-VR là thực thể chưa có cấu tạo TB, kích thước siêu nhỏ (tính bằng nm) và có cấu tạo rất đơn giản, chỉ gồm một lại axit nucleic được bao bọc bởi vỏ protein?. -Vì VR chưa có cấu tạo[r]
Trang 1Bộ môn: Sinh học 10 CB Người soạn: Nguyễn Thị Thu Thảo Ngày soạn: Lớp dạy:10 cơ bản
Tiết dạy:
Chương 3: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM Bài 29: CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Học sinh cần nắm được khái niệm virut
- Mô tả được hình thái, cấu tạo chung của virut
- Nêu được 3 đặc điểm cơ bản của virut
2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng phân tích, so sánh, khái quát
- Rèn tính tích cực, tự tìm tòi, liên hệ với kiến thức thực tế
- Tăng cường kỹ năng hoạt động hợp tác trong hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Cho học sinh thấy được tác hại của một số virut, giải thích được các hiện tượng trong đời sống
- Biết vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống nhằm bảo vệ sức khỏe
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên:
- Hình 29.1 “So sánh cấu tạo virut trần và virut có vỏ ngoài”
-Giáo án
-PHT Tìm hiểu hình thái Virut
Đặc điểm Capsome sắp xếp theo chiều xoắn của
axitnucleic
Capsome sắp xếp theo hình khối đa diện với 20 mặt tam giác đều
Đầu có cấu trúc khối chứa axitnucleic gắn với đuôi có cấu trúc xoắn
Ví dụ lá,VR cúm,VR sởi, VR đốm thuốc VR bại liệt,hecpet VR đậu mùa,phageT
2
2.Học sinh:
-Đọc trước nội dung bài học
III.Tiến trình tiết dạy:
1.Ổn định lớp: 2 phút
2 Kiểm tra bài cũ: 5 phút
a Thế nào là VSV nguyên dưỡng, khuyết dưỡng? làm sao VSV khuyết dưỡng có thể sống được? Môi trường nuôi cấy VSV khuyết dưỡng phải có yêu cầu gì?
b Tại sao dưa cà, dưa muối có thể bảo quản được lâu?
3.Bài mới:
Trang 2TL Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung
15”
HĐ1 Tìm hiểu khái niệm Virut
PPDH: SGK+VĐ
-Nghiên cứu SGK cho biết VR là
gì?
-GV hoàn chỉnh
-Khi ở ngoài môi trường VR chỉ
là 1 tổ hợp lõi axit nucleic và vỏ
protein, chỉ khi xâm nhập vào TB
chủ thì VR mới sinh trưởng và
sinh sản và gây bệnh
-Vì sao gọi VR là thực thể mà
không gọi là cơ thể sống
-Vì sao VR phải sống kí sinh nội
bào bắt buộc
-Các cơ sở để phân loại VR?
-Dựa vào lõi axit nucleic thì có
các loại VR nào? VD?
-Dựa vào vỏ thì có các loại VR
nào? VD?
-Ngoài ra còn có cách phân loại
dựa vào vật chủ mà VR kí sinh
Vậy dựa vào vật chủ kí sinh thì
VR chia thành những nhóm nào?
-VR là thực thể chưa có cấu tạo TB, kích thước siêu nhỏ (tính bằng nm)
và có cấu tạo rất đơn giản, chỉ gồm một lại axit nucleic được bao bọc bởi vỏ protein
-Vì VR chưa có cấu tạo
tế bào, kí sinh nội bào bắt buộc
-Vì VR chưa có cấu tạo
TB, để nhân lên VR phải nhờ bộ máy tổng hợp của
TB chủ
-Được phân loại dựa vào axitnucleic, cấu trúc vỏ capsit, có hay không có
vỏ ngoài
-VR ADN : VR đậu mùa,VR hecpet, VR ARN : VR cúm,viêm não Nhật Bản,
-VR trần: Adeno VR có
vỏ ngoài: HIV -VR kí sinh động vật:
VR cúm, VR kí sinh thực vật: VR khảm thuốc lá,
VR kí sinh VSV:phago T4
I Khái niệm virut
1 Khái niệm
- Là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước siêu nhỏ
- Cấu tạo đơn giản: + Lõi axitnucleic + Vỏ prôtêin
- Kí sinh nội bào bắt buộc
2 Phân loại
- Dựa vào lõi axit Nu + VR ADN : VR đậu mùa,VR hecpet, + VR ARN : VR cúm,viêm não Nhật Bản,
- Dựa vào có hay không có vỏ ngoài: + VR trần: Adeno + VR có vỏ ngoài: HIV
- Dựa vào vật chủ mà
VR kí sinh:
+ VR kí sinh động vật:
VR cúm + VR kí sinh thực vật:
VR khảm thuốc lá +VR kí sinh VSV:phago T4
Trang 3“
HĐ 2 Tìm hiểu cấu tạo của
Virut
PPDH: TQ+PHT+VĐ
Treo hình 29.1, yêu cầu học sinh
quan sát, trả lời câu hỏi
-VR được cấu tạo gồm các thành
phần nào?
-Vỏ protein cấu tạo như thế nào?
Chức năng?
-VR có vỏ khác VR trần ở điểm
nào?
-Vỏ ngoài được cấu tạo như thế
nào?
-Trên vỏ ngoài có thêm gì?
-Vai trò của gai?
Các thàn
h phần KN của VR còn có tác
dụng kích thích cơ thể vật chủ tạo
ra miễn dịch đặc hiệu→cơ sở để
con người sản xuất ra vacxin
phòng bệnh
-Vậy, đối với các VR trần không
có vỏ ngoài, không có gai
glicoprotein thì nó bám lên tế bào
chủ bằng cách nào?
-Axit nucleic có thể là? Chức
năng của Axit nucleic?
* Thí nghiệm của Franken và
Conrat:
-Yêu cầu 1 HS đọc thí nghiệm
-Đối tượng thí nghiệm là gì?
-Miêu tả lại thí nghiệm bằng sơ
đồ
-Hai phần chính: axit nucleic và vỏ protein -Cấu tạo từ các capsome
-VR có vỏ có vỏ ngoài,
VR trần không có vỏ ngoài
-Cấu tạo bởi lipit kép và protein
-Gai glicoprotein -Kháng nguyên và giúp
VR bám lên bề mặt TB chủ
-VR trần bám vào tế bào chủ nhờ protein bề mặt
có chức năng giống gai glicoprotein
-ADN hoặc ARN( sợi đơn hoặc sợi kép) Chức năng lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền
-VR gây bệnh khảm thuốc lá
II Cấu tạo của virut 1.Vỏ protein
a.Cấu tạo:
-Cấu tạo từ các capsome
-Một số VR còn có thêm vỏ ngoài:
+Cấu tạo là lớp lipit kép và protein
+Mặt vỏ ngoài có các gai glicoprotein
b Chức năng:
-Vỏ protein bao bọc, bảo vệ lõi
-Gai glicoprotein làm nhiệm vụ kháng nguyên và giúp VR bám lên bề mặt Tb vật chủ
2.Lõi axit nucleic a.Cấu tạo:
- ADN hoặc ARN( sợi đơn hoặc sợi kép)
b.Chức năng:
- Lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền
* Thí nghiệm của Franken và Conrat: -Đối tượng thí
nghiệm : VR gây bệnh khảm thuốc lá
-Sơ đồ thí nghiệm
Trang 4VR A lõi
Vỏ nhân lên
VR lai Chủng A
VR B lõi
Vỏ
-Tại sao sau khi phân lập lại được
chủng VR A mà không phải là
chủng B?
Đó cũng chính là mục đích của thí
nghiệm
HĐ 3 “Tìm hiểu Hình thái
Virut”
PPDH: TQ+PHT+VĐ
-Yêu cầu HS quan sát hình 29.2,
trả lời câu hỏi VR có mấy dạng
cấu trúc, đó là những loại nào?
-Để hiểu rõ hơn→ hoàn thành
PHT“Tìm hiểu hình thái của
virut”
-GV chia nhóm thảo luận, cử đại
diện nhóm trình bày
-GV nhận xét, hoàn chỉnh
-Vì trong thí nghiệm sử dụng lõi của VR A mà chức năng của lõi axit nucleic là lưu giữ và truyền đạt TTDT
-Có 3 loại cấu trúc: cấu trúc xoắn, cấu trúc khối, cấu trúc hỗn hợp
-Mục đích thí nghiệm: Khẳng định vai trò của lõi axit nucleic
III.Hình thái
- PHT : “Tìm hiểu hình thái của virut”
4.Củng cố:
So sánh sự khác biệt giữa virut &vi khuẩn bằng cách điền chữ có hoặckhông vào bảng:
5.Hướng dẫn học ở nhà:
-Học bài cũ, trả lời các câu hỏi ở cuối bài
-Đọc mục ‘Em có biết’
-Chuẩn bị bài 30: Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ
IV.Rút kinh nghiệm:
