de nghi luan hsg

- Nội dung chính của bài thơ: Bằng sự trải nghiệm 1.0 cuộc sống, với một tâm hồn giàu duy tư trăn trở trước lẽ đời, Nguyễn Khoa Điềm đã thể hiện thật cảm động tình mẫu tử thiêng liêng: t

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

MẸ VÀ QUẢ

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Những mùa quả lặn rồi lại mọc Như mặt trời, khi như mặt trăng.

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuống

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.

Và chúng tôi, một thứ quả trên đời

Bảy mươi tuổi mẹ mong ngày được hái Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

(Nguyễn Khoa Điềm, NXB Văn học, 2012)

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ là gì?

Câu 2 Nêu nội dung chính của bài thơ?

Câu 3 Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ ở hai câu thơ

“Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?”

Câu 4 Qua bài thơ trên em rút ra bài học gì tâm đắc nhất đối với bản thân?

HƯỚNG DẪN LÀM BÀICâu 1 - Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ là biểu

cảm

Câu 2 - Nội dung chính của bài thơ: Bằng sự trải nghiệm 1.0 cuộc

sống, với một tâm hồn giàu duy tư trăn trở trước lẽ đời, Nguyễn Khoa

Điềm đã thể hiện thật cảm động tình mẫu tử thiêng liêng: tình mẹ dành

cho con và tình cảm yêu thương, kính trọng, biết ơn chân thành của

người con đối với mẹ

Câu 3: a Các biện pháp nghệ thuật:

- Ẩn dụ: “quả xanh non” chỉ sự dại dột hay chưa trưởng thành của người con

- Hoán dụ: “Bàn tay mẹ mỏi” chỉ sự già nua và sự ra đi của mẹ

- Câu hỏi tu từ: Mình vẫn còn là một thứ quả non xanh?

b Tác dụng:

- Tác giả thể hiện lòng biết ơn và nỗi niềm lo lắng đến hốt hoảng khi nghĩ

đến một ngày mẹ tuổi đã già mà mình vẫn chưa đủ khôn lớn, trưởng thành,

vẫn là “một thứ quả non xanh”, chưa thể thành “trái chín” mẹ mong muốn

Câu 4: Qua bài thơ trên em rút ra bài học gì tâm đắc nhất?

- Tình mẫu tử là tình cảm vô cùng thiêng liêng và cao quí Chính vì vậy con

luôn dành trọn tình yêu thương, kính trọng, biết ơn chân thành đối với mẹ đã

hy sinh cả cuộc đời thầm lặng để sinh thành, dưỡng dục và dạy dỗ con khôn

lớn thành người

ĐỀ BÀI KHUNG CỬA SỔ

“Một cặp vợ chồng ở thành phố mới chuyển về sống tại căn nhà mới ở ngoại ô.Hàngxóm của họ là những người lao động chất phác Người vợ luôn có thái độ kì thị vớinhững người xung quanh, nhất là với bà hàng xóm nghèo

Một buổi sáng sau một đêm mưa, hai vợ chồng ngồi ăn sáng Qua khung cửa sổ, họnhìn thấy bà hàng xóm đang ngồi phơi tấm lụa, chị vợ phàn nàn:

– Bà ta không biết giặt đồ hay sao mà tấm vải vẫn nhem nhem nhuốc nhuốc, đã thếcòn cứ giăng trước cửa sổ nhà mình!

Vào một hôm khác qua khung cửa sổ, người vợ lại thấy bà hàng xóm phơi tấm lụa:

– Anh nhìn kìa hôm nay bà hàng xóm giặt đồ mới sạch sẽ làm sao, đâu như hômtrước!

– Không phải vậy đâu, anh mới lau cửa sổ nhà mình Hôm trước trời mưa làm nó bụibặm và hoen ố…”

Em hiểu văn bản trên như thế nào? Hãy trình bày suy nghĩ của em về triết lý rút ra

từ văn bản đó?.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

I Mở bài: Giới thiệu được câu chuyện Khung cửa sổ và giới thiệu vấn đề

nghị luận: cách nhìn đối với người khác

II Thân bài:

* Tóm tắt nội dung, ý nghĩa của câu chuyện

– Câu chuyện đề cập đến vấn đề cách nhìn đối với người khác: Đôi mắt

chính là cửa sổ tâm hồn.Qua khung cửa sổ hoen ố nhà mình, 0,5đ người vợ

chỉ thấy bà hàng xóm vụng về và tấm lụa bẩn thỉu Khi cửa sổ được lau sạch,

chị nhìn mọi việc sẽ thay đổi

– Mọi sự tùy thuộc vào cái nhìn của chúng ta Hãy tự đáng giá phẩm chất

của bản thân trước khi phê phán người khác

* Bình luận

- Trong cuộc sống, mọi sự tùy thuộc vào cách quan sát của chúng ta

•- Với thế giới quan, nhân sinh quan khác nhau, ở những địa vị khác nhau

chúng ta nhìn sự việc sẽ khác nhau

- Cái nhìn định kiến, chủ quan đôi khi dẫn đến những sai lầm rất lớn

– Cần nhìn người khác với thái độ bao dung, độ lượng Chỉ trích một người

là việc không khó nhưng vượt lên trên sự phán xét ấy để cư xử rộng lượng

mới là điều đáng tự hào

– Trước khi đáng giá người khác , cần đánh giá phẩm chất của chính bản

thân mình, cần lau sạch tâm hồn và cửa sổ của mình, khi đó ta sẽ nhìn rõ

sự tinh trong trong trái tim người khác

III Kết luận

– Tổng kết lại vấn đề, rút ra bài học nhận thức của bản thân mình về vấn đề

được bàn tới

ĐỀ BÀI Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi:

“Thời gian nhẹ bước mỏi mòn Xin đừng bước lại để còn mẹ đây Bao nhiêu gian khổ tháng ngày Xin cho con lãnh, kẻo gầy mẹ thêm

Mẹ ơi, xin bớt muộn phiền Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong Tình mẹ hơn cả biển đông

Dài, sâu hơn cả con sông Hồng Hà”

(Tình mẹ -Tử Nhi)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên

Câu 2 Chỉ ra và phân tích các biện pháp tu từ có trong đoạn thơ trên?

Câu 3 Cảm nhận của em về tình cảm của tác giả đối với mẹ trong đoạn thơ?

Câu 4 Từ câu thơ “Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong”, em có suy nghĩ gì về lẽ sống đẹp của bản thân?

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: biểu cảm

Câu 2.

- Các biện pháp tu từ: nhân hoá thời gian ( nhẹ, bước); phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (thời gian nhẹ bước mỏi mòn); phép so sánh sông Hồng Hà); Điệp từ (hơn cả, xin)

- Phân tích tác dụng:

+ Phép nhân hoá kết hợp phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác diễn tả chân thực

bước đi của thời gian cùng cảm giác thương yêu lẫn xót xa của con khi chứng kiến sự già nua, yếu gầy của mẹ trước bao thăng trầm, gian khổ nhọc

nhằncùng năm tháng trôi qua.

+ Phép so sánh nhấn mạnh tình yêu và công ơn trời bể của mẹ đối với con

sánh ngang tầm vũ trụ.

+ Điệp từ:nhấn mạnh tình yêu, niềm kính trọng con dành cho mẹ

-> Qua các biện pháp tu từ trên, tác giả đã thể hiện sự thấu hiểu, kính trọng, biết ơn sâu nặng của mình đối với người mẹ kính yêu Từ đó, nhà thơ muốn nhắn nhủ bạn đọc thông điệp về tình cảm, ý thức, trách nhiệm của bản thân đối với cha mẹ.

Câu 3

- Trân trọng những lời tâm sự tha thiết của Tử Nhi đối với thời gian, cũng chính là đối với người mẹ kính yêu của mình – mong thờ gian đừng “bước lại” để mẹ mãi trẻ trung, khoẻ mạnh, sống mãi.

- Xúc động trước niềm mong mỏi được hi sinh vì mẹ của nhà thơ “Bao nhiêu gian khổ tháng ngày/ Xin cho con lãnh kẻo gầy mẹ thêm” Tử Nhi thật vị tha khi sẵn sàng đón nhận gian khổ để mang lại bình yên cho mẹ.

- Cảm phục trước lời tự hứa chân thành của nhân vật trữ tình đối với mẹ “Mẹ

ơi, xin bớt muộn phiền/ Con xin sống đẹp như niềm mẹ mong” Cụm từ “sống đẹp” thể hiện quan niệm đúng đắn, phù hợp chuẩn mực đạo đức dân tộc, trọn

vẹn chữ Hiếu của nhà thơ đối với mẹ.

Thấu hiểu tình mẹ qua cách so sánh độc đáo của nhà thơ về tình mẹ “ Tình

mẹ hơn cả biển đông/ Dài, sâu hơn cả con sông Hồng Hà” từ đó nghĩ suy về

đạo làm con đối với cha mẹ

Câu 4:

- Sống đẹp là sống có mục đích, có ước mơ, lí tưởng Sống của mình khi vấp ngã,

biết bền lòng và dũng cảm vượt qua những thử thách, khó khăn để vươn lên, chắp

cánh cho ước mơ của mình đưọc bay cao, bay xa Sống đẹp còn là một lối sống có

văn hóa, biết lịch sự; là một cuộc sống có tri thức, có tình người.

- Sống đẹp" trước hết phải xuất phát từ lòng nhân ái, từ chính tình yêu trong trái

tim để từ đó mà sống hết mình vì người khác, để bao dung, thứ tha

- Sống đẹp là sống có ích cho bản thân, gia đình và xã hội…

- Phê phán những con người sống tiêu cực: thờ ơ, vô cảm, ích kỉ, thụ

động, lười nhác…

- Cần phải nhận thức đúng và rèn luyện thường xuyên để có lẽ sống đẹp Biết trau

dổi kiến thức, sinh hoạt, vui chơi lành mạnh, tham gia các hoạt động xã hội như

giúp đỡ người nghèo, các em bé mồ côi, các cụ già ốm đau, không nơi nương tựa,

hiếu thuận với cha mẹ…

• (Viết thành đoạn văn)

- Ba âm thanh gợi mở 3 trạng huống của mùa hè “Tiếng tu hú” gọi bầy

mang tính chất báo hiệu thời gian bắt đầu dịch chuyển từ xuân sang hè,

Tiếng ve ngân báo hiệu mùa hè thực sự bắt đầu Như vậy, hai âm thanh này

được dùng để miêu tả thời gian và qua đó bộc lộ khả năng quan sát tinh tế

các sự vật, hiện tượng trong đời sống cùng khả năng tái hiện chúng một cách

tài tình của Tố Hữu

- Âm thanh tiếng sáo diều là một âm thanh không có sẵn trong tự nhiên, do

con người tạo ra bằng tâm hồn nghệ sĩ tài hoa tinh tế và bằng tài hoa của

mình thế nên nó báo hiệu rằng ngoài ngục giam kia có người đang tự do

ung dung hưởng thú vui tao nhã nơi đồng quê qua đó toát lên sức sống

mãnh liệt sự vui tươi trẻ trung của mùa hè

- Âm thanh Tiếng sáo diều xuất hiện cuối cùng trong khổ thơ đầu đó là âm

thanh gợi lên mối liên hệ giữa người với người nó có tác dụng làm chuyển

ý sang khổ thơ 2 để đến với tâm trạng của tác giả nhằm nêu bật sự tương

phản giữa người tù tự do và người tù cộng sản

• ĐỀ BÀI

• Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

Này! Ông giáo ạ! Cái giống nó cũng khôn! Nó cứ làm như nó trách tôi, nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: ''A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão

xử với tôi như thế này à?'' Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đi đánh lừa một con chó, nó không ngờ tôi nỡ tâm lừa nó!

•

•

• (Lão Hạc-Nam Cao)

•

• a/ Đoạn trích trên có tình thái từ không? Nếu có thì nó nhằm mục đích gì?

• b/ Đoạn trích có câu nói nào là không thật? Vì sao?

• c/ Nội dung đoạn trích thể hiện điều gì?

•

a/ - Đoạn trích có tình thái từ ạ,à

- Mục đích: các tình thái từ được thêm vào để tạ câu nghi vấn, câu cảm

thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói

b/ - Đoạn trích có câu nói không có thật: A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão

như thế mà lão cư xử với tôi như thế này à?

- Bởi vì câu nói này do người nói (lão Hạc) tưởng tượng ra để nói hộ cho

con chó mà thôi

c/ Nội dung đoạn trích thể hiện tâm trạng dằn vặt, đau khổ của lão Hạc sau

khi bán con chó Qua đó, bộc lộ bản tính hiền lành nhân hậu của lão

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”.

• (Quê hương - Tế Hanh).

•

* Biện pháp nghệ thuật:

- Nhân hoá: con thuyền- im, mỏi, nằm

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: nghe chất muối – vị giác chuyển thành thính

giác

*Tác dụng:

- Hai câu thơ miêu tả chiếc thuyền nằm im trên bến sau khi vật lộn với sóng

gió biển khơi trở về Tác giả không chỉ “thấy” con thuyền đang nằm im trên

bến mà còn thấy sự mệt mỏi, say sưa, còn “cảm thấy” con thuyền ấy như

đang lắng nghe chất muối thấm dần trong từng thớ vỏ của nó.Con thuyền vô

tri đã trở nên có hồn, một tâm hồn rất tinh tế

- Cũng như người dân chài, con thuyền lao động ấy cũng thấm đậm vị muối

mặn mòi của biển khơi Không có một tâm hồn tinh tế, tài hoa và nhầt là nếu

không có tấm lòng gắn bó sâu nặng với con người cùng cuộc sống lao động

làng chài quê hương thì không thể có những câu thơ xuất thần như vậy

• Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu sau:

• Tiểu đội giải phóng quân chúng tôi trong Trung đội “ký con” đã hoàn thành nhiệm vụ Chúng tôi mong được ghi nhận rằng chúng tôi đã từng sống, chiến đấu và

đã chết trong một mùa Xuân giữa đất trời như trăm ngàn cái chết của người Việt Nam chân chính cho Tổ quốc và dân tộc sống còn.

• Còn như chúng tôi được phát hiện muộn hơn sau 5 năm 10 năm – tự do quý giá, thì xin cho chúng tôi gởi đến những người đang sống, sống đúng ý nghĩa của nó, trong một thời đại vinh quang, lời biết ơn sâu sắc vì các bạn đang làm cho cái chết của chúng tôi giữ được đầy đủ ý nghĩa Các bạn đang lao động quên mình cũng như chúng tôi đã chiến đấu quên mình cho đất nước ta ngày nay tươi đẹp, cho dân ta ngày càng ấm no, hạnh phúc, cho xã hội ta ngày càng dân chủ công bằng.

• (Trích Thư gửi thế hệ mai sau của 3 liệt lĩ Lê Hoàng Vũ, Nguyễn Chí, Trần Viết

Dũng thuộc Tiểu đội 1 - Trung đội Ký Con, Trung đoàn Bình Giã, Quân giải phóng miền Nam)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản

Câu 2 Nêu nội dung chính của văn bản

Câu 3 Suy nghĩ về những lời tâm sự của các anh hùng liệt sĩ trong đoạn trích gửi đến chúng ta – những con người thế hệ hôm nay (trình bày 6 đến 8 dòng)

•

•

Câu 1: Phương thức biểu đạt: tự sự, biểu cảm

Câu 2: Nội dung chính của đoạn trích:

- Lời nhắn gửi của những người lính đến thế hệ mai sau: ghi nhận họ đã

từng chiến đấu, hi sinh để bảo vệ Tổ quốc

- Mong ước thế hệ mai sau tiếp tục lao động, cống hiến dựng xây đất nước

Câu 3:

- Suy nghĩ về những lời tâm sự của các anh hùng liệt sĩ gửi đến chúng ta –

những con người của thế hệ hôm nay

- Thí sinh bày tỏ suy nghĩ theo những cách riêng miễn là hợp lí, thuyết

phục Dưới đây là một hướng suy nghĩ:

+ Trân trọng biết ơn những gì mà thế hệ cha anh đi trước đã hi sinh cho Tổ

quốc để chúng ta có được cuộc sống hòa bình hôm nay

+ Từ đó biết sống xứng đáng, cống hiến sức mình để dựng xây quê hương,

đất nước ngày càng giàu đẹp

Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút

Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng

Rễ dừa bám sâu vào lòng đất Như dân làng bám chặt quê hương.

• (Trích Dừa ơi- lê Anh Xuân, nguồn https://thivien.net)

Câu 1 Xác định từ láy có trong văn bản

•

Câu 2 “Vườn dừa quê nội” được tác giả miêu tả qua những từ ngữ, hình ảnh nào ?

• Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ:

• “Rễ dừa bám sâu vào lòng đất/ Như dân làng bám chặt quê hương”.

•

Câu 1: Từ láy: dịu dàng

Câu 2: “Vườn quê nội” được tác giả miêu tả qua những từ ngữ, hình ảnh:

“Thân dừa đã hai lần máu chảy”, “dừa đứng hiên ngang cao vút”, “lá vẫn

xanh rất mực dịu dàng”, “rễ bám sâu vào lòng đất”…

- Biện pháp tu từ so sánh

- Tác dụng: hình ảnh “Rễ bám sâu vào lòng đất” như con người miền Nam

bám trụ vững chắc để bảo vệ quê hương Thông qua hình ảnh so sánh để

ngợi ca phẩm chất, ý chí anh dũng, kiên cường, thủy chung gắn bó và đầy

tự hào với mảnh đất quê hương của con người miền Nam trong cuộc kháng

chiến chống Mĩ cứu nước…

• Chở luôn nước mắt cay nồng của cha

• Cha là một dải ngân hà

• Con là giọt nước sinh ra từ nguồn

• (Lục bát về cha, Thích Nhuận Hạnh)

•

* Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ

Đoạn thơ sử dụng thành công các biện pháp nghệ thuật: nhân

hoá, ẩn dụ, so sánh, đối.

* Phân tích hiệu quả các biện pháp tu từ:

- Biện pháp nhân hoá: cái cò cõng (nắng), qua (sông), chở (nước mắt) ->

khắc hoạ hình ảnh cái cò cũng có hành động của con người, khiến hình ảnh

thế giới loài vật trở nên sinh động, gần gũi, gắn bó với tuổi thơ mỗi người

- Biện pháp ẩn dụ: nước mắt cay nồng của cha: tượng trưng cho cuộc đời

cha với những hi sinh, gian khổ, nhọc nhằn để mang lại những điều tốt đẹp

nhất cho con

- Phép so sánh kết hợp phép đối: cha - dải ngân hà; con – giọt nước sinh ra

từ nguồn: khẳng định cái hình hài bé nhỏ của con (như giọt nước) không thể

sánh được với được tình cha bao la, vĩ đại, sánh ngang tầm vũ trụ

- Điệp từ: cha được nhắc lại hai lần -> nhấn mạnh vẻ đẹp hình ảnh cha trong

cảm nhận đầy yêu thương, trân trọng của con

=> Các biện pháp tu từ góp phần tạo nên những vần thơ đẹp, xúc động về

tình cha Qua đó, tác giả thể hiện niềm xúc động, sự thấu hiểu, yêu kính, biết

ơn cha sâu nặng Đó cũng là thông điệp ý nghĩa mà tác giả muốn gửi tới bạn

đọc về đạo làm con đối với đấng sinh thành của mình

Em hãy viết đoạn văn từ 12 đến 15 câu phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được dùng trong đoạn thơ sau:

• “Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!”…

(Bếp lửa , Bằng Việt, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục)

- Lần lượt chỉ ra và phân tích hiệu quả của từng phép tu từ:

+ Điệp từ nhóm bốn lần lặp lại liên tiếp đầu mỗi câu thơ vừa nhấn mạnh công việc

nhóm bếp của bà vừa soi sáng chân dung người bà tần tảo, nhẫn nại, giàu đức hi sinh Bà không chỉ nhóm lên bếp lửa bằng đôi tay khéo léo để bếp lửa cháy sáng,

để có nồi khoai sắn ngọt bùi, có nồi xôi gạo mới Từ công việc nhóm lửa hàng ngày, bà còn nhóm lên cả những nét đẹp tâm hồn tuổi thơ cháu, bồi đắp ước mơ và

tình yêu thương cho cháu.

+ Hoán dụ: khoai sắn ngọt bùi, nồi xôi gạo mới gợi ra tình cảm gắn bó với những

gì giản dị, gần gũi của quê hương Bà bồi đắp cho cháu tình đoàn kết xóm làng + Ẩn dụ: bếp lửa vừa tả thực vừa là hình ảnh biểu tượng cho lòng bà, tình yêu thương bà dành cho cháu, trở thành kỉ vật thiêng liêng của tình bà cháu, là hành trang theo cháu suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.

+ Ẩn dụ: Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi/ Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ : Bếp lửa gắn liền với kỉ niệm của hai bà cháu, người bà chính là người nhóm lửa, truyền lửa, tạo nên tuổi thơ cho người cháu, bếp lửa đã khơi dậy

những gì bình dị mà thiêng liêng nhất : Bà đã khơi

dậy trong lòng cháu một trời yêu thương, bà dựng xây cho cháu một khung trời tuổi thơ vẹn tròn ước mơ, hi vọng, bà là bà nhưng cũng là cha, là mẹ, là người bạn tâm tình cho cháu sự yêu thương, chăm sóc, bảo ban và chia sẻ …

- Các phép tu từ trên đã góp phần thể hiện tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc của người cháu hiếu thảo phương xa với người bà yêu kính và bếp lửa tuổi thơ.

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợ,t áo quần tả tơi Ông chìa tay xin.

Tôi lục hết túi nọ đến thứ kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay nóng hổi của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.

Ông nhìn tôi chăm chăm đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.

Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

(Theo Tuốc-ghê-nhép, Ngữ văn 9, tập 1, NXB bản Giáo dục 2009 tr 22 )Câu 1 Tìm những từ tượng hình được tác giả sử dụng để khắc họa hình ảnh người ăn xin Tác dụng của việc sử dụng từ ngữ đó

Câu 2 Câu “Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tảtơi.” thuộc kiểu câu gì phân theo cấu tạo? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu

Câu 3 Hãy đặt một nhan đề mới cho văn bản trên?

Câu 4 Cậu bé không có gì cho ông lão, nhưng ông lão lại nói: “Như vậy là cháu đãcho lão rồi” Theo em cậu bé đã cho ông lão cái gì?

•

Câu 1: - Những từ tượng hình được tác giả sử dụng để khắc họa hình ảnh

người ăn xin: Đỏ hoe, giàn giụa, tái nhợt, tả tơi, chầm chậm

- Tác dụng: Khắc họa cụ thể hình ảnh ông lão ăn xin thật tội nghiệp

- Không đặt lại nhan văn bản “Người ăn xin” của tác giả

- Học sinh đặt 1 một nhan đề cho văn bản theo suy nghĩ của bản thân

Yêu cầu nhan đề: + Về nội dung phải gắn với nội dung ý nghĩa của văn bản

+ Về hình thức: Yêu cầu chỉ đặt một nhan đề, có thểdiễn đạt bằng một từ, một cụm từ hoặc một câu nhưng phải ngắn gọn rõ ý

Ví dụ: Lòng nhân ái, tình yêu thương

Câu 4: - Tuy cậu bé không có gì cho ông lão, nhưng ông lão lại nói: “Như

vậy là cháu đã cho lão rồi” Điều đó có nghĩa là với ông lão thì cậu bé đã

cho ông sự đồng cảm, thương xót, sự san sẻ khổ đau

ấm của làng quê miền biển, một nét đẹp đẽ của cuộc sống mới

- Hai câu thơ thể hiện nỗi niềm thương tiếc khắc khoải của Vũ Đình Liên.Nhà thơ thương tiếc ông đồ cũng là thương tiếc những giá trị tinh thần tốtđẹp bị tàn tạ, lãng quên.

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Tổ quốc là tiếng mẹ

Ru ta từ trong nôi Qua nhọc nhằn năm tháng Nuôi lớn ta thành người

Tổ quốc là mây trắng Trên ngút ngàn Trường Sơn

Bao người con ngã xuống Cho quê hương mãi còn

Tổ quốc là cây lúa Chín vàng mùa ca dao Như dáng người thôn nữ Nghiêng vào mùa chiêm bao …

• Trích Tổ quốc là tiếng mẹ - Nguyễn Việt Chiến, nguồn:https://www.thivien.net)

Câu 1 Xác định thể thơ được sử dụng trong đoạn trích trên

Câu 2 Nêu nội dung chính của đoạn trích.

Câu 3 Chỉ ra và nêu hiệu quả của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích Câu 4 Nội dung đoạn thơ đã chạm vào miền cảm xúc nào trong em?

Câu 3 Biện pháp tu từ: Điệp ngữ Tổ quốc là”, so sánh

Tác dụng: thể hiện những cảm nhận khác nhau về Tổ quốc của tác giả

Câu 4: Cảm xúc: yêu mến, tự hào…về Tổ quốc.

• Mẹ vui vẫn để một đời nhớ thương

• Bát cơm và nắng chan sương

• Cả đời buộc bụng thắt lưng

•

•

• Mẹ như tằm nhả bỗng dưng tơ vàng

•

Câu 1: - Thể thơ: Lục bát

• - Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

Câu 2: - Sự vất vả, tần tảo của mẹ được miêu tả qua những hình ảnh: ra bể vào

ngòi, buộc bụng thắt lưng, tóc mẹ đã bạc, mẹ đau, đắng cay, gầy.

Câu 3: - Biện pháp tu từ: So sánh

- Hiệu quả: + Vẻ đẹp của người mẹ, đó là vẻ đẹp của sự chắt chiu, làm lụng

để dành cho con những điều tốt đẹp nhất

+ Cả đời người mẹ tiết kiệm cho con cái, cuộc đời mẹ chỉ có

một mong muốn duy nhất là mình sẽ tạo nên những giá trị tốt đẹp nhất cho con,

cách so sánh tằm nhả tơ vàng thể hiện tấm lòng cao cả của người mẹ.

-> Đó là điều mà mỗi con người trong xã hội này phải ghi nhớ.

ra Thế nhưng những mẩu tim chẳng hoàn toàn giống nhau, mẩu tim của cha mẹ traocho tôi lớn hơn mẩu tôi trao cho họ, ngược lại với mẩu tim của tôi và con cái tôi.Không bằng nhau nên chúng tạo ra những nếp sần sùi mà tôi luôn yêu mến vì chúngnhắc nhở đến tình yêu mà tôi đã chia sẻ Thỉnh thoảng tôi trao mẩu tim của mìnhnhưng không hề được nhận lại gì, chúng tạo nên những vết khuyết Tình yêu đôi lúcchẳng cần sự đền đáp qua lại Dù những vết khuyết đó thật đau đớn nhưng tôi vẫnluôn hi vọng một ngày nào đó họ sẽ trao lại cho tôi mẩu tim của họ, lắp đầy khoảngtrống mà tôi luôn chờ đợi

Chàng trai đứng yên với giọt nước mắt lăn trên má Anh bước tới, xé một mẩu

trái tim hoàn hảo của mình và trao cụ già Cụ già cũng xé một mẩu từ trái tim đầy vếttích của cụ trao cho chàng trai Chúng vừa nhưng không hoàn toàn khớp nhau, tạo nênmột đường lởm chởm trên trái tim chàng trai Trái tim của anh không còn hoàn hảonhưng lại đẹp hơn bao giờ hết vì tình yêu từ trái tim của cụ già đã chảy trong tìm anh.”

(Trích Trái tim hoàn hảo- Khuyết danh)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn trên

Câu 2 Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì trong câu văn sau “Trái tim của anh không còn hoàn hảo nhưng lại đẹp hơn bao giờ hết vì tình yêu từ trái tim của cụ già

đã chảy trong tìm anh” Hãy phân tích hiệu quả biểu đạt của biện pháp tu từ đó.

Câu 3 Theo em, hành động “Anh bước tới, xé một mẩu trái tim hoàn hảo của mình

và trao cụ già.” của chàng trai có ý nghĩa gì?

Câu 4 Trong đoạn trích trên, thông điệp nào có ý nghĩa nhất đối với em, vì sao?

•

Câu 1 - Phương thức biểu đạt chính: tự sự

Câu 2 - Biện pháp tu từ: ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “tình yêu từ trái tim của

cụ già đã chảy trong tìm anh”

- Tác dụng:

+ Biện pháp ẩn dụ tinh tế, đặc sắc gợi sự liên tưởng mới lạ Giúp cho người

đọc cảm nhận được tình yêu thương của cụ già đã tràn ngập trong trái tim

anh

+ Tình yêu từ trái tim cụ già đã truyền đến cho anh sự ấm áp, ngọt ngào,

hạnh phúc

Câu 3: HS trình bày những ý sau:

- Sự thay đổi về nhận thức của chàng trai

- Sự cảm động trước tình yêu thương mà cụ già đã dành cho mọi người

- Lòng thành kính và tình yêu thương chân thành đối với cụ già.

Câu 4: HS có thể trả lời nhiều cách:

- Thông điệp về cho cho và nhận

- Thông điệp về đức hi sinh

HS lí giải vì sao đó là thông điệp ý nghĩa nhất đối với bản

Nhà thơ Tố Hữu trong bài “Khi con tu hú” đã mở đầu bằng câu thơ: “Khi con tu hú

gọi bầy” và kết thúc bài thơ là “Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu”.

Trong bài thơ “Bếp lửa”, nhà thơ Bằng Việt cũng viết:

• “Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà

• Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?”

Em hãy so sánh điểm giống và khác nhau trong sự cảm nhận tiếng chim tu hú của hainhà thơ

•

Học sinh phải chỉ ra được:

- Giống nhau:

+ Âm thanh tiếng chim tu hú trong cảm nhận của hai nhà thơ đều gợi không

gian đồng quê gần gũi, thân thuộc.

+ Âm thanh đó đều được đón nhận bằng tình thương mến của các tác giả

- Khác nhau:

+ Với Tố Hữu, tiếng chim tu hú là âm thanh báo hiệu mùa hè sôi động được

cảm nhận từ tâm hồn yêu cuộc sống, khao khát tự do của người chiến sĩ cách

mạng trong hoàn cảnh tù ngục Tiếng chim tu hú trở thành biểu tượng của

cuộc sống tự do, khát vọng hướng về cuộc sống tự do

+ Với Bằng Việt, tiếng chim tu hú gợi nhớ về những kỉ niệm thân thương.

