Chương trình đào tạo cử nhân ngành thông tin thư viện tại việt nam nghiên cứu đối sánh với hướng dẫn của ifla

Đào tạo nhân lực thông tin thư viện trên thế giới Xu hướng về hợp tá hi sẻ nguồn lự thông tin ũng như x y dựng á tiêu huẩn qu tế dùng hung trong môi trường s đ ng l xu hướng hủ đ o tron

370

Chương trình đào tạo cử nhân ngành Thông tin Thư viện tại Việt Nam: Nghiên cứu đối sánh với hướng dẫn của IFLA

Đỗ V n Hùng*

Tóm tắt: B i báo tóm tắt kết quả nghiên ứu đ i sánh giữ á hương trình đ o t o ủ

ng nh kho h Thông tin thư viện (TTTV) t i Việt N m với bản hướng dẫn ủ Liên đo n

Qu tế á H i v Cơ qu n thư viện (IFLA) về phát triển á hương trình đ o t o huyên gia TTTV Nghiên ứu t p trung v o h i kh nh ụ thể ủ á khung hương trình đó l

ấu trú tổng qu n v á n i dung h nh ủ á hương trình n y Kết quả ho thấy ó sự mất n bằng giữ lý thuyết v thự h nh trong á hương trình đ o t o với việ t p trung quá nhiều v o lý thuyết v á hương trình không đượ ấu trú m t á h linh ho t với quá t môn h tự h n Nghiên ứu hỉ rõ rằng hỉ ó m t v i n i dung trong á hương trình đ o t o ủ Việt N m ó t nh tương đồng với bản hướng dẫn ủ IFLA òn l i á

n i dung khá đ ng ó m t khoảng á h lớn so với tiêu huẩn m IFLA đư r

Từ khóa: đ o t o ng nh thông tin thư viện; chuyên gi thông tin thư viện; cán b thư viện;

phát triển nguồn nh n lự ; khung hương trình đ o t o

Ngày nhận 24/8/2018; ngày chỉnh sửa 17/5/2019; ngày chấp nhận đăng 28/6/2019

DOI: https://doi.org/10.33100/tckhxhnv5.3.DoVanHung

1 Đặt vấn đề

N m 2010 Neil G im n trong b i phát

biểu ủ mình khi đượ bầu l m Chủ tị h

d nh dự ủ Tuần lễ Thư viện Qu gi Ho

kỳ đ nói: Google ó thể m ng đến ho b n

100 000 u trả lời huyên gi thư viện hỉ

đư ho b n duy nhất m t u trả lời h nh

xác (Library Lines 2015: 1) Phát biểu ủ

G im n ho thấy v i trò ủ huyên gi

TTTV trong việ ung ấp thông tin h nh

xá đúng nhu ầu ho người dùng tin l

không th y đổi theo thời gi n ũng như sự

ảnh hưởng ủ ông nghệ V y l m thế n o

để đ o t o đượ m t chuyên gia TTTV để ó

thể nh tr nh với Google trong thế giới s ?

C u trả lời hỉ ó thể từ ph á trường



Trường Đ i h Kho h X h i v Nh n v n ĐHQG

H N i; em il: dvhung@vnu.edu.vn

đ ng đ o t o huyên gi TTTV với á hương trình đ o t o m h đ ng triển kh i Đổi mới n i dung hương trình đ o t o để phù hợp với nhu ầu thự tiễn nhu ầu x h i

v h i nh p qu tế đồng thời ung ấp nguồn nh n lự hất lượng o phụ vụ ho phát triển đ ng l mụ tiêu ưu tiên ủ giáo

dụ đ i h Việt N m (B Giáo dụ v Đ o

t o 2014) Ng nh TTTV không nằm ngo i xu thế n y Với đặ thù l m t ng nh ó t nh ứng dụng o hịu sự tá đ ng trự tiếp ủ kho h ông nghệ do v y á hương trình

đ o t o thường phải p nh t thường xuyên Triển v ng phát triển đ o t o nh n lự TTTV Việt N m đ ng đứng trướ thá h thứ về đổi mới hương trình v h i nh p

qu tế Với sự phát triển ủ ông nghệ s

v Internet ùng với sự hợp tá v th m gi

ng y ng s u hơn với ng đồng qu tế

đ ng m ng l i ho á trường đ o t o ng nh

TTTV ơ h i t t để phát triển tiệm n với

trình đ khu vự v qu tế V y á trường

đ o t o ng nh TTTV t i Việt N m đ ng phát

triển hương trình đ o t o ủ h như thế

n o? H đ ng đứng ở đ u trong đ o t o

nguồn nh n lự qu tế hó ?

Để l m rõ những n i dung trên nghiên

ứu n y sẽ ph n t h á hương trình đ o

t o ng nh TTTV đ ng đượ đ o t o t i á

trường đ i h Việt N m trên ơ sở đó đ i

sánh n i dung ủ á hương trình đ o t o

n y với bản đề xuất ủ IFLA cho các

hương trình đ o t o ng nh TTTV Kết quả

ủ đ i sánh n y ó thể sử dụng như m t

th m khảo để thú đẩy ải tiến v đổi mới

hương trình đ o t o ng nh TTTV Việt N m

h i nh p v tiệm n với qu tế

2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên ứu n y sẽ trả lời h i u hỏi:

Khung hương trình đ o t o ử nh n TTTV

t i á trường đ i h Việt N m đ ng đượ

ấu trú như thế n o? N i dung ủ á

hương trình đ o t o n y ó sự tương đồng

ở mứ đ n o so với n i dung đ o t o

chuyên gia TTTV do IFLA khuyến áo?

Trong nghiên ứu n y ó 7 hương trình

đ o t o ủ á trường đ i h đ ng đ o t o

ngành TTTV t i Việt N m đượ lự h n

theo phương thứ lự h n ó mụ tiêu với

tiêu chí: các hương trình n y đ đượ ông

b r ng r i ho người h v ó thể tiếp n

trự tiếp trên á website ủ á trường đ i

h Nghiên ứu hỉ đư á hương trình

ử nh n v o ph n t h đ i sánh b o gồm:

hương trình Quản lý thông tin và Thông

tin-Thư viện (trướ đ y Thông tin h v

Kho h thư viện) Cá n i dung đ o t o

ủ á hương trình đượ đ i hiếu với n i

dung đượ đề xuất bởi IFLA để đo mứ đ

tương th h ủ hương trình đ o t o t i

Việt N m so với yêu ầu qu tế

Để đảm bảo khá h qu n v không g y ảnh hưởng đến á đơn vị trong nghiên ứu này, thông tin tên ơ sở đ o t o v hương trình đ o t o đ đượ m hó để không xá định đượ đơn vị đượ đư v o so sánh trong nghiên ứu ụ thể l : LIS1 LIS2 LIS3, LIS4, LIS5, LIS6 và LIS7

3 Giới hạn của nghiên cứu

N m 2012 IFLA đ đư r bản Hướng

dẫn cho các chương trình đào tạo chuyên gia thư viện/thông tin d nh ho á trường

đ i h để x y dựng á hương trình đ o

t o Bản hướng dẫn ủ IFLA b o gồm 7 vấn đề h nh ho m t hương trình đ o t o: (1) Khung ấu trú tổng qu n (2) Các thành phần ơ bản (lĩnh vự kiến thứ ) ủ m t hương trình đ o t o (3) Khung hương trình đ o t o (4) Kho v giảng viên (5) Sinh viên, (6) Hỗ trợ v (7) Tài nguyên và phương tiện giảng d y Vì ph m vi tiếp n

l á hương trình đ o t o đượ ông b ông kh i do v y tôi hỉ ó thể ph n t h

đ i sánh đượ h i n i dung khuyến nghị ủ IFLA đó l (1) Khung ấu trú tổng qu n v (2) Cá th nh phần ơ bản (kh i kiến thứ nền tảng) ủ m t hương trình đ o t o huyên gi TTTV b o gồm 11 n i dung (IFLA 2012) Cá vấn đề khá sẽ đượ triển

kh i ở á nghiên ứu tiếp theo với quy mô lớn hơn

4 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

4.1 Đào tạo nhân lực thông tin thư viện trên thế giới

Xu hướng về hợp tá hi sẻ nguồn lự thông tin ũng như x y dựng á tiêu huẩn qu tế dùng hung trong môi trường s đ ng l xu hướng hủ đ o trong lĩnh vự thông tin xu hướng ảnh hưởng

