GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 7 CẢ NĂM

- Tóm tắt: Bài văn viết về tâm trạngcủa người mẹ trong đêm không ngủtrước ngày khai trường lần đầu tiêncủa con -> Tự sự kết hợp với miêu tả - làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy

Trang 1

đối với con cái

- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người

II - Chuẩn bị:

- Gv: Tranh ảnh về ngày khai trường

- Hs: Bài soạn

III- Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của Hs

2 Bài mới:

Ngày khai trường hàng năm đã trở thành ngày hội của toàn dân Bởi ngày đó

bắt đầu một năm học mới với bao mơ ước, bao điều mong đợi trước mắt các em

Không khí ngày khai trường thật náo nức với tuổi thơ của chúng ta Còn các bậc

làm cha làm mẹ thì sao ? Họ có những tâm trạng gì trong ngày ấy ? Bài Cổng

trường mở ra mà chúng ta học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó

Hoạt động của Gv – Hs Nội dung kiến thức

- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng trường

1.9.2000

II Đọc và tìm hiểu văn bản:

- Văn bản nhật dụng

Trang 2

- GV: Hướng dẫn tóm tắt văn bản: Em hãy tóm

tắt nội dung của văn bản Cổng trường mở ra

bằng 1 vài câu ngắn gọn ? (văn bản viết về cái

gì ? việc gì ?)

- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là nhân

vật chính ? (người mẹ và đứa con- người mẹ là

nhân vật chính) –Vì sao ?

- Em có thể chia văn bản này thành mấy phần ?

Mỗi phàn từ đâu đến đâu ? ý của từng phần ?

+ HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc diễn tả

điều gì ?

- Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy người mẹ

nghĩ đến con trong thời điểm nào ? (Đêm trước

ngày con vào lớp 1.)

- Đêm trước ngày khai trường tâm trạng của

người mẹ và đứa con có gì khác nhau ?

- Điều đó được biểu hiện bằng những chi tiết

nào trong bài ?

- Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc không

ngủ được ? Vì lo lắng cho con hay người mẹ

đang nôn nao nghĩ về ngày khai trường đầu tiên

của chính mình ?

- Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường năm

xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn

người mẹ ?

- Tóm tắt: Bài văn viết về tâm trạngcủa người mẹ trong đêm không ngủtrước ngày khai trường lần đầu tiêncủa con

-> Tự sự kết hợp với miêu tả - làm nổi

rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suynghĩ triền miên của người mẹ

Trang chủ: https://vndoc com/ | Email hỗ trợ: hotro@vndoc com | Hotline: 024 2242 6188

Trang 3

- Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con, tác

giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào ?

- Và trong cái đêm không ngủ ấy người mẹ đã

làm gì cho con ?

- Qua những việc làm đó em cảm nhận được

điều gì về người mẹ ?

+ GV: Người mẹ nào mà chẳng yêu con, quên

mình vì con, chỉ mong con khôn lớn thành đạt

Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản dị mà lớn lao

của tình mẫu tử trong cách sống của người mẹ

Việt Nam

* Thảo luận:

- Đọc bài văn em thấy có phải người mẹ đang

nói trực tiếp với con không ? hay đang tâm sự

với ai ? (Đang nói với chính mình) – Cách viết

này có tác dụng gì ?

- Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan trọng

của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?

- Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?

Thảo luận:

- Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con: ‘‘Đi

đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của

* Những việc làm của mẹ:

- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩnthận, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị chocon

->Yêu thương con, hết lòng vì con,muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiênghi vào lòng con ấn tượng về ngàyđầu tiên đến trường

-> Tình mẫu tử được diễn tả nhẹnhàng, tinh tế qua lời độc thoại củamẹ

b Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của nhà trường.

‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm tronggiáo dục đi chệch cả hàng dặm saunày.”

=> Khẳng định vai trò to lớn của giáodục, mong muốn con mình đượchưởng một nên giáo dục tiến bộ nhấtvới tất cả tình thương và trách nhiệmcuả toàn xã hội

Trang 4

con, bước qua cánh cổng trường là 1 thế giới kì

diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế giới kì diệu đó là

gì ?

Vậy qua câu nói này người mẹ nhắn gửi con

điều gì ?

- Văn bản Cổng trường mở ra được biểu đạt

bằng những phương thức nào? - Phương thức

nào là chính ? – Sự kết hợp này có tác dụng gì ?

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng nhân

vật có gì đáng chú ý ?

- Bài văn cho em hiểu thêm gì về người mẹ và

vai trò của nhà trường ? (ghi nhớ- sgk-9)

-Hs đọc ghi nhớ

- Gv liên hệ giáo dục hs

- “Đi đi con .”- câu câu khiến ->động viên khuyến khích con khámphá chân trời kiến thức phía trước

- Về nhà làm BT: Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ niệm đáng nhớ nhất

trong ngày khai trường đầu tiên của mình ?

- Học bài, soạn bài “Mẹ tôi”

Trang 5

Ngày soạn: 06 / 09 / 2020

- Cảm nhận được tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái

Không được chà đạp lên tình cảm đó

- Giáo dục tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ

B- Chuẩn bị:

- Gv: Tranh ảnh về tác giả

- Hs: Bài soạn

C - Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Những chi tiết nào trong văn bản Cổng trường mở ra chứng tỏ người mẹ rất

thương yêu và lo lắng cho con?

- Để diễn tả được điều đó tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào ?

2 Bài mới:

Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn

lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều

đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta mộtbài học

Hoạt động của Gv - Hs Nội dung kiến thức

+ Hs đọc chú thích

- Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?

- Tác giả thường viết về đề tài gì ?

Trang 6

- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Mẹ tôi ?

+ GV: Hướng dẫn đọc: Nhẹ nhàng, tha thiết,

thể hiện được những tâm tư tình cảm buồn khổ

của người cha trước lỗi lầm của con và sự trân

trọng của ông với vợ mình Khi đọc lời

khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện thái độ

nghiêm khắc

+ GV đọc - HS đọc - Nhận xét

- Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ? Mỗi

phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của từng phần ?

+ Thảo luận:

- Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi cho

con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề “Mẹ

tôi” ? (Tuy người mẹ không xuất hiện trực tiếp

trong câu chuyện, nhưng lại là tâm điểm của

bức thư, qua bức thư người đọc thấy hiện lên

hình tượng một người mẹ cao cả và lớn lao)

- Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy En ri cô

II Đọc – tìm hiểu văn bản:

1 Đọc- tìm hiểu chú thích.

2 Bố cục: 2 phần

+ Đoạn đầu: Lí do bố viết thư+ Còn lại: Nội dung bức thư

3 T×m hiÓu chi tiÕt:

a / Lỗi lầm của En ri cô:

- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo

=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạmtới mẹ

Trang 7

? Thái độ của bố đối với En-ri-cô như thế nào?

Chi tiết nào chứng tỏ điều đó?

- Em có đồng tình với thái độ đó của bố

En-ri-cô không?

? Cùng với việc chỉ ra lỗi lầm của con, bố

En-ri-cô còn chỉ cho En-En-ri-cô thấy được công ơn to

lớn và tình thương bao la của mẹ Điều đó đã

tác động đến En-ri-cô như thế nào?

? Với chiều hướng như vậy, liệu En-ri-cô có trở

thành một người con ngoan?

? Em đã bao giờ mắc lỗi với mẹ chưa? Em tự

thấy mình phải làm gì trong trường hợp đó?

? Trong truyện có những hình ảnh, chi tiết nào

nói về người mẹ của En-ri-cô?

? - Qua lời kể của người cha, em cảm nhận

được điều gì về mẹ của En-ri-cô?

- Hs liên hệ một vài câu thơ nói về tình mẹ con

- Người bố đã khuyên En ri cô những gì ?

- Con mà xúc phạm đến mẹ con ư ?

=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn

và tức giận

-> Chỉ cho En-ri-cô thấy được công ơn

to lớn và tình thương vô bờ của mẹ

=> Bài học làm người thấm sâu vàoEn-ri-cô khiến em vô cùng hối hận vàxúc động

c/ Hình ảnh người mẹ.

- Thức suốt đêm, đau đớn, lo âu khicon ốm

- Sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc đểtránh cho con một giờ đau đớn

- Có thể hi sinh tính mạng để cứu sốngcon

-> Một người mẹ giàu tình thươngyêu và đức hi sinh

d / Lời khuyên của bố:

- Không bao giờ được thốt ra nhữnglời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗimẹ,

- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để chochiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong

Trang 8

- Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu văn ở

đoạn này ? Tác dụng của cách dùng đó ?

- Qua bức thư, em thấy bố của En ri cô là

người như thế nào ?

- Tại sao bố không nói chuyện trực tiếp với con

mà lại viết thư ?

+ Thảo luận:

- Theo em, điều gì đã khiến En ri cô “ xúc động

vô cùng ” khi đọc thư bố ?

Hãy tìm hiểu và lựa chọn những lí do mà em

cho là đúng trong các lí do sau:(sgk-12.)

- Qua bức thư nhà văn đã gửi tới chúng ta

thông điệp gì ?

ân bội nghĩa trên trán con -> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lờivăn trở nên rõ ràng, dứt khoát

=> Là người bố nghiêm khắc nhưngđầy tình thương yêu sâu sắc

Trang 9

Ngày soạn: 08 / 09 / 2020

Ngày dạy: 10 / 09 / 2020

Tiết 3:

TỪ GHÉP

I - Mục tiêu bài học:Giúp hs

- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳnglập

- Hiểu được ý nghĩa của các loại từ ghép

- Rèn kĩ năng nhận diện các loại từ ghép và nắm được cơ chế tạo nghĩa củacác loại từ ghép

- Gv: Bảng phụ

-Hs:Bài soạn

III - Tiến trình lên lớp:

? Tìm 3 từ đơn và 3 từ phức? Từ phức được phân loại như thế nào ?

(Từ phức được phân thành hai loại: Từ ghép và từ láy)

2 Bài mới:

Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về từ ghép

Hoạt động của GV - Hs Nội dung kiến thức

Trang 10

+ Hs đọc VD trên bảng phụ.

+ Chú ý các từ: Bà ngoại, thơm phức

- Trong mỗi từ, tiếng nào là tiếng chính,

tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho

tiếng chính ?

- Em có nhận xét gì về trật tự của những

tiếng chính trong những từ ấy ?

- Gv gọi “bà ngoại, thơm phức” là từ ghép

chính phụ Vậy theo em từ ghép chính phụ

có cấu tạo như thế nào ?

- Hs lấy VD minh họa

+ HS đọc Ví dụ 2 - Chú ý các từ trầm bổng,

quần áo

- Các tiếng trong 2 từ ghép trên có phân ra

thành tiếng chính, tiếng phụ không ? Vậy 2

tiếng này có quan hệ với nhau như thế

nào ?

- Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa của

từ có thay đổi không ?

* Ghi nhớ ý 3.

Trang 11

- Gv đưa thêm vào bài tập 1 số từ như:

bánh đa nem, than tổ ong -> Lưu ý học sinh

từ ghép chính phụ có thể có hai hoặc nhiều

tiếng

- So sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa

của từ bà, nghĩa của từ thơm phức với từ

thơm có gì khác nhau?

- So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa

của mỗi tiếng quần và áo ?

TGĐL

Suy nghĩ, chài lưới,

ẩm ướt, đầu đuôi,

II - Nghĩa của từ ghép:

1 Nghĩa của từ ghép chính phụ.

Bà - Bà ngoại Thơm - Thơm phức   (nghĩa rộng) (nghĩa hẹp)

2 Nghĩa của từ ghép đẳng lập.

- Quần áo

- Trầm bổng

=> các tiếng bình đẳng nhau về mặtngữ pháp, không phân ra tiếngchính, tiếng phụ

2 Ghi nhớ 2

Trang 12

- Hs rút ra ghi nhớ sgk.

- Với BT2 và BT3 làm mẫu mỗi bài tập 1

ví dụ Sau đó hướng dẫn hs về nhà làm

hôm sau kiểm tra

- BT4,5 học sinh thảo luận nhanh và trả lời

trước lớp

- GV sửa chữa, ghi điểm

BT7 Phân tích cấu tạo từ ghép

Than tổ ong; Bánh đa nem

sự vật tồn tại dưới dạng cá thể, cóthể đếm được Còn sách vở là TGĐLchỉ chung cả loại -> không nói mộtcuốn sách vở

BT5 So sánh từ với tiếng tạo nên:

- Mát tay: chỉ những người có kinhnghiệm hoặc chuyên môn giỏi

Vd: Chị ấy nuôi lợn rất mát tay

- Mát: trái nghĩa với nóng, chỉ cảmgiác về nhiệt độ

- Tay: chỉ bộ phận của cơ thể người

Trang 13

- Hoàn thành BT.

- Nắm chắc nội dung ghi nhớ

- Soạn bài tiếp theo: Liên kết trong văn bản

Trang 14

Ngày soạn: 08 / 09 / 2020

1 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của Hs.

2 Bài mới:

Chúng ta sẽ không hiểu được một cách cụ thể về văn bản, cũng như khó cóthể tạo lập được những văn bản tốt, nếu chúng ta không tìm hiểu kĩ 1 trong nhữngtính chất quan trọng nhất của nó là liên kết

+ GV: gọi hs đọc VD1

- Theo em nếu bố Enrico viết như vậy thì

Enrico có hiểu được ý bố không?

- Vì sao? (chưa có sự liên kết)

- Vậy liên kết có vai trò như thế nào trong văn

bản?

* BT1: Tôi đến trường Em Thu bị ngã

I / Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:

1 / Tính liên kết của văn bản:

Trang 15

- ở đây nêu mấy thông tin ? Những thông tin

này như thế nào với nhau ? (2 thông tin

-không liên quan với nhau)

- Em hãy sửa lại câu văn để 2 thông tin này

gắn kết với nhau ? (Trên đường tới trường, tôi

thấy em Thu bị ngã )

+ HS đọc VD (sgk - 18)

- Em có nhận xét gì về đoạn văn vừa đọc?

- Làm thế nào để xoá bỏ được sự bất hợp lí đó

?

- Hs đọc lại đoạn văn và tiếp tục rút ra nhận

xét: có gì bất ổn trong cách dùng từ?

- So sánh đoạn văn khi chưa dùng phương

tiện liên kết và khi dùng phương tiện liên

- Đọc đoạn văn và sắp xếp câu văn theo thứ tự

hợp lí để tạo thành 1 đoạn văn có tính liên kết

chặt chẽ?

- Vì sao lại sắp xếp như vậy?

(sắp xếp như vậy thì đoạn văn mới rõ ràng, dễ

- Sửa lại: thêm vào đầu câu 2 cụm từ

“ còn bây giờ ” – (phương tiên liênkết)

+ Thay: đứa trẻ = con

Trang 16

- Điền các từ ngữ thích hợp vào chỗ trống?

“ Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là

ngày khai trường lớp 1 của con.” Có ý kiến

cho rằng: Sự liên kết giữa 2 câu trên hình như

không chặt chẽ, vậy mà chúng vẫn được đặt

cạnh nhau trong Văn bản: Cổng trường mở ra

Em hãy giải thích tại sao ?

- Vì chỉ đúng về hình thức ngôn ngữsong không cùng nói về một nộidung

3 Củng cố:

- Viết 2-3 câu văn có tính liên kết câu

- Gv đánh giá tiết học

4 Dặn dò

- Học bài, hoàn thành BT vào vở

- Soạn bài “Cuộc chia tay của những con búp bê”

Trang 17

Ngày soạn: 12 / 09 / 2020

Ngày dạy: 14 / 09 / 2020

- Thấy được cái hay của chuyện là ở cách kể rất chân thật và cảm động

- Gv: Tranh ảnh về gia đình

- Hs: Bài soạn

- Phân tích hình ảnh người mẹ của Enricô trong văn bản Mẹ tôi ?

- Văn bản Mẹ tôi cho chúng ta thấy bài học gì ?

2 Bài mới:

Gia đình hạnh phúc, êm ấm là mơ ước của tất cả chúng ta Thế nhưng điều

mơ ước tưởng chừng đơn giản đó đôi khi ở đâu đó vẫn không thể thực hiện được.Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê ” sẽ cho chúng ta biết rõ hơn về tìnhanh em

Trang 18

- Dựa vào chú thích *, em hãy nêu 1 vài nét

- Trong cuộc sống hằng ngày Thành và Thủy

đối với nhau như thế nào?

- Những chi tiết trên cho em thấy được tình

cảm của 2 anh em như thế nào ?

- Vì sao anh em Thành, Thuỷ phải chia đồ

chơi và chia búp bê?

- Thành và Thủy phản ứng như thế nào khi

nghe mẹ nói: thôi, 2 đứa liệu mà chia đồ chơi

ra đi ?

- Vì sao Thành cứ phải cắn chặt môi ?

- Phản ứng đó nói lên điều gì trong tình cảm

* Trong cuộc sống hằng ngày:

- Thuỷ: vá áo cho anh, bắt con vệ sĩ gáccho anh

- Thành: chiều nào cũng đi đón em,nhường đồ chơi cho em

=> Tình cảm ythg gắn bó và luôn quantâm, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau

* Khi chia đồ chơi:

vì bố mẹ li hôn: Thuỷ phải theo mẹ vềquê ngoại- Thành ở lại với bố

- Thủy bất giác run lên bần bật

- Thành: cố nén mình khỏi khóc nhưngnước mắt vẫn tuôn ra như suối

=> Cả hai đều cảm nhận được nỗi đau

Trang 19

- Việc chia búp bê diễn ra như thế nào ?

- Lời nói và hành động của Thuỷ lúc chia búp

bê có gì mâu thuẫn ?

- Những chi tiết đó nói lên điều gì ?

- Kết thúc truyện, Thuỷ đã chọn cách giải

quyết như thế nào ?

- Cách giải quyết đó nói lên mong ước và tình

cảm nào của 2anh em ?

(Thành và Thủy có thể xa nhau nhưng tình

anh em thì vẫn gắn bó với nhau)

chia li mà mình sắp phải trải qua.(cầumong rằng đó chỉ là giấc mơ)

- Hai anh em cứ nhường nhau búp bê

- Thành: đặt búp bê sang 2 phía

- Thuỷ: tru tréo lên giận dữ

=> không muốn chia búp bê, khôngmuốn chia rẽ tình anh em

- Thủy để cả 2 con búp bê lại cho anh

Trang 20

Ngày soạn: 13 / 09 / 2020

- Thấy được cái hay của chuyện là ở cách kể rất chân thật và cảm động

Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê không chỉ cho chúng ta thấu hiểu

và thông cảm với nỗi đau anh em Thành, Thủy phải chịu đựng mà qua đó ta cònthấy được tình anh em gắn bó, yêu thương

Trang 21

- Khi đứng trước sõn trường tại sao Thuỷ lại

cắn chặt mụi rồi bật lên khóc thút thít?

- Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thuỷ

với lớp học làm cho cô giáo bàng hoàng nhất?

- Chi tiết nào khiến em cảm động nhất?

- Điều đó chứng tỏ tình cảm của mọi ngời

đối với Thuỷ nh thế nào?(Liên hệ gd hs)

- Nếu đợc chứng kiến cuộc chia tay ấy, em

sẽ nói gì?

- Vì sao khi dắt em ra khỏi trờng ?

- Khi mẹ và em đi rồi, còn lại một mình,

tâm trạng của Thành lúc này là gì?

- Thành và Thuỷ có đáng phải gánh chiu

những bất hạnh nh thế không?

- Em cú nhận xột gỡ về cỏch miờu tả diễn biến

tõm lớ nhõn vật của tỏc giả ? Cỏch miờu tả đú

cú tỏc dụng gỡ ?

- Trong truyện, bỳp bờ cú chia tay khụng ? Tại

sao tỏc giả lại đặt tờn truyện là “ Cuộc chia

tay của những con bỳp bờ ”?

+ Thảo luận:

- Cõu chuyện được kể theo ngụi thứ mấy ?

Việc lựa chọn này cú tỏc dụng gỡ ?

 Chia tay trong sự luyến tiếc và

đồng cảm sâu sắc của mọi ngời

* Tâm trạng Thành trớc những cuộc chia tay.

- Kinh ngạc khi thấy mọi vật vẫn bìnhthờng mà anh em T-T phải chịu sự mấtmát đổ vỡ quá lớn

 Buồn, thất vọng, cảm giác bơ vơ lạclõng khi phải chia xa

* Nghệ thuật:

-> Miờu tả diễn biến tõm lớ chớnh xỏclàm tăng thờm nỗi buồn sõu thẳm và sựthất vọng, bơ vơ

Trang 22

- Văn bản được viết bằng phương thức nào ?

Phương thức nào là chính ? Tác dụng của các

phương thức đó ?

- Qua câu chuyện, tác giả Khánh Hoài muốn

gửi đến chúng ta thông điệp gì ?

- GV: Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm

động của hai em nhỏ trong truyện khiến người

đọc thấm thía rằng: Hạnh phúc gia đình vô

cùng quý giá, mọi người hãy cố gắng bảo vệ

và giữ gìn, không nên vì bất cứ lí do gì mà

làm tan vỡ hạnh phúc gia đình

- Kể theo ngôi thứ nhất- giúp tác giả thểhiện được 1 cách sâu sắc những suynghĩ, tình cảm và tâm trạng của nhânvật

- Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm– miêu tả qua so sánh và sử dụng 1 loạt

ĐT – TT làm nổi rõ tâm trạng của nhânvật

Trang 24

Ngày soạn: 15 / 09 / 2020

Ngày dạy: 17 / 09 / 2020

Tiết 7:

BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

A - Mục tiêu bài học:

- Thấy được tầm quan trọng của bố cục trong văn bản

- Bước đầu hiểu thế nào là một bố cục rành mạch, hợp lí

- Có ý thức xd bố cục khi viết văn GV cần thường xuyên cho học sinh thấy việc

XD bố cục trước khi tạo lập văn bản Tiếng Việt là hết sức cần thiết

nhau tìm hiểu bài: Bố cục trong văn bản

- Có 1 bạn viết giấy xin phép nghỉ học, bạn sắp

xếp các ý như sau:

+ GV: Treo bảng phụ - hs đọc

- Lí do nghỉ học, Quốc hiệu, Tên đơn, Họ và

tên - địạ chỉ, Cám ơn, Lời hứa, Nơi viết,

Trang 25

- Em hãy sắp xếp các phần trong lá đơn theo

một trình tự hợp lí

+ GV: Sự sắp đặt nội dung các phần trong văn

bản theo 1 trình tự hợp lí được gọi là bố cục

- Em hiểu bố cục là gì ?

+ HS đọc đoạn văn 1- SGK (29)

- So sánh văn bản ếch ngồi đáy giếng ở SGK

Ngữ văn 6 với văn bản vừa đọc có gì giống và

khác nhau ?

+ Giống: cùng nội dung

+ Khác: về hình thức diễn đạt

- Đoạn văn trong sgk có bố cục 2 phần, các ý

sắp xếp lộn xộn, không ăn nhập với nhau nên

- So sánh văn bản Lợn cưới áo mới ở sgk Ngữ

văn 6 với văn bản vừa đọc có gì giống và khác

nhau ?

- Theo em nên sắp xếp bố cục 2 câu chuyện

trên như thế nào ?

(sắp xếp bố cục 3 phần như trong sách Ngữ văn

6)

- Mục đích giao tiếp của 2 câu chuyện trên là gì

+ Tên đơn

+ Nơi gửi đến

+ Họ tên, địa chỉ người gửi

- Phần chính: Trình bày lí do, nguyệnvọng

- Phần cuối: Cam đoan và cảm ơn.+ Kí tên

* Bố cục: Là sự bố trí, sắp xếp cácphần, các đoạn theo 1 trình tự, 1 hệthống rành mạch và hợp lí

2 - Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:

- Ví dụ: + Đoạn văn 1 sgk (29)

+ Đoạn văn 2 sgk

- Các điều kiện để có một bố cục rànhmạch, hợp lí:

+ Nội dung các phần, các đọan phảithống nhất chặt chẽ với nhau và phải

có sự phân biệt rạch ròi + Trình tự sắp đặt phải đạt được mụcđích giao tiếp

Trang 26

? (Phê phán những thói hư, tật xấu của con

người: thói kiêu căng, tự phụ và thói khoe của 1

cách lố bịch.)

- Theo em đoạn văn nào dễ tiếp nhận hơn?

(VB trong sgk)

- Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp lí thì

cần phải có những điều kiện gì ?

- Hãy nêu nhiệm vụ của 3 phần MB, TB, KB

trong văn bản miêu tả và tự sự?

- Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi phần

không ? vì sao ? (Mỗi phần đều có những

- Hãy ghi lại bố cục của truyện “ Cuộc chia tay

của những con búp bê ”

- Bố cục ấy đã rành mạch và hợp lí chưa?

- Có thể kể lại câu chuyện ấy theo 1 bố cục

khác được không? (câu chuyện này có thể kể

=>hiệu quả cao

- Không biết sắp xếp cho hợp lí

=>không hiểu

* Bài 2:

Bố cục văn bản “ Cuộc chia tay của

những con búp bê ”:

- MB: Giới thiệu nhân vật Tôi, em tôi

và việc chia tay

- TB: + H/c gđ, t/c 2 anh em + Chia đồ chơi và chia búp bê + Hai anh em chia tay

- KB: + Búp bê không chia tay

* Bài 3:

Trang 27

theo 1 bố cục khác - ôn tập ngữ văn 7 - 15)

Hs đọc yêu cầu bài tập 3 - (sgk 30,31)

- Bố cục trên đây đã rành mạch và hợp lí chưa ?

=>TB: 1 KN học tập trên lớp

2 KN học tập ở nhà

3 KN học tập trong cuộcsống và tham khảo tài liệu

4 Kết quả học tập đã đạtđược nhờ những KN trên

5 Mong nhận được sự đónggóp ý kiến của các bạn

Trang 28

Ngày soạn: 15/ 09 / 2020 Ngày dạy: 17/ 09 /

2020

Tiết 8:

MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

A - Mục tiêu bài học:Giúp hs:

- Thấy rõ hơn vai trò của bố cục và mạch lạc trong văn bản

- Biết XD bố cục khi viết văn bản

- Bố cục là gì ? Bố cục gồm có những phần nào ? Nội dung từng phần ?

- Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp lí thì cần phải có những điều kiện gì

?

2 Bài mới:

Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sự phân chia, nhưng văn bản cần phải

đảm bảo tính liên kết Vậy làm thế nào để văn bản vẫn được phân chia rành mạch

mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau ? Để giải thích vấn đề này chúng

ta cùng nhau tìm hiểu bài: Mạch lạc

+ GV: Mạch lạc trong đông y vốn có nghĩa

là mạch máu trong cơ thể

- Em hiểu mạch lạc trong văn bản có nghĩa

như thế nào ?

I - Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:

1 - Mạch lạc trong văn bản:

- Là sự tiếp nối các câu, các ý theo 1 trình

tự hợp lí trên 1 ý chủ đạo thống nhất

=> văn bản cần phải mạch lạc

2 - Các điều kiện để văn bản có tính

Trang 29

- Chủ đề của truyện là gì ?

- Chủ đề ấy có xuyên suốt các chi tiết, sự

việc để trôi chảy thành dòng, thành mạch

qua các phần, các đoạn của truyện không?

- Các từ ngữ trong truyện có góp phần tạo

ra cái dòng mạch xuyên suốt ấy không ?

- Các cảnh trong những thời gian, không

gian khác nhau có góp phần làm cho dòng

mạch ấy trôi chảy liên tục và thống nhất

trong 1 chủ đề không ?

- Một văn bản có tính mạch lạc là văn bản

như thế nào ?

-Mạch lạc trong văn bản là gì? Nêu các

điều kiện để 1 văn bản có tính mạch lạc

*Đọc kĩ văn bản Mẹ tôi

- Xác định chủ đề của văn bản ?

- Các từ ngữ, sự việc trong văn bản có

phục vụ cho chủ đề ấy không ?

mạch lạc:

- VD: Tìm hiểu tính mạch lạc trong VănBản “ Cuộc chia tay của những con búp bê

” ?+ Chủ đề: Cuộc chia tay của 2 anh emThành –Thuỷ khi cha mẹ li hôn

=> xuyên suốt + Từ ngữ: Chia tay, chia đồ chơi, chia rẽ,

đề chung xuyên suốt

+ Các phần, các đoạn, các câu trong vănbản được tiếp nối theo một trình tự rõràng, hợp lí làm cho chủ đề liền mạch

- Sự việc: ERC thiếu lễ độ với mẹ

Bố viết thư cảnh báo ERC Hình ảnh người mẹ hi sinh vì con-> Các từ ngữ, sự việc đều phục vụ chochủ đề

=> Văn bản có tính mạch lạc

* Bài 1b: Lão nông và các con

Trang 30

- Văn bản này đã có tính mạch lạc chưa ?

*HS đọc văn bản Lão nông và các con

- Em hãy xác định chủ đề của văn bản ?

- Chủ đề này có xuyên suốt bài thơ không?

Hãy chỉ ra sự xuyên suốt đó ?

- Văn bản này có tính mạch lạc chưa ?

+ 4 câu cuối - Kết bài: Nhấn mạnh chủ

- VN học bài, soạn bài “Những câu hát về tình cảm gia đình”

Trang 31

Ngày soạn: 21 / 09 / 2014 Ngày dạy: 23 / 09 / 2014

Tiết 9:

Văn bản:

CA DAO, DÂN CA NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

A- Mục tiêu bài học: Giúp hs

- Hiểu khái niệm ca dao - dân ca

- Nắm được ND, ý nghĩa và 1 số hình thức NT tiêu biểu của ca dao - dân ca quanhững bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình

- Thuộc các bài ca dao về tình cảm gia đình và biết thêm 1 số bài ca dao thuộcchủ đề này

- Bồi dưỡng tình cảm gia đình qua lời ru của mẹ, qua nỗi nhớ ông bà và lờikhuyên về tình anh em ruột thịt

Ca dao - dân ca “là tiếng hát đi từ trái tim lên miệng” là thơ ca trữ tình dân gian

Ca dao-dân ca VN là cây đàn muôn điệu của tâm hồn nhân dân, nhất là nhữngngười LĐ Tâm hồn tình cảm con người bao giờ cũng bắt nguồn từ tình cảm ânnghĩa đối với những người ruột thịt trong gia đình Trong đó 4 bài ca dao của văn

bản Những câu hát về tình cảm gia đình là tiêu biểu, vừa sâu sắc về nội dung, vừa sinh động, tinh tế về ngôn ngữ NT.

- Dựa vào chú thích cho biết: ca dao là gì? dân

ca là gì?

- Ca dao và dân ca có gì giống và khác nhau?

I Ca dao - dân ca: SGK (35)

Trang 32

- Gv lấy VD minh họa để hs thấy được điểm

- Đây là lời của ai nói với ai? Về việc gì?

- Để nói về công cha nghĩa mẹ, tác giả dân

gian đã sử dụng những từ ngữ và biện pháp

nghệ thuật nào?

- Lời ca « Cù lao chín chữ » có ý nghĩa khái

quát điều gì ?

- Theo em có gì sâu sắc trong cách so sánh “

Công cha biển đông”?

- Là một người con trong gia đình, em sẽ làm

gì để đền đáp lại công lao to lớn ấy?

- Ngoài việc khẳng định công lao cha mẹ, bài

ca dao còn muốn nói với chúng ta điều gì về

phận làm con?

- Ngôn ngữ âm điệu của bài ca dao có gì hay?

- Hs đọc bài ca dao khác có nội dung tương tự

- Đọc bài 4

- Đây là lời của ai, nói với ai?

- Tình anh em thân thương trong bài 4 được

II Đọc và tìm hiểu chú thích.

III Phân tích:

1/ Bài1: Là lời mẹ ru con, nói với con

về công lao cha mẹ

- So sánh: Đặt công cha nghĩa mẹngang tầm với vẻ cao rộng và vĩnh cửucủa thiên nhiên (núi ngất trời, biểnđông)

-> Khẳng định công lao to lớn của chamẹ

- Hs tự phát biểu – Gv nhận xét, bổsung

- Lời ca còn là bài học về đạo làm conphải biết hiếu thảo với cha mẹ

- Dùng ngôn ngữ có âm điệu của lời ru-> dễ đi vào lòng người

2- Bài 4:

(Lời của ông bà, cô bác nói với concháu -lời của cha mẹ nói với con - lờicủa anh em ruột thịt tâm sự với nhau)

Trang 33

diễn tả thông qua những từ ngữ, hình ảnh

nào ?

- Bài ca dao nhắn nhủ chúng ta điều gì?

- Những biện pháp nghệ thuật nào được cả 4

bài ca dao sử dụng?

- Nội dung của 4 bài ca dao đó đề cập đến

những tình cảm của ai, đối với ai?

-HS đọc ghi nhớ

- Cùng, chung, một -> Nhấn mạnh sựgắn bó ruột thịt

- So sánh: anh em như thể tay chân ->

* Ghi nhớ: sgk (36)

3 Củng cố: Hs đọc diễn cảm văn bản.

4 Dặn dò: -VN học thộc các bài ca dao, soạn bài “Những câu hát về tình yêu quê

hương, đất nước, con người”

Trang 34

Ngày soạn: 24 / 09 / 2014 Ngày dạy: 26 / 09 / 2014

Tiết 10:

Văn bản:

NHỮNG CÂU HÁT

VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC.

A- Mục tiêu bài học: Giúp hs

- Cảm nhận được tình yêu và niềm tự hào chân thành, tinh tế, sâu sắc củanhân dân ta trước vẻ đẹp quê hương, đất nước và con người

- Hình thức đối đáp, hỏi mời, nhắn gửi là các phương thức diễn đạt trong cadao về tình yêu quê hương, đất nước, con người

- Bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, con người

B- Chuẩn bị:

- Một số bài ca dao cùng chủ đề

C- Tiến trình tổ chức:

-Thế nào là ca dao - dân ca? Chọn phân tích nội dung ý nghĩa một bài cadao

2 Bài mới:

Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hương, đất nước, con người cũng là chủ đề lớn của ca dao - dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những bài ca thuộc chủ đề này rất đa dạng, có những cách diễn đạt riêng, nhiều bài thể hiện rất rõ màu sắc địa phương Tiết học này sẽ giới thiệu với chúng ta

2 bài ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người

+ GV: Hướng dẫn đọc: giọng ấm áp, tươi vui,

biểu hiện tình cảm thiết tha, gắn bó

+ GV đọc- HS đọc - nhận xét

- Phần tìm hiểu chú thích được tiến hành trong

quá trình phân tích văn bản

Trang 35

- Gọi 1hs nam, 1hs nữ đọc bài ca dao 1

- So với các bài ca dao khác, bài 1 có điểm gì

- Vì sao, chàng trai, cô gái lại dùng những địa

danh với những đặc điểm từng địa danh như

vậy để hỏi - đáp?

- HS đọc 2 câu thơ đầu bài 4

- Hai dòng thơ đầu có gì đặc biệt về từ ngữ ?

- Những nét đặc biệt ấy có tác dụng và ý nghĩa

gì ?

- HS đọc 2 câu cuối

- Hình ảnh cô gái hiện lên như thế nào trong

bài ca dao?

