Ngì lµ hån oan cña Th¹ch Sanh hiÖn vÒ,mÑ con h¾n ho¶ng sî,van l¹y rèi rÝt.. Khi Th¹ch Sanh vµo nhµ kÓ cho nghe giÕt ch»n tinh, chóng míi hoµn hån.[r]
Trang 3Ví dụ1
Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là
hồn oan của Thạch Sanh hiện về,mẹ con hắn hoảng sợ,van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe giết chằn tinh, chúng
mới hoàn hồn Nh ng Lý Thông bỗng nẩy ra kế khác Hắn nói:
-Con trằn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi
bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời ch a sángem hãy trốn ngay đi
Có chuyện gi để anh ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũd ới gốc đa,kiêm củi nuoi thân.
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi
Trang 4Ví dụ
Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về,mẹ con hắn hoảng sợ,van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn
Nh ng Lý Thông bỗng nẩy ra kế khác Hắn nói:
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũd ới gốc đa,kiêm củi nuoi thân.
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi
-Con trằn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi
bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời ch a sáng em hãy trốn ngay đi Có
chuyện gi để anh ở nhà lo liệu
CÂU HỎI
Đâu là lời nói của Lý Thông?
Trang 5Ví dụ1
Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của
Thạch Sanh hiện về,mẹ con hắn hoảng sợ,van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào
nhà kể cho nghe giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nh ng Lý Thông bỗng nẩy
ra kế khác Hắn nói:
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi
-Con trằn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi bị
tội chết .Có
chuyện gi để anh ở nhà lo liệu
CÂU HỎI
Lý Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích gì? Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy?
Thôi, bây giờ nhân trời ch a sáng em hãy trốn ngay đi
Lý Thông có đạt đ ợc mục đích của mình không? Chi tiết nào nói lên điều đó?
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con
Lý Thông, trở về túp lều cũd ới gốc đa,kiêm củi nuôi thân.
Trang 6Hành động nói là hành động đ ợc thực hiện bằng lời nói nhằm mục
đích nhất định.
Trang 7Ví dụ
Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của
Thạch Sanh hiện về,mẹ con hắn hoảng sợ,van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào
nhà kể cho nghe giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nh ng Lý Thông bỗng nẩy
ra kế khác Hắn nói:
Có chuyện gi để
anhanh ở nhà lo liệu
CÂU HỎI
Ngoài câu(3) đã phân tích Mỗi câu còn lại trong lời nói của Lý Thông đều nhằm một mục đích nhất định Những mục đích ấy là gì?
(3) Thôi, bây giờ nhân trời ch a sángem hãy trốn ngay đi
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con
Lý Thông, trở về túp lều cũ d ới gốc đa, kiêm củi nuôi thân.
Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết
-Con trằn ấy là của vua nuôi đã lâu
(1)
(2)
(4)
Trang 8
Ví dụ 2
Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của mẹ,nó sám mặt lại và hỏi bằng giọng luống
cuống:
Điểm một giây nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
CáI Tí nghe nói giãy nảy, giống nh sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và
oà lên khóc.
( ) Chừng nh lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn t ởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình,cho nên nó đã vững dạ ngồi im Bây giờ nghe
mẹ giục nó phải đi, nó lại nhếch nhác, mếu khóc:
Câu hỏi
Chỉ ra các hành động nói trong đoạn trích sau?
Cho biết mục đích của mỗi hành động nói là gì?
Trời ơi!
-Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
-Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
-U nhất định bán con đấy ? U không cho con ở nhà nữa ? Khốn nạn thân con thế này!
Trang 9Ng ời ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó Những kiểu hành động nói th ờng gặp là: hỏi,trình bầy ( báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán …), điều khiển ), điều khiển
( cầu khiến, đe doạ, thách thức, …), điều khiển ),hứa hẹn, bộc lộ cảm
xúc.
Trang 10xác định hành động nói cho những câu in đậm sau Cho biết chúng thuộc nhóm hành động nói nào?
• a)Chị Dậu nghiến hai hàm răng:
• -Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!
->Thách thức->điều khiển
b)Thấy thế tôi hoảng hốt quỳ xuống, nângđầu Dế Choắt lên mà thân rằng:
-Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này!
->Ân hận ->bộc lộ cảm xúc
c) Có ng ời khẽ nói:
-Bẩm, dễ có khi đê vỡ!
->Cảnh báo ->trình bầy
Trang 11Bài tập 1
• Trần Quốc Tuấn viết Hịch t ớng sĩ nhằm mục đích gì? Hãy xác
định mục đích của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung
->Trần Quốc Tuấn viết Hịch t ớng sĩ nhằm mục đích khích lệ t ớng sĩ học tập “Binh th yếu l ợc” do ông soạn thảo và khích lệ
lòng yêu n ớc, ý chí quyết chiến quyết thắng kể thu xâm l ợc của t ớng sĩ
“Nếu các ng ơi biết chuyên tập sách này, theo lơi dậy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ; nh ợc bằng khinh bỏ sách này, trái lời dậy của ta, tức là kẻ nghịch thù.”
Trang 12Bài tập 2
Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói
trong những đoạn tríh sau?
Tiếng chó sủa vang khắp sóm.
a)Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang :
-Bác trai đã khá rồi chứ?
-Cám ơn cụ,nhà cháu đã tỉnh táo nh th ờng Nh ng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng nh vẫn mỏi mệt lắm.
-Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc s u, không có, họ lại đánh trói thì khô Ng ời ốm rề rề nh thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn
-Vâng, cháu cũng đã nghĩ nh cụ.Nh ng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu
ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì
-Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa ng ơi ta sắp sửa kéo vào rồi đấy !
Rồi bà lão lật đậ trở về với vẻ mặt băn khoăn.
->Hỏi
->bộc lộ cảm xúc, Trình bầy
->Điều khiển, khuyên bảo
->Trình bầy
->Điều khiển, khuyên bảo
Trang 13b) Lê Thận nâng g ơm lên gang đầu nói với Lê Lợi.
-Đây là trời cố ý phó thác cho minh công làm việc lớn Chúng tôi nguyện đem x ơng thịt của mình theo minh công, cùng với
thanh g ơm thần này để báo đền tổ quốc!
Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói
trong những đoạn tríh sau?
->Trình bầy, Hứa hẹn
Bài tập 2
Trang 14Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói
trong những đoạn tríh sau?
c) Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi vừa thấy tôi lão báo ngay:
-Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ!
-Cụ bán rồi?
-Bán rồi! Họ vừa bắt xong.( )
-Thế nó cho bắt à?
Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau,
ép cho n ớc mắt chẩy ra CáI đầu lão ngoẹo về một bên và cáI miệng móm mém của lão mếu mh con nít Lão hu hu khóc
-Khốn nạn Ông giáo ơi! Nó có biết gì đâu! Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về vẫy đuôi mừng Tôi cho nó ăn cơm Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ng ợc nó lên
Thông báo->Trình bầy ->Hỏi
->Trình bầy ->Hỏi
->Bộc lộ cảm xúc, Trình bầy Bài tập 2
Trang 15Bài tập3
Đoạn trích d ới đây có ba câu chứa từ hứa Hãy xác định kiểu hành
động nói đ ợc thực hiện trong mỗi câu?
đi nhanh về chiếc gi ờng, đặt con Em Nhỏ quàng tay
vào con Vệ Sĩ
-Em đẻ nó ở lại – Giọng em ráo hoảnh-Anh phải Giọng em ráo hoảnh-Anh phải với em không bao giờ đẻ chung ngồi cách xa nhau Anh nhớ ch a? Anh đi
-Anh xin
Tôi mếu máo trả lời và đứng nh chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu cuả em tôi trèo lên
xe.
hứa
hứa hứa
->Điều khiển, đề nghị ->Hứa hẹn
Trang 16Điền kiểu câu thích hợp vào ô trống
STT Các hành động nói Kiểu câu phân
loại theo mục
đích nói
1 Tình bầy(kể,tả,nêu ý kiến, nhận xét
thông báo giới thiệu, khẳng định dự
báo )
2 Hỏi
3 Điều khiển (mời yêu cầu, ra lệnh,đè
nghị, đe doạ,khuyên bảo,thách thức )
4 Hứa hẹn ( hứa, đảm bảo )
5 Bộc lộ cảm xúc(cám ơn, than phiền )
Câu trần thuật
Câu nhgi vấn Câu cầu khiến Câu trần thuật Câu cảm thán