ấm no.
Tư sản Kinh doanh cụngthương nghiệp. Thoả hiệp với đế quốc Một bộ phận cú ýthức dõn tộc.
Tiểu tư sản Làm cụng ăn lương,buụn bỏn nhỏ. Sống bấp bờnh, một bộ phận cú tinh thầnyờu nước, chống đế quốc.
Cụng nhõn Bỏn sức lao động làmthuờ. Kiờn quyết chống đế quốc, giành độc lậpdõn tộc, xoỏ bỏ chế độ người búc lột người.
Cõu 11: Nờu nguyờn nhõn, diễn biến của cuộc khởi nghĩa Yờn Thế?
* Nguyờn nhõn: Khi thực dõn Phỏp mở rộng phạm vi đỏnh chiếm Bắc Kỡ, Yờn Thế trở thành một mục tiờu bỡnh định Để bảo vệ cuộc sống của mỡnh thỡ những người nụng dõn đó đứng lờn đấu tranh
* Diễn biến: Phong trào được chia ra làm 3 giai đoạn:
- Giai đoạn 1 (1884 – 1892): nhiều toỏn quõn hoạt động riờng lẻ ở Yờn Thế, chưa cú sự thống nhất.
Thủ lĩnh cú uy tớnh nhất lỳc bấy giờ là Đề Nắm Sau khi Đề Nắm mất (4/1892) Đề Thỏm trở thành
vị chỉ huy tối cao của cuộc khởi nghĩa
-Giai đoạn 2(1893-1908)
*1893 – 1908:+Nhận thấy tơng quan lực lợng quá chênh lệch, Đề Thám tìm cách giảng hòa với
Pháp
+Sau khi phục kích bắt đợc tên điền chủ ngời Pháp là Sét-nay, Đề Thám đồng ý thả tên này với điều kiện Pháp rút quân khỏi Yên Thế Đề Thám đợc cai quản bốn tổng trong khu vực là Nhã Nam, Mục Sơn, Yên Lễ và Hữu Thợng
+Thời gian giải hòa không kéo dài vì ngay từ đầu địch đã ráo riết lập đồn bốt, mở cuộc tấn công trở lại
+Lực lợng của Đề Thám bị tổn thất, suy yếu nhanh chóng
+Để cứu vãn tình thế, Đề Thám phải chủ động xin hòa lần 2(12-1897)
+Thực dân Pháp chấp nhận nhng đa ra những điều kiện ngặt nghèo, buộc nghĩa quân phải thực hiện
* 1897-1908:Tranh thủ thời gian giảm hoãn, Đề Thám cho khai khẩn đồn điền Phổn Xơng, lo tích
trữ lơng thực, lo tích lũy lơng thực, xây dựng quân đội tinh nhuệ, sãn sàng chiến đấu Nhiều nhà yêu nớc, trong đó có Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đã tìm lên Yên Thế, bắt liên lạc vs Đề Thám
-Giai đoạn3 (1909 – 1913 ):Sau vụ đàu độc lính Pháp ở Hà Nội, phát hiện thấy có sự dính líu của Đề
Thám, thực dân Pháp mở cuộc tấn công quy mô lên Yên Thế Trải qua nhiều trận càn quét liên tiếp của địch, lực lợng nghĩa quân hao mòn dần.Đến ngày 10/03/1913 Đề Thỏm Bị ỏm sỏt hại, phong trào đi đến tan ró
*Kết quả:- Phong trào tan rã
*ý nghĩa:Phong trào kết hợp vấn đề dân tộc, dân chủ do đan, vị lãnh tụ mu trí, tài tinh trong lãnh
đạo
Cõu 12: Vẽ sơ đồ bộ mỏy nhà nước ta do Phỏp dựng lờn và nhận xột?
Toàn quền Đông Dơng
Trang 4
Bắc Kì( Xứ
nửa bảo hộ) Trung Kì (xứ Bảo hộ) Nam Kì ( Xứ thuộc
địa)
Căm-
(Thống xứ) ( Khâm xứ) Thống đốc)
Tỉnh( viên quan ngời Pháp)
Phủ,huyện,châu( Pháp+ ngời bản xứ)
Làng, xã(bản xứ) Nhận xột: Bộ mỏy cai trị được tổ chức chặt chẽ, từ trung ương đến địa phương Nhận được sự chi phối của Phỏp kết hợp giữa nhà nước thực dõn và quan lại phong kiến Thuận lợi cho mục đớch quản lớ và búc lột về kinh tế của Phỏp
Câu 13:Vì sao Nguyễn Tất Thành lại ra đi tìm đờng cứu nớc?
