- HS biết được: Dưới thời Lý, nền kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp đã có chuyển biến và đạt một số thành tựu nhất định như diện tích đất đai được mở rộng, thủy lợi được chú ý, nhiều [r]
Trang 1Tuần: 9
Tiết PPCT: 17
Ngày dạy:
Bài 12:
ĐỜI SỐNG KINH TẾ VĂN HOÁ
I ĐỜI SỐNG KINH TẾ
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức:
- HS biết được: Dưới thời Lý, nền kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp đã có chuyển biến và đạt một số thành tựu nhất định như diện tích đất đai được mở rộng, thủy lợi được chú ý, nhiều nghề thủ công mới xuất hiện
- HS hiểu được: Việc buôn bán với người nước ngoài phát triển
- TH: Việc khai thác điều kiện tự nhiên để sản xuất
1.2 Kĩ năng:
- Làm quen với kĩ năng quan sát tranh ảnh và phương pháp phân tích nhận xét đối chiếu,
so sánh
1.3.Thái độ:
- HS có thái độ khâm phục ý thức vươn lên trong công cuộc xây dựng đất nước độc lập
của dân tộc ta vào thời Lý
2 NỘI DUNG HỌC TẬP
- Đời sống kinh tế dưới thời Lý
3 CHUẨN BỊ
3.1 Giáo viên: Các loại tranh ảnh mô tả các hoạt động kinh tế thời Lý.
3.2 Học sinh: Trả lời các câu hỏi SGK, sưu tầm tranh liên quan đến bài học.
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1p)
7A1: 7A2: 7A3: 7A4: 7A5: 7A6:
4.2 Kiểm tra miệng (5p)
Câu 1: Em hãy trình bày diễn biến, kết quả ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Như
Nguyệt (8đ)
*Diễn biến
- Quách Quỳ vượt sông đánh phòng tuyến quân ta nhưng bị phản công quyết liệt
- Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt bất ngờ đánh sang doanh trại địch
* Kết quả: Quân Tống thua to, khó khăn, tuyệt vọng Lý Thường Kiệt chủ động giảng
hoà với quân Tống rút về nước, chiến tranh kết thúc
* Ý nghĩa lịch sử:
- Là chiến thắng tuyệt vời trong lịch sử chống xâm lược của dân tộc
- Quân Tống từ bỏ mộng xâm lược
- Củng cố nền độc lập tự chủ dân tộc
Câu 2: Nơi thờ 8 vị vua nhà Lý gọi là gì? Ở đâu? (2đ)
Trang 2- Đền Đô ở Từ Sơn- Bắc Ninh
4.3 Tiến trình bài học (34p)
Giới thiệu bài mới (1p): Chúng ta đã tìm hiểu về công cuộc xây dựng đất nước của nhà
Lý và cuộc kháng chiến chống Tống của Lý Thường Kiệt Vậy đời sống kinh tế, văn hóa dưới triều Lý có những bước chuyển biến gì khác với các triều đại trước chúng ta cùng nhau tìm hiểu nội dung của bài học hôm nay
*HĐ1: (16p) Tìm hiểu sự chuyển biến của nền
kinh tế nông nghiệp
GV giảng: Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ yếu và
quan trọng nhất dưới thời Lý.
GV: Vậy ruộng đất trong cả nước thuộc quyền sở
hữu của ai ?
HS: Ruộng đất trên danh nghĩa đều thuộc quyền sở
hữu của vua
GV: Trên thực tế ruộng đất do ai canh tác và có
nghĩa vụ như thế nào?
HS: Nông dân canh tác và nộp thuế cho vua
GV: Các vua nhà Lý đã lấy một số ruộng đất công
dung vào mục đích gì?
HS: làm nơi thờ phụng, tế lễ hoặc phong cấp cho
con cháu, những người có công, làm các đền chùa
GV mở rộng: Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến sự
phân hóa giai cấp sau này.
GV hướng dẫn HS xem hình – Đền Đô (hình 22
SGK) và tên các vị vua nhà Lý
GV cho HS xem tranh lễ hội Đền Đô
GV: Việc hằng năm nhân dân ta tổ chức lễ hội Đền
Đô thể hiện điều gì?
HS: Trả lời
GV: (Giáo dục) công lao to lớn của nhà Lý đối với
lịch sử dân tộc trong đó có lĩnh vực kinh tế.
GV chuyển ý: Vậy trong lĩnh vực kinh tế nhà Lý đã
có những chính sách gì để phát triển nông nghiệp?
GV mời HS đọc đoạn in nghiêng (SGK trang 44)
GV: Qua đoạn trích trên, em có nhận xét gì về thái
độ của nhà Lý đối với sản xuất nông nghiệp?
HS: Quan tâm đến sản xuất nông nghiệp
GV: Cụ thể hằng năm vào mùa xuân các vua nhà Lý
đã làm gì?
HS: Vua xuống địa phương để cày ruộng tịch điền
GV cho HS xem hình lễ cày tịch điền
1 Sự chuyển biến của nền nông nghiệp
a Tình hình ruộng đất:
- Ruộng đất thuộc quyền sở hữu của vua
- Nông dân canh tác và nộp
thuế cho vua
b Những chính sách phát triển nông nghiệp:
Trang 3GV: Việc cày ruộng tịch điền của vua có ý nghĩa như
thế nào?
HS: Thể hiện sự quan tâm của nhà vua đối với sản
xuất nông nghiệp, khuyến khích nhân dân sản xuất
GV Liên hệ: Hiện nay Đảng và nhà nước ta đã cho
khôi phục lại lễ hội này chứng tỏ nhà nước ta cũng
rất quan tâm đến nông nghiệp.
GV: Ngoài ra nhà Lý còn có biện pháp nào để thúc
đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển?
HS: khuyến khích khai khẩn đất hoang, tiến hành đào
kênh mương, khai ngòi, đồng thời đắp đê phòng ngập
lụt
GV phân tích và cho HS xem hình ảnh những công
trình thủy lợi còn tồn tại đến ngày nay đẻ làm rõ
tầm quan trọng của công tác thủy lợi.
GV cho HS xem hình ảnh về trâu và hỏi: Trâu, bò
đang làm gì?
GV: Để bảo vệ sức kéo Nhà Lý ban hành luật gì
trong nông nghiệp?
HS: Luật cấm giết trâu bò để bảo vệ sức kéo cho
nông nghiệp Bấy giờ vua ra lệnh kẻ nào ăn trộm
trâu, giết trâu phạt 80 trượng nhà láng giềng không
báo cáo giác cũng bị phạt 80 trượng
GV mở rộng: về tầm quan trọng cuả trâu bò.
GV ( tích hợp): Với điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng
với những biện pháp tiến bộ của nhà Lý đã mang lại
kết quả gì trong nông nghiệp?
HS: Nhiều năm mùa màng bội thu: 1016(triều Lý
Thái Tổ), 1030,1044(triều Lý Thái Tông)…
GV: (Dành cho HS khá giỏi): Vì sao nông nghiệp
thời Lý phát triển như vậy ?
HS: Do đất nước độc lập, hòa bình Nhà nước quan
tâm đến sản xuất nông nghiệp, nhân dân chăm lo sản
xuất
GV: Em hãy đọc 2 câu thơ sau cho biết nội dung?
“Đời vua Thái Tổ, Thái Tông
Thóc lúa đầy đồng trâu chẳng muốn ăn”.
GV chuyển ý: Nông nghiệp phát triển tạo điều kiện
cho ngành kinh tế thủ công nghiệp và thương nghiệp
cũng phát triển
*HĐ2: (17p) Tìm hiểu sự phát triển của ngành
thủ công nghiệp và thương nghiệp
GV: Em hãy kể tên các nghề thủ công truyền thống
- Tổ chức lễ cày tịch điền
- Khuyến khích khai hoang, làm thuỷ lợi
- Cấm giết hại trâu, bò
=>Nông nghiệp phát triển mạnh, nhiều năm mùa màng bội thu
2 Thủ công nghiệp và thương nghiệp.
Trang 4của nhân dân ta?
HS: Chăn tằm, ươm tơ, dệt, gốm xây dựng cung
điện, nhà cửa rất phát triển
GV: Mời HS đọc chữ in nghiêng
Thảo luận theo bàn –TG: 2p
GV: Qua việc làm của vua Lý, em có suy nghĩ gì về
hàng tơ lụa của Đại Việt thời đó ?