đến việ đ o t o n ng lự ho huyên gi

TTTV Chikonzo v ng sự (2014) hỉ r

rằng lĩnh vự đ o t o TTTV đ ng trong

thời kỳ huyển gi o trên to n thế giới x

h i thông tin ng nhấn m nh hơn v i trò

ủ thông tin trong m i lĩnh vự ủ đời

s ng x h i v kéo theo đó v i trò ủ

chuyên gia TTTV ũng t ng lên Rất nhiều

kỹ n ng v yêu ầu mới d nh ho huyên

gi TTTV phát sinh từ môi trường thông

tin s Thị trường l o đ ng đ ng th y đổi

đ dẫn đến những yêu ầu mới về v i trò

v trá h nhiệm ủ chuyên gia TTTV

trong m i lĩnh vự ủ đời s ng x h i

(P rtridge v ng sự 2011; Genoni v

ng sự 2005; Johnson 1998) Cá dự án

như KALIPER ở Bắ Mỹ LIPER ở Đông

Á dự án phát triển chương trình đ o t o ở

Ch u Âu v Ch u Ú đều nhắm tới mụ

tiêu định hình l i n i dung v tái định vị

l i vị tr v i trò ủ đ o t o nh n lự

ng nh TTTV trên quy mô to n ầu

(Gorman 2004; Hallam và ng sự 2004;

M rsh ll v ng sự 2001)

Ở á nướ phát triển á trường đ o

t o ng nh TTTV đ ng ung ấp á

hương trình đ o t o mở r ng hơn môi

trường thư viện thuần túy H đ m nh

d n t h hợp đ lĩnh vự v o hương trình

đ o t o trong đó nhấn m nh đến v i trò

ủ ông nghệ thông tin v truyền thông

(ICT) v quản trị thông tin ngo i tổ hứ

là các thư viện v trung t m thông tin M t

s trường đ bỏ từ khó “thư viện” trong

tên ủ h để để mở r ng ph m vi đ o t o

v lĩnh vự nghiên ứu bằng á thu t ngữ

như: quản trị thông tin kho h thông tin

(Chu 2006; Jank v ng sự 2013; Miwa

2006; Raju 2004)

Xu thế trên ũng ó thể nh n thấy ở á

nướ đ ng phát triển tuy nhiên mứ đ

th y đổi ó h m hơn đôi hút với á

nướ phát triển H đ bắt đầu t h hợp

á lĩnh vự huyên môn khá nh u trong

hương trình đ o t o v t ng ường đ o

t o về ICT Cá mô tả ông việ ủ hương trình đ o t o đ ó những ông việ mới ngo i ph m vi thư viện Cá kiến thứ kỹ n ng v n ng lự ủ chuyên gia TTTV đượ đề xuất nhằm đáp ứng ho nhu ầu ủ x h i thông tin Cá nghiên

ứu ũng nhấn m nh rằng phát triển hương trình đ o t o ần phải dự trên nhu ầu ủ thị trường l o đ ng (Chikonzo v ng sự 2014; Gojeh và

ng sự 2014; Ocholla và ng sự 2013; Yadav và ng sự 2015)

4.2 Đào tạo nhân lực thông tin thư viện tại Việt Nam

Đ o t o nh n lự ng nh TTTV đ đượ triển kh i từ rất sớm t i Việt N m từ những

n m 70 ủ thế kỷ XX Mặ dù ó sự gián

đo n m t thời gi n nhưng nhìn hung

ng nh TTTV luôn đượ đầu tư phát triển Hiện n y lĩnh vự TTTV đ ng ó 2 hương trình đượ B Giáo dụ v Đ o t o

h nh thứ ung ung ấp m đó l Ng nh Quản lý thông tin và Ngành TTTV trướ

2018 là 2 ngành Thông tin h v Kho h thư viện (B Giáo dụ v Đ o t o 2017) Việ th y đổi n y l m t t nh hiệu t t trong việ mở r ng thêm lĩnh vự về quản lý thông tin Tuy nhiên á h tiếp n quản lý thông tin nằm trong ng nh TTTV theo tác giả l hư thự sự ởi trói ng nh quản lý thông tin Quản lý thông tin l m t kho h

đ ng nh v ó ảnh hưởng đến nhiều lĩnh

ủ đời s ng x h i trong đó TTTV l m t

đặ thù ủ quản lý thông tin

Hiện n y ở Việt N m ó 12 trường đ o

t o về ng nh TTTV với đủ b b đ o t o:

Cử nh n Th sĩ v Tiến sĩ H ng n m đ o

t o v ung ấp ho thị trường l o đ ng khoảng 1.000 nh n lự ng nh TTTV

4.3 Nghiên cứu đối sánh chương trình

đào tạo

Với mụ tiêu đư r xu thế phát triển ủ

ng nh TTTV thú đẩy sự đổi mới p nh t

n i dung đ o t o v x y dựng á n i dung

t lõi ho đ o t o nh n lự ng nh TTTV

á nghiên ứu đ i sánh á hương trình

đ o t o đ đượ triển kh i Järvelin v ng

sự (1990 1993) đ triển kh i liên tiếp h i

nghiên ứu để x y dựng n i dung đ o t o v

xu thế phát triển ủ ng nh TTTV dự trên

phân tích phân tích và so sánh các bài báo

kho h từ n m 1965 đến n m 1985 ó đề

p đến đ o t o nguồn nh n lự phát triển

hương trình v n i dung đ o t o ũng như

n ng lự t lõi d nh ho huyên gi

TTTV Các tá giả đ đư r đượ m t

khung đ o t o t lõi ho nh n lự ng nh

TTTV v xu thế phát triển ủ ng nh trong

vòng 20 n m

Trên ơ sở kết quả nghiên ứu ủ

Järvelin v ng sự (1990 1993) kết hợp

với á nghiên ứu ủ IFLA Ro hester v

ng sự (1998) đ tiến h nh m t nghiên ứu

đ i sánh 11 hương trình đ o t o ủ ủ

á qu gi Bắ Âu để hỉ r đượ xu thế

đ o t o nh n lự TTTV t i ủ á qu gi

n y Nghiên ứu hỉ r rằng ó sự đ d ng

giữ á hương trình đ o t o t i á qu

gi Bắ Âu v đặ biệt l n i dung đ o t o

hư bắt kịp với xu thế qu tế Có m t

điểm hung giữ á hương trình đ o t o

đó l t p trung nhiều v o mảng dị h vụ

TTTV - đ y ũng l điểm tương đồng với

á hương trình đ o t o ủ Ú v Anh

Ro hester v V kk ri kết lu n yếu t v n

hó x h i ảnh hưởng lớn đến đ o t o ng nh

TTTV ở mỗi qu gi

Raju và ng sự (2007) đ so sánh

hương trình đ o t o b ử nh n ng nh

TTTV giữ C n d v N m Phi Nghiên ứu

đ hỉ r rằng ó sự gi ng nh u về n i dung

đ o t o ở á lĩnh vự t lõi tuy nhiên có

m t sự khá biệt lớn trong phần ứng dụng bởi phụ thu v o m i ảnh x h i ủ mỗi khu vự h y qu gi Qu đó nghiên ứu khẳng định rằng n i dung đ o t o nên ó những tiêu huẩn hung ần đ t đượ đồng thời hú ý đến đặc thù môi trường kinh tế x

h i để đ o t o nguồn nh n lự đáp ứng đượ nhu ầu ủ thị trường l o đ ng

N m 2012 IFLA giới thiệu bản hướng dẫn về hương trình đ o t o nh n lự TTTV

th y thế ho phiên bản n m 2000 Bản hướng dẫn n y với mong mu n hỗ trợ á trường đ i h x y dựng v triển kh i á hương trình đ o t o bắt kịp với sự phát triển ho t đ ng ung ấp á dị h vụ thông tin v thư viện thế kỷ XXI Hướng dẫn n y thiết l p khuôn khổ ho việ đánh giá l i để

n ng o hất lượng á hương trình đ o

t o hiện ó đồng thời thiết kế mới á hương trình đ o t o ngành TTTV, bao gồm: x y dựng mụ tiêu hương trình đ o

t o Các yêu ầu về kiến thứ nền tảng v hữu dụng ần ó trong hương trình ấu trú ơ bản ủ m t hương trình đ o t o

á yêu ầu về giảng viên nh n viên phụ

vụ v sinh viên ho á hương trình đ o

t o v á nhu ầu về hỗ trợ v nguồn t i nguyên thông tin ho việ h t p á nguồn thông tin v á t i nguyên hỗ trợ

x y dựng kế ho h kiểm tr đánh giá phương pháp giảng d y …IFLA ũng khuyến áo bản hướng dẫn n y nên đượ sử dụng phù hợp với b i ảnh ủ mỗi qu gi (IFLA 2012) Ở đ y sự phù hợp ó không ó nghĩ l phải ắt bỏ bớt n i dung m những

n i dung n y ần đượ đ o t o trong b i ảnh ụ thể về kinh tế x h i ũng như sự phát triển ủ kho h ông nghệ ủ qu

gi đó

Dự trên bản hướng dẫn ủ IFLA Malik và ng sự (2017) đ triển kh i nghiên ứu đ i sánh về hương trình đ o t o huyên gi TTTV t i P kist n với á n i dung đề xuất ủ IFLA Cá tá giả nghiên

ứu đ i sánh 11 hương trình ngành

TTTV Kết quả ủ nghiên ứu ho thấy

rằng trong khi hỉ ó m t s t hương

trình tu n thủ với á n i dung t lõi ủ

IFLA thì phần lớn á hương trình hỉ

hướng tới việ quản lý v t hướng tới á

th nh phần ICT Nhìn hung á khó h

chỉ t p trung đ o t o những n i dung

truyền th ng ho thấy m t sự phụ thu

quá lớn v những kiến thứ đ lỗi thời

th m h l không òn đượ áp dụng trong

thự tế hương trình không phản ánh

đượ nhu ầu hiện t i ủ m t môi trường

đ ng th y đổi nh nh hóng Nghiên ứu

nhấn m nh sự ần thiết ủ những nỗ lự

trong việ t ng ường tìm kiếm sự tương

th h ủ á hương trình đ o t o trong

nướ với á tiêu huẩn qu tế bằng á h

thiết kế l i v định hướng l i hương trình

giảng d y về kho h TTTV Do v y việ

ần l m l x y dựng tuyên b về sứ mệnh

v tầm nhìn l p kế ho h v đánh giá l

những lĩnh vự kiến thứ ần đượ t p

trung để đảm bảo sự tồn t i v phát triển

ủ á hương trình h t p Những

nghiên ứu đ i sánh trên l những gợi ý

t t về mặt tiếp n để triển kh i nghiên

ứu đ i sánh giữ á hương trình đ o

t o ng nh TTTV t i Việt N m với bản tiêu huẩn hướng dẫn ủ IFLA

5 Phân tích cấu trúc tổng quan chương trình đào tạo

Trong phần n y t p trung v o ph n t h

ấu trú tổng qu n ủ 7 hương trình đ o

t o ử nh n với á tiêu h đánh giá s u:

tỷ lệ kh i kiến thứ trong khung hương trình; tỷ lệ thự t p thự tế; tỷ lệ h phần

tự h n; huẩn đầu r

5.1 Tỷ lệ các khối kiến thức

Sinh viên ần phải h từ 3.5 đến 4 n m

để lấy đượ bằng ử nh n TTTV Tất ả á hương trình đều đ đượ triển kh i đ o t o theo hình thứ t n hỉ (TC)

Biểu đồ 1: Cơ cấu các kh i kiến thức trong chương trình đào tạo (tính theo tín chỉ)

Trong 7 hương trình đượ sử dụng so sánh, hương trình ó s TC thấp nhất là 132 TC và

o nhất l 140 TC lưu ý l s t n hỉ n y hư b o gồm Giáo dụ thể hất Giáo dụ qu phòng - n ninh v Kỹ n ng bổ trợ với 14 TC Nếu ng ả kh i lượng TC n y thì tổng thời

lượng l khá o (từ 146 đến 154 TC) so với á hương trình đ o t o qu tế thường khoảng 100-120 TC (đ quy đổi)

Biểu đồ 2: Tỉ lệ các kh i kiến thức trong chương trình đào tạo (trung bình của 7 ngành được đưa vào phân tích)

S liệu ho thấy m t sinh viên để lấy đượ bằng ử nh n ng nh TTTV phải bỏ 49.7% thời gian để h á môn h đ i ương v ơ sở không liên qu n hoặ rất t liên đến huyên ng nh đượ đ o t o Thự tế thì IFLA ũng khuyến áo sinh viên ng nh TTTV nên đượ đ o t o thêm những lĩnh vự kiến thứ ngo i ng nh TTTV tuy nhiên phải l những kiến thứ mang

t nh ng nh nghề ó liên qu n với nh u v tỷ tr ng không nên quá lớn M t Hiệu trưởng đ

hi sẻ “khi triển kh i hợp tá với trường đ i h qu tế h hỏi tôi trong hai n m đầu sinh viên ủ trường đ h những môn huyên ng nh n o tôi xem l i mới thấy sinh viên hầu như

hư h gì liên qu n đến ng nh ó h ng hỉ l v i môn h đ i ương về ng nh đ y l điều bất p trong đ o t o ử nh n t i Việt n m” Đ y l m t thự tế trong thiết kế v triển kh i hương trình đ o t o m trường đ i h đ ng gắng th y đổi