Tiếng gọi tu hú như tiếng gọi người thân yêu, gợi ra tình cảnh vắng vẻ, tình

cảm nhớ mong, trìu mến, tha thiết, của hai bà cháu

•

Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

• “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

• Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

• Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

• Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân ”

• (“Viếng lăng bác”- Viễn Phương)a/ Từ “mặt” và từ “hoa” trong khổ thơ trên được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩachuyển? Nếu là nghĩa chuyển thì chuyển theo phương thức nào?

b/ Xác định các biện pháp nghệ thuật tu từ trong đoạn thơ trên và phân tích giá trịthẩm mĩ của nó trong mạch cảm xúc của bài thơ (Viết thành đoạn văn)

•

a/ Từ “mặt” được dùng theo nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ, từ “hoa”

dùng theo nghĩa gốc

b/ HS xác định được biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong khổ thơ: Ẩn dụ

* Các hình ảnh ẩn dụ: Mặt trời (câu thơ thứ 2 của khổ thơ), tràng hoa, mùa

xuân

* Phân tích được giá trị thẩm mỹ của biện pháp nghệ thuật ấy

- Ca ngợi bác Hồ - người như mặt trời: đem đến ánh sáng, niềm vui, hạnh

phúc, cuộc sống mới cho dân tộc Việt nam

- Thể hiện tình yêu thương, lòng tôn kính, biết ơn sâu sắc của người dân Việt

Nam đối với Bác Hồ

- Ca ngợi cuộc đời đẹp đẽ, có ý nghĩa vô cùng to lớn của Bác Hồ

•

Trong bài thơ Con cò của tác giả Chế Lan Viên (Ngữ văn 9 tập 2, trang 46, nhà xuất

bản giáo dục năm 2013), có đoạn viết:

• Dù ở gần con,

• Dù ở xa con,

• Lên rừng xuống bể,

• Cò sẽ tìm con,

• Cò mãi yêu con.

• Con dù lớn vẫn là con của mẹ,

• Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con.

Chỉ rõ và phân tích giá trị của các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ trên

•

Chỉ rõ và phân tích giá trị của các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn

thơ:

- nhân hóa con cò với ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ

- điệp ngữ : Dù ở, cò, con, vẫn (mang ý nghĩa khẳng định)

- điệp cấu trúc câu đem lại âm hưởng ngọt ngào như trong lời ru của người

mẹ

- đối: gần- xa; thành ngữ “lên rừng - xuống bể” gợi lên không gian rộng

lớn với những cách trở khó khăn của cuộc đời

• - Con cò được nhấn mạnh với ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người

mẹ , lúc nào cũng ở bên con che chở, nâng bước con đi Dù ở đâu , dù trong

hoàn cảnh nào, lòng mẹ cũng như cánh cò kia , vẫn bên con, cho con sức

mạnh, niềm tin vào cuộc sống

• - Từ sự thấu hiểu tấm lòng người mẹ, nhà thơ đã khái quát thành một

quy luật của tình cảm có ý nghĩa bền vững , rộng lớn và sâu sắc: tình mẹ bền

chặt sẽ theo con đi suốt cuộc đời, sẽ trở thành một phần tâm hồn không thể

thiếu , soi rọi mọi nẻo đường con sẽ bước chân qua Tình mẹ, lòng yêu

thương bao la của mẹ sẽ gửi trọn vào cuộc đời con mãi mãi

•

•

•

• Đọc đoạn văn sau đây và trả lời các câu hỏi:

• “Bạn có thể không thông minh bẩm sinh nhưng bạn luôn chuyên cần và vượt qua bản thân từng ngày một Bạn có thể không hát hay nhưng bạn là người không bao giờ trễ hẹn Bạn không là người giỏi thể thao nhưng bạn có nụ cười ấm áp Bạn không

có gương mặt xinh đẹp nhưng bạn rất giỏi thắt cà vạt cho ba và nấu ăn rất ngon Chắc chắn, mỗi một người trong chúng ta đều được sinh ra với những giá trị có sẵn.

Và chính bạn, hơn ai hết, trước ai hết, phải biết mình, phải nhận ra những giá trị đó.”

• (Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn , Phạm Lữ Ân, NXB hội nhà văn, 2013)

• a Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

• b Xác định câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn.

• c Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ trong 4 câu đầu của đoạn

• b Câu khái quát chủ đề đoạn văn là: Chắc chắn, mỗi một người trong

chúng ta đều được sinh ra với những giá trị có sẵn Có thể dẫn thêm câu: Và

chính bạn, hơn ai hết, trước ai hết, phải biết mình, phải nhận ra những giá

trị đó Vậy nên chúng ta không được mặc cảm khi bản thân mình không phải

là một người tài giỏi, vĩ đại

•

• c Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ trong 4 câu đầu

của đoạn trích

- Điệp từ, điệp cấu trúc câu - tạo nhịp điệu cho câu văn, khẳng định,

nhấn mạnh mỗi một người trong chúng ta đều được sinh ra với những

• Kẻ đắp lũy xây thành.

• Ta chỉ là chiếc lá

• Việc của mình là xanh.

• (Nguyễn Sĩ Đại, theo http:// www.thuvien.net)

• Thực hiện các yêu cầu sau:

• a Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản

• b Các cụm từ vá trời lấp bể, đắp lũy xây thành gợi đến những công việc

như thế nào?

• c Em hiểu như thế nào về ý thơ:

• Ta chỉ là chiếc lá

• Việc của mình là xanh.

• d Đọc văn bản trên, thông điệp nào có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?

•

a Phương thức biểu đạt chính của bài thơ: phương thức biểu cảm

b Các cụm từ vá trời lấp bể, đắp lũy xây thành gợi đến những công việc lớn

lao, vĩ đại, thậm chí là không tưởng, đôi khi vượt quá sức của con người (vá

trời lấp bể)

c Hai câu thơ sử dụng cách nói hình ảnh, biện pháp tu từ so sánh và ẩn dụ

nhằm thể hiện sự tự nhận thức của tác giả về bản thân và sứ mệnh trong cuộc

đời: Con người hãy sống như chiếc lá, việc của lá là xanh, con người dù nhỏ

bé âm thầm hãy cứ sống đúng với bổn phận của mình, hãy sống hết đời

mình như chiếc lá làm nên màu xanh kia để góp phần tô điểm cho cuộc đời

chung thêm tươi đẹp

d Học sinh chỉ ra thông điệp sống ý nghĩa nhất đối với bản thân một cách

ngắn gọn, sâu sắc, hợp lí, phù hợp với đạo đức xã hội

Có thể có một số hướng như sạu:

– Tạo cho mình những khát vọng lớn lao, cao cả, làm những điều kì diệu…

để cho cuộc sống tốt đẹp hơn, để khẳng định chính bản thân mình

– Hoặc: Sống đúng với bổn phận của mình là cách đóng góp thiết thực nhất

cho cuộc đời Vì thế mỗi người cần xác định rõ bổn phận của mình trong các

mối quan hệ (trong gia đình, ngoài xã hội) và luôn sống hết mình Dù những

đóng góp của mình còn nhỏ bé, khiêm tốn thì hãy luôn sống bằng thái độ

tích cực, hết mình, không nên so sánh với người khác và tự ti Vì ai cũng có

những giá trị nhất định

– Hoặc: Mỗi cá nhân có những năng lực, phẩm chất khác nhau, nhưng ai

cũng có một sứ mệnh riêng trong cuộc đời Cần hiểu rõ năng lực, phẩm chất

của bản thân để hoàn thành sứ mệnh của mình; cần sống khiêm nhường,

tránh viển vông…

Đọc văn bản thực hiện các yêu cầu

• Ngồi cùng trang giấy nhỏ

• Tôi đi học mỗi ngày

• Tôi học cây xương rồng

• Trời xanh cùng nắng bão

• Tôi học trong nụ hồng

• Màu hoa chừng rỏ máu

• Tôi học lời ngọn gió

• Chẳng bao giờ vu vơ

• Tôi học lời của biển

• Tôi học lời chim chóc

• Đang nói về bình minh

• Và trong bia mộ đá

• Lời răn dạy đời mình

• (Theo Internet, Đỗ Trung Quân)

• a Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra phương thức biểu đạtchính của đoạn thơ trên

• b Xác định biện pháp tu từ nổi bật được dùng trong bài thơ

• c Tác giả đã học được những bài học gì trong các câu:

• Tôi học cây xương rồng Trời xanh cùng nắng, bão Tôi học trong nụ hồng

Màu hoa chừng rỏ máu

•

a Thể thơ: 5 chữ; Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn

trích: Phương thức biểu cảm

b Biện pháp tu từ nổi bật: Điệp cấu trúc: Tôi học…; Tôi học lời…

c Tác giả học được những bài học quý từ thiên nhiên: cây xương rồng cho

bài học về nghị lực sống trong môi trường rộng lớn (trời xanh) và khắc

nghiệt (nắng bão); nụ hồng cho bài học về những gì đẹp đẽ (màu hoa) có khi

phải trả giá bằng cả nỗi đau (rỏ máu)

• ( Trích “ Những bài học về cuộc sống” – NXB Thanh Niên, 2005)

• a.Chỉ ra và phân tích tác dụng của hai biện pháp tu từ được sử dụng trong vănbản trên?

• b Em hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của hòa bình Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người

• c Em hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành Hơn tất cả, mọi người phải cần đến tôi.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀIa.Hai biện pháp tu từ được sử dụng là: Liệt kê, điệp cấu trúc hoặc nhân hóa

- Tác dụng: Nhân hóa những ngọn nến tự nói về chính mình đề làm cho câu

chuyện thêm sinh động, hấp dẫn; liệt kê, điệp cấu trúc…nhấn mạnh được điều

tác giả muốn nói và làm cho vấn đề được sáng tỏ hơn

Thí sinh có thể trình bày những suy nghĩ khác nhau nhưng cần đảm bảo

được các ý cơ bản sau:

b.Lời thì thầm của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của hòa bình Cuộc đời

sẽ như thế nào nếu không có tôi? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người Có

nghĩa là:

+ Hòa bình là một nơi không có chiến tranh và chết chóc, nơi mọi người gắn bó

cùng giúp nhau phát triển vì sự phồn vinh và hạnh phúc của nhân loại

+ Hòa bình sẽ mang lại cuộc sống hạnh phúc cho mỗi người, mỗi gia đình và xã

hội Khi con người được sống trong cảm giác yêu thương, thân ái sẽ tạo thêm

động lực mạnh mẽ cho con người sống, lao động và học tập, cống hiến hết mình

cho sự phát triển chung của nhân loại

+ Nếu không có hòa bình, con người phải sống trong đau thương, đói nghèo và

bệnh tật, chia ly, chết chóc

c Lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện thân của lòng trung

thành Hơn tất cả, mọi người phải cần đến tôi.

+ Trung thành là phẩm chất tốt đẹp cần có ở tất cả mọi người bởi đó là lối sống

trước sau như một, một lòng, một dạ giữa trọn niềm tin và tình cảm gắn bó

không thay đổi trước bất kì hoàn cảnh trong quan hệ giữa người với người

+ Trung thành sẽ tạo được niềm tin, sự tín nhiệm của mọi người và sẽ vun

đắp các mối quan hệ ngày càng bền chặt, trở nên tốt đẹp hơn

• Tia nắng tía nhảy hoài trong ruộng lúa

• Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh

• Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh.

• (Trích Chợ tết, Đoàn Văn Cừ)

•

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

1 Yêu cầu về kĩ năng

Diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, trình bày sạch đẹp, không mắc lỗi chính tả

2 Yêu cầu về kiến thức

- Phép so sánh: sương trắng như giọt sữa gợi vẻ đẹp của giọt sương mùa

xuân ấm áp, ngọt lành nuôi dưỡng cỏ cây

- Phép nhân hóa: tia nắng nhảy, núi uốn mình trong chiếc áo the xanh, đồi

thoa son khiến cho sự vật được miêu tả trở nên sinh động, có hồn, gần gũi

với con người…

Biện pháp so sánh, nhân hóa góp phần vẽ lên khung cảnh thiên nhiên đẹp,

tươi sáng, lộng lẫy và tràn đầy sức sống của mùa xuân…

• Đọc kĩ bài thơ dưới đây và trả lời các câu hỏi:

• Chế Lan Viên

• Canh cá tràu mẹ thường hay nấu khế

• Khế trong vườn thêm một tý rau thơm

• Ừ, thế đó mà một đời xa cách mẹ

• Ba mươi năm trở lại nhà, nước mắt xuống mâm cơm!

• a Xác định các phương thức biểu đạt chính và thể thơ

• b Phân tích cái hay trong việc sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh và chỉ ra ýnghĩa mà tác giả đã gửi gắm trong bài thơ

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

a Phương thức biểu đạt chính: tự sự kết hợp biểu cảm; thể thơ tự do

b Hình ảnh thơ:“canh cá tràu”“khế”“rau thơm” là những món ăn giản dị,

gần gũi là dư vị của người Miền Trung Món canh thân thuộc, đơn sơ đó kết

tinh bao công sức vun trồng, chăm bón của mẹ Vị ngọt lành của bát canh

không chỉ do vị thanh chua của “khế”, thơm nức của “rau thơm” quyện trong

thịt cá trắng ngần mà còn ngọt thêm bởi tình mẹ bao la ! “nước mắt xuống

mâm cơm” ở câu thơ cuối bộc lộ niềm tiếc nuối, bùi ngùi, day dứt, đau khổ khi

người mẹ đã không còn

- Ngôn ngữ được sử dụng trong bài thơ: giản dị, mộc mạc, cô đọng, hàm

súc, giàu màu sắc địa phương“cá tràu” cách nói gần gũi, khẩu ngữ “ừ, một

tý” mà lời thơ nặng trĩu ngậm ngùi, nhớ thương, tiếc nuối, xót xa Câu cảm

thán ở cuối bài thơ bộc lộ nỗi đau xé lòng của tác giả

- Điều tác giả gửi gắm qua bài thơ: mượn hình ảnh món cá tràu, Chế Lan

Viên nói về nỗi nhớ mẹ, nhớ quê hương và niềm biết ơn vô hạn với mẹ Bài thơ

là lời nhắc nhở mọi người hãy trân trọng, nâng niu những phút giây được ở bên

mẹ Hãy làm nhiều việc tốt hơn cho người mẹ thân yêu của mình

• Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:

• Có một lần tụ tập ăn uống cùng bạn bè, cô bạn tôi chẳng may làm đổ ly nước, hốt hoảng kêu lên: “Chết rồi, làm thế nào bây giờ”, cậu bạn ngồi cạnh bật cười: “Nước đổ mất rồi, còn làm thế nào được nữa, lau đi thôi!” Câu chuyện trên chỉ

là một tình huống nhỏ, nhưng lại mang đến một triết lý ít người hiểu thấu: ly nước bị hất đổ là hiện thực, vậy hãy chấp nhận và lau sạch nó Thế nhưng trong thực tế cuộc sống, không nhiều người có thể nắm bắt được triết lý này, khi ly nước bị đổ, nếu không tự oán trách thì họ sẽ chuyển sang tìm nguyên nhân, tự làm loạn suy nghĩ của mình, lãng phí thời gian và sức lực của bản thân, mà quên không làm một động tác đơn giản đó là lau sạch nó.

• Chấp nhận hiện thực là một phần rất quan trọng nhưng cũng rất khó thực hiện trong cuộc sống Dù bạn có thừa nhận hay không, cuộc sống vẫn biến mất không ngừng Khi còn nhỏ, chúng ta sẽ mất đi răng sữa, lên trung học sẽ mất đi tuổi thơ, lớn thêm chút nữa thì mất đi mối tình đầu, mất đi tuổi thanh xuân, mất người thân, mất đi sức khỏe… Không mất đi thì sẽ không có tương lai Mỗi lần đối diện với sự mất mát, nếu như chúng ta chỉ khư khư ôm lấy những ký ức từng có trong quá khứ, không muốn đối diện với thực tại, thì cuộc sống của chúng ta cũng chẳng thể tiến về phía trước, chúng ta sẽ bỏ lỡ rất nhiều điều tốt đẹp hơn trong tương lai Sự đổi thay này là một môn học bắt buộc trong quá trình trưởng thành của đời người Chỉ khi chấp nhận sự

thay đổi diễn ra trước mắt, chúng ta mới có được cuộc sống mới mẻ hơn Nếu như mãi khóc vì bỏ lỡ vầng dương, vậy bạn cũng sẽ bỏ lỡ bầu trời đầy sao Nếu như bạn không thể ngừng khóc khi bỏ lỡ mặt trời, vậy xin hãy lau khô nước mắt, chờ đợi bầu trời đêm tràn ngập những ánh sao.

• (Trích Sống chậm lại rồi mọi chuyện sẽ ổn thôi, Alpha book biên

soạn, NXB Lao động xã hội, 2014, tr 27)

• Câu hỏi:

• a Xác định phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên?

• b Theo tác giả, trong thực tế cuộc sống khi chẳng may làm đổ ly nước mọingười sẽ có cách ứng xử như thế nào?

• c Chỉ ra và nêu tác dụng biệp pháp tu từ cú pháp trong câu: Nếu như mãi khóc

vì bỏ lỡ vầng dương, vậy bạn cũng sẽ bỏ lỡ bầu trời đầy sao Nếu như bạn không thể ngừng khóc khi bỏ lỡ mặt trời, vậy xin hãy lau khô nước mắt, chờ đợi bầu trời đêm tràn ngập những ánh sao.

• d Em có đồng tình với câu nói: Chấp nhận hiện thực là một phần rất quan trọng nhưng cũng rất khó thực hiện trong cuộc sống Nêu rõ lí do tại sao.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

a/ Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: nghị luận

b/Theo tác giả, trong thực tế cuộc sống khi chẳng may làm đổ ly nước mọi

người sẽ có cách ứng xử:

– Một số người: chấp nhận và lau sạch nó.

– Đa số: nếu không tự oán trách thì họ sẽ chuyển sang tìm nguyên nhân, tự

làm loạn suy nghĩ của mình, lãng phí thời gian và sức lực của bản thân, mà

quên không làm một động tác đơn giản đó là lau sạch nó.

c/ Biệp pháp tu từ cú pháp: lặp cấu trúc : Nếu như mãi…Nếu như bạn…

– Tác dụng:

+ Cách lặp cấu trúc câu làm cho cách diễn đạt có tác dụng nhấn mạnh về

một lời khuyên chân thành dành cho những người đang nuối tiếc quá khứ mà

bỏ quên tương lai tươi đẹp trước mắt

+ Gây ấn tượng với người đọc, tạo sức truyền cảm cho lời văn

d/ Thí sinh có thể đồng tình/không đồng tình hoặc đồng tình một phần với

câu nói: Chấp nhận hiện thực là một phần rất quan trọng nhưng cũng rất

khó thực hiện trong cuộc sống Cần có lí giải lí do hợp lí, hợp tình, hợp

chuẩn mực pháp luật và đạo đức

(Trích Xin làm hạt phù sa của Lê Cảnh Nhạc Nhà xuất bản - Hội nhà văn năm 2005)

Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ và các hình ảnh được sử dụng trong đoạn thơ.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

Điệp ngữ“Ước làm” nhắc lại 4 lần nhấn mạnh ước muốn cống hiến, dựng

xây cho quê hương, đất nước của tác giả

- Các hình ảnh“một hạt phù sa”“tiếng chim ca”“tia nắng vàng tươi” “hạt

mưa rơi” là những sự vật bé nhỏ trong thiên nhiên nhưng đều có tác dụng

với cuộc sống Phù sa mang màu mỡ đến cho những cánh đồng Tiếng chim

hót làm“xanh trời” hoà bình.“Tia nắng vàng tươi”, “hạt mưa rơi” khiến

cho cây cối đâm chồi, nảy lộc làm cho sự sống được hình thành và phát

triển

=> Đó là những hình ảnh giản dị, khiêm nhường thể hiện ước nguyện sống,

cống hiến cao đẹp của con người

• ĐỀ BÀI

• Cảm nhận của em về khổ thơ sau:

• “ Tôi lại về quê mẹ nuôi xưa

• Một buổi trưa nắng dài bãi cát

• Gió lộng xôn xao, sóng biển đung đưa

• Mát rượi lòng ta , ngân nga tiếng hát”

• ( Tố Hữu- Mẹ Tơm)

•

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

* Kĩ năng : Trình bày thành một đoạn văn ngắn ( hoặc một bài văn ngắn) rõ

ràng , sạch đẹp , không mắc lỗi chính tả , ngữ pháp , có kĩ năng lập luận ,cảm xúc chân thành , diễn đạt trong sáng

- Cách gieo vần linh hoạt “ xưa- đưa”, “ cát-hát” tạo nên sự hài hòa giữa

thiên nhiên và lòng người

-> Ty quê hương , lòng biết ơn chân thành của Người con nuôi - người chiến

sĩ Cách mạng với mẹ Tơm

• ĐỀ BÀI

• Phân tích giá trị biểu đạt của ngôn ngữ và các biện pháp tu từ trong đoạnthơ sau:

• “ Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa

• Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa

• Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh

• Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh.”

• (Đoàn Văn Cừ, Chợ tết )

•

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

- Giới thiệu: bốn câu thơ của Đoàn Văn Cừ trong bài thơ Chợ tết: miêu tả

bức tranh thiên nhiên vùng đồi núi trung du khi tết đến, xuân về với các biện

- Chỉ ra và phân tích giá trị biểu đạt của ngôn ngữ và các biện pháp tu từ:

+ Biện pháp so sánh: “ Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa”: Hình ảnh

giọt sương “ rỏ” xuống được so sánh như “ giọt sữa” Gợi dáng vẻ, sự ngọt

ngào, thơm mát, tinh khiết… của giọt sương ban

mai

+ Biện pháp nhân hoá: Tia nắng “nháy” , “ núi uốn mình” , trong chiếc “ áo

the xanh”, “ đồi thoa son” –“ nằm”: Cảnh vật vô tri trở nên sống động như

con người: tia nắng như đứa trẻ tinh nghịch, reo vui, núi đồi như cô thiếu nữ

đang trang điểm, làm duyên làm dáng muốn hoà vào dòng người đi chợ tết

+ Từ ngữ giàu hình ảnh, các tính từ chỉ màu sắc: trắng, tía, xanh, đỏ ( son),

hồng (bình minh) và các động từ nháy, uốn, thoa, nằm…: Góp phần tạo nên

một bức tranh rộn rịp những hình sắc tươi vui

- Các biện pháp nghệ thuật đã tạo nên bức tranh sinh động, tươi tắn, có hồn

và rực rỡ đầy sức sống của thiên nhiên, gợi được cả cái náo nức, vui vẻ của

thiên nhiên trong buổi sáng mùa xuân tươi đẹp Đoạn thơ thể hiện tình yêu

thiên nhiên, yêu quê hương đất nước tha thiết của nhà thơ…

• Đọc đoạn văn sau đây và trả lời các câu hỏi:

• Điều tôi muốn nói với các bạn sáng ngày hôm nay là, nếu như Chúa bắt ta phải làm người quét đường, hãy quét đường hăng say như thể Michaelangelo đang vẽ tranh, hãy quét đường hăng say như thể Hayden và Beethoven đang soạn nhạc, hãy quét đường hăng say như Shakespear đang làm thơ Hãy quét đường thật tốt, thật sạch đến nỗi tất cả thiên thần trên trời và con người dưới đất phải dừng lại và thốt lên: “Nơi đây có một người quét đường cao quý đã làm công việc của mình quá tuyệt.”

• (Trích Ba chiều của một đời sống trọn vẹn, Dr Martin Luther King, Nguồn Internet)

•

Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn văn

HƯỚNG DẪN LÀM BÀIPhân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ so sánh

- Phép so sánh: so sánh công việc và tinh thần làm việc “quét đường hăng

say” với “Michaelangelo đang vẽ tranh”, “Hayden và Beethoven đang soạn

nhạc”, “Shakespear đang làm thơ”

- Tác dụng: cụ thể hóa yêu cầu của công viêc, dù làm công việc đơn giản,

nhỏ bé, tầm thường cũng cần dồn hết khả năng, sự tâm huyết và tinh thần

sáng tạo Qua đó tác giả muốn mọi người có sự thay đổi nhận thức, thái độ

với lao động, có ý thức trân trọng, đề cao mỗi công việc và nghề nghiệp

khác nhau trong xã hội

Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao.

(Trích Trong lời mẹ hát,Trương Nam Hương)

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.

(Trích Mẹ và quả, Nguyễn Khoa Điềm)

Đọc hai đoạn thơ trên và thực hiện các yêu cầu sau:

a Làm rõ hiệu quả nghệ thuật của phép nhân hóa được sử dụng trong câu thơ: Thời gian chạy qua tóc mẹ.

b Chỉ ra và phân tích hiệu quả của nghệ thuật tương phản trong hai đoạn thơ trên?

c Hai đoạn thơ có những điểm gặp gỡ gì?

•

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

a Phép nhân hóa thời gian chạy đã cho thấy tốc độ chảy trôi mau chóng của

thời gian, đó là cái nhìn phát hiện, tinh tế của tác giả đồng thời làm sâu sắc

hơn nỗi xót xa của con khi cảm nhận được tuổi già của mẹ

b Chỉ ra và phân tích hiệu quả của nghệ thuật tương phản:

- Đoạn thơ thứ nhất, nghệ thuật tương phản thể hiện trong hai câu: Lưng mẹ cứ

còng dần xuống/ Cho con ngày một thêm cao; tương phản giữa lưng mẹ còng

dần (tuổi già) và con thêm cao (sự trưởng thành) đã nhấn mạnh những gian nan,

khó nhọc, sự hi sinh thầm lặng, lớn lao của mẹ; tình cảm xót thương và biết ơn

của con

- Đoạn thơ thứ hai, nghệ thuật tương phản thể hiện trong hai câu: Lũ chúng

tôi từ tay mẹ lớn lên/Còn những bí và bầu thì lớn xuống; tương phản giữa

việc con cái được mẹ chăm bẵm lớn lên, còn bầu bí mẹ ươm trồng lớn

xuống đã tạo được vế đối ở cả hai chiều thời gian và không gian, chiều nào

cũng in dấu bàn tay mẹ, công sức thầm lặng, lớn lao của mẹ

c Điểm gặp gỡ, tương đồng của hai đoạn thơ:

- Về nội dung: Bộc lộ sự xót xa thấm thía, lòng biết ơn vô bờ trước nỗi vất

vả, hi sinh thầm lặng của mẹ

- Về nghệ thuật: Cùng sử dụng nghệ thuật tương phản, nhân hóa độc đáo

• Ngợi ca sự hi sinh cao đẹp của những người lính trong chiến dịch Thành

cổ Quảng Trị năm 1972, nhà thơ Lê Bá Dương đã viết:

• “Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ.

• Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

• Có tuổi hai mươi thành sóng nước.

• Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm.”

• (Lời người bên sông)

• Em có suy nghĩ gì về cái hay của những dòng thơ trên?

HƯỚNG DẪN LÀM BÀIĐánh giá là một bài thơ hay, xúc động bao thế hệ

- Nghệ thuật: Giọng thơ thiết tha sâu lắng, nhịp thơ biến đổi 2/2/3 sang 4/3;

nghệ thuật hoán dụ (tuổi 20 ), ẩn dụ (thành sóng nước vỗ yên bờ ngàn

năm )

- Nội dung:

+Khắc ghi sự hi sinh cao đẹp của người lính, có cả những người có tên và vô

tên, đã gửi lại tuổi trẻ tình yêu, hạnh phúc, ở đây nay chưa tìm thấy hài cốt

+Ý nghĩa của sự hi sinh đó : Sự hi sinh của các anh góp phần mang lại độc

lập cho dân tộc Các anh được mọi người tôn vinh, biết ơn Tấm gương hi

sinh vì Tổ Quốc của các anh trường tồn mãi mãi với thời gian, không gian,

với đất nước với dân tộc- nó tồn tại vĩnh hằng trong lòng nhân dân

Cảm nghĩ: Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của tác giả, là tấm lòng, và là sự

tri ân của cả dân tộc được sống trong hòa bình nhưng vẫn day dứt khôn

nguôi khi nhớ về những lính đã dâng hiến trọn tuổi thanh xuân cho đất nước

•Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

•Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối Mất tiền có thể kiếm lại được tiền, mất xe

có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố ai có thể tìm lại được Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối Thời gian là một dòng chảy thẳng; không bao giờ dừng lại và cũng không bao giờ quay lui Mọi cơ hội, nếu bỏ qua là mất Tuổi trẻ mà không làm được gì cho đời cho bản thân thì nó vẫn xồng xộc đến với tuổi già Thời gian là một dòng chảy đều đặn, lạnh lùng, chẳng bao giờ chờ đợi sự chậm trễ Hãy quý trọng thời gian, nhất là trong thời đại trí tuệ này; nền kinh tế trí thức đã và đang làm cho thời gian trở nên vô giá Chưa đầy một giờ, công nghệ Nhật Bản đã có thể sản xuất một tấn thép, con tàu tốc hành của các nước phát triển, trong vài giờ, đã có thể vượt qua được vài ngàn kilômét Mọi biểu hiện đủng đỉnh rềnh ràng đều trở nên lạc lõng trong xu thế toàn cầu hiện nay Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước

• (Phong cách sống của người đời – Nhà báo Trường Giang.

www.chungta.com)

•a Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

•b Theo tác giả, vì sao lãng phí thời gian là mất tuyệt đối?

•c Em hiểu như thế nào về ý kiến: Mọi biểu hiện đủng đỉnh rềnh ràng đều trở

nên lạc lõng trong xu thế toàn cầu hiện nay?

•d Em có đồng tình với quan niệm: Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức,

để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước? Vì sao?

•

HƯỚNG DẪN LÀM BÀIa.Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

b.Theo tác giả, lãng phí thời gian là mất tuyệt đối vì: Mất tiền có thể kiếm

lại được tiền, mất xe có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố

ai có thể tìm lại được.

c.Mọi biểu hiện đủng đỉnh rềnh ràng đều trở nên lạc lõng trong xu thế toàn

cầu hiện nay vì: Trong thời đại trí tuệ này, nền kinh tế tri thức đã và đang

làm cho thời gian trở nên vô giá Nhịp sống rất hối hả, khẩn trương, các

nước đang phát triển với tốc độ như vũ bão…

d.Học sinh trình bày quan điểm riêng và có những lí giải hợp lí, thuyết phục.

Có thể theo hướng đồng tình với quan niệm: Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước

Vì:

- Thời gian vô cùng quan trọng, là quà tặng kì diệu của tạo hóa, không lặplại

- Thời gian là sẽ giúp ta làm lên những giá trị đích thực Lãng phí thời gian

sẽ dần rơi vào sự lạc lõng, chán nản – trở thành đời thừa…

- Đời người chỉ sống có một lần và duy nhất Và cuộc sống là một cuộc

“ chạy” tiếp sức của các thế lực

• Đọc văn bản thực hiện các yêu cầu:

TỰ SỰ

• Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy

• Dù cao, dù thấp cây lá vẫn xanh

• Dù người phàm tục hay kẻ tu hành

• Đều phải sống từ những điều rất nhỏ

•

• Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó

• Sao ta không tròn ngay tự trong tâm?

• Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm

• Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng

•

• Nếu tất cả đường đời đều trơn láng

• Chắc gì ta đã nhận ra ta

• Ai trong đời cũng có thể tiến xa

• Nếu có khả năng tự mình đứng dậy

•

• Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy

• Đâu chỉ dành cho một riêng ai

• (Lưu Quang Vũ)

• a Xác định 2 phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên.

• b Em hiểu thế nào về ý nghĩa 2 câu thơ sau:

• " Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm

• Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng”.

• c Theo em, vì sao tác giả nói rằng:

• " Nếu tất cả đường đời đều trơn láng

d/ Học sinh có thể chọn một trong những thông điệp sau và trình bày suy

nghĩ thấm thía của bản thân về thông điệp ấy: