Các chất như auxin và một số chất khác gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây được gọi là hoocmon thực vật.. Vậy hoocmon thực vật là gì, có những loại hoocmon nào và chúng tác động ra sao[r]
Trang 1TIẾT BÀI 35: HOOCMÔN THỰC VẬT Ngày soạn: : 26/2/2016
Sinh viên: Phạm Thị Hương
Lớp K63A_ Thực hành chiều thứ 2
A Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, HS phải:
1 Kiến thức
- Nêu được khái niệm hoocmon thực vật
- Trình bày được đặc điểm của hoocmon thực vật
- Kể tên các loại hoocmon và phân tích được tác động đặc trưng của mỗi hoocmon
- Phân tích được sự tương quan hoocmon thực vật
- Giải thích được cơ chế của tính hướng sáng, quả chín và hiện tượng cảm ứng
2 Kĩ năng
- Kĩ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa
- Kĩ năng học tập: tự học, hợp tác, đọc sách, thu thập thông tin
- Kĩ năng sinh học:quan sát, định nghĩa, trình bày
3 Thái độ
- Bảo quản nông sản
- Sử dụng hiệu quả các hoocmon trong trồng trọt
- Hạn chế các tác động xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của hoocmon thực vật trong bảo quản thực phẩm
B Phương pháp dạy học
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp giảng giải
- Phương pháp hợp tác
C Chuẩn bị của GV và HS
1 Chuẩn bị của GV
- SGK
- Tranh hình SGK phóng to
- Phiếu học tập:
Tìm hiểu các hoocmon kích thích
Nội dung Auxin Giberelin Xitokinin Nơi sinh ra
Phân bố
Trang 2Tác động sinh lí
Ứng dụng
2 Chuẩn bị của HS
- SGK
D Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Thế nào là sinh trưởng của thực vật? Phân biệt sinh trưởng sơ cấp
và sinh trưởng thứ cấp?
3 Bài mới
3.1 Đặt vấn đề
Các em đã được học về cảm ứng Nguyên nhân nào gây ra tính hướng sáng của thực vật khi được chiếu sáng từ một phía? (Do tốc độ sinh trưởng không đồng đều của các tế bào tại hai phía đối diện của thân cây do auxin gây nên) Các chất như auxin và một số chất khác gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây được gọi là hoocmon thực vật Vậy hoocmon thực vật là gì, có những loại hoocmon nào và chúng tác động ra sao đến thực vật, sẽ là nội dung nghiên cứu trong bài học 35
3.2 Triển khai bài
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm hoocmon thực vật
- GV: Trong chương trình
Sinh học 8 đã được học,
cho biết:
+ Hoocmon là gì?
+ Hoocmon có vai trò
như thế nào đối với cơ thể
động vật?
- GV: Hoocmon động vật
cũng có đặc ddiemr và vai
trò tương tự như hoocmon
thực vật
- GV: Nghiên cứu nội
dung SGK tr 134, cho biết
hoocmon thực vật là gì?
Có đặc điểm gì? Và tác
động như thế nào đến
thực vật?
- HS: Vận dụng kiến thức Sinh học 8 để trả lời:
+ Hoocmon là sản phẩm tiết của tuyến nội tiết
+ Duy trì ổn định môi trường bên trong cơ thể
Điều hòa quá trình sinh lí trong cơ thể
- HS: Trình bày được:
+ Khái niệm hoocmon thực vật
+ Các đặc điểm của hoocmon thực vật
+ Tác dụng điều tiết hoạt
I Khái niệm
Trang 3- GV: Nhận xét, bổ sung.
- GV: Tùy thuộc theo
mức độ biểu hiện tính
kích thích hay tính ức chế
sinh trưởng, hoocmon
được chia làm 2 loại:
+ Hoocmon kích thích
+ Hoocmon ức chế
động sống của cây
- Hoocmon thực vật là chất hữu cơ do cơ thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây
- Đặc điểm:
+ Được tạo ra ở một nơi nhưng gây ra phản ứng ở một nơi khác Vận chuyển theo mạch gỗ và mạch rây
+ Với nồng độ rất thấp gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể
+ Tính chuyên hóa thấp
- Phân loại:
+ Hoocmon kích thích + Hoocmon ức chế
Hoạt động 2: Tìm hiểu hoocmon kích thích
- GV: Yêu cầu: Quan sát
hình 35.1, 35.2, 35.3 SGK
tr 139, 140, 141 và nghiên
cứu nội dung mục II,
hoàn thành nội dung
phiếu học tập “Tìm hiểu
các hoocmon kích thích”
Hoạt động nhóm 4 người
trong thời gian 7 phút
- GV: Chiếu kết quả thảo
luận của một số nhóm
- GV: Chữa bài, nhận xét
và chiếu đáp án phiếu học
tập
- HS: Quan sát hình và nghiên cứu nội dung SGK thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập
- HS: Đại diện nhóm trình bày => lớp nhận xét bổ sung
II Hoocmon kích thích
- Auxin (AIA)
- Giberelin (GA)
- Xitokinin
(Nội dung phiếu học tập)
Đáp án phiếu học tập:
Trang 4Nội dung Auxin (AIA) Giberelin (GA) Xitokinin
Nơi sinh ra Đỉnh của thân, cành Chủ yếu ở rễ, lá Rễ, chồi, lá
non, tầng phân sinh
Phân bố Có nhiều trong chồi,
hạt đang nảy mầm,
lá đang sinh trưởng, tầng phân sinh bên
Có nhiều trong hạt, lá, củ, chồi đang nảy mầm
Trong hạt và quả đang hình thành, trong lóng thân, cành đang sinh trưởng
Có nhiều trong củ
Tác động Mức tế
bào
Kích thích quá trình nguyên phân và sinh trưởng dãn dài của tế bào
Tăng số lần nguyên phân và tăng sinh trưởng dãn dài của tế bào
Kích thích sự phân chia tế bào, làm chậm quá trình già của tế bào Mức cơ
thể
Tham gia vào hoạt động sống của cây:
hướng động, kích thích nảy mầm của hạt, chồi, ra rễ phụ
Thể hiện ưu thế đỉnh
Kích thích sự nảy mầm của hạt, chồi, củ, sinh trưởng chiều cao cây, tạo quả không hạt, tăng tốc độ phân giải tinh bột
Phân hóa chồi Kìm hãm sự già hóa của cơ quan
và cây
Ảnh hưởng đến
sự nảy mầm củ hạt, củ
Ảnh hưởng đến trao đổi chất Ứng dụng - Kích thích ra rễ ở
cành giâm, cành chiết, tăng tỉ lệ thụ quả
- Tạo quả không hạt
- Nuôi cấy mô và tế bào thực vật
- Kích thích sự nảy mầm của hạt, củ Tác động đặc trưng trong việc phá
bỏ trạng thái ngủ nghỉ của chúng
- Kích thích sự
ra hoa, hình thành hoa đực
- Kích thích hình thành quả
và quả không hạt
- Tăng tốc độ phân giải tinh bột
- Sử dụng rộng rãi trong nuôi cấy mô tế bào
- Điều khiển sự phát sinh chồi ở
mô callus
Trang 5Hoạt động 3: Tìm hiểu hoocmon ức chế
- GV nêu vấn đề:
+ Hoocmon ức chế là gì?
+ Có mấy loại hoocmon
ức chế?
- GV nêu câu hỏi:
+ Khí etilen được sinh ra
từ đâu?
+ Tác động sinh lí của
etilen đối với cây?
- GV: Quan sát hình 35.4
cho biết người ta xếp quả
chín cùng với quả xanh
để làm gì?
- GV: Con người đã ứng
dụng etilen trong sản xuất
như thế nào?
- GV có thể bổ sung
thêm:
+ Tạo quả trái vụ ở dứa
+ Sử dụng các hợp chất
sản ra etilen để giấm hoa
- HS: Nghiên cứu SGK và trả lời được:
+ Hoocmon ức chế kìm hãm sinh trưởng
+ Có 2 loại hoocmon ức chế: etilen và axit abxixic
- HS: Nghiên cứu SGK tr
141 và trả lời:
+ Trong hầu hết các phần khác nhau của thực vật
+ Thúc quả chóng chín, rụng lá
- HS: Vận dụng kiến thức
để trả lời:
+ Quả đang chín sản ra nhiều etilen
+ Etilen do quả chín sinh
ra kích thích nhanh quá trình chín của quả xanh ở gần
- HS: Liên hệ thực tiễn để trả lời
III Hoocmon ức chế
1 Êtilen
- Đặc điểm:
+ Sản ra trong hầu hết các phần khác nhau của thực vật Trong thời gian rụng
lá, quả chín, khi hoa già, khi mô bị tổn thương + Tốc độ hình thành phụ thuộc vào loại mô và giai đoạn phát triển của cơ thể
- Vai trò: thúc quả chóng chín, rụng lá
Trang 6+ Ức chế hoa nở đúng
vào các dịp lễ tết
- GV: Nghiên cứu nội
dung III.2 SGK tr 141
cho biết:
+ Nơi sản sinh hoocmon
axit abxixic?
+ Ứng dụng của AAB?
- GV: Sự rụng lá, sự ngủ
của hạt, đóng mở khí
khổng có vai trò như thế
nào với thực vật?
- HS: nghiên cứu SGK và trả lời:
+ Trong lá (lục lạp), chóp
rễ, tích lũy ở cơ quan đang già hóa
+ Điều chỉnh sự rụng lá,
sự ngủ nghỉ hạt, sự đóng
mở khí khổng
- HS:
+ Khi nhiệt độ thấp, hanh khô, sự rụng lá hạn chế thoát hơi nước, mất nước
+ Sự ngủ nghỉ của hạt bảo
vệ hạt trong điều kiện bất lợi của môi trường
+ Khí khổng đóng giảm
sự thoát hơi nước trong mùa khô
2 Axit abxixic (AAB)
- Đặc điểm:
+ Chất ức chế sinh trưởng
tự nhiên, có trong mô thực vật có mạch
+ Ở thực vật có hoa, được sản ra trong lá, chóp rễ + Được tích lũy ở cơ quan đang già hóa
- Vai trò:
+ Liên quan đến sự chín
và ngủ của hạt, sự đóng
mở khí khổng và loại bỏ hiện tượng sinh con + Tương quan AAB/GA điều tiết trạng thái ngủ và hoạt động của hạt
Hoạt động 4: Tìm hiểu tương quan hoocmon thực vật
- GV: Tương quan giữa
các hoocmon thực vật thể
hiện như thế nào?
- GV: Lấy một số VD về
- HS: Nghiên cứu SGK tr
142 và trả lời được:
+ Tương quan giữa hoocmon kích thích và hoocmon ức chế sinh trưởng
+ Tương quan giữa các hoocmon kích thích với nhau
- HS: Có thể lấy VD dựa
IV Tương quan hoocmon thực vật
Trang 7tương quan hoocmon thực
vật?
- GV: Đưa thêm VD về
tương quan hoocmon thực
vật:
+ Etilen và AAB có tác
dụng đối kháng tuyệt đối
với Auxin trong sự rụng
của lá và quả
+ Khi có một tác nhân
nào đó cảm ứng sự rụng
thì lập tức trong lá và quả
tăng cường tổng hợp tích
lũy AAB và Etilen tầng
rời xuất hiện và gây ra sự
rụng của chúng
vào SGK tr 142
- Tương quan giữa hoocmon kích thích và hoocmon ức chế sinh trưởng:
VD: GA << AAB: hạt khô ngủ nghỉ
GA >> AAB: hạt nảy mầm
- Tương quan giữa các hoocmon kích thích với nhau:
VD: Auxin >> Xitokinin:
ra rễ
Auxin << Xitokinin:
ra chồi
4 Củng cố
- Chọn câu trả lời đúng:
1 Đặc điểm nào dưới đây không đúng với Auxin?
A Vận chuyển không cần năng lượng
B Vận chuyển theo mạch rây và mạch gỗ
C Chủ yếu được sinh ra ở đỉnh thân và cành
D Có nhiều trong chồi, hạt đang nảy mầm
2 Kết luận không đúng về chức năng của xitokinin là?
A Thúc đẩy sự phát triển của quả
B Kích thích sự phân chia tế bào chồi (mô phân sinh)
C Thúc đẩy sự nảy mầm và sự ra hoa
D Thúc đẩy sự tạo chồi bên
3 Giberelin có chức năng chính là?
A Kéo dài thân ở cây gỗ
B Ức chế phân chia tế bào
C Đóng mở lỗ khí
D Sinh trưởng chồi bên
5 Dặn dò
- Học bài, đọc nội dung phần “Em có biết”
- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK tr 142