5.2 Tỷ lệ thực tập thực tế

Biểu đồ 3: tín chỉ thực tập/thực tế so với các học phần lý thuyết

Qu s liệu trên biểu đồ ho thấy thời gi n d nh ho thự t p thự tế l rất thấp với khoảng từ 3 đến 9 TC đượ d nh ho ho t đ ng n y hiếm trung bình 5.2% tổng thời lượng

ủ hương trình đ o t o Dĩ nhiên trong m t s á môn h huyên ng nh đều ó phần thự

h nh tuy nhiên đ y vẫn hỉ l thự h nh giả định tình hu ng hoặ ông việ ó thể xảy trong thự tế hư phải l thự t p nhúng sinh viên v o m t trường l m việ ụ thể với v n hó v tổ

hứ ho t đ ng đặ thù Điều n y ũng đượ á nh tuyển dụng khẳng định khi ho rằng sinh viên không thể l m việ đượ ng y h phải đ o t o l i kiến thứ sinh viên h ở nh trường

ó đ vênh với thự tế

Ng nh TTTV l m t ng nh ó t nh ứng dụng o do v y ần t o ơ h i trải nghiệm thự tế

ho sinh viên Triển kh i thự t p thự tế luôn l m t thá h thứ lớn đ i với ơ sở đ o t o nhưng l m t yếu t bắt bu để n ng o hất lượng đ o t o bởi vì thự h nh trong môn h khá hẳn với thự h nh trong m t tổ hứ ụ thể nó không thể giúp sinh viên ó đượ những trải nghiệm nghề nghiệp T ng tỷ lệ thự t p thự tế l m t trong những yêu ầu đ i với á hương trình đ o t o hiện n y

5.3 Tỷ lệ các học phần tự chọn trong chương trình

Tất ả á trường đ o t o ng nh TTTV đều tuyên b l đ o t o theo phương thứ t n hỉ

M t trong những đặ điểm ủ phương thứ n y l lấy người h l m trung t m trong đó ó việ để quyền hủ đ ng ho h lự h n m t tỷ lệ môn h /kiến thứ nhất định trong hương trình

Biểu đồ 4: tín chỉ tự chọn trong các chương trình

S liệu Biểu đồ 4 ho thấy s t n hỉ tự h n thấp so với tổng thời lượng ủ hương trình

đ o t o Tính trung bình có 24 t n hỉ tự h n hiếm 18% tổng thời lượng ủ m t hương trình đ o t o đ y l m t tỷ lệ khá thấp so với m t ng nh ó t nh ứng dụng như ng nh TTTV

Thự tế triển kh i ho thấy sinh viên t khi đượ quyền quyết định h n h những môn tự

h n, m thường sẽ l “tự h n ó định hướng” do á ơ sở đ o t o đề xuất

5.4 Chuẩn đầu ra

Chuẩn đầu r (Learning Out omes) l á tuyên b mô tả những n ng lự qu n tr ng v thiết yếu m người h sẽ đ t đượ v ó thể hứng minh m t á h đáng tin y v o u i khó

h hoặ hương trình đ o t o Nói á h khá huẩn đầu r xá định những gì người h sẽ biết v ó thể l m v o u i khó h hoặ hương trình đ o t o Chuẩn đầu r h nh l bản

m kết ủ m t bên l nh ung ấp dị h vụ ( á trường đ i h ) với m t bên l người sử dụng dị h vụ (người h ) Chuẩn đầu r ó thể qu n sát v đo lường trên 3 kh nh s u: kiến thứ kỹ n ng v thái đ

Khảo sát ho thấy hỉ ó 3 trong 7 hương trình đ o t o ó tuyên b huẩn đầu r Có thể thấy á trường đ i h hư hú tr ng việ đư r bản tuyên b h y bản m kết với người

h Nghiên ứu kỹ hơn 3 hương trình đ o t o ó tuyên b huẩn đầu r ho thấy việ mô tả huẩn đầu r hư đượ hú tr ng, hư ụ thể và khó để đo lường Bên nh đó giữ huẩn đầu r với á h phần trong hương trình đ o t o hư ó sự liên kết hặt hẽ Khó xá định đượ môn h n y sẽ đáp ứng huẩn đầu r ở hiều ngượ l i thì để đ t đượ m t huẩn đầu

r thì sẽ phải h những môn h n o ũng hư đượ l m rõ

6 Phân tích nội dung của các chương trình đào tạo

Mụ n y ph n t h về n i dung ủ 7 hương trình đ o t o b ử nh n ph n t h n y dự trên sự đ i sánh giữ á hương trình đ o t o với hướng dẫn ủ IFLA

Bảng 1: Mức độ phù hợp về nội dung của các chương trình đào tạo ngành TTTV với khuyến cáo của IFLA

N i dung

Chương trình ĐT LIS1 LIS2 LIS3 LIS4 LIS5 LIS6 LIS7

N i dung 1a: Môi trường

thông tin tá đ ng xã h i

của xã h i thông tin, đ o

đức nghề nghiệp

Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp

N i dung 1b: Chính sách

thông tin, Lịch sử TTTV

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Cao Trung

bình

Cao Trung

bình

N i dung 2: T o l p, kết

n i và sử dụng thông tin

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

N i dung 3: Đánh giá nhu

cầu tin và thiết kế dịch vụ

đáp ứng nhu cầu tin

Trung bình

Cao Cao Trung

bình

Cao Cao Trung

bình

N i dung 4: Quy trình

chuyển giao thông tin

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

N i dung 5: Quản trị nguồn

lực thông tin bao gồm: tổ

chức, xử lý, truy xuất lưu

Cao Trung

bình

Trung bình

Cao Trung

bình

Trung bình

Trung bình

trữ và bảo quản thông tin ở

á định d ng và trình bày

khác nhau

N i dung 6: Nghiên cứu,

phân tích và diễn giải thông

tin

Cao Trung

bình

Trung bình

Trung bình

Cao Trung

bình

Trung bình

N i dung 7: Ứng dụng công

nghệ thông tin và truyền

thông vào tất cả các khía

c nh của sản phẩm và dịch

vụ TTTV

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

N i dung 8: Quản trị tri

thức

Trung bình

Thấp Thấp Trung

bình

Thấp Thấp Trung

bình

N i dung 9: Quản lý á ơ

quan thông tin

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

Trung bình

N i dung 10: Đáng giá hiệu

quả sử dụng thông tin và

thư viện bằng phương pháp

định t nh v định lượng

Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp

N i dung 11: Hiểu biết về

hệ tri thức bản địa: hiểu

được nhu cầu và cung cấp

thông tin và dịch vụ cho

m t c ng đồng cụ thể

(IFLA 2012)

Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp Thấp

(Đỗ Văn Hùng 2019: 6) Ghi chú: Mứ đ phụ hợp đượ hi th nh 3 mứ : Cao, Trung bình và Thấp

Cao: N i n y dung đượ đ o t o đầy đủ trong hương trình đ o t o ó m tên v thời lượng t n hỉ ho h phần

Trung bình: N i dung n y hỉ đượ đ o t o t h hợp trong á h phần thể hiện trong tên hoặ mô tả huẩn đầu r

Thấp: N i dung n y hầu như không đượ đ o t o trong hương trình

Nội dung 1: Môi trường thông tin, tác

động xã hội của xã hội thông tin, chính sách

thông tin và đạo đức, lịch sử thông tin thư

viện

Ph n t h á hương trình đ o t o ho

thấy n i dung chính sách thông tin và lịch

sử ngành thông tin thư viện đ đượ đượ

triển kh i đ o t o khá t t v ở ả ấp ử

nh n đến ấp tiến sĩ thời lượng từ 6 đến 10

t n hỉ Tuy nhiên h nh sá h thông tin mới

hỉ t p trung ở ấp vĩ mô òn ở ấp vi mô

như h nh sá h thông tin ho á tổ hứ

do nh nghiệp hư đượ nghiên ứu

N i dung môi trường thông tin và xã hội

thông tin hư đượ đ o t o như m t môn

h riêng biệt á n i dung n y đôi hỗ đượ lồng ghép trong m t s môn h khá trong hương trình tuy nhiên hỉ ở mứ đ i ương

Đạo đức thông tin l m t n i dung rất

qu n tr ng đ i với m t chuyên gia TTTV, tuy nhiên thự tế hư ó m t hương trình

n o đ o t o về n i dung n y như l m t huyên đề riêng biệt Có ý kiến ho rằng

n i dung n y không ần đ o t o vì không

ần thiết tuy nhiên đ o đứ nghề nghiệp

luôn l vấn đề nền tảng ủ bất kỳ ng nh

nghề n o v mỗi m t lĩnh vự đều ó đặ

thù riêng về đ o đứ nghề nghiệp

Nội dung 2: Tạo lập, kết n i và sử dụng

thông tin

N i dung n y đều đượ á trường đ o

t o khá t t v đầy đủ với thời lượng từ 6 đến

8 t n hỉ Tuy nhiên việ t o l p v sử dụng

thông tin đ ng bị giới h n trong thự thể thư

viện v trung t m thông tin V dụ như phát

triển nguồn tin (trong thư viện) người dùng

tin v nhu ầu tin (trong thư viện) Cá

thông tin d ng phi ấu trú thông tin trong

do nh nghiệp hư đượ đề p đến

Nội dung 3: Đánh giá nhu cầu tin và

thiết kế dịch vụ đáp ứng nhu cầu tin

Đánh giá nhu ầu người dùng để thiết kế

dị h vụ phù hợp l n i dung đượ đ o t o ơ

bản trong á hương trình đ o t o Tuy

nhiên nghiên ứu nhu ầu tin l á đ i

tượng sử dụng thông tin không nằm trong

thư viện v dụ như á do nh nghiệp hư

đượ đ o t o huyên s u

Nội dung 4: Quy trình chuyển giao thông

tin

B o gồm t o l p ph n ph i tổ hứ l n

tỏ /khuế h tán sử dụng bảo quản thông tin

Cá hương trình đ o t o triển kh i n i dung

n y ở mứ ơ bản Quy trình huyển gi o

thông tin trong thư viện đ đượ đ o t o t t

Tuy nhiên quy trình n y hư đượ mở r ng

đến á mô hình tổ hứ với thông tin l phi

ấu trú v ó t nh tương tá thời gi n thự

cao

Nội dung 5: Quản trị nguồn lực thông tin

bao gồm: tổ chức, xử lý, truy xuất, lưu trữ

và bảo quản thông tin ở các định dạng và

trình bày khác nhau

N i dung n y t đượ đ o t o trong á

hương trình vì phần n y đượ ho l ủ

án b l m ông nghệ thông tin khi phải l m

việ với h tầng ơ sở ICT siêu dữ liệu á

huẩn định d ng lưu trữ n to n v bảo m t thông tin s

Nội dung 6: Nghiên cứu, phân tích và diễn giải thông tin

Đ y l m t trong những n i dung đượ tất ả á hương trình đ o t o khá b i bản với á h phần như ph n lo i định hủ đề

từ khó tóm tắt tổng lu n Tuy nhiên đ i tượng phân tích, diễn giải vẫn l sá h báo

t p h v á lo i hình thông tin đ đượ

b o gói xuất bản Cá thông tin d ng phi ấu trú v dữ liệu hư đượ đư v o hương trình đ o t o

Nội dung 7: Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào tất cả các khía cạnh của sản phẩm và dịch vụ TTTV

Ứng dụng ông nghệ thông tin đ đượ

đư v o tất ả á khung hương trình Tuy nhiên việ đ o t o mới dừng l i ở m t s phần mềm ơ bản v lý thuyết về ứng dụng

l hủ yếu Ứng dụng ho thư viện s dữ liệu s hư đượ đ o t o huyên s u v thiếu t nh thự h nh

Nội dung 8: Quản trị tri thức

Quản trị tri thứ l m t lĩnh vự khá mới với thư viện Cá hương trình đ o t o mới

hỉ đề p đến m t phần nhỏ trong hương trình đ o t o v ở đ i ương Quy trình khởi

t o huyển gi o v quản trị tri thứ hư đượ đề p đến m t á h hi tiết Đ ng ó

sự hư rõ r ng trong quản trị tri thứ v quản trị thông tin

Nội dung 9: Quản lý các cơ quan thông tin

Cá hương trình đ ó á h phần đ o

t o á kiến thứ v kỹ n ng về quản lý á

ơ qu n thông tin thư viện ả truyền th ng lẫn hiện đ i Tuy nhiên á h tiếp n mới

hỉ t p trung v o quản lý nh nướ th y vì

t p trung v o á kỹ n ng v n ng lự quản

lý khả n ng giải quyết tình hu ng n ng lự

l nh đ o v tổ hứ ho t đ ng