Mạch Chẩn (Phần 3)

Mạch Chẩn Phần 3 III.- CÁC LOẠI MẠCH Hiện nay, trên thế giới, các nhà nghiên cứu Y học hiện đại, trong tinh thần nghiên cứu kết hợp YHCT và YHHĐ, đã cố gắng tìm hiểu mạch qua các phương

Mạch Chẩn (Phần 3)

III.- CÁC LOẠI MẠCH

Hiện nay, trên thế giới, các nhà nghiên cứu Y học hiện đại, trong tinh thần nghiên cứu kết hợp YHCT và YHHĐ, đã cố gắng tìm hiểu mạch qua các phương pháp diễn tả mạch hiện đại Trong tài liệu này, chúng tôi xin giới thiệu 1 số công trình nghiên cứu đó, để giúp làm sáng tỏ vấn đề về mạch là 1 trong số những vấn

đề gây nhiều hiểu lầm nhất trong giới thầy thuốc

Dụng cụ biểu diễn mạch là máy Điện Tâm cơ Thanh (Electro Cardiopho Mecanograph) Xin xem thêm trong "Trung Y Biện Chứng Luận Trị" của Ban cải cách giáo dục học viện Trung Y Quảng Đông, 1976 và "Kết hợp YHCT và YHHĐ trong lâm sàng" của BS Lê Nguyên Khánh, Nxb Y học 1982

1.- MẠCH BÌNH THƯỜNG

Là mạch có đập ở 2 bộ, không Phù không Trầm Theo YHCT, mạch bình thường trung bình 4-5 lần đếm trong 1 hơi thở, tiếng chuyên môn gọi là "Tức", 1

Tức có 4-5 chí, được tính như sau : Hít 1 hơi vào (thở vào) rồi từ từ thở ra,, vừa thở ra vừa đếm 1, 2, 3 Đếm đến đâu mà hết thở thì được coi là 1 Tức

Theo YHHĐ, tương đương với 70-80 lần đập trong 1 phút, nơi người lớn Nơi trẻ em, mạch thường đập nhanh hơn 120-140/ phút

Dưới đây chúng tôi giới thiệu các loại mạch thường dùng trong YHCT

MẠCH CÁCH

Hình Tượng Mạch CÁCH

Sách ?Trung Y Học Khái Luận? ghi: "Mạch Cách lớn mà Huyền, Cấp, đặt nhẹ tay thấy ngay, ấn xuống thì không thấy, như ấn tay vào da trống, ngoài căng trong rỗng"

Sách ?Mạch Chẩn? ghi lại hình vẽ biểu thị mạch Cách:

Mạch CÁCH Chủ Bệnh

Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch cách chủ biểu hàn, trung hư, xẩy thai, lậu hạ, đàn ông thì mất tinh, huyết "

Tả Thốn CÁCH

Tâm hư, đau

Hữu Thốn CÁCH

Phế hư, khí ủng trệ

Tả Quan CÁCH

Sán Hà

Hữu Quan CÁCH

Tỳ hư, dạ dầy đau

Tả Xích CÁCH

Di tinh

Hữu Xích CÁCH

Xẩy thai, lậu hạ

MẠCH ĐẠI

Hình Tượng Mạch ĐẠI

Sách ?Trung Y Chẩn Đoán Học? ghi :"Mạch Đại, rộng và to khác thường, chỉ không cuồn cuộn như mạch Hồng mà thôi"

- Sách ?Mạch Chẩn? biểu diễn hình vẽ mạch Đại:

( So sánh với mạch VI)

Mạch ĐẠI Chủ Bệnh

Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch Đại chủ tà nhiệt cảm nặng, thấp nhiệt, tích khí, ho suyễn, trường tiết, khí đưa nghịch lên làm mặt bị phù, hư lao nội thương"

Tả Thốn ĐẠI

Tâm phiền, phong nhiệt, kinh

sợ

Hữu Thốn ĐẠI

Khí nghịch, mặt phù, ho suyễn

Tả Quan ĐẠI

Sán khí, phong huyễn

Hữu Quan ĐẠI

Tích khí, vị thực, bụng đầy

Tả Xích ĐẠI

Thận tý

Hữu Xích ĐẠI

Tiểu đỏ, đại tiện khó

MẠCH ĐỢI

Hình Tượng Mạch ĐỢI

Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Đại có nghĩa là thay đổi, mạch bình thường mà bất thình lình thấy Nhuyễn, Nhược hoặc lúc Sác lúc sơ, đều gọi là

mạch Đại ( Đợi )"

Sách ?Mạch Chẩn? biểu thị hình vẽ mạch Đại:

Mạch ĐỢI Chủ Bệnh

Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch Đợi chủ tạng khí suy yếu, Tỳ

hư hàn không ăn được, nôn mửa, tiêu chảy, bụng đau"

Tả Thốn ĐỢI

Hồi hộp

Hữu Thốn ĐỢI

Khí suy

Tả Quan ĐỢI

Liên sườn đau dữ dội

Hữu Quan ĐỢI

Tỳ suy, bụng trướng

Tả Xích ĐỢI

Chân lạnh

Hữu Xích ĐỢI

Dương tuyệt