+ Vôùi noäi dung aâm thanh yeáu ñi hay maïnh leân khi khoaûng caùch ñeán nguoàn aâm xa hôn, GV söû duïng thí nghieäm goõ troáng nhö ôû thí nghieäm aâm thanh coù truyeàn ñöôïc qua khoâ[r]
Trang 1BÀI 42 : SỰ LAN CHUYỀN ÂM THANH I) Mục tiêu:
-Kiến thức : HS biết được âm thanh có thể truyền qua không khí, chất lỏng, chất
rắn, âm thanh yếu đi khi khoảng cách đến nguồn âm xa hơn
- Kỹ năng: nêu được sự lan truyền của âm thanh qua các môi trường khác nhau
II Phương án tìm tòi : Phương pháp thí nghiệm
III Đồ dùng dạy học :
- GV cùng HS chuẩn bị các đồ dùng thí nghiệm đủ cho các nhóm : giấy xé
vụn; 2 miếng ni lông, trống, ống bơ, điện thoại di động (hoặc đồng hồ), bao ni lông (để bọc điện thoại), dây chun, 1 sợi dây, chậu nước
IV Các hoạt động
HS 1/ Kiểm tra bài cũ: (5’)-Âm thanh
+Mô tả một thí nghiệm mà em biết để chứng tỏ rằng
âm thanh do các vật rung động phát ra
-Gọi HS nhận xét thí nghiệm bạn nêu
-GV nhận xét
2.Bài mới a) Giới thiệu bài
-GV hỏi:
+Tạisao ta có thể nghe thấy được âm thanh?
-Gv: Âm thanh do các vật rung động phát ra Tai ta
nghe được âm thanh là do rung động từ vật phát ra âm
thanh lan truyền qua các môi trường và truyền đến tai
ta Sự lan truyền của âm thanh có gì đặc biệt, chúng ta
cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay
a) Đưa ra tình huống xuất phát và nêu vấn đề (5’)
-Qua các thí nghiệm mà bạn vừa mô tả, các em đã biết
âm thanh do các vật rung động phát ra Tai ta nghe được
là do rung động từ vật phát ra âm thanh lan truyền qua
các môi trường và lan truyền đến tai ta Vậy theo em,
âm thanh có thể lan truyền qua các môi trường nào?
b) Làm bộc lộ biểu tượng ban đầu của HS (10’)
-GV yêu cầu HS mô tả bằng lời những hiểu biết ban
đầu của mình vào vở Ghi chép khoa học về sự lan
truyền của âm thanh sau đó thảo luận nhóm 4 để ghi lại
trên bảng nhóm
c) Đề xuất câu hỏi ( dự đoan/giả thuyết) và phương
2 HS trả lời
- HS nhận xét
-HS trả lời theo suy nghĩ của bản thân: +Vì tai ta nghe thấy sự rung động của vật +Vì âm thanh lan truyền trong không khí và vọng đến tai ta
-HS nghe
- HS trả lời vào vở ghi chép
- HS thảo luận nhóm 4
Trang 2án tìm tòi : (10’)
- Từ những suy đoán của HS do các nhóm đề xuất, GV
tập hợp thành các nhóm biểu tượng ban đầu rồi hướng
dẫn HS so sánh sự giống nhau va khác nhau của các ý
kiến trên, sau đó giúp các em đề xuất các câu hỏi liên
quan đến nội dung kiến thức tìm hiểu về sự lan truyền
của âm thanh
- GV tổng hợp các câu hỏi của nhóm (chỉnh sửa nhóm
các câu hỏi phù hợp với nội dung tìm hiểu về sự lan
truyền âm thanh.)
+ Âm thanh có truyền được qua không khí không?
+ Âm thanh có truyền được qua chất lỏng không?
+ Âm thanh có truyền được qua chất rắn không?
+ Âm thanh yếu đi hay mạnh lên khi khoảng cách đến
nguồn âm xa hơn?
- GV cho HS thảo luận, đề xuất phương án tìm tòi để
tìm hiểu về sự lan truyền âm thanh
d) Thực hiện phương án tìm tòi (20’)
( Trước khi làm thí nghiệm, GV yêu cầu HS viết dự
đoán vào vở Ghi chép khoa học với các mục : Câu hỏi,
dự đoán, cách tiến hành, kết luận rút ra.)
- GV để các nhóm tiến hành các thí nghiệm do nhóm đề
xuất
- GV gợi ý các nhóm chọn phương pháp thí nghiệm:
+ Với nội dung âm thanh có tryền được qua không khí
không? GV sử dụng thí nghiệm 1 : Đặt phía dưới trống 1
cái ống bơ ( mặt trống song song với tấm ni lông,
khoảng cách 5-10 cm) miệng ống được bọc ni lông và
trên có rắc ít vụn giấy Gõ trống và quan sát các vụn
giấy GV giúp HS sau thí nghiệm hiểu được : mặt trống
rùng làm không khí gần đó rung động, sự rung động lan
truyền đến tấm ni lông, tấm ni lông rung động làm các
vụn giấy rung động Điều này chứng tỏ: âm thanh
truyền được qua không khí Nhờ vậy, tai ta nghe được
âm thanh
+ Với nội dung tìm hiểu âm thanh có truyền được qua
chất lỏng, chất rắn không? GV sử dụng thí nghiệm: Đặt
1 chiếc đồng hồ chuông đang kêu(hoặc 1 chiếc điện
thoại di động đang đổ chuông) vào 1 túi ni lông, buộc
chặt túi lại rồi để vào chậu nước Aùp 1 tai vào thành
- HS thảo luận
- Các nhóm tiến
hành thí nghiệm theo hướng dẫn
Trang 3chậu, tai kia bịt lại HS sẽ nghe được âm thanh của tiếng
chuông truyền qua thành chậu, qua nước ( Hoặc áp 1 tai
xuống bàn, bịt tai kia lại, sau đó gõ thước vào hộp bút
trên mặt bàn sẽ nghe được âm thanh
+ Với nội dung âm thanh yếu đi hay mạnh lên khi
khoảng cách đến nguồn âm xa hơn, GV sử dụng thí
nghiệm gõ trống như ở thí nghiệm âm thanh có truyền
được qua không khí không Lưu ý HS là khi gõ trống
gần có bọc ni lông thì rung động của các vụn giấy mạnh
hơn, và rung động sẽ yếu dần đi khi đưa ống ra xa
trống
- HS tiến hành theo nhóm 6 để tìm câu trả lời các
câu hỏi và điền thông tin vào vở Ghi chép Khoa
học
e) Kết luận khoa học (10’)
- GV tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả sau khi thí
nghiệm
- GV hướng dẫn HS so sánh lại với các suy nghĩ ban đầu
của HS ở bước 2 để khắc sâu kiến thức
GV kết luận: Mặt trống rung động làm cho không khí
xung quanh cũng rung động Rung động này lan truyền
trong không khí Khi rung động lan truyền tới miệng ống
sẽ làm cho tấm ni lông rung động và làm cho các mẩu
giấy chuyển động Tương tự như vậy, khi rung động lan
truyền tới tai ta, sẽ làm màng nhĩ rung động, nhờ đó ta
có thể nghe được âm thanh.
-Âm thanh không chỉ truyền được qua không khí mà còn
truyền qua chất rắn, chất lỏng
3.Dặn dò (1’)-Về học bài và chuẩn bị bài tiết sau.-Nhận
xét tiết học
-Các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm