-Sinh sản hữu tính là kiểu sinh sản trong đó có sự hợp nhất của giao tử đực và giao tử cái tạo nên hợp tử phát triển thành cơ thể mới.. Sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa:..[r]
Trang 1Bộ môn: Sinh học 11 CB Người soạn: Nguyễn Thị Thu Thảo Ngày soạn: Lớp dạy:
Bài 42:SINH SẢN HỮU TÍNH Ở THỰC VẬT I.Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Khái niệm sinh sản hữu tính từ đó so sánh sinh sản hữu tính và sinh sản vô tính
- Mô tả được quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi ở thực vật có hoa từ đó so sánh 2 quá trình này
- Mô tả được quá trình thụ phấn và thụ tinh ở thực vật có hoa
- Sự hình thành quả và hạt
2 Kỹ năng:
-Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích , so sánh, khái quát hóa thông qua quan sát hình 42.1 và 42.2 HS rút ra kiến thức về sự phát triển của hạt phấn, túi phôi và thụ tinh kép ở thực vật có hoa
-Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu , làm việc độc lập với SGK, kỹ năng làm việc nhóm
3 Thái độ:
- Giải thích được sự đa dạng của quả, hạt trong tự nhiên
- Say mê tìm tòi, nghiên cứu khoa học
II Chuẩn bị:
1.Giáo viên:
-Soạn giáo án.
-Tranh vẽ hình42.1 và 42.2 SGK.
-Vật thật : hoa dâm bụt , quả cà chua xanh và quả cà chua chín.
-PHT số 1: so sánh sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính.
Đặc điểm so sánh Sinh sản hữu tính Sinh sản vô tính
Khái niệm Kiểu sinh sản trong đó có sự hợp nhất
giao tử đực và giao tử cái tạo nên hợp
tử phát triển thành cơ thể mới
Kiểu sinh sản trong đó không có sự hợp nhất giao
tử đực và giao tử cái
Cơ chế Nguyên phân, giảm phân và thụ tinh Nguyên phân
Đặc điểm thế hệ
sau
Con cái kết hợp đặc điểm của bố, mẹ, tăng khả năng thích nghi với môi trường sống luôn biến đổi
Con cái giống nhau và giống cây mẹ, kém thích nghi với môi trường sống luôn biến đổi
Tạo ra những cá thể mới đảm bảo sự phát triển liên tục của loài
2.Học sinh:
-Học bài cũ
-Nghiên cứu bài mới
-Ôn lại kiến thức lớp 6
III.Tiến trình tiết dạy:
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
3.Bài mới:
Trang 2- Ở bài trước ta đã cùng nhau tìm hiểu về hình thức sinh sản vô tính ở thực vật Vậy ngoài hình thức sinh sản vô tính thì thực vật còn có hình thức sinh sản nào nữa không? Và hình thức này có những đặc trưng, ưu việt gì so với sinh sản vô tính Ta đi vào bài mới:
Bài 42: SINH SẢN HỬU TÍNH Ở THỰC VẬT
TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
2
Phú
t
HĐ 1: Tìm hiểu khái niệm
sinh sản hữu tính.
PP: vấn đáp+ PHT.
Slide 2: Đây là hình thức
SSHT Vậy SSHT là gì?
-Để tạo thành giao tử thì trải
qua quá trình gì?
-Có nhận xét gì về bộ gen của
cây con trong sinh sản hữu
tính?
-Sinh sản hữu tính và sinh sản
vô tính hình thức nào ưu việt
hơn?
-Hoàn thành PHT 1
-GV nhận xét, hoàn thiện PHT
-Từ đó GV yêu cầu HS nêu ưu
việt của sinh sản hữu tính so
với sinh sản vô tính?
-Giảm phân
-Kết hợp đặc điểm của cây bố mẹ
-Sinh sản hữu tính
-Đại diện từng nhóm lên trình bày kết quả thảo luận
-Cây con kết hợp đặc tính của bố mẹ nên tăng khả năng thích nghi với môi trường sông luôn biến đổi
I.Khái niệm:
1.Khái niệm:
-Sinh sản hữu tính là
kiểu sinh sản trong đó có
sự hợp nhất của giao tử đực và giao tử cái tạo nên hợp tử phát triển thành cơ thể mới
2.Đặc trưng:
-Luôn gắn với giảm phân
để tạo giao tử
-Luôn có sự hình thành
và hợp nhất giao tử, luôn
có sự trao đổi, tái tổ hợp
2 bộ gen
-Sinh sản hữu tính ưu
việt hơn sinh sản vô tính
3.So sánh sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính:
-PHT 1
HĐ 2: Tìm hiểu sinh sản hữu
tính ở thực vật có hoa.
PP:Trực quan+ vấn đáp + nc II Sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa:
Trang 31
phút
14
SGK.
-Bộ phận nào thực hiện chức
năng sinh sản ở thực vật có
hoa?
Slide 3
-Yêu cầu HS nêu cấu tạo hoa?
-GV nhận xét
Cấu tạo của hoa gồm bộ các
phận: cuống, đế, đài, tràng, nhị
và nhụy, trong đó nhị và nhụy
là 2 thành phần chính của cây
Nhị gồm : cuống nhị, chỉ nhị và
bao phấn( chứa hạt phấn)
Nhụy gồm đầu nhụy, vòi nhụy,
bầu nhụy( chứa noãn)
-Thế nào là hoa đơn tính?
-Thế nào là hoa lưỡng tính?
Slide 4 đây là sơ đồ sự phát
triển của hạt phấn và túi phôi
-GV yêu cầu HS mô tả quá
trình hình thành hạt phấn( thể
giao tử đực) ?(slide 5)
-GV nhận xét, khái quát sơ đồ
Bên trong bao phấn chứa rất
nhiều TB gọi là TB trong bao
phấn (2n) hay tb mẹ đại bào tử
Mỗi TB này tiến hành GP tạo
ra 4 tiểu bào tử đơn bội(n)
Tiểu bào tử đơn bội NP 1 lần
để hình thành nên hạt phấn(n)
Hạt phấn bên ngoài có thành
dày, xù xì giúp bám dễ dàng
trên đầu nhụy của hoa cái trong
quá trình thụ phấn Bên trong
hạt phấn chứa 2 TB: TB sinh
sản (n) có kích thước bé và TB
ống phấn (n) có kích thước lớn
Hai TB này về sau sẽ tham gia
vào quá trình thụ tinh
-Hoa
-HS trả lời
-Là hoa chỉ có nhị hoặc nhụy
-Là hoa có cả nhụy và nhị
-HS trả lời
1.Cấu tạo hoa:
-Cấu tạo của hoa gồm
các bộ phận:
+ Cuống hoa
+ Đế hoa
+ Đài hoa
+ Tràng hoa
+ Nhị hoa: cuống nhị, chỉ nhị và bao phấn ( chứa hạt phấn )
+ Nhụy hoa: đầu nhụy, vòi nhụy và bầu nhụy ( chứa noãn)
2.Qúa trình hình thành hạt phấn và túi phôi: -Sự hình thành hạt phấn:
TB mẹ hạt phấn (2n) Gphân
4 tiểu bào tử
O O O O
NP
1 lần Tương tự Thể gtử đực(hạt phấn)(n)
1 TB 1 TB ống Sinh sản (n) phấn (n)
Trang 4t TB ống phấn đưa tinh tử đến
thụ tinh với trứng
+TB sinh sản TB
chân( tiêu biến)
Túi tinh
tinh tử1
tinh tử 2
-GV yêu cầu HS mô tả quá
trình hình thành túi phôi( thể
giao tử cái) ?(slide 6)
-GV nhận xét, khái quát sơ đồ
Trong bầu nhụy chứa noãn
( TB mẹ) Noãn tiến hành giảm
phân tạo 4 đại bào tử, trong đó
chỉ có 1 đại bào tử sống sót
Đại bào tử này NP 3 lần để tạo
thể giao tử cái gồm 3 TB đối
cực, 2TB cực, 1 TB trứng, 2
TB kèm
Hạt phấn và túi phôi sau khi
hình thành thì tham gia quá
trình thụ phấn và thụ tinh như
thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
phần 3
Slide 7, thụ phấn là gì?
-Có những hình thức thụ phấn
nào?
Tự thụ phấn là hiện tượng hạt
phấn của hoa rơi ngay vào đầu
nhụy của hoa đó, thụ phấn chéo
là hiện tượng hạt phấn của hoa
này rơi vào đầu nhụy của hoa
khác hoặc cây hoa khác
-Theo em, tự thụ phấn và thụ
phấn chéo xảy ra ở thực vật có
-HS trả lời
-Tự thụ phấn và thụ phấn chéo
-HS trả lời
-Sự hình thành túi phôi:
TB mẹ (2n) Gphân
4 đại bào tử (n)
O O O O
NP 3 lần Tiêu biến Thể gtử cái (túi phôi)(n)
3TB 2TB 1TB 2TB Đcực cực trứng kèm
3.Qúa trình thụ phấn
và thụ tinh:
a.Thụ phấn:
-Thụ phấn là quá trình vận chuyển hạt phấn từ nhị đến núm nhụy( đầu nhụy)
-Có 2 hình thức thụ phấn
là tự thụ phấn và thụ phấn chéo
Trang 5Phú
t
cấu tạo hoa như thế nào?
Tự thụ phấn xảy ra ở hoa lưỡng
tính( có nhị và nhụy chín cùng
lúc) như hoa dâm bụt hoặc hoa
đơn tính cùng cây( có nhị và
nhụy chín cùng lúc) Thụ phấn
chéo xảy ra ở lưỡng tính ( có
nhị và nhụy chín không cùng
lúc) như hoa cúc, hoa lan …
hoa đơn tính cùng cây ( có nhị
và nhụy chín không cùng lúc)
như ngô hoặc hoa đơn tính
khác cây như hoa đu đủ…
-Thực vật hạt kín thụ phấn nhờ
những tác nhân nào?
-Slide 8, thụ tinh là gì?
-Vẽ sơ đồ thụ tinh kép ở TV có
hoa(slide 9)
-Dựa vào sơ đồ cho biết quá
trình thụ tinh ở thực vật có hoa
diễn ra như thế nào?
- Thụ tinh ở thực vật có hoa là
thụ tinh kép Vậy tại sao gọi là
thụ tinh kép?
-Động vật hay gió
-HS trả lời
-2 nhân tham gia vào quá trình thụ tinh
-Thực vật hạt kín thụ phấn nhờ động vật( côn trùng) hoặc nhờ gió
b.Thụ tinh:
-Thụ tinh là sự hợp nhất của nhân giao tử đực với nhân của tế bào trứng trong túi phôi để hình thành nên hợp tử (2n), khởi đầu của cá thể mới
- Sơ đồ thụ tinh kép ở thực vật có hoa:
Hạt phấn
Ống Nảy Phấn mầm
2 tinh tử
TB trứng x n1 n2 x nhân Lcực Hợp tử TB 3n
Phôi Nội nhũ
-Thụ tinh kép là hiện
tượng cả 2 nhân tham gia thụ tinh, nhân thứ nhất hợp nhất với trứng tạo thành hợp tử, nhân thứ 2 hợp nhất với nhân lưỡng bội (2n) tạo nên TB tam bội Thụ tinh kép chỉ có
Trang 6Phú
t
Slide 10
-Hạt được hình thành từ đâu?
Noãn thụ tinh tạo hợp tử và tế
bào tam bội.Hợp tử phát triển
thành cơ thể mới và tế bào tam
bội phát triên tạo nội nhũ Vậy
nội nhũ có vai trò như thế nào?
-Có những loại hạt nào? Dựa
vào đâu để phân loại?
-Hạt có nội nhũ chất dinh
dưỡng dự trữ trong nội nhũ còn
hạt không có nội nhũ chất dinh
dưỡng dự trữ trong lá mầm để
nuôi phôi phát triển
-Qủa được hình thành từ đâu?
-Qủa đơn tính là gì?
-Vì sao có những quả thụ tinh
mà vẫn không có hạt?
-Qủa chín là do đâu?
-GV bổ sung các chuyển hóa
sinh lý, sinh hóa gồm các
chuyển hóa:
+ Các loại a.hữa cơ được chuển
-Do noãn được thụ tinh phát triển thành
-Nuôi dưỡng phôi phát triển
-HS trả lời
-Bầu nhụy sinh trưởng dày lên tạo thành
-Qủa không qua thụ tinh noãn
-Hạt tiêu biến
-Do biến đổi về mặt sinh
lý và sinh hóa
ở thực vật hạt kín( thực vật có hoa)
4.Qúa trình hình thành hạt, quả:
a.Hình thành hạt:
-Hạt do noãn đã được thụ tinh( chứa hợp tử và TB tam bội) phát triển thành Hợp tử phát triển thành phôi, tế bào tam bội phân chia tạo nội nhũ nuôi dưỡng phôi phát triển
-Dựa vào hạt có hay không có nội nhũ chia hạt 2 loại hạt:
+Hạt có nội nhũ: hạt cây 1 lá mầm như lúa, ngô…
+ Hạt không có nội nhũ: hạt cây 2 lá mầm như cam , chanh…
b.Hình thành quả:
-Qủa là do bầu nhụy sinh trưởng dày lên chuyển hóa thành Qủa được hình thành không qua thụ tinh noãn gọi là quả đơn tính
-Qúa trình chín của quả bao gồm những biến đổi
về mặt sinh lý, sinh hóa làm cho quả chín có độ mềm, màu sắc, hương vị hấp dẫn thuận lợi cho sự phát tán của hạt
Trang 7hóa thành đường làm trái cây
có vị ngọt
+ Hàm lượng diệp lục giảm
tăng lượng carotenoit làm biến
đổi về màu sắc
+ Peptatcanxi có chức năng
nâng đỡ bị phân hủy làm quả
mềm ra và xenluloz cùng mềm
ra
+ Các hợp chất thơm như
aldehit, este, xeton… được hình
thành làm trái cây có mùi thơm
-Vai trò của quả với thực vật và
con người?
-HS trả lời -Vai trò của quả:
+ Đối với thực vật: chứa hạt, bảo vệ hạt và giúp hạt phát tán duy trì nòi giống
+ Đối với con người: cung cấp nguồn dinh dưỡng quý (vitamin, khoáng chất, đường và các chất khác) còn là nguồn dược liệu quý cần cho con người
4.Củng cố:
-Ưu việt của sinh sản hữu tính so với sinh sản vô tính?
-Ý nghĩa của thụ tinh kép? Tại sao thụ tinh kép là ưu việt của thực vật hạt kín?
5 Hướng dẫn học ở nhà:
-Học bài cũ
-Trả lời các câu hỏi cuối SGK
-Đọc bài thực hành và chuẩn bị các mẫu vật để thực hành
IV.Rút kinh nghiệm:
