Trên cơ sở HS đã biết thế nào là sự viêc, nhân vât trong văn tự sự, GV giúp HS hiểu đặc điểm và cách thể hiện sự việc và nhân vật trong tác phẩm tự sự.. Hai loại nhân vật chủ yếu: Nhân v[r]
Trang 1VĂN TỰ SỰ Lập dàn ý cho văn tự sự.
A Mục tiêu bài học.
- Giúp HS nhận thức được về thể loại văn tự sự Nâng cao kiến thức về thể loại văn tự sự
- Qua tiết học giúp HS biết cách lập dàn ý chi tiết
- Rèn kỹ năng lập dàn bài cho một bài văn
B Chuẩn bị.
GV: Soạn giáo án, tài liệu tham khảo
Một dàn ý chi tiết
HS: đọc bài, học bài theo câu hỏi SGK trên lớp
C Tiến trình các hoạt động dạy và học.
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: Sách, vở.
3 Bài mới:
GV: Các em đã được biết: Tự sự là (tức là kể chuyện) là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
Tự sự giúp người kể, giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê
Để làm được điều đó chúng ta trước hết phải lập được dàn ý
Bài văn tự sự có mấy phần? đó là những phần
nào?
Nội dung từng phần?
Để lập được dàn ý các em hãy tìm hiểu đề,
Vậy theo em đề yêu cầu gì?
Em hãy xác định nội dung cụ thể trong đề
là gì?
I Bố cục của bài văn tự sự
Có 3 phần
+ Phần mở bài
+ Phần thân bài
+ Phần kết bài
+ Mở bài GT chung về nhân vật và sự việc + Thân bài: Kể diễn biến của sự việc + Kết bài: Kể kết cục của sự việc
II Lập dàn ý
Đề bài: Em hãy kể một câu chuyện mà em thích bằng lời văn của em.
- Tìm hiểu đề:
+ Dạng đề: Tự sự + Nội dung: câu chuyện em thích
Trang 2HS: Truyện kể " Con Rồng, cháu Tiên"
- Nhân vật: Lạc Long Quân và Âu Cơ
- Sự việc: Giải thích nguồn gốc của người Việt
Nam
- Diễn biến:
+ LLQ thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ
+ Âu Cơ con Thần Nông xinh đẹp
+ LLQ và Âu Cơ gặp nhau, lấy nhau
+ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng
+ LLQ và AC chia con lên rừng xuống biển
+ Con trưởng theo AC lên làm vua giải
thích nguồn gốc của người Việt nam
+ Hình thức: Bằng lời văn của em
- Lập ý:
- Nhân vật:
- Sự việc:
- Diễn biến:
- Kết quả:
- ý nghĩa của truyện
Dàn ý chi tiết:
1 Mở bài:
Trong kho tàng truyện truyền thuyết, cổ tích Việt Nam ta có rất nhiều câu chuyện ly kỳ, hấp dẫn.Trong đó có một câu chuyện giải thích nhằm suy tôn nguồn gốc của người Việt Nam ta Đó chính là câu chuyện
"Con Rồng, cháu Tiên" - một câu chuyện
mà em thích nhất
2 Thân bài:
- Giới thiệu về Lạc Long Quân: con trai thần Long Nữ, thần mình rồng, sống dưới nước,có sức khoẻ và nhiều phép lạ
- Giới thiệu về Âu Cơ: con của Thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần
- Lạc Long Quân và Âu Cơ gặp nhau, yêu nhau rồi kết thành vợ chồng
- Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở trăm con trai
- LLQ về thuỷ cung, AC ở lại nuôi con một mình
- LLQ và AC chia con, kẻ xuống biển, người lên rừng
- Con trưởng của AC lên làm vua giải thích nguồn gốc của người Việt Nam
Trang 33 Kết bài.
Câu chuyện trên làm em thật cảm động Câu chuyện giúp em hiểu biết rõ hơn về nguốn
gốc của người dân Việt Nam chúng ta
- giòng giống Tiên, Rồng
4 củng cố, dặn dò
GV: Để lập được dàn ý cho một đề văn tự sự thì làm thế nào?
Về nhà em hãy kể một câu chuyện khác mà em thích nhất?
Trang 4Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
A Mục tiêu bài học.
