7,Chon từ thích hợp trong các từ sau để điền vào chỗ trống: nhân chứng. nhân tâm, nhân ái, nhân lực, nhân tài. Một hôm, người mẹ bị ốm nặngvà chỉ khát khao được ăn quả táo thơm ngon. Ng[r]
Trang 1Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn tập về cấu tạo của tiếng
I, MỤC TIÊU:
Ôn tập về cấu tạo cuả tiếng
-Mở rộng vốn từ: Nhân hậu- đoàn kết
-Biết và hiểu nghĩa một số thành ngữ , tục ngữ về chủ đề: Nhân hậu- đoàn kết
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hướng dẫn HS làm các BT sau:
1, Những tiếng nào trong câu thơ dưới dây không đủ 3 bộ phận:
Mờ mờ ông bụt ngồi nghiêmNghĩ gì ông vẫn ngồi yên lưng đền…
…Bỗng đâu vang tiếng sấm rềnTỉnh ra em thấy trong đền đỏ hương
HS đọc thầm xem tiếng nào không có âm đầu ( ông, yên, em)
2.Từ nào trong mỗi dãy từ dưới đây) có tiếng " nhân " không cùng nghĩa với tiếng nhân với các từ còn lại.
a nhân loại, nhân tài, nhân đức, nhân dân
b nhân ái, nhân vật, nhân nghĩa, nhân hậu
c nhân quả, nhân tố, nhân chứng, nguyên nhân
HD: Trước hết phải hiểu nghĩa của mỗi từ đó- sau xét xem từ nào có nghĩa không
giống với các từ còn lại
( a nhân đức: lòng thương người; b nhân vật; c nhân chứng( 3 từ còn lại từ nhân
có nghĩa cái sinh ra kết quả)
3,Tìm từ ngữ có tiếng ái có nghĩa là yêu mến?
HS suy nghĩ và tìm được các từ sau: ái quốc, nhân ái, thân ái.
4,Ghi vào ô trống thích hợp trong bảng những từ ngữ chỉ lòng nhân hậu , tinh thần đoàn kết và những từ ngữ có nghĩa trái với nhan hậu- đoàn kết.
nhân hậu, đoàn kết
nhân từm đùm bọc, phúc hậu, che
chở, hiền hậu, đôn hậu, trung hậu,…
-Tiếng nhân có nghĩa là người.
-Tiếng nhân cónghĩa là lòng thương người.
-Tiếng nhân có nghĩa là cái sinh ra kết quả.
Trang 2HS giải nghĩa sau sắp xếp theo 3 nhóm-GV nhận xét- kết luận:
a.nhân loại, nhân tài, nhân viên, bệnh nhân, siêu nhân.
b nhân ái, nhân hậu, nhân tài, nhân nghĩa.
c nhân quả nguyên nhân.
7,Chon từ thích hợp trong các từ sau để điền vào chỗ trống:
nhân chứng nhân tâm, nhân ái, nhân lực, nhân tài.
-giàu lòng… ( nhân ái)
-Trọng dụng….( nhân tài)
-Thu phục… ( nhân tâm)
-Lời khai của….-( nhân chứng)
-Nguồn(nhân lực)……… dồi dào
8, TLV: Ngày xửa ngày xưacó hai mẹ con sống bên nhau rất hạnh phúc Một hôm,
người mẹ bị ốm nặngvà chỉ khát khao được ăn quả táo thơm ngon Người con đã ra
đi và cuối cùng , anh mang được quả táo về biếu mẹ.Dựa vào lời tóm tắt trên, em hãy tưởng tượng và kể lại câu chuyện đi tìm quả táo của người con hiếu thảo
Câu hỏi gợi ý:
-Chuyện xảy ra lúc nào? có những hân vật nào?
-Chuyện gì xảy ra với hai mẹ con?người con quyết định ra sao?
-Cuộc hành trình đi tìm quả táo của người con gặp những khó khăn gì? Anh đã làm những gì để vượt qua khó khăn dó?
-Niêm vui của người con khi cầm được quả táo về cho mẹ như thế nào?
-Khi nhận được quat táo từ tay người con, người mẹ như thế nào?Bệnh tình của
bà mẹ lúc ấy ra sao?
HS làm bài và đọc bài trước lớp
GV đọc những bài văn hay cho các em cùng nghe
GV nhận xét tiết học
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn tập về dấu hai chấm
I MỤC TIÊU:
HS hiểu được dấu hai chấm và tác dụng của dâú hai chấm
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động1: (10') HS làm 2 BT( 7,8) của tiết trước.
Hoạt động 2: Dấu hai chấm
HS nêu tác dụng của dấu hai chấm: Báo hiệu bộ phận đứng sau là lơì nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước nó
1, Chỉ ra những trường hợp dùng sai dấu hai chấm và sửa lại cho đúng.
a Ông Hòn Rấm cười bảo:
-Sao chú ma nhát thế?
b Nhà trường phát phần thưởng cho : Học sinh giỏi trong năm học 2004-2005
Trang 3c Vùng Hòn với những vòm lá với đủ các loại cây trái: mít, dừa, cau, mẵng cầu, ki-ma măng cụt sum sê nhẫy nhượt.
lê-Bất giác, em lại nhớ đến : Ba người thợ nhễ nhại mồ hôi mà vui vẻ bên tiếng bễ thổi "phì phào"
HS làm bài và trả lời trước lớp,( câu b, d sai)
2, Trong từng trường hợp dưới đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
a Chó Soí choàng dậy tóm được Sóc, định ăn thịt Sóc bèn van xin:
-Xin ông thả cháu ra
b Hai cảnh nối nhau vừa b ra trước mắt tôi: đàn ông mãi mê rầm rộ; một bác Xiến Tóc to xác , quá loài cứ ra vào ngẩn ngơ
c Một hôm, biển rộng, sóng đánh dữ, ốc không bò đi đâu được, đành nằm một chỗ
ao ước: " Gía mình có được tám cẳng hai càng như cua"
(ac:báo hiệu bộ phận dứng sau là lời nói của nhân vật b giải thích cho bộ phận đứng trước)
3 Trong các câu dưới đây, sau dấu hai chấm còn thếu các dấu phối hợp ( dấu ngoặc kép, dấu ghạch đâù dòng) Hãy tìm dấu phôí hợp ở từng vị trí trong mỗi câu.
a Ông lão nghe xong, bảo rằng:
Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre,mang về đây cho ta
b Bụt đưa tay chỉ vào cây tre mà đọc: Khắc xuất! Khắc xuất!
( a thiếu dấu gạch đâù dòng, b ngoặc kép, )
HS nêu lại: Thế nào là từ đơn? từ phức?
Tiếng cấu tạo nên từ- từ chỉ gồm một tiếng gọi là từ đơn.Từ g hai hay nhiều tiếng gọi là từ phức
Từ ghép: ghép những tiếng có nghĩa lại vơí nhau.( tình thương,
thương mến,…)
Từ phức:
Từ láy: phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần( hoặc cả âm đầu
và vần) giống nhau.( săn sóc, khéo léo,…)-Từ láy gợi cho ta : âm thanh, mùi vị, hình ảnh, phẩm chất của con người
B Bài tập:
Trang 41, Tìm từ đơn- từ phức có trong các câu sau:
3,Các chữ in đậm dưới đây là một từ phức hay hai từ đơn:
a Nam vừa được bố mua cho một chiếc xe đạp.( từ phức)
b Xe đạp nặng quá, đạp mỏi cả chân.( hai từ đơn)
c Vườn nhà em có nhiều loài hoa : hoa hồng, hoa cúc, hoa nhài.( từ phức)
d Màu sắc của hoa cũng thật phong phú: hoa hồng, hoa tím, hoa vàng,…( hai từ
đơn)4,Nghĩa của các từ phức: nhà cửa, ăn uống, sách vở có gì khác so với
nghĩa của các từ đơn: nhà , cửa, ăn , uống, sách, vở?
5,Từ mỗi tiếng dưới đây, hãy tạo ra từ ghép, từ láy:
lạnh toát
vui mắt, vui nhộn, …
6, Các từ dưới đây là từ ghép hay từ láy? vì sao?
tươi tốt, buôn bán, mặt mũi, hốt hoảng, nhỏ nhẹ, đi đứng
( các từ đó là từ ghép vì hai tiếng trong từng từ đêù có nghĩa, quan hệ giữa các
tiếng trong mỗi từ là quan hệ về nghĩa, các từ này có hình thức âm thanh ngẫu nhiên giống láy, chứ không phải là từ láy)
7, Các từ in đậm dưới đây là từ láy hay từ ghép? vì sao?
a.Nhân dân ghi nhớ công ơn Chữ Đồng Tử, lập đền thờ ở nhiều nơi bên sông Hồng Cũng từ đó hàng năm, suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng bờ bãi sông Hồng lại nô nức làm lễ, mở hội để tưởng nhớ ông.
b Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn Rôì tre lên cứng cáp, dẻo dai, vững chắc Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người.
Trang 5( từ ghép: nhân dân, bờ bãi, dẻo dai, chí khí-vì chúng có quan hệ với nhau về
nghĩa
Từ láy: các từ còn lại vì chúng có quan hệ với nhau về âm)
8, Cho đo văn sau:
Biển luôn thay đổi tuỳ theo màu sắc mây trời.Trời xanh thẳm, biển cũng thẳm xanh, như dâng cao lên chắc nịch Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề Trời ầm ầm giong gió, biển đục ngầu giận giữ Như một con người biết buồn vui Biển lúc tẻ nhạt , lạnh lùng , lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt gỏng.
a Tìm từ ghép trong các từ in đậm ở đoạn văn trên rồi sắp xếp vào hai nhóm: từghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại
b.Tìm từ láy trong các từ in đậm có trong đoạn văn trên rồi xếp vào 3 nhóm: láy âmđầu, váy vần ,láy cả âm đầu và vần( láy tiếng)
HS thảo luận theo nhóm và trình bày trước lớp:
( Từ ghép tổng hợp: thay đổi, buồn vui, tẻ nhạt, đăm chiêu.
Từ ghép phân loại: xanh thẳm, chắc nịch , đục ngầu,
Từ láy âm đầu:mơ màng, nặng nề,lạnh lùng, hả hê, gắt gỏng,
Láy vần: sôi nổi
Láy cả âm và vần: ầm ầm)
9 Phân các từ ghép trong từng nhóm dưới dây thành hai loại: từ ghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại.
a máy nổ, máy ảnh, máy khâu, máy cày, máy móc, máy in, máy kéo,…
b.cây cam, cây chanh, cây bưởi, cây ăn quả, cây cối, cây công nghiệp, cây lươngthực,…
c xe đạp, xe cải tiến, xe bò, xe buýt, xe cộ, xe ca, xe con, xe máy, xe lam,…
HS làm bài và trình bày bài trước lớp
( Từ ghép có nghĩa tổng hợp : máy móc, cây cối, xe cộ, )
các từ còn lại là tự ghép có nghĩa phân loại.)
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Từ đơn- từ ghép- từ láy
I MỤC TIÊU:
Tiếp tục giúp HS xác định được từ đơn- từ ghép- từ láy, Danh từ, Động từ, Tính từ
và đặt câu, viết đoạn văn có sử dụng các dạng trên
I HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hướng dẫn HS lần lượt làm các BT sau:
1, Tìm các từ láy âm đầu trong đó có:
a Vần ấp ở t iếng đứng trước: M: khấp khểnh, lập lòe,…
b Vần ăn ở tiếng đứng sau: M: ngay ngắn, đầy đặn,…
HS làm và nối tiếp đọc trước lớp:
Trang 62, Cho các từ sau:
Bác sĩ, nhân dân, hi vọng, thước kẻ, sấm, văn học, cái, thợ mỏ, mơ ước, xe máy,sóng thàn, hòa bình, chiếc , mong muốn, bàn ghế, gió mùa, truyền
thống, xã, tự hào, huyện , phấn khởi
-Xếp các từ trên vào hai nhóm: danh từ và không phải là danh từ.
( các từ gạch chân không phải là danh từ)
3, Tìm chỗ sai trong câu sau đây và sửa lại cho đúng:
a Bạn Vân đang nấu cơm nước
b Bác nông dân đang cày ruộng nương
c Mẹ cháu vừa đi chợ búa
d Em có một người bạn bè rất thân
GV giúp HS hiểu được các từ cơm nước, chợ búa , ruộng nương, bạn bè đều có nghĩa khái quát, không kết hợp được với động từ mang nghĩa cụ thể hoặc với từ chỉ số ít ở trước.
4 Tìm từ láy gợi tả :
-Tiếng mưa rơi: lộp độp, tí tách, rào rào,…
-Tiếng chim hót: líu lo, véo von, ríu rít, …
-hương thơm: thoang thoảng, dìu dịu, ngào ngạt phảng phất,…
-Phẩm chất của người HS ngoan: ngoan ngoãn, chăm chỉ, cần cù, …
5.Gạch dưới động từ có trong các câu thơ sau:
Nhớ người những sáng tinh sươngUng dung yên ngựa trên đường suối reoNhớ chân Người bước lên đèoNgười đi rừng núi trông theo bóng Người
6.Xếp các từ sau vào hai nhóm: từ láy và từ ghép.
Thật thà, giúp đỡ, chăm chỉ, hư hỏng, ngoan ngoãn, thành thật, san sẻ, khó khăn,bạn học, gắn bó, bạn đường, bạn bè
7 Chia các từ phức dươi đây vào hai nhóm từ ghép và từ láy:
Vui vẻ, vui chơi, vui vầy, vui chân, vui mắt, vui long, vui miệng, vui vui, vuimừng, vui nhộn, vui sướng, vui tai, vui tính, vui tươi, đẹp đẽ, đẹp mắt , đẹp lòng,đẹp trai, đèm đẹp, đẹp lão, đẹp trời, đẹp đôi
8 Gạch dưới động từ có trong câu sau:
a Chúng ta ngồi vào bàn để bàn công việc
b Bà ta đang la con la
c Ruồi đậu mâm xôi đậu, kiến bò đĩa thịt bò
d ánh nắng chiếu qua cửa sổ, lên cả mặt chiếu
e Nó đang suy nghĩ
g Tôi sẽ kết luận việc này sau
h Nam ước mơ trở thành phi công vũ trụ
9 Tìm từ chỉ thời gian ( đã, đang, sẽ, vẫn…) còn thiếu để đièn vào chỗ trống:
a Lá bàng … đỏ ngọn cây
Trang 7Sếu giang mang lạnh …bay ngang trời
Mùa đông còn hết em ơi
Mà con én…….gọi người sang xuân
10 Tìm từ chỉ thời gian dùng sai trong các câu dưới đây, rồi sửa lại cho đúng:
a Nó đang khỏi ốm từ tuần trước
b Mai nó về thì tôi sẽ đi rồi
c Ô ng ấy đã bận nên không tiếp khách
đ Năm ngoái, bà con nông dân đã gặt lúa thì bị bão
( thay bằng các từ sau: a đang thành đã- b: sẽ bằng đã c, d: thay đã bằng đang)
11 Chon từ thích hợp chỉ màu vàng trong các từ dưới đây để điền vào chỗ trống:
Vàng ối, vàng tươi, vàng giòn, vàng mượt, vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm.
Màu lúa chín dưới đồng ………lại Nắng nhạt ngả màu ………Trong vườn, lắc
lư những chùm quả xoan………….không trông thấy cuống, như những chuổi trànghạt bồ đề treo lơ lửng Từng chiếc lá mít ……….Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mởnăm cánh… … Dưới sân rơm và thóc………… Quanh đó con gà, con chó cũng
………
Theo Tô Hoài
( HS suy nghĩ và điền theo thứ tự đúng là: vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm, vàng ối, vàng tươi, vàng giòn, vàng mượt,)
12 Gạch dưới từ lạc( không phải là tính từ) trong mỗi dãy từ dưới đây:
a xanh lè, đỏ ối, vàng xuộm, đen kịt, ngủ khì, thấp tè, cao vút, nằm co , thơm phức,mỏng dính
b thông minh, ngoan ngoãn, nghỉ ngơi, xấu xa, giỏi giang, nghĩ ngợi, đần độn, đẹp đẽ
c cao , thấp, nông, sâu, dài, nhắn, thức, ngủ, nặng , nhẹ, yêu, ghét, to, nhỏ
13 Từ các tính từ ( là từ đơn) cho sẵn dưới đây, hãy tạo ra các từ ghép và từ láy: nhanh, đẹp, xanh
Trang 815 Tìm các ghép và từ láy có chứa tiếng vui
-Xếp các từ vừa tìm được vào hai nhóm : từ ghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại
HD: -Từ láy: vui vẻ, vui vầy, vui vui,…
-Từ ghép tổng hợp: vui chơi, vui nhộn, vui sướng, vui thích, vui tươi, tươi vui…-Từ ghép có nghĩa phân loại: vui chân, vui mắt, vui lòng, vui miệng, vui tai, góp vui, chia vui,…
16 Tìm danh từ, động từ, tính từ có trong câu văn sau:
Trước mặt Minh, đầm sen rộng mênh mông Những bông sen trắng, sen hồng khẽ
đu đưa nổi bật trên nền lá xanh mượt Giữa đầm, bác Tâm đang bơi thuyền đi hái hoa sen Bác cẩn thận ngắt từng bông , bó thành từng bó, ngoài bọc một chiếc lá rồi
17 Các từ in đậm trong các từ dưới đây bổ sung ý nghĩa gì cho động từ đứng saunó:
a Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương
b Những cành xoan khẳng khiu đang trổ lá, lại sắp buông tỏa ra những tán hoasang sáng, tim tím
HD: a từ vẫn: bổ sung ý nghĩa tiếp diễn.đã: thời gian quá khứ
b đang( hiện tại) - sắp ( thời gian tương lai)
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Cách viết tên người và tên địa lí
I MỤC TIÊU:
HS biết cách viết đúng tên người và tên địa lí Việt Nam cũng như tên người và tên
địa lí nước ngoài
Biết viết tên các cơ quan, tổ chức đoàn thể
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
HĐ1: Ôn lí thuyết:
-HS nêu lại cách viết tên người , tên địa lí VN
Cách viết tên người, tên địa lí nước ngoài
HĐ2: Hướng dẫn HS lần lượt làm các BT sau:
Trang 9-Cách viết tên người ,tên địa lí VN.
1.Quan sát cách viết trong hai cột sau:
đèo Hải Vâncầu Thăng Longbến Nhà Rồng
hồ Hoàn Kiếmđâmf Dạ Trạchtháp Phổ Minh
Đèo NgangCầu GiấyBến Nghé
Hồ GươmĐầm SenTháp Rùa
Vì sao các tiếng đèo, cầu, bến, hồ, đầm, tháp ở hai cột A và B có cách viết khác nhau?
HD: Sở dĩ có sự khác nhau nói trên là vì: các chữ ( tiếng) đứng đầu cột A là DT chung được tách khỏi tên riêng đứng sau( đèo cầu, bến, hồ, đầm, tháp)
-ở cột B DT chung đó kết hợp chặt chẽ , không thể tách roìư với DT riêng đứng sau, tạo thnàh một khối tên riêng và nó trở thành một bộ phận cuat tên riêng Vì vậy
nó được viết hoa( Đèo, Cầu, Bến Tháp)
2 Cách viết tên cơ quan, tổ chức , giải thưởng, danh hiệu, huân chương…
Ghi nhớ cách viết:
* Cũng như tên người, tên địa lí , các loại tên riêng khác như tên riêng của các cơ quan , tổ chức , tên các giải thưởng , danh nhiệu, huân chương , được viết hoa chữ cái đầu mỗi bộ phận tạo thành tên đó
VD: Trường Tiểt học Trần Văn Ơ n
-Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
-Huân chương Chiến công
-Đại tướng Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Viẹt Nam Võ Nguyên Giáp
-Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
* Sau đây là quốc hiệu của nước ta và một số nước khác , đó là các tên riêng, cần viết đung theo quy tắc: Cần viết hoa chữ cái đầu mỗi bộ phận tạo thành tên đó:-Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Cộng hòa Pháp
-Cộng hòa Liên bang Nga
BT:Viết đoạn văn sau theo đúng quy tắc viết hoa danh từ riêng.
Chiều 11-12-2000, tại hà nội, bộ văn hóa-thông tin, ủy ban nhân dân tỉnh quảng ninh và ủy ban quốc gia UNESCO việt nam dã phối hợp tổ chức họp báo công bố quyết định trên của UNESCO
* Cách viết tên người, tên địa lí nước ngoài:
Chúng ta viết hoa chữ cái đầu mỗi bộ phận tạo thành tên đó, giữa các tiếng trong một bộ phận phải viết dấu gạch nối.
-Nếu các tên đó được phiên âm theoe âm Hán Việt thì viết giống như viết tên người và tên địa lí VN.
BT: Viết đúng các tên riêng sau:
Trang 10Lêônácđô đa/ vin xi An be /anh x tanh, cờ rít x tôp /cô lông, crít x ti an /an đéc xen, xanh /pê téc bua, a ma dôn, ni a ga ra, ri ô đ gia nây rô, hi mã lạp sơn, bạch cư
dị, luan đôn.i u ri/ ga ga rin
Phần II:
HS làm đề thi HSG năm học 2005-2006 của phòng GD- Hương Sơn.
Phần III Bài tập vè nhà:
1,Chuyển các từ sau đây thành danh từ:
Vui, văn minh, nhớ, việc , đời, liên hoan
HD: ( niềm vui, cuộc vui, cái vui Nỗi nhớ, cái nhớ Cuộc đời, sự đời Sự việc Cuộc liên hoan)
2 Xếp các từ sau vào hai nhóm: từ ghép và từ láy:
Tươi tắn, thoang thoảng, tười tốt, chầm chậm, mặt mũi, cheo leo, buồn bán, nhỏ nhẹ,nhỏ nhoi, đi đứng
3.Điền từ thích hợp vào các từ sau để tạo thành danh từ trừu tượng:
Niềm( cuộc) vui, sự( nổi) khó khăn; niềm( lòng, sự) kính yêu; nổi buôn; tấm( nỗi
lòng; việc, sự, cuộc ) đời; sự ( hi sinh); cuộc liên hoan; trận chiến đấu vẻ thanh lịch; cuộc thaỏ luận,lòng yêu nước; điều mơ ước; niềm hối tiếc; cơn buồn bực;
1, Đọc kĩ đề bài, nắm chắc yêu cầu của BT.( Phải trả lời được điều gì? cần nêu bật được ý gì? )
Trang 112, Đọc và tìm hiểu về câu thơ( câu văn, hay đoạn trích được nêu trong bài) VD: Cách dùng từ, đặt câu, cách dùng hình ảnh, cách sử dụng biện pháp nghệ thuạt,…
3, Viết đoạn văn và cảm thụ văn học( khoảng 5-7 dòng) hướng vào yêu cầu của đề bài( đoạn văn có thể bắt đầu bằng một câu mở đoạn, để dẫn dắt người đọc hoặcảtả lời thẳng vào bài Cuối cùng có thể kết đoạn bằng một câu ngắn gọn để gói lại nội dung cảm thụ
B Thực hành
1 Đoạn thơ dưới đây có những từ nào là từ láy? Hãy nêu rõ tác dụg gọi tả của mỗi từ láy đó?
Quýt nhà ai chín đỏ câyHỡi em đi học hây hây má tròn
Trường em mấy tổ trong thônRíu ra ríu rít chim non đàu mùa
HD:-Tìm từ láy có trong bài
-Nêu tác dụng gọi tả của mỗi từ láy đó.
( hây hây: ( má tròn) màu da đỏ phơn phớt trên má, tươi tắn và đầy sức sống.
ríu ra ríu rít: nhiều tiếng chim kêu hay tiếng cười nói trong và cao , vanh lên liên tiếp và vui vẻ.)
2 Đoạn văn dưới đây có thành công gì nổi bật trong cách dùng từ? điều đó đã góp phần miêu tả nội dung sinh động như thế nào?
Vai kĩu kịt, tay vung vẫy, chân bước thoăn thoắt Tiếng lợn eng éc, tiếng gà chíp chíp, tiếng vịt cạc cạc, tiếng người nói léo xéo, thỉnh thoảng lại điểm những tiếng ăng ẳng của con chó bị lôi sau sợi dây xích sắt, mặt buồn rầu sợ sệt…
3
"…Lời ru có gió mùa thuBàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió vềNhững ngôi sao thức ngoài kiaChẳng bằng mẹ đã thức vì chúng conĐêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
( Mẹ- Trần Quốc Minh)
Theo em, hình ảnh nào góp phần nhiều nhất làm nên cái hay của đoạn thơ trên? Vì sao?
HD: Theo em, hình ảnh " ngọn gió" trong câu: "Mẹ là ngọn gió của con suốt đời" đã
góp phần nhiều nhất làm nên cái hay của đoạn thơ trên Hình ảnh đó cho ta
thấyngười mẹ giống như ngọn gió thổi cho con mát, ru cho con ngủ, và đi vào giấc
mơ Ngọn gió ấy thổi cho con mát suốt cả cuộc đời.như là mẹ đã luôn làm việc cực nhọc để nuôi con khôn lớn.mong con sung sướng và hạnh phúc Sự so sánh đẹp đẽ
và sâu sắc đó cho ta thấy thấm thía hơn về tình mẹ con , làm cho đoạn thơ hay hơn.
Trang 124 Cảm thụ của em vè đoạn thơ sau:
"…Thế rồi cơn bão quaBầu trời xanh trở lại
Mẹ về như nắng mớiSáng ấm cả gian nhà"
(Mẹ vắng nhà ngày bão)
Bài tập phát hiện những hình ảnh, chi tiết có giá trị gợi tả
1.Hãy nêu ró những hình ảnh gợi tả vẻ đẹp của đất nước VN trong mõi đoạn thơ dưới đây:
Việt Nam đất nước ta ơi!
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Cánh cò bay lả rập rờnMây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều
2 Câu thơ sau có những hình ảnh nào đối lập nhau? Sự đối lập đó gợi cho người đọc cảm nhận được điều gì?
Mồ hôi xuống, cây mọc lên
Ăn no, đánh thắng, dân yên, nước giàu
HD: Hình ảnh đối lập: mồ hôi đổ xuống- cây mọc lên- sự đối lạp đó gợi cho người đọc cảm nhận được kết quả tốt đẹp của sức lao động của con người Từ đó ta càng thấy rõc ý nghĩa quan trọng và to lớn của lao động , làm cho mọi người ăn no, đánh thắng làm cho dân yên- nước giàu.
Bài tập tìm hiểu và vận dụng một số biện pháp tu từ gần
gũi với học sinh.
* So sánh:
1, Hãy thêm vế câu có hình ảnh so sánh thích hợp vào chỗ trống để mỗi dòng dưới đây trở thành câu văn có hình ảnh mới mẻ, sinh động.
a Măt biến sáng trong như… ( tấm thảm khổng lồ bằng ngọc thạch)
b Dòng sông như….( tấm gương tráng thủy ngân xanh soi rõ trời cao và những
cánh cò trắng muốt đang bay)
c Một dải mây mỏng, mềm mại như… (một dải lụa trắng dài vô tận)
d Trên trời xanh biếc có vài đám mây trắng đủng đỉnh đang bay như………(những
chiếc thuyền buồm khoan thai lướt trên mặt biển)
e.Lá cọ tròn xòe ra nhiều phiến nhọn dài , trông xa như……… (một bàn tay vẫy-
mặt trời mới mọc)
g.Hoa phải bỏng treo lủng là lủng lẳng từng chùm trên cây như…….(những chiếc
đèn lồng nhỏ xíu- những chùm quả đỏ)
h Bé chập chững đi mấy bước rồi sà vào lòng mẹ như…… (chim non bay về tổ)
i ánh mắt dịu hiền của mẹ như……….(ngọn lửa sưởi ấm cuộc đời con-ngôi sao
dẫn đường cho con đi lên phía trước)
Trang 13k.Những con ngựa lao nhanh trên đường đua như…( những mũi tên bay trong
gió-những vien dạn rời khỏi nòng súng.)
Nhân hóa:
1.Gạch dưới những từ ngữ cho biết tác giả đã dùng biện pháp nhân hóa khi nói về sự vật trong đoạn htơ dưới đây:
a Bé ngủ ngon quáĐẩy cả giấc trưaCái võng thương béThức hoài đưa đưa
b.Cái trống trường emMùa hè cũng nghỉSuốt ba tháng liềnTrống nằm ngẫm nghĩ
…Cái trống lặng imNghiêng đầu trên giáChắc thấy chúng em
Nó mừng vui quá
2.Tìm từ ngữ chỉ đặc điểm, dấu hiệu của con người điền vào chỗ trống cho thích hợp nhằm diễn tả sự vật bằng cách nhân hóa.
-Vầng trăng…….(hiền hòa, hiền từ, hiền hậu,…)
-Mặt trời…… (chạy trốn, nấp sau bụi tre,nhìn xuống trái đất,…)
-Bông hoa…… (duyên dáng, tươi cười chào đón em, thì thầm tỏa hương,…)
-Chiếc bảng đen…………(nhìn cả lớp, nhòe nhoẹt nước mắt, chăm chỉ,…)
-Cổng trường……… ( dang tay chào đón các bạn, mở rộng vòng tay, buồn bã,
nghiêng mình nhường lối,…)
Ai dậy sớmChạy lên dồi
Cả đất trời Đang chờ đón
HD: ( Nhấn mạnh ý dậy sớm Gợi cảm xúc hào hứng.)
Mồ hôi mà đổ xuống đồngLúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương
Trang 14Mồ hôi mà đổ xuống vườnDâu xanh, lá tốt vấn vương tơ tằm.
……….đầm
Cá lội phía dưới rau nằm phía trên
( nhấn mạnh giá trị to lớn của giọt mồ hôi sức lao động của con người.)
-Thoắt cái, lác đác lá vàng rơi trong khoảnh khắc mùa thu Thoắt cái , trắng long
lanh một cơn mưa tuyết trên những cành dào, lê, mận.Thoắt cái, gió xuân hây hẩy nồng nàn với những bông hoa lay ơn màu đen nhung hiếm quý
( gợi cảm xúc đột ngột, ngỡ ngàng, nhấn mạnh sự thay đổi rất nhanh của thời gian.)
(Mang biển về quê- Trần Đăng Khoa)
Hãy nêu cảm xúc của tác giả ở hai câu cuối bài thơ để thấy rõ ấn tượng về biển của nhà thơ?
( HD: Mà xanh mênh mang, vời vợi của biển cả là 1 ấn tượng sâu sắc đối với bất
kì ai ra biển lần đầu.ấn tượng ấy đọng lại sâu trong mỗi tâm hồn Dù đã xa biển hưng màu xanh của biển vẫn như còn đọng lại trong mắt ta, khiến ta nhìn vào đâu cũng thấy màu xanh ấy Cảm giác đó là một sự thật Diễn tả cảm giác có thật ấy theo cách của Trần Dăng Khoa vừa gợi tả vừa độc đáo và thật kì diệu.)
2 " Nắng vườn trưa mênh mông
Bướm bay như lời hátCon tàu là đất nướcĐưa ta tới bến xa"
( Ngày em vào đội- Xuân Quỳnh)
Hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật đươc sử dụng trong đoan thơ và cho biết đoạn thơ trên hay ở chỗ nào?
HD: Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh(…như lời hát, con tàu là đất nước)cả hai hình ảnh so sánh đó đều nhằm nói lên những mơ ước, khát vọngvề tương lai của đất nước " bướm bay", " con tàu" đều là những hình ảnh sống động, khoáng đãng, rực rỡ " lời hát"- " đất nước" đều có ý nghĩa khích lệ , động viên, thôi thúc thế hệ trẻ quyết tâm vươn tới một tương lai tươi sáng mà một ngày nào đó các
em sẽ vươn tới.)
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn tập về dấu câu- luật chính tả
I MỤC TIÊU:
Trang 15-Giúp HS biết điền các dấu câu phụ hợp.
-Nắm chắc luật chính tả để làm tốt các BT
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1 Luật chính tả:
Lí thuyết:
Những điều cần lưu ý khi xác định từ láy- từ ghép:
Những từ có các tiếng vừa được ghép nghĩa vừa giống nhau về âm như: đi đứng,tươi tốt, mặt mũi, thúng mủng,…thì được xếp vào từ ghép
-Những từ có một tiếng mất nghĩa như: xe cộ, chợ búa, gà qué,…vẫn được xem là
Một số mẹo để xác định d hay gi:
-" D" thường đứng trước vần có âm đệm o,u tức là đứng trước các vần oa, ơ, oe,
uê, uô, uy
VD: dọa nạt, doanh trại, duy trì, duyệt binh,…
Còn gi thì không đi với các vần này
* Trong từ Hán Việt, " d" thường đi với thanh ngã và nặng
VD: hướng dẫn, dị dạng, dụng ý, dã man,…
Còn " gi" thường đi với thanh hỏi và thanh sắc
VD: giả mạo, giá trị, giám đốc, giản đơn,…
B Bài tập:
1, Tìm bộ phận âm đầu trong các tiếng in đậm dưới đây:
Làm gì, giữ gìn, giặc giã, giết giặc, tháng giêng, giếng khơi, gia đình
GV : Các tiéng này đều có chung một phụ âm đầu "dờ", phụ âm này trong tiếng việt được viết bằng 3 hình thức chữ viết :
-d: duyên dáng,…
-gi: giặc giã, gia giáo,…
-g: ( lược bớt i trong gi) : gì, giết ,giếng
HS suy nghĩ-làm bài:
Âm đầu gi: giữ, giặc, giã, gia.
-Âm đầu g: gì, gìn, giết, giêng, giếng.