Nguyễn tất Thành sinh ngày 19-5-1890, trong một gia đình trí thức yêu nớc ở xã Kim Liên, huyện nam Đàn, tỉnh Nghệ An Ngời sinh ra lớn lên trong hoàn cảnh nớc nhà bị mất vào tay thực dân Pháp, nhiều cuộc khởi nghĩa và phong trào cách mạng nổ ra liên tục, song kok đi đến thắng lợi Tuy khâm phục nh Phan Đình Phùng, hoàng Hoa Thám, Phan Châu Trinh, Nhng Nguyễn tất thành kok tán thành đờng lối hoạt động của họ nên đã quyết định tìm con đờng cứu nớc mới cho dân tộc
Câu 14 Hãy nêu nội dung hiệp ớc Hắc-măng năm 1883?
- Ngày 25/8/1883 triều đỡnh kớ với Phỏp hiệp ước Hỏc Măng, nội dung :
+ Triều đỡnh Huế Chớnh thức thừa nhận nền bảo hộ của Phỏp ở Bắc Kỡ và Trung Kỡ,cắt tỉnh Bỡnh Thuận ra khỏi Trung Kỡ để nhập vào đất Nam Kỡ thuộc Phỏp Ba tỉnh Thanh_Nghệ_Tỉnh được sỏp nhập vào Bắc Kỡ Triều đỡnh chỉ được cai quản vựng đất Trung Kỡ,nhưng mọi việc đều phải thụng qua viờn khõm sứ Phỏp ở Huế.Cụng sứ Phỏp ở cỏc tỉnh Bắc Kỡ thường xuyờn kiểm soỏt những cụng việc của quan lại triều đỡnh,nắm cỏ quyền trị an và nội vụ.Mọi việc giao thiệp với nước ngoài (kể cả với Trung Quốc) đều do Phỏp nắm.Triều đỡnh Huế phải rỳt quõn đội ở Bắc Kỡ về Trung Kỡ
Câu 15: Hãy nêu những cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần vơng?
a, Khởi nghĩa Ba Đình(1886-1887)
* Nguyờn nhõn:
- Chống lại ỏch đụ hộ của thực dõn Phỏp
* Diễn biến:
- lónh đạo và thành phần:
+ Phạm Bành và Đinh Cụng Trỏng
+ Nghĩa quõn gồm cả người Kinh,người Mường,người Thỏi tham gia
- Diễn biến chớnh
+ Cuộc chiến bắt đầu quyết liệt từ thỏng 12-1886 đến thỏng 1-1887
+ Khi giặc Phỏp mở cuộc tấn cụng quy mụ vào căn cứ,nghĩa quõn đó anh dũng cầm cự trong suốt
34 ngày đờm,đẩy lựi nhiều đợt tấn cụng của giặc
+ Cuối cựng,để chấm dứt cuộc võy hóm,quõn giặc liều chết xụng vào.Chỳng phun dầu thiệu trụi cỏc lũy tre,triệt hạ và xúa tờn ba làng trờn bản đồ hành chớnh
+ Nghĩa quõn phải mở đường mỏu rỳt lờn Mó Cao,thuộc miền Tõy Thanh Húa
tiếp tục chiến đấu thờm một thời gian rồi tan ró
* Kết quả
- Cuộc khởi nghĩa Ba Đỡnh tan ró
- Tuy tan ró nhưng được lịch sử đỏnh giỏ rất cao.Nú là cuộc khởi nghĩa lớn tạo nờn sức mạnh dõn
Trang 5tộc,thể hiện ý chớ lũng yờu nước và gúp phần làm thực dõn Phỏp tiờu hao lực lượng
b) Cuộc khởi nghĩa Bói Sậy(1883-1892)
* Nguyờn nhõn:
- Chống lại ỏch đụ hộ của thực dõn Phỏp
* Diễn biến
- Lónh đạo và lực lượng tham gia
+ Lónh đạo: từ năm 1883 đến năm 1885: Đinh Gia Quế
từ năm 1885 đến năm 1892: Nguyễn Thiện Thuật
- Diễn biến chớnh
+ Dựa vào vựng lau sậy um tựm và đầm lầy thuộc cỏc huyện Văn Lõm,Văn Giang,Khoỏi Chõu,Yờn Mĩ, nghĩa quõn đó xõy dựng căn cứ khỏng chiến và triệt để ỏp dụng chiến thuật du kớch đỏnh địch + Trong những năm 1885-1889,thực dõn Phỏp phối hợp lực lượng tay sai do Hoàng Cao Khải cầm đầu,mở cuộc tấn cụng quy mụ vào căn cứ nhằm tiờu diệt nghĩa quõn
+ Sau những trận chống càn liờn tiếp,lực lượng nghĩa quõn bị giảm và rơi vào thế bị bao võy,cụ lập.Đến cuối năm 1889,Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc,
phong trào tiếp tục một thời gian rồi tan ró
- Kết quả:
+ Cuộc khởi nghĩa tan ró
c) Cuộc khởi nghĩa Hương Khờ(1885-1895)