HS: Hàng tơ lụa của Đại Việt rất phát triển.
GV: Vì sao nhà Lý lại không dùng gấm vóc của nhà
Tống ?
HS: Nhà Lý muốn nâng cao giá trị hàng trong nước.
Ý thức tự lập, không muốn dựa vào nước ngoài
GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh nghề dệt lụa
GV liên hệ ngày nay: phong trào “người VN dùng
hàng Việt Nam”.
GV cho Hs xem hình ảnh bát men ngọc (hình 23
SGK) và nhận xét: Nghề thủ công cổ truyền làm gốm
phát triển mạnh, đạt trình độ kĩ thuật cao, hoa văn
trang trí trong lòng bát tinh tế
GV: Ngoài những nghề thủ công trên nhà Lý có các
nghề thủ công nào ?
HS: Ngoài ra nghề làm trang sức vàng bạc, làm giấy,
in bản gỗ, đúc đồng, rèn sắt, nhuộm vải đều được
mở rộng
GV: Những người thợ thủ công đã tạo ra được những
tác phẩm nổi tiếng nào ?
HS: Chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên(Hà Nội),
Vạc Phổ Minh(Nam Định),…
GV mời HS xem hình và nhận xét
GV: Như vậy, bước phát triển mới của TCN là gì?
HS: Tạo những sản phẩm mới, kỹ thuật cao.
GV: Thương nghiệp thời Lý như thế nào ?
HS: Trong nước, có những chợ phiên trao đổi hàng
hóa, đáp ứng nhu cầu cần thiết hằng ngày
GV: Trung tâm buôn bán với nước ngoài tấp nập và
sầm uất nhất dưới thời Lý ở đâu ? Vì sao?
GV cho HS xem hình ảnh lược đồ Vân Đồn
HS: Vân Đồn (Quảng Ninh) là cảng biển của nước ta
thời bấy giờ, nơi buôn bán tấp nập, vị trí tự nhiên
thuận lợi cho tàu bè qua lại và trú đỗ, nằm trên trục
hàng hải từ Trung Quốc xuống các nước Đông Nam
Á
GV liên hệ: ngày nay do nhu cầu phát triển nên
a Thủ công nghiệp:
- Nghề dệt lụa, làm đồ gốm, xây dựng nhà cửa, … phát triển
-Nghề làm đồ trang sức, làm giấy, nghề in, đúc
đồng, được mở rộng
b Thương nghiệp:
-Buôn bán trong và ngoài nước diễn ra mạnh mẽ hơn trước
-Vân Đồn là nơi buôn bán tấp nập, sầm uất
Trang 5nước ta có nhiều trung tâm thương mại và cảng biển
lớn.
GV (Dành cho HS khá giỏi): Tại sao nhà Lý chỉ cho
người nước ngoài buôn bán ở hải đảo và biên giới mà
không cho đi lại tự do nội địa ?
HS: Thể hiện ý thức cảnh giác tự vệ đối với nhà
Tống
GV: Sự phát triển của thủ công nghiệp và thương
nghiệp nói lên điều gì ?
HS: Nhân dân Đại Việt có đủ khả năng xây dựng nền
kinh tế tự chủ phát triển
GVKL: Những thành tựu về kinh tế đã làm tiền đề
cho sự phát triển của xã hội và văn hóa sau này.
4 4 Tổng kết: (4p)
GV hỏi: Nêu mối quan hệ giữa nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp?
Có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, cùng thúc đẩy nhau phát triển
GV cho HS chơi trò chơi hộp quà may mắn: Có 6 hộp quà trong đó có một hộp quà
may mắn HS lần lượt mở các hộp quà trả lời các câu hỏi và nhận phần thưởng
4 5 Hướng dẫn học tập: (1p)
- Đối với bài học ở tiết học này: Học bài, làm bài tập trong sách bài tập
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo: Chuẩn bị bài 12 – Mục II: “Sinh hoạt xã hội và văn
hóa”
+ Xã hội thời Lý gồm những giai cấp, tầng lớp nào?
+Tìm hiểu những thành tựu về văn hóa, giáo dục thời Lý
5 PHỤ LỤC