- HS nghiên cứu thông tin mục II SGK và trả lời: Sóng âm từ nguồn âm phát ra, được vành tai hứng lấy, truyền qua ống tai vào làm rung màng nhĩ, rồi truyền qua chuỗi xương tai vào làm [r]
Trang 1Tuần: 29 Ngày soạn:
BÀI 51: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THÍNH GIÁC
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nêu được các thành phần của cơ quan phân tích thính giác
- Mô tả được cấu tạo của tai
- Trình bày được quá trình thu nhận kích thích của sóng âm
2 Kỹ năng
- Kỹ năng khai thác thông tin SGK
- Kỹ năng quan sát tranh ảnh
- Kỹ năng làm việc nhóm
3 Thái độ
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh tai
II Các phương pháp kĩ thuật dạy học
- Trực quan
- Dạy học nhóm
- Giải quyết vấn đề
III Đồ dùng dạy học
1 GV
- Tranh phóng to hình 51 – 1 SGK
2 HS
- Đọc và chuẩn bị bài trước ở nhà
IV Các hoạt động dạy học
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra kiến thức cũ
Hỏi: Cận thị là do đâu? Làm thế nào để nhìn rõ ?
Trả lời : Cận thị là do bẩm sinh cầu mắt dài, hoặc do không giữ đúng khoảng cách trong vệ sinh học đường Để nhìn rõ cần đeo kính mặt lõm (kính phân
kì hay kính cận)
Hỏi : Vì sao không nên đọc sách khi đi trên tàu, xe bị xóc nhiều ?
Trả lời : Vì khi đi trên tàu, xe bị xóc nhiều, khoảng cách giữa mắt và sách luôn thay đổi, mắt phải thường xuyên điều tiết dễ gây mỏi mắt
Trang 23 Khám phá
Các bạn có biết con người có ban nhiêu cơ quan giác quan ko? (5 giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác) Các bạn có thể nghe được những âm thanh khác nhau là nhờ vào giác quan nào ( giác quan thính giác) Vậy tai có cấu tạo như thế nào và hoạt động thu nhận sóng âm ra sao thì hôm nay chung ta cùng tìm hiểu bài “ Cơ quan phân tích Thính giác”
4 Kết nối
Hoạt động 1 : Cấu tạo của tai
- GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin đầu
bài, trả lời câu hỏi : Nêu các thành phần
của cơ quan phân tích thính giác ?
- GV treo tranh phóng to hình 51 – 1,
hướng dẫn học sinh quan sát hình Cho
HS thảo luận nhóm và hoàn thành bài
tập điền từ trang 162
- GV gọi đại diện các nhóm lên bảng ghi
kết quả, gọi 1 HS nhận xét bài làm các
nhóm và bổ sung
- GV nhận xét, hoàn chỉnh bài tập
- GV yêu cầu 1 HS đọc hoàn chỉnh phần
bài tập vừa làm
- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin
SGK/163, tiếp tục quan sát hình 51 – 1,
kết hợp với phần bài tập vừa làm, trả lời
các câu hỏi:
+ Tai được chia thành những phần chính
nào?
+ Tai ngoài gồm những phần nào ?
Chức năng của từng phần ?
- HS đọc thông tin, trả lời : Cơ quan phân tích thính giác gồm :
+ Tế bào thụ cảm thính giác (Nằm trong cơ quan Coocti)
+ Dây thần kinh thính giác (Dây não VIII)
+ Vùng thính giác ở thùy thái dương
- HS quan sát hình theo hướng dẫn của
GV, thảo luận nhóm và hoàn thành bài tập :
1 Vành tai
2 Ống tai
3 Màng nhĩ
4 Chuỗi xương tai
- Đại diện các nhóm lên bảng ghi đáp
án, 1 HS nhận xét bài làm các nhóm và
bổ sung
- 1 HS đứng dậy đọc hoàn chỉnh phần bài tập vừa làm
- HS tiếp tục quan sát hình, kết hợp với nội dung phần bài tập vừa làm để trả lời :
+ Tai được chia ra làm: Tai ngoài, tai giữa và tai trong
+ Tai ngoài gồm vành tai có chức năng hứng sóng âm, ống tai hướng sóng âm,
Trang 3+ Tai giữa gồm những phần nào ? Chức
năng của từng phần?
+ Tai trong gồm những phần nào ?
Chức năng của từng phần?
(Sau mỗi câu hỏi, GV gọi 1 HS trả lời, 1
HS khác bổ sung; sau đó giáo viên nêu
nhận xét, kết luận)
- GV: các bạn có biết mối liên quan giữ
tai, mũi, họng với nhau hay không? Và
chung liên quan với nhau như thế nào?
Ví dụ: khi bị nghẹt mũi các bạn thường
thở bằng đường miệng, nếu các bạn ăn
cơm hay uống nước nếu bị sặc thường
hay sặc ra đường mũi?
+ GV nhận xét và bổ sung: tai, mũi,
họng có mối quan hệ mật thiết với nhau
Họng là ngã tư của đường ăn và đường
thở, mũi thông với họng qua vòm họng,
tai thông với họng ở lỗ vòi nhĩ ở thành
bên của họng mũi 1 cơ quan bị bệnh có
thể dẫn theo sự nhiễm bệnh của các cơ
quan khác Ví dụ như là bị viêm họng,
viêm amidan nặng lâu ngày sẽ dẫn đến
viêm mũi và viêm tai giữa Vì thế nếu
tai ngoài được giới hạn với tai giữa bởi màng nhĩ, màng nhĩ có chức năng khuếch đại âm thanh
+ Tai giữa gồm :
Chuỗi xương tai: truyền sóng âm
từ màng nhĩ vào tai trong
Vòi nhĩ : cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ
+ Tai trong gồm 2 bộ phận :
Bộ phận tiền đình và các ống bán khuyên thu thận các thông tin về
vị trí và sự chuyển động của cơ thể trong không gian
Ốc tai thu nhận các kích thích của sóng âm
(Sau mỗi câu hỏi của GV, 1 HS đứng dậy trả lời và 1 HS khác nhận xét, bổ sung)
-HS :Vì chúng thông với nhau
Trang 4bạn nào bị viêm họng và viêm amidan
hãy đi khám bệnh để giữa cho sức khỏe
của mình được tốt
Kết luận:
* Cơ quan phân tích thính giác gồm :
- Tế bào thụ cảm thính giác (Nằm trong cơ quan Coocti)
- Dây thần kinh thính giác (Dây não VIII)
- Vùng thính giác ở thùy thái dương
I Cấu tạo của tai
Tai ngoài
Tai gồm Tai giữa
Tai trong
+ Tai ngoài gồm vành tai có chức năng hứng sóng âm, ống tai hướng sóng âm, màng nhĩ khuếch đại âm thanh
+ Tai giữa:
Chuỗi xương tai: truyền sóng âm từ màng nhĩ vào tai trong
Vòi nhĩ : cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ
+ Tai trong gồm 2 bộ phận :
Bộ phận tiền đình và các ống bán khuyên thu thận các thông tin về vị trí và
sự chuyển động của cơ thể trong không gian
Ốc tai thu nhận các kích thích của sóng âm
Hoạt động 2 : Chức năng thu nhận sóng âm
- Yêu cầu HS đọc thông tin SGK và trả
lời câu hỏi: Quá trình thu nhận sóng âm
diễn ra như thế nào?
- GV nhận xét, kết luận
- HS nghiên cứu thông tin mục II SGK
và trả lời: Sóng âm từ nguồn âm phát ra, được vành tai hứng lấy, truyền qua ống tai vào làm rung màng nhĩ, rồi truyền qua chuỗi xương tai vào làm rung màng
“cửa bầu”, và cuối cùng làm chuyển động ngoại dịch rồi nội dịch trong ốc tai màng, tác động lên cơ quan Coocti, làm kích thích các TB tụ cảm thính giác, truyền qua dây TK tính giác về vùng thính giác ở thùy thái dương (phân tích chi ta nhận biết về âm thanh đó)
- HS lắng nghe
Trang 5- GV chỉ tranh và mô tả lại quá trình thu
nhận sóng âm của tai
*Tại sao tai có thể nhận biết được âm
thanh phát ra từ hướng nào
-> Khi một vật dao động và phát ra âm,
chúng sẽ tác động lên không khí, làm
không khí chuyển động dưới dạng sóng
Sóng lan truyền trong không khí và đến
tai của ta, hai lỗ tai có hai màn nhĩ và
hai màn nhĩ này tiếp nhận sóng từ
không khí lan truyền tới Nếu vật phát ra
âm ở phía nào thì nó sẽ tác động lên tai
ở phía đó Tác động này sẽ được các
noron thần kinh cảm nhận và truyền đến
thần kinh trung ương Ở đây sẽ phân
tích âm truyền đến và phát lại phản xạ
cho các bô phận cơ thể Vì thế tai cũng
có thể phân biệt được giọng nói của
những người mà chúng ta đã tững tiếp
xúc
Kết luận:
II Chức năng thu nhận sóng âm
Sóng âm tai làm rung màng nhĩ chuỗi xương tai cửa bầu chuyển động ngoại dịch rồi nội dịch tác động lên cơ quan Coocti kích thích các tế bào thụ cảm thính giác dây TK thính giác vùng thính giác (phân tích giúp ta nhận biết được âm thanh)
Hoạt động 3 : Vệ sinh tai
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK
và trả lời câu hỏi:
+ Để tai hoạt động tốt cần lưu ý những
vấn đề gì?
+ Hãy nêu các biện pháp giữ gìn và bảo
vệ tai?
- HS nghiên cứu thông tin và trả lời: + Giữ gìn tai sạch
+ Bảo vệ tai: Không dung vật nhọn để ngoáy tai.Giữ vệ sinh mũi, họng để phòng bệnh cho tai Có biện pháp chống, giảm tiếng ồn
Trang 6Kết luận:
III Vệ sinh tai
Nội dung SGK
5 Thực hành
- Cho HS đọc phần ghi nhớ
- Yêu cầu 1 HS lên bảng chỉ tranh, nêu lại cấu tạo của tai và quá trình thu nhận kích thích của sóng âm
6 Vận dụng
- Để tai hoạt động tốt cần lưu ý điều gì:
a Không dùng que nhọn hoặc vật sắc để lấy ráy tai
b Để tình trạng bị viêm họng kéo dài
c Đến những nơi có tiếng ồn mạnh
d Lấy ráy tai thường xuyên
- Tai ngoài gồm các bộ phận:
a Ốc tai
b Vòi nhĩ
c Chuỗi xương tai
d Vành tai