* Nguyờn nhõn
- Chống lại ỏch đụ hộ của thực dõn Phỏp
* Diễn biến:
- Lónh đạo và thành phần
+ Lónh đạo: Phan Đỡnh Phựng
Ngoài ra,Cao Thắng là trợ thủ đắc lực của Phan Đỡnh Phựng
- Diễn biến chớnh
+ Từ năm 1885 – 1888: nghĩa quõn lo tổ chức,huấn luyện,xõy dựng cụng sự,rốn đỳc khớ giới và tớch trữ lương thảo Lực lượng nghĩa quõn được chia làm 15 quõn thứ(đơn vị).Mỗi quõn thứ cú từ 100 đến 500 người,phõn bố trờn địa bàn bốn tỉnh: Thanh Húa,Nghệ An,Hà Tĩnh,Quảng Bỡnh.Họ đó tự chế tạo được sỳng trường theo mẫu sỳng của Phỏp
+ Từ năm 1888- 1895: là thời kỡ chiến đấu của nghĩa quõn.Dựa vào vựng nỳi hiểm trở,cú sự chỉ huy thống nhất và phối hợp tương đối chặt chẽ,nghĩa quõn đó đẩy lùi nhiều cuộc hành quõn càn quột của địch
+ Để đối phú,thực dõn Phỏp đã tập trung binh lực và xây dựng một hệ thống đồn bốt dày đặc nhằm bao vây, cô lập nghĩa quân Đồng thời, chúng mở nhiều cuộc tấn công quy mô vào Ngàn Tơi(là căn
cứ của nghĩa quân)
+Nghĩa quân chiến đấu trong điều kiện gian khổ, lực lợng yếu dần
- Kết quả :Phan đình Phùng hy sinh 28-12-1897, cuộc khởi nghĩa duy trì thời gian rồi tan giã
_ ý nghĩa:Tuy tan rã song cuộc khởi nghĩa Hơng Khê đã để lại nhiều bài học quý báu thể hiện ý chí
và khiến cho thực dân Pháp suy giảm thời gian và lực lợng
Câu 16: Lập bảng thống kê các phong trào yêu nớc chu yếu đầu thế kỉ XX
Phong trào Chủ trương Biện phỏp đấu tranh Thành phần tham
gia
Phong trào Đụng
Du (1905-1909)
Giành độc lập, xõy dựng xó hội tiến bộ
Bạo động vũ trang để giành độc lập Cầu viện Nhật Bản
Nhiều thành phần tham gia nhưng chủ yếu là thanh niờn yờu nước
Đụng kinh nghĩa
thục (1907)
Giành độc lập, xõy dựng xó hội tiến bộ
Truyền bỏ tư tưởng mới, vận động chấn
Đụng đảo nhõn dõn tham gia, nhiều
Trang 6hưng đất nước tầng lớp xã hội.
Cuộc vận động Duy
Tân ở Trung Kì
(1908)
Nâng cao ý thức tự cường để đi đến giành độc lập
Mở trường diễn thuyết, tuyên truyền
dá phá phong tục lạch hậu, bỏ cái cũ, học theo cái mới, cổ động việc mở mang công thương nghiệp…
Đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia
Phong trào chống
thuế ở Trung Kì
(1908)
Chống đi phu, chống sưu thuế
Từ đấu tranh hoà bình, phong trào dần thiên về xu hướng bạo động
Đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, chủ yếu là nông dân
Bảng 1: Quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh chống xâm lược của nhân dân ta.
Thời
gian
Quá trình xâm lược của thực dân
Pháp
Cuộc đấu tranh của nhân dân ta
1-9-1858
Pháp đánh bán đảo Sơn Trà Mở
màn cuộc xâm lược Việt Nam
Quân dân ta đánh trả quyết liệt
2-1859 Pháp kéo vào Gia Định Quân dân ta chặn địch ở đây
2-1862 Pháp chiếm Gia Định, Định Tường,
Biên Hoà, Vĩnh Long
6-1862 Hiệp ước Nhâm Tuất Pháp chiếm
ba tỉnh Miền Đông Nàm Kì
Nhân dân độc lập kháng chiên
6-1867 Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nhân dân sáu tỉnh khởi nghĩa
20-111873
Pháp đánh thành Hà Nội Nhân dân tiếp tục chống Pháp
18-8-1883
Pháp đánh Huế
Điều ước Hác-măng, Pa-tơ-nốt công
nhận sự bảo hộ của Pháp
Triều đình đầu hàng nhưng phong trào kháng chiến của nhân dân ta không chấm dứt
Bảng 2: Lập niên biểu về phong trào Cần Vương.
5-7-1885 Cuộc phản công của phái chủ chiến ở kinh thành Huế
13-7-1885 Vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương
1886-1887 Khởi nghĩa Ba Đình
1883-1892 Khởi nghĩa Bãi Sậy
1885-1895 Khởi nghĩa Hương Khê
1/ Phong trào Đông Du (1905-1909).
- Năm 1904, Phan Bội Châu sáng lập Hội Duy tân
- Mục đích: lập ra nước Việt Nam độc lập
- Biện pháp: Nhờ Nhật giúp khí giới, tiền bạc chủ trương bạo động
-Hoạt động:
+ Đưa học sinh sang Nhật du học
+Viết sách báo, tổ chức giáp dục, tuyên truyền yêu nước
Trang 7- Kết quả: 3/1909, phong trào Đông du ta rã
2/ Đông Kinh nghĩa thục (1907).
- Tháng 3/1907, Lương Văn Can, Nguyễn Quyền… lập trường Đông Kinh nghĩa thục
- Mục đích: Nâng cao lòng yêu nước, học tập cái mới…
- Chương trình:
+ Địa lí,lịch sử,khoa học thường thức
+ Tổ chức bình văn
+ Xuất bản báo chí bồi dưỡnglòng yêu nước
+ Truyền bá trí thức mới và nếp sống mới
- Địa bàn hoạt động chủ yếu là ở Hà Nội, sau đó phát triển ra ngoại thành và một số tỉnh khác số
HS hơn 1000 người
- Kết quả: 11-1907, Pháp ra lệnh giải tán Đông Kinh nghĩa thục
- Tác dụng:
+ Thức tỉnh lòng yêu nước
+ Bước đầu tấn công vào hệ tư tưởng phong kiến.Phát triển văn hoá,ngôn ngữ dân tộc
3.Cuộc vận động Duy tân và phong trào chống thuế ở Trung kì.
a Cuộc vận động Duy Tân:
- Đầu thế kỉ XX, ở Trung Kì diễn ra cuộc vận động Duy tân do Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng lãnh đạo
-Hình thức hoạt động:
+Mở trường dạy học theo lối mới
+Vận động lối sống văn minh
+Đả kích hủ tục phong kiến
+Vận động mở mang công thương nghiệp
b.Phong trào chống thuế ở Trung Kì 1908.
-Phong trào bùng nổ năm 1908,bắt đầu từ Quảng Nam sau lan ra khắp Trung kì.Diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ, quyết liệt
- Kết qủa: Thực dân Pháp thẳng tay đàn áp
- Ý nghĩa:
Thể hiện tinh thần yêu nước, năng lực cách mạng của nông dân
1/ Chính sách của thực dân Pháp ở Đông Dương trong thời chiến.
Năm 1914, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, Pháp tăng cường bóc lột sức người, sức của ở Đông Dương để phục vụ cho cuộc chiến tranh
- Xã hội: Bắt lính cung cấp cho chiến tranh
- Kinh tế: Trồng cây công nghiệp, khai thác mỏ, bắt mua công trái…
Mâu thuẫn giai cấp và dân tộc thêm sâu sắc
2 Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế(1916).Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên(1917)
Nguyên nhân: Phản đối việc bắt lính đưa sang chiến trường châu Au
*Diễn biến:
-Thái Phiên và Trần Cao Vân liên lạc với binh lính Huế và mời vua Duy Tân (lên ngôi 1907) tham gia khơi nghĩa
-kế hoạch bị lộ, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, những người cầm đầu bị bắt Vua Duy Tân bị đày điChâu Phi
*Nguyên nhân thất bại:
-Do thiếu sự lãnh đạo của bộ phận tiên tiến
Trang 8-Hành đông mang tính phiêu lưu, tự phát.
b.Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
*Nguyên nhân:
-Phản đối chính sách bắt lính đưa sang chiến trường châu Au, dùng người Việt trị người Việt
*Diễn biến:
-Dưới sự lãnh đạo của Lương Ngọc Quyến và Trịnh Văn Cấn cuộc khởi nghĩa nổ ra vào đêm 30, rạng 31/8/1917
-Nghĩa quân giết chết viên giám binh Pháp,phá nhà lao, thả tù binh chinh trị, phá các công sở và làm chủ tỉnh lị Thái Nguyên
-Pháp mở cuộc phản công nghĩa quân rút ra khỏi tỉnh lị, Lương Ngọc Quyến, Đội Cẩn tự sát Cuộc khởi nghĩa thất bại
*Nguyên nhân thất bại:
-Tự phát, bị động, giữ thế thủ, thiếu sự lãnh đạo giai cấp tiên tiến
*Ý nghĩa:
- Khởi nghĩa Thái Nguyên đã giáng một đòn nặng nề vào chính sách “dùng người Việt trị người Việt của TD Pháp
-Tuy thất bạn nhưng khởi nghĩa đã nêu cao ý chí bất khuất của người chỉ huy và của cả các nghĩa quân anh hùng