- Có gì hay trong cách so sánh thân em như

Tác giả dân gian đã dựa vào đâu để có được so

=> Gợi truyền thống lịch sử, văn hóadân tộc

2 - Bài 4:

- Dòng thơ kéo dài 12 tiếng với nhữngđiệp ngữ, đảo ngữ và phép đối xứng -> Gợi sự rộng lớn mênh mông và vẻđẹp trù phú của cánh đồng

- So sánh: Thân em như chẽn lúa -> Gợi sự trẻ trung, hồn nhiên và sứcsống đang xuân của cô thôn nữ đi thămđồng

=> Tình yêu ruộng đồng, yêu conngười lao động

III- Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK (40)

Trang 36

Tiết 11:

TỪ LÁY

A-Mục tiêu bài học: Giúp hs

- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ láy: Từ láy bộ phận và từ láy toàn bộ

- Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ láy tiếng Việt

- Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sửdụng tốt từ láy

- Nghĩa của TGĐL và TGCP như thế nào so với nghĩa của tiếng tạo nên nó?

Trang 37

2 Bài mới:

Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về các loại từ láy và nghĩa của chúng

- HS nêu định nghĩa về từ láy đã học ở lớp

6

- Cho các từ: đăm đăm, bần bật, thăm thẳm

Em có nhận xét gì về các tiếng có trong mỗi

từ trên?

- HS đọc VD2

- Vì sao không nói bật bật, thẳm thẳm?

(Không có sự hòa phối về âm thanh, đọc lên

nghe không thuận tai)

- GV gọi đăm đăm, bần bật, thăm thẳm là từ

láy toàn bộ (Lúc này gv mới ghi bảng mục

1) Vậy em hiểu thế nào là từ láy toàn bộ?

- Hs lấy VD minh họa

- Tương tự, em hãy nhận xét các tiếng có

trong mỗi từ mếu máo, liêu xiêu?

- Gv gọi mếu máo, liêu xiêu là từ láy bộ

phân (ghi bảng mục 2) Vậy em hiểu thế nào

- Hs phân loại các từ sau: mặt mũi, râu ria,

chầm chậm, hom hem, tủm tỉm, san sát,

- Bần Bật: Biến đổi phụ âm cuối

- Thăm thẳm: Biến đổi thanh điệu

Trang 38

- Gv lưu ý hs phân biệt từ láy và từ ghép.

- Hs có thể xác định chiêm chiếp là từ láy bộ

phận -> GV lưu ý hs hiện tượng biến vần ở

từ láy hoàn toàn theo quy luật:

+ p- m: chiêm chiếp

+ t- n: san sát

+ ch,c- nh, ng: bình bịch, khang khác

- Gv chia lớp làm nhiều nhóm, mỗi nhóm đặt

1 câu với 1 từ láy có trong mục 1,2 Trên cơ

sở đó gv vừa rèn cho hs kĩ năng sử dụng từ

láy vừa giúp các em dễ dàng hiểu nghĩa của

từ láy

* VD1: Cười ha hả, khóc oa oa, đồng hồ kêu

tích tắc

-> Những từ láy ha hả, oa oa, tích tắc có

điểm gì chung về nghĩa?

* VD2: Nói lí nhí, những hạt bụi li ti, đôi mắt

(Đây là nhóm từ láy bộ phận, có tiếng gốc

đứng sau, tiếng đứng trước lặp lại phụ âm

đầu của tiếng đứng sau)

=> Nghĩa của từ láy được tạo thành do đâu?

II- Nghĩa của từ láy:

1 Đặt từ vào ngữ cảnh.

2 Nhận xét:

- Ha hả, oa oa, tích tắc: được tạo thành

do sự mô phỏng âm thanh

- Lí nhí, li ti, ti hí: tạo nghĩa dựa vàokhuôn vần i (độ mở nhỏ nhất, âm lượngnhỏ nhất) -> Biểu thị tính chất nhỏ be,nhỏ nhẹ về âm thanh, hình dáng

- Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh: Biểuthị một trạng thái vận động khi nhô lên,khi hạ xuống, khi phồng, khi xẹp, khinổi, khi chìm

Từ láy

chiêm chiếp, chầm chậm

Trang 39

- HS xác định tiếng gốc và tiếng láy trong

các từ: mềm mại, đo đỏ, thăm thẳm

- Em hãy so sánh nghĩa của từ mềm mại, đo

đỏ, thăm thẳm với các tiếng đỏ, mềm, thẳm?

- Trong trường hợp từ láy có tiếng gốc thì

nghĩa của từ láy như thế nào so với nghĩa của

tiếng gốc?

- Gv chốt lại kiến thức và gọi hs đọc ghi nhớ

- Đọc đoạn văn: “Mẹ tôi, giọng khản

đặc nặng nề thế này”(Cuộc chia tay của

những con búp bê):

+ Tìm các từ láy trong đoạn văn?

+ Xếp các từ láy theo 2 loại: từ láy toàn bộ

và từ láy bộ phận?

- Điền các tiếng láy vào trước hoặc sau các

tiếng gốc để tạo từ láy?

- Đo đỏ nghĩa giảm nhẹ hơn đỏ.

- Thăm thẳm nghĩa nhấn mạnh hơn

Trang 40

Định dạng
Số trang	463
Dung lượng	2,15 MB