- Giúp HS hiểu ngôi kể và lời kể trong văn tự sự là rất quan trọng.Vì thế trên cơ
sở đã học lý thuyết Gv nhằm giúp HS nâng cao nhận thức về ngôi kể
- Biết vận dung ngôi kể, lời kể vào làm văn một cách linh hoat
- Rèn kỹ năng viết văn cho HS
B Chuẩn bị.
GV: Soạn giáo án chi tiết, tài liệu tham khảo
HS: Học bài và làm bài
C Tiến trình các hoạt động dạy và học.
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ
3 Bài mới:
Ngôi kể là gì?
Có mấy ngôi kể? Kể tên gọi ngôi kể?
Nêu tác dung của hai ngôi kể trên?
Truyền truyết "Con Rồng,
cháu Tiên" được kể theo ngôi thứ mấy?
Em hãy cho biết đoạn văn trên
được viết theo ngôi kể thứ mấy?
HS: Đọan văn được viết theo ngôi
kể thứ nhất
GV: Căn cứ vào đâu mà em biết
được điều đó?
HS: Người kể đã tự xưng là "tôi"
GV: Theo em "tôi" ở đây là tác
giả Tô Hoài hay là Dế Mèn?
HS: Dế Mèn
GV: Ngôi kể có thể thay đổi được, vậy
em hãy thay đổi ngôi kể trong đoạn văn
I Ngôi kể trong văn tự sự
- Là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng
để kể chuyện
có 2 ngôi kể:
- Ngôi kể thứ nhất: Tự xưng là tôi, người kể có thể kể trực tiếp ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra cảm tưởng, ý nghĩ của mình
- Ngôi kể thứ ba: Người tự kể dấu mình đi, người kể có thể linh hoạt, tự do diễn ra những
gì với nhân vật
* Ví dụ minh hoạ
- Truyền truyết "con Rồng, cháu Tiên": Được kể theo ngôi thứ ba
- " Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng bao lâu, tôi
đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách và các ngọn cỏ.Những ngọn cỏ gãy rạp,
y như có nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã."
Trang 5trên bằng ngôi kể trứ ba?
HS: " Bởi Dế Mèn ăn uống điều
độ và làm việc có chừng mực nên
anh ta chóng lớn lắm Chẳng bao lâu,
Mèn đã thành một chàng dế thanh
niên cường tráng Đôi càng
mẫm bóng Mèn co cẳng lên Đôi
cánh Dế Mèn Mỗi khi Mèn vỗ
cánh tiếng phành phạch giòn giã."
GV: Em hãy thay đổi ngôi kể trong
đoạn văn trên?
HS: Thay từ "Thanh, chàng" trong
đoạn văn bằng từ "tôi"
GV: Theo em lời kể trong văn tự sự bao
gồm những lời văn nào?
GV: Khi kể việc thì lời văn như thế
nào?
GV: Em hãy dùng lời văn của mình
( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
->Đoạn văn trên được kể theo ngôi kể thứ nhất Căn cứ vào từ "tôi"- đại từ xưng hô
- Cho đoạn văn: "Một cái bóng lẹ làng từ trong vụt ra, rơi xuống mặt bàn.Thanh định thần nhìn rõ: con mèo già của bà chàng, con mèo già vẫn chơi đùa vời chàng ngày trước Con vật nép chân vào mình khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Thanh mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo
(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)
"Một cái bóng lẹ làng, rơi xuống mặt bàn Tôi định thần nhìn rõ: con mèo già của bà tôi, con mèo già vẫn chơi đùa với tôi ngày trước.Con vật nép chân vào mình khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Tôi mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo."
II Lời kể trong văn tự sự
Lời văn giới thiệu nhân vật và lời văn kể sự việc:
- Lời văn giới thiệu nhân vật: giới thiệu tên, họ lai lịch, tinh tình, tài năng,hình dạng, quan
hệ, ý nghĩa của nhân vật
VD Sơn Tinh: ở núi Tản Viên, có nhiều phép lạ
- Khi kể việc thì kể các hành động, việc làm, kết quả và sự thay đổi do các hành động ấy đem lại
Ví dụ: Thuỷ Tinh: "hô mưa, gọi gió làm thành giông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh Nước ngập ruộng đồng, nước ngập nhà cửa, nước dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước."
Họ tên, lai lịch
Trang 6để kể về một người bạn của em? Hình dáng
Tính tình
Tài năng
Những việc làm của bạn Kết quả của việc làm mang lại
Sự thay đổi của hành động ấy
4 Củng cố và dặn dò
Trang 7Xây dựng sự việc, nhân vật trong văn tự sự.
A Mục tiêu bài học.
Trên cơ sở HS đã biết thế nào là sự viêc, nhân vât trong văn tự sự, GV giúp
HS hiểu đặc điểm và cách thể hiện sự việc và nhân vật trong tác phẩm tự sự Hai loại nhân vật chủ yếu: Nhân vật chính và nhân vật phụ
Rèn kỹ năng viết văn tự sự
B Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, tài liệu tham khảo
- HS: Học bài và làm bài
C Tiến trình các hoạt động dạy và học.
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số.
2 Kiểm tra bài cũ: ? theo em trong văn tự sự có mấy ngôi kể?đó là
những ngôi kể nào?
3 Bài mới:
Trong tác phẩm tự sự bao giờ cũng phải có việc, có người.Đó là sự việc và nhân vật - hai đặc điểm cốt lõi của tác phẩm tự sự Nhưng vai trò, tính chất, đặc điểm của nhân vật và sự việc trong tác phẩm tự sự như thế nào? Làm thế nào để nhận ra? Làm thế nào để xây dựng nó cho hay, cho sống động trong bài viết của mình, chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay
GV: Em hãy cho biết trong tác
phẩm tự sự có mấy sự việc?
Hãy chỉ rõ?
GV: em hãy chỉ rõ các sự việc đ trong
văn bản Sơn Tinh, Thuỷ Tinh?
Gv: Sự việc trong tác phẩm tự sự có
mấy yếu tố?
1 Sự việc trong tác phẩm tự sự
* 4 sự việc:
+ Sự việc khởi đầu
+ Sự việc phát triển
+ Sự việc cao trào
+ Sự việc kết thúc
+ Sự việc khởi đầu: Vua Hùng kén rể
+ Sự việc phát triển: Hai thần đến cầu hôn Vua Hùng ra điều kiện kén rể
Sơn Tinh đến trước, được vợ + Sự việc cao trào: Thuỷ Tinh thua cuộc, ghen tuông, dang nước đánh Sơn Tinh
Hai thần đánh nhau hàng tháng trời, cuối cùng Thuỷ Tinh thua , rút về
+ Sự việc kết thúc: Hằng năm Thuỷ Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng đều thua
* Yếu tố trong văn tự sự: Có 6 yếu tố
+ Ai làm(nhân vật)
Trang 8GV: Em hãy chỉ rõ 6 yếu tố trong
truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh?
GV: Nhân vật trong tác phẩm tự sự là
ai?
GV: Theo em có mấy kiểu nhân vật? Đó
là kiểu nhân vật nào?
GV: Nhân vật trong văn tự sự
được kể ntn?
HS: GV: Em hãy lấy VD để minh hoạ cho
những vấn đề trên?
+ Xảy ra ở đâu?(không gian, địa điểm) + Xảy ra lúc nào?(thời gian)
+ Vì sao lại xảy ra?(nguyên nhân) + Xảy ra như thế nào?(diễn biến, quá trình) + Kết quả ra sao?
+ Hùng Vương, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
+ ở Phong châu, đất của vua Hùng
+ Thời gian xảy ra: Thời vua Hùng
+ Nguyên nhân: Những trận đánh nhau dai dẳng của hai thần hằng năm
+ Kết quả: Thuỷ Tinh thua nhưng không cam chịu Hằng năm cuộc chiến giữa hai thần vẫn xảy ra
2 Nhân vật trong tác phẩm tự sự.
- Là kẻ vừa thực hiện các sự việc vừa
là kể được nói tới, được biểu dương hay
bị lên án
- Có hai kiểu nhân vật:
+ Nhân vật chính
+ Nhân vật phụ
- Được gọi tên, đặt tên, giới thiệu lai lịch, tính tình, tài năng
* Ví dụ minh hoạ: Truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
- Nhân vật được giới thiêu: Hung Vương, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, Mị Nương
- Nhân vât chính: Sơn Tinh và Thuỷ Tinh
- Nhân vật được nói tới nhiều nhất: Thuỷ Tinh
- Nhân vật phụ: Hùng Vương, Mị Nương
4 Củng cố, dặn dò
GV: ? em hãy nhắc lại những sự việc trong tác phẩm tự sự? Tác phẩm tự sự có những yếu tố nào?
? trong tác phẩm tự sự có những nhân vật nào? nhân vật được thể hiện qua những mặt nào?
Gv: Về nhà em hãy tìm những yếu tố,sự việc, nhân vật chính, nhân vật phụ trong truyện Thánh Gióng,Con Rồng, cháu Tiên?
Trang 9Kể chuyện đời thường.
A Mục tiêu bài học.
Trên cơ sở học lý thuyết, GV giúp các em chuyên sâu hơn vào thể loại kể
chuyện đời thường.Qua đó các em tự tìm hiểu đề, tìm ý, phương hướng chuẩn bị
viết bài
Rèn kỹ năng viết văn kể chuyện đời thường
B Chuẩn bị
- GV: Soạn giáo án, tài liệu tham khảo
- HS: Học bài và làm bài
C Tiến trình các hoạt động dạy và học.
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số
2 Kiểm tra bài cũ:?Em hãy nêu những sự việc có trong văn tự sự? Văn
tự sự có những yếu tố nào?
?Trong văn tự sự có mấy kiểu nhân vật? Nhân vật được thể hiện qua những mặt
nào?
3 Bài mới:
GV: Theo em hiểu thế nào là kể
chuyện đời thường?
GV: Theo em kể chuyện đời thường
cần yêu cầu gì?
GV:Đề bài yêu cầu điều gì:
GV: Mở bài cần nói được điều gì?
I Kể chuyện đời thường là gì?
- KN: Là kể về những câu chuyện hàng ngày từng trải qua, từng gặp với những người quen hay lạ nhưng để lại những ân tượng, cảm xúc nhất định nào đó
- Yêu cầu: Một trong những yêu cầu hàng đầu của kể chuyện đời thường là nhân vật và sự việc cần phải hết sức chân thực,không nên bịa đặt, thêm thắt tuỳ ý
II Đề.
1 Đề 1: Em hãy kể về một người bạn mà em
mới quen?
2 Đề 2: Em hãy kể về thầy giáo(cô giáo) của em?
II Dàn bài.
1 Đề 1.
- Kể về người bạn mới quen
- Tạo ra một tình huống tự nhiên để giới thiệu
Trang 10GV: phần thân bài cần nói được vấn
đề gì?
GV: Phần kết bài em nói được vấn
đề gì?
HS:
GV: Yêu cầu của đề là gì?
HS: Kể về thầy giáo( cô giáo) mà em
kính mến
GV: Theo em mở bài nên nói những
gì?
người bạn mới quen
a Mở bài:
Trong một lần đi học muộn, phải đứng ngoài cổng trường trong khi các bạn đang chào cờ, tôi đã quen Hoa - một cô bạn cũng đi muộn, phải đứng chờ ngoài cổng như mình
b Thân bài
- Phác qua vài nét nổi bật về hình dáng bên ngoài
- Kể chi tiết tình huống gặp bạn
- Sau đó là giai đoạn giao tiếp giữa em và bạn mới quen
Thân bài:
- Lý do: Vì đau bụng nên em đến trường muộn
- Tình huống: xin bác bảo vệ với lý do chính đáng nhưng cũng không được, tức quá đá hòn sỏi, không may vào chân một bạn cũng đi muộn như em
+ Lời xin lỗi của em với bạn đó
- Kết bạn thân với bạn đó: giới thiệu tên mình, qua đó hỏi tên bạn để kết thân
+ Người bạn đó tên Lan, ở xóm 2, đang học lớp 6C
+ Lan rất dịu dàng, giọng nói nghe rất ấm
+ Đôi môi lúc nào cũng nở nụ cười
- Lan nhanh nhẹn trong mọi lĩnh vực nhất là trong học tập: Bài khó hỏi Lan, bạn ấy giảng nhanh mà lại dễ hiểu chính vì thế mà tình bạn giữa em và Lan càng gắn bó hơn
c Kết bài
Mong ước tình bạn ngày càng tốt đẹp - giúp đỡ nhau trong học tập
Kết bài: Tôi rất vui khi được làm bạn với Lan
Làm bạn với Lan, tôi học từ bạn ấy bao nhiêu điều Tôi và Lan mãi mãi là bạn thân của nhau
2 Đề 2
Em hãy kể về thầy giáo(cô giáo) của em
a Mở bài
" Người thầy như một con đò Đưa khách sang sông rồi một mình quay trở lại"
Trang 11HS: Giới thiệu khái quát về người thầy
giáo(cô giáo) mà em kính mến hoặc
yêu quý
GV:Thân bài em nói về điều gì?
HS: Phác qua vài nét về hình dáng
bên ngoài của thầy giáo(cô giáo):
giản dị, nhanh nhẹn
kể chi tiết những kỷ niệm thân thiết
gắn bó với thầy giáo(cô giáo): trong
học tâp, trong đời sống
GV: Phần kết bài em thể hiện điều gì?
HS: Mong giữ mãi hình ảnh của thầy
giáo(cô giáo) kính mến
đó là hình ảnh thầy giáo mà tôi không bao giờ quên - thầy Hùng
b Thân bài
- Hình dáng: Thầy khoảng 40 tuổi, vẫn còn nhanh nhẹn
+ Là một ông giáo làng, có khoảng 15 năm trong nghề
+ Ăn mặc giản dị
- Kỉ niệm:
+ bản thân tôi là một HS dốt
+ Được thầy để ý và quan tâm nhiều hơn:
ngoài giờ lên lớp, những lúc ở nhà thầy đến nhà kèm
+ Kết quả:năm ấy tôi từ một HS dốt vươn lên
là HS giỏi của lớp
+Trong cuộc sống thường ngày: thầy sống rất đạm bạc, yêu cây cảnh, luôn chăm sóc thương yêu những người trong gđ
c, Kết bài
Tôi tất biết ơn thầy Nhờ thầy mà tôi học giỏi hơn rất nhiều.Nếu mai đây thành công trong công việc thì em sẽ mãi mãi nhớ ơn người thầy mà
em yêu quý
4 Củng cố, dặn dò
GV: ? Em hiểu kể chuyện đời thường là như thế nào?
GV: Về nhà em hãy viết hai đề trên thành bài văn hoàn chỉnh
Trang 12Kể chuyện tưởng tượng
A Mục tiêu bài học
- Giúp HS bước đầu nắm được nội dung, yêu cầu của kể chuyện sáng tạo mức độ
đơn giản
- Giúp HS hiểu được vai trò của tưởng tượng trong văn tự sự
Biết vận dụng trong bài làm
B Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, tài liệu tham khảo
- HS: Học bài và làm nài
C Tiến trình hoạt động dạy và học
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số.
2 Kiểm tra bài cũ: ? em hãy kể về một người bạn than của em?
3 Bài mới:
GV: Em hiểu kể chuyện tưởng tượng là gì?
GV: Nêu đặc điểm của kể truyện tưởng
tượng?
GV: Mở bài cần nói những gì?
HS: Cuộc chiến giữa ST và TT rất dữ dội,
với đủ các loại vũ khí hiện đại, hòng tiêu
diệt lẫn nhau để cướp Mị Nương
GV: Thân bài em cần nói những gì?
- nguyên nhân ST và TT đánh nhau
- Trong trận chiến ST và TT dung những loại
vũ khí nào?
- TT điều quân ra sao?
- ST ứng phó thế nào?
- Kết quả cuối cùng ntn?
I Lý thuyết
Là những truyện do người kể nghĩ ra bằng trí tưởng tượng của mình, không có sẵn trong sách vở hay trong thực tế, nhưng có một ý nghĩa nào đó
Truyện tưởng tượng được kể ra một phần dựa vào những điều có thật, có ý nghĩa, rồi tưởng tượng thêm ra cho thú vị và làm cho ỹ nghĩa thêm nổi bật
II Luyện tập
Bài 1: Em hãy tưởng tượng cuộc đọ sức giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh trong điều kiện hiện nay với máy ủi, máy xúc, xi măng cốt thép
a Mở bài
- Giới thiệu trận đánh giữa ST và TT với nhiều thứ vũ khí hiện đại
b Thân bài:
- TT đem lễ vật đến muộn kg lấy được Mị Nương bèn đem xe lội nước, xe tăng tấn công
- ST : dùng máy bay trút bom
- Tăng thêm quân TT dùng điện thoại di động gọi cho cá sấu, cá mập đem thêm máy xúc, máy ủi đến
- Trận chiến rất ác liệt, bụi khói, tiếng kêu vang
- TT không tiêu diệt được ST