Trăn trở với mục tiêu chung của giáo dục, là người giáo viên Mầm non tôi nguyện góp sức một phần nhỏ bé của mình vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi, nhằm góp
Trang 1Mục Lục
Phần I: Mở đầu
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Đối tượng nghiên cứu 4
4 Kế hoạch nghiên cứu 4
Phần II Nội dung 1.Cơ sở lý luận của sáng kiến 4-5 2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 5-7 3.Những giải pháp áp dụng sáng kiến 7-14 4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
14 Phần III Kết luận 1 Kết luận 14-15 2 Kiến nghị 15
Trang 2
I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “ Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, là nhờ một phần lớn vào công học tập của các cháu”
Đúng vậy, trẻ em là mầm xanh là tương lai của đất nước Đất nước có lớn mạnh hay không là nhờ vào thế hệ trẻ em hôm nay Vì vậy để làm được điều đó, chúng tôi những giáo viên mầm non luôn cố gắng, phấn đấu trong việc dạy và học Chúng tôi luôn quan tâm đến sự phát triển toàn diện của các cháu và đặc biệt là sự
Trang 3phát triển của trẻ lứa tuổi 3 tuổi
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu trách nhiệm chăm sóc - giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi Đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người Nếu không làm tốt việc chăm sóc - giáo dục trẻ trong những năm đầu ở trường mầm non, thì việc giáo dục lại hết sức khó khăn, phức tạp Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản Việt Nam về "Định hướng chiến lược giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục Mầm non phải trang bị cho trẻ những
gì tốt nhất kể cả về mặt vật chất và tinh thần một cách toàn diện
Như chúng ta đã biết, trong điều kiện kinh tế phát triển, đang trên con đường hội nhập, đất nước chúng ta phải giao lưu với nhiều nền văn hoá khác nhau Làm thế nào để cho thế hệ trẻ của chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan" và trong mỗi chúng ta vẫn giữ được những gì gọi là "Vốn văn hoá của dân tộc Việt” trong thời đại mới thì việc giáo dục cho trẻ phát triển về trí tuệ thôi là chưa đủ mà phải giáo dục trẻ biết giữ được truyền thống văn hoá vốn có của cha ông ta từ ngàn xưa
Đó chính là nhiệm vụ cần và quan trọng nhất trong các mục tiêu phát triển con người toàn diện hiện nay
Từ ngàn xưa, kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên của mỗi con người phải là "Tiên học lễ, hậu học văn" lễ phép là nét đẹp văn hoá được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta thường bàn luận Trong thời đại hiện nay, tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau nên đâu đó vẫn còn nhiều câu chuyện thương tâm về đạo đức, lễ giáo của con người, việc mà tôi và các bạn đã nghe và thấy trên thông tin đại chúng, trong cuộc sống hằng ngày
Trăn trở với mục tiêu chung của giáo dục, là người giáo viên Mầm non tôi nguyện góp sức một phần nhỏ bé của mình vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi, nhằm góp phần hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ Bên cạnh đó vì mục tiêu của giảm tỷ lệ sinh con nên số con trong mỗi gia đình giảm ít
đi, thì trẻ ngày càng được nuông chiều thái quá Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo cho con em ở lứa tuổi mầm non, nên thường khoán
Trang 4trắng cho giáo viên.
Thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, còn chưa biết chào hỏi lễ phép, hay nói leo, trả lời có những câu trống không, ra vào lớp tự nhiên không xin phép
Đứng trước tình hình như vậy, tôi rất lo lắng và băn khoăn phải dạy trẻ như thế nào và bằng những biện pháp gì để tất cả trẻ lớp tôi phụ trách có những thói quen và hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực xã hội
Đầu tiên cô giáo cần giáo dục trẻ những hành vi văn hoá trong cuộc sống hằng ngày có thái độ đúng với cô giáo và người lớn, bạn bè, có tình yêu đối với mọi sự vật, hiện tượng xung quanh Giáo dục lễ giáo nhằm hình thành cho trẻ cơ
sở ban đầu về nhân cách của con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam Vì thế mỗi
cô giáo chúng ta có trách nhiệm góp phần đào tạo thế hệ trẻ những con người phát triển toàn diện về nhân cách - trí tuệ
2 Mục đích nghiên cứu
Điểm mới của đề tài là giáo dục lễ giáo cho trẻ 3- 4 tuổi qua các hoạt động hằng ngày của trẻ Tuỳ theo tình hình đặc điểm của lớp, của nhà trường, của trẻ để giáo viên lồng ghép giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách phù hợp, nhằm thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục mầm non nói chung và giáo dục lễ giáo nói riêng
Mục đích nghiên cứu nhằm đưa ra " Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ
lớp mẫu giáo 3-4 tuổi B Trung tâm" nhằm góp phần hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ mầm non
3 Đối tượng nghiên cứu
* Phạm vi áp dụng: Lớp 3-4 tuổi B Trung Tâm - Trường mầm non Phúc Ứng
* Đối tượng áp dụng: Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi
4 Kế hoạch nghiên cứu
1
Từ 15/09/2019
đến 15/11/2019
- Xác định đề tài Viết đề cương
nghiên cứu - Đề cương chi tiết
2 Từ 15/11/2019 - Sưu tầm, tham khảo tài liệu về đề - Tài liệu về đề tài
Trang 5đến 15/12/2019
tài
- Khảo sát thực trạng, tổng hợp số liệu
- Số liệu khảo sát đã
xử lý
3 Từ 15/12/2019
đến 15/3/2020
- Trao đổi với đồng nghiệp, đề xuất các biện pháp thực hiện sáng kiến
- Áp dụng thực nghiệm đề tài
- Tổng hợp ý kiến của đồng nghiệp
- Các hoạt động cụ thể để thực hiện đề tài
4 Từ 15/3/2020
đến 15/4/2020
- Hệ thống hóa tài liệu, viết báo cáo sơ bộ việc thực nghiệm đề tài
- Xin ý kiến đóng góp của đồng nghiệp
- Đánh giá kết quả, sửa chữa bổ sung
- Bản báo cáo sơ bộ
5 Từ 15/4/2020
đến 15/5/2020
- Hoàn thiện báo cáo, in theo mẫu nộp hội đồng sáng kiến cấp cơ sở Báo cáo chính thức
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến:
Trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VII, Đại hội Đảng lần thứ VIII và Nghị quyết Trung ương II, Đảng đã khẳng định “ Phát triển sự nghiệp giáo dục là
sự nghiệp của toàn xã hội, của Nhà nước, của cộng đồng, của từng gia đình và của mọi công dân, kết hợp tốt giáo dục trường học và giáo dục gia đình, giáo dục xã hội, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, người lớn làm gương cho trẻ em noi theo” Từ lâu, giáo dục lễ giáo cho trẻ đã cuốn hút sự quan tâm của các nhà giáo dục và các bậc phụ huynh, sự quan tâm trên không chỉ ngẫu nhiên, bởi để các nhà tâm lí học, giáo dục học đã quan tâm đến nhận thức lễ giáo của trẻ vì đây là khâu giao tiếp chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ, là nền văn hóa lâu đời và đặc biệt đối với trẻ Giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi là sự hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện, nhằm giáo dục đạo đức và lối sống cho trẻ vừa phát triển trí tuệ vừa phát triển đạo đức, thẩm mĩ, vừa phát triển nhân cách của trẻ Qua tiếp xúc với câu chuyện, bài thơ có nội dung giáo dục lễ giáo tác động đến sự
Trang 6giâo dục lễ giâo cho từng câ nhđn trẻ từ ý thức, tình cảm, ý chí của trẻ nhằm mục đích phât triển nhđn câch của trẻ Qua hoạt động học tập, giao tiếp, góc tuyín truyền vă sinh hoạt hăng ngăy của trẻ đều có mối quan hệ với nhau như: thơ,
truyện, … tất cả đều cuốn hút tạo điều kiện cho trẻ phât triển toăn diện Giâo dục lễ giâo cho trẻ mẫu giâo lă sự hình thănh, phât triển nhđn câch cho trẻ, sự nhận thức qua câch giao tiếp vă thông qua câc băi thơ, cđu chuyện, nhằm giâo dục đạo đức lối sống cho trẻ Vì vậy, giao tiếp chiếm một vị trí quan trong trong đời sống sinh hoạt hăng ngăy của trẻ lă nền văn hóa lđu đời vă đặc biệt đối với trẻ
Giâo dục lễ giâo ảnh hưởng rất lớn đến sự phât triển ngôn ngữ của trẻ Nếu được giâo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhăng, mạch lạc, có văn hóa trong câc cđu nói, cử chỉ, hănh động của trẻ đối với mọi người
Câc tâc phẩm văn học, câc hình ảnh có nội dung giâo dục lễ giâo vă quâ trình giao tiếp của trẻ với bạn bỉ với cô giâo lă những phương tiện giâo dục lễ giâo tốt nhất cho trẻ Điều đó nhằm hình thănh ở trẻ những tình cảm yíu thương, gần gũi với mọi người xung quanh, kính trọng lễ phĩp người lớn tuổi
2 Thực trạng vấn đề trước khi âp dụng sâng kiến
Năm học 2019 - 2020 tôi được phđn công dạy lớp 3-4 tuổi B tại khu Trung Tđm tổng số học sinh 35 trẻ, dđn tộc: 22 trẻ, nữ dđn tộc: 12/35 trẻ, Hộ nghỉo 04/
35 trẻ, cận nghỉo 03/35 trẻ Đa số trẻ trong lớp lă con em nông thôn vă dđn tộc thiểu số Qua khảo sât ban đầu tôi nhận thấy một số thuận lợi vă những khó khăn như sau:
* Thuận lợi
a Về cơ sở vật chất
Được sự quan tđm giúp đỡ của Ban giâm hiệu nhă trường cùng với phụ huynh học sinh đê giúp đỡ về cơ sở vật chất phục vụ cho công tâc chăm sóc, giâo dục trẻ, môi trường an toăn vă thđn thiện
Ban giâm hiệu luôn chỉ đạo sât sao trong công tâc chuyín môn, sự đầu tư vằ việc nđng cao chất lượng cho học sinh câc độ tuổi của tổ chuyín môn vă phụ trâch chuyín môn nhă trường Ban giâm hiệu xđy dựng kế hoạch vă chỉ đạo câc tổ chuyín môn thực hiện nghiím túc theo chỉ đạo của nhă trường đối với nhiệm vụ
Trang 7năm học, tạo mọi điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất, các phương tiện dạy học hiện đại
Tất cả số trẻ đều cùng chung một độ tuổi Một số phụ huynh của lớp rất nhiệt tình, luôn quan tâm giúp đỡ và phối kết hợp với cô giáo trong việc chăm sóc
và giáo dục trẻ
b Giáo viên:
- Bản thân tôi đã được đào tạo đạt trình độ Cao đẳng, có tinh thần học hỏi, nhiệt tình trong giảng dạy, yêu nghề mến trẻ, luôn tìm tòi vận dụng các phương pháp, hình thức đổi mới vào các hoạt động nhằm thu hút trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động Được học tập đúc rút kinh nghiệm qua dự giờ đồng nghiệp
Bản thân được trực tiếp tham dự các chuyên đề giáo dục mầm non do Phòng GD&ĐT tổ chức…tôi biết thiết kế bài giảng điện tử trong giảng dạy gây hứng thú cho trẻ, giúp trẻ nắm vững kiến thức Bên cạnh những thuận lợi, còn không ít mặt khó khăn trong việc giáo dục lễ giáo cho trẻ
* Khó khăn:
Cơ sở vật chất vẫn còn thiếu thốn Trang thiết bị đồ dùng dạy học chưa
phong phú, chưa hấp dẫn trẻ Đa số trẻ vẫn chưa tích cực và chủ động trong việc học tập
Nhận thức của trẻ chưa đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn
Trẻ chưa mạnh dạn và tự tin tham gia các hoạt động của lớp Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới trẻ và còn xem nhẹ việc học của trẻ
Một số cháu chưa được học qua lớp nhà trẻ nên chưa có thói quen nề nếp trong các giờ hoạt động, có cháu tự do đi lại, trả lời câu hỏi còn trống không…
3 Các giải pháp thực hiện sáng kiến
Qua quá trình giảng dạy và khảo sát trẻ đầu năm học, bản thân tôi tìm tòi nghiên cứu và đã tìm ra một số giải pháp để áp dụng vào “ Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3 - 4 tuổi”
* Biện pháp 1: Giáo dục lễ giáo thông qua tiết học.
Trẻ mầm non “học mà chơi, chơi mà học”, chúng hiểu và tiếp thu mọi điều
Trang 8về thế giới xung quanh thông qua việc tìm hiểu, khám phá các sự vật, hiện tượng… Chúng học cách làm người qua việc thể hiện tình cảm, thái độ đối với các đồ vật,
đồ dùng, đồ chơi…Vì vậy, để làm tốt việc giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các môn học có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá
Ví dụ:
+ Đối với giờ học phát triển thể chất:
Cô giáo dục trẻ siêng năng thể dục, tập luyện đều đặn giúp cơ thể khoẻ mạnh, trong lúc tập các con không chen lấn, không xô đẩy nhau
+ Đối với giờ học tạo hình: "Tô màu người thân trong gia đình".
Cô có thể đàm thoại
Gia đình cháu gồm có những ai?
Mọi người sống trong gia đình phải như thế nào với nhau?
Giáo dục trẻ biết yêu thương, kính trọng đối với ông bà, cha mẹ, anh chị, biết nhường nhịn em bé
+ Qua giờ khám phá khoa học "Cây xanh và môi trường sống".
Cô giáo có thể đàm thoại:
Cây xanh để làm gì?
Cây xanh có ích lợi như thế nào?
Muốn có nhiều cây xanh chúng ta phải làm gì?
Qua lợi ích của cây xanh, cô giáo dục cháu không ngắt lá bẻ cành, mà phải biết bảo
vệ chăm sóc cây xanh để cây cho ta nhiều lợi ích
+ Giờ học văn học : Bài thơ "Cô giáo của con".
Đàm thoại:
Đối với cô giáo các con phải như thế nào?
Khi tặng hoa cho cô, các con tặng bằng mấy tay?
Thông qua đó giáo dục trẻ khi nhận hoặc trao vật gì với người lớn nên trao hoặc nhận phải bằng hai tay, khi nhận các con nói lời cảm ơn
Sau một thời gian thực hiện những thói quen về lễ giáo chất lượng lớp tôi tăng lên
rõ rệt, trẻ biết chào hỏi, thưa trình, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, yêu mến cô giáo,
Trang 9đoàn kết với bạn bè, tôi thấy vui mừng và tiếp tục áp dụng.
* Biện pháp 2: Giáo dục lễ giáo vào hoạt động vui chơi:
Đối với trẻ lứa tuổi này trẻ học mà chơi, chơi mà học, trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng ghép giáo dục lễ giáo vào hoạt động vui chơi, qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, tôi theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời uốn nắn cho trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp
Ví dụ: Qua trò chơi phân vai: Trẻ đóng vai “y tá - bác sĩ”
Bác sĩ biết thăm hỏi bệnh nhân ân cần, xưng hô, cô, chú, bác, cháu đau chỗ nào? Đau ra sao? Cháu ngồi yên để Bác khám bệnh nhé
Cứ thế y tá phát thuốc dặn bệnh nhân uống thuốc ngày mấy lần, bệnh nhân nhận thuốc, nhận đơn thuốc bằng hai tay và nói lời “cảm ơn” đối với cô y tá, bác sĩ
+ Trẻ chơi góc “bán hàng”
Người bán hàng hỏi: Cô, chú mua gì ạ?
Người mua hàng trả lời: Bao nhiêu một cân cá vậy cô?
Qua hoạt động vui chơi cháu mạnh dạn dần, thành thạo dần trong giao tiếp, trong ứng xử, chào hỏi đối với mọi người xung quanh mình
Từ đây, trẻ lớp tôi đã hết trả lời các câu cụt, câu trống Trẻ biết nói và trả lời đầy
đủ câu, biết xưng hô chuẩn mực hơn
Từ kết quả có được như vậy tôi tiếp tục áp dụng
* Biện pháp 3: Giáo dục lễ giáo ở mọi lúc mọi nơi.
Trong những giờ đón trẻ hoặc trả trẻ tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng
hô với bố mẹ trẻ, tôi tập cho trẻ có thói quen đến lớp biết chào cô, sau đó chào tạm biệt bố mẹ để vào lớp học Đến giờ trả trẻ tôi trao đổi niềm nở với phụ huynh và dặn dò trẻ chào bố mẹ, chào cô khi ra về
Trong giờ hoạt động ngoài trời, chơi tự do, hay hoạt động lao động, nếu cháu làm việc gì sai đối với bạn bè, với cô thì phải biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn, ai cho gì thì nhận quà bằng hai tay và nói lời cảm ơn
Trang 10Giáo dục cháu trong giờ chơi cháu đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi
Giờ dạo chơi ngoài trời, tôi cho trẻ dạo chơi đồng thời lồng ghép giáo dục trẻ không ngắt lá bẻ cành trên sân trường, không vẽ bậy lên tường, không đập phá đồ chơi trên sân trường…
Thông qua các hoạt động quan sát tôi lồng ghép giáo dục cháu biết kính trọng, yêu những người lao động, khi ăn trái cây cũng phải biết từ tốn, chậm rãi không vứt vỏ và hạt bừa bãi Giáo dục cháu giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh lớp, biết đoàn kết, giúp đỡ bạn bè, mọi người xung quanh, qua nhiều lần như vậy, cháu lớp tôi có những thói quen và hành vi văn hoá rất tốt
* Biện pháp 4: Giáo dục lễ giáo qua góc tuyên truyền.
Trong trường mầm non góc lễ giáo của lớp không thể thiếu, đây là biện pháp rất hữu hiệu đối với chuyên đề lễ giáo bởi lẽ trẻ có đặc điểm dễ nhớ nhưng lại mau quên Song, trẻ được trực quan bằng hình ảnh những gương tốt hoặc qua thơ, chuyện thì trẻ dễ tiếp thu, dễ phân biệt việc làm nào tốt, việc làm nào xấu
Để có một kết quả tốt về giáo dục lễ giáo cho trẻ, đầu năm học tôi đã lên kế hoạch giáo dục lễ giáo cho trẻ Từng tháng tôi lên kế hoạch có yêu cầu nội dung cao hơn, góc lễ giáo thường để ngoài cửa sổ để phụ huynh dễ nhìn, biết được kế hoạch chăm sóc của nhà trường để có hướng nhắc nhở con cái thực hiện
Ví dụ:
+ Ở góc này tôi sưu tầm những tranh ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo dán vào cho trẻ xem, kèm theo một bài thơ hay nội dung phù hợp với hình ảnh, thời gian rảnh tôi cho trẻ đến xem và trò chuyện, đàm thoại với trẻ những hành vi văn minh + Hàng tháng tôi lên kế hoạch chủ đề lễ giáo và thay tranh ảnh bài thơ có nội dung phù hợp với chủ đề
Ngoài ra, tôi còn sưu tầm tranh truyện, sách báo nhi đồng có hình ảnh và nội dung về lễ giáo làm một album có nội dung và hình ảnh phù hợp với trẻ, đến giờ hoạt động góc trẻ về góc học tập có thể mở ra xem
Đối với góc tuyên truyền tôi cũng dành một góc để tuyên truyền giáo dục
lễ giáo cho phụ huynh nắm, phụ huynh sẽ chú trọng đến việc giáo dục lễ giáo cho