Lời nói đầu Thư viện số TVS đã và đang trở thành một phần tất yếu của xã hội tri thức.. Nó giúp mọi người truy cập, tìm kiếm và sử dụng thông tin và tri thức trong các kho lưu giữ tri th
Trang 1Lời nói đầu
Thư viện số (TVS) đã và đang trở thành một phần tất yếu của xã hội tri thức
Nó giúp mọi người truy cập, tìm kiếm và sử dụng thông tin và tri thức trong các kho lưu giữ tri thức số được kết nối mạng trên phạm vi toàn cầu, thúc đẩy
và phát triển xã hội thông tin – tri thức – học tập và nghiên cứu suốt đời TVS
là lĩnh vực nghiên cứu nằm trong giao điểm của khoa học thư viện, khoa học máy tính và hệ thống thông tin
Sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin (CNTT) những năm gần đây đã tạo ra những biến chuyển mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực trong đời sống, trong đó có lĩnh vực TVS Sự phát triển và ứng dụng Web 2.0 (Social Web: Web xã hội ), Web 3.0 (Semantic Web: Web ngữ nghĩa), Web 4.0 (Knowledge Web: Web tri thức)… đã và đang tạo nên mô hình TVS tương ứng dựa trên các nền tảng công nghệ này như: TVS 2.0, TVS 3.0, TVS 4.0…Công nghệ điện toán đám mây (Cloud Computing), dữ liệu lớn (Big Data), Thông tin của Sự vật (Information of Things), Lĩnh vực máy học cao cấp (Advanced Machine Learning)… cũng tạo nên những thay đổi mạnh
mẽ và sâu sắc trong lưu trữ, tổ chức tri thức, tìm kiếm, quản trị tri thức, ứng dụng dịch vụ… trong lĩnh vực TVS trên quy mô toàn cầu, trong đó có cả lĩnh vực TVS tại Việt Nam
Các thư viện Việt Nam, từ đầu những năm 2000, đặc biệt các thư viện đại học
có những ứng dụng mạnh mẽ CNTT vào tự động hoá quy trình nghiệp vụ thư viện; đầu tư công nghệ số hoá và phần mềm quản trị tài nguyên số tạo nên các
bộ sưu tập số nội sinh như: luận văn – luận án; báo cáo khoa học; giáo trình tài liệu tham khảo; các tài liệu cổ có giá trị lịch sử - văn hoá cần bảo tồn dưới dạng
số để lưu trữ lâu dài cho tương lai… đồng thời mua và bổ sung các CSDL học thuật như: ScienceDirect, Springer, IEEE… phục vụ cho nghiên cứu – đào tạo chất lượng cao đ ạt chuẩn quốc tế của các trường đại học này Các mô hình chia
sẻ dữ liệu nội sinh thông qua mua - bán tài khoản truy c ập, mua chung CSDL theo mô hình Consortium… hay định hướng xây dựng và phát triển TVS dùng chung nền tảng công nghệ, dùng chung CSDL nội sinh và ngoại sinh… đang diễn ra mạnh mẽ giữa các thư viện đại học, thúc đẩy nhanh và mạnh nghiên cứu và đào tạo trong các trường đại học
Nhằm nhìn nhận lại quá trình xây dựng và phát triển TVS Việt Nam, đặc biệt những tiến bộ trong nhận thức, những thành tựu trong lý thuyết và thành công trong triển khai các dự án TVS Việt Nam, Trung tâm TT-TV, ĐHQGHN trân trọng tổ chức hội thảo “Thư viện số Việt Nam: Quá khứ - Hiện tại – Tương lai” nhằm quy tụ các nhà nghiên cứu – giảng dạy, quản lý và cán bộ thư viện… trong lĩnh vực TVS để nghiên cứu, viết bài và chia sẻ kết quả nghiên cứu của mình trong hội thảo này Hội thảo quy tụ 51 bài viết với các chủ đề xoay quanh: công nghệ TVS; tài nguyên TVS; dịch vụ TVS; chính sách - quy trình quản lý TVS; con người (cán bộ TVS – người dùng tin TVS)…
Trang 2Ban biên tập đã tổ chức biên soạn, hiệu đính và thông qua nhà xuất bản ĐHQGHN in và xuất bản cuốn kỷ yếu này nhằm đóng góp thêm vào kho tàng
lý thuyết về TVS, hiện đang là vấn đề nóng được cộng đồng TVS Việt Nam, các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành TT-TV, các cán bộ quản lý và triển khai các dự án TVS… rất quan tâm để học hỏi, ứng dụng lý thuyết vào quá trình nghiên cứu – đào tạo - triển khai TVS ở đơn vị mình Ban biên tập xin trân trọng cảm ơn sự đóng góp đầy trí tuệ của các tác giả và mong ước cuốn kỷ yếu sẽ đáp ứng nhu cầu hiểu biết về lý thuyết và thực tiễn triển khai TVS c ủa cộng đồng TVS Việt Nam hiệu quả và sâu sắc nhất, thúc đẩy mạnh mẽ quy trình nghiên cứu – đào tạo – triển khai trong cộng đồng TVS Việt Nam trong tương lai
Thay mặt Ban Biên Tập
TS Nguyễn Hoàng Sơn
Giám đốc Trung tâm Thông tin-Thư viện, ĐHQGHN