2, Tìm 5 từ láy có phụ âm đầu là" d" 5 từ láy có phụ âm đầu là " v" :
HS tìm được như:
" d" : dễ dàng, dễ dãi, dồi dào, dạt dào, dịu dàng
" v" : vội vã, vớ vẩn, vui vẻ, vạm vỡ, võ vẽ,
Trang 163, ở mỗi chỗ trống dưới đây,có thể điền chữ gì có âm d/gi.
-Nó…… rất kĩ, không để lại…… vết gì
-Đồng hồ đã được lên ……… mà kim……….vẫn không hoạt động
-Ông tớ mua một đôi giày………và một ít đồ ……… dụng
( Đ/A: giấu- dấu; dây- giây; da- gia)
4.Điền dấu thích hợp trong hai đoạn văn sau Nêu rõ tác dụng của dấu gạch ngang
a Tùng lấy quyển ảnh lưu niệm gia đình đưa cho Vinh Thế rồi hai đứa chúi đầu vào quyển ảnh Vinh dừng lại trước một tấm ảnh đã ngã màu vàng liếc nhìn Tùng rồi nhìn kĩ ảnh chỉ
Chụp lúc cậu lên mấy mà nom ngộ ghe
Thằng Tùng cười
Ê cậu nhầm tớ đâu mà ông tớ đấy
Ông cậu mắt Vinh tròn xoe
ừ ông tó ngày xưa còn bé mà…
HD: Tùng lấy quyển ảnh lưu niệm gia đình đưa cho Vinh Thế rồi hai đứa chúi
đầu vào quyển ảnh Vinh dừng lại trước một tấm ảnh đã ngã màu vàng, liếc nhìn Tùng rồi nhìn kĩ ảnh, chỉ:
-Chụp lúc cậu lên mấy mà nom ngộ ghê.
Thằng Tùng cười:
-Ê!cậu nhầm ! tớ đâu mà! ông tớ đấy!
Ông cậu ? - mắt Vinh tròn xoe:
-Ừ ! ông tó ngày xưa còn bé mà…
5 Tìm các từ láy có hụ âm đầu là g, hoăck( gh); ng hoặc ( ngh) :
-HS làm bài và đọc bài trước lớp
-( gồ ghề, gắt gao, gắt gỏng, gầm ghè, gớm ghiếc, gù gù…
_(ngoan ngoãn, ngủ nghê, nghỉ ngiơi, nghỉ ngợi, ngẫm nghĩ, nghịch ngợm,…)
6 Điền vào chỗ trống an hay ang, ay hay ây?
Cuối thu trăng vẫn ….trưng
Hoàng………hoa sữa thơm lừng không……
Hồ ……., Hoàn Kiếm, Thuyên Qu…
Nước thu sóng sánh soi …….mây …
Nhớ về Hà Nội hôm…
Cây me, … sấu có th….lá v…
( sáng, lan, gian, Tây, quang, hàng, bay, nay, cây, thay, vàng)
7 Điền dấu hỏi hay dấu ngã vào các từ sau:
Nung nịu, vớ vân, ngớ ngân, rộng rai, lộng lây, sáng sua, sạch se, vội va, nho nhen, lanh lanh, lạnh leo
( ngã, hỏi, hỏi, ngã, ngã, hỏi, ngã, ngã, hỏi, hỏi, ngã)
Các bài tập điền từ:
1 Chon từ thích hợp trong các từ sau điền vào chỗ trống( nhân chứng, nhân tâm, nhân ái, nhân lực , nhân tài)
Trang 17-Giàu lòng ( nhân ái).
-Trọng dụng ( nhân tài)
-Thu phục…( nhân tâm).
-Lời khai của…( nhân chứng).
Nguồn….( nhân lực) dồi dào.
2 Chọn từ thích hợp sau điền vào chỗ trống: ( tự hào, tự kiêu, tự ái, tự lập, tự quản)
a Tưởng mình giỏi nên sinh ra…………
b Lòng ……….dân tộc
c.Buổi lao động do học sinh……
d.Mới đùa một tí đã…………
e.Mồ côi từ nhỏ, hai anh phải sống………
( tự kiêu, tự hào, tự quản, tự ái, tự lập)
3 Chọn từ thích hợp trong các từ sau để đièn vào chỗ trống.
( trung hiếu, trung hậu, trung kiên,trung thành, trung thực)
-a……… với Tổ quốc
b Khí tiết của một người chiến sĩ………
c Họ là những người con ……… của dân tộc
d Tôi xin báo cáo…… sự việc xẩy ra
e.Chị ấy là người phụ nữ ………
( trung thành, trung kiên, trung hiếu,trung thực, trung hậu)
4 Chọn từ thích hợp trong các từ sau để điền vào chỗ trống( ý chí, chí thân, chí hướng)
-Nam là người bạn ………….của tôi
-Hai người thanh niên yêu nước ấycùng theo đuổi một ………
-… của Bác Hồ cũng là……… của toàn thể nhân dân VN
( tận tụy( tận tâm); tạn tâm, tận tình( tận tâm); tận tình; tận lực;)
6 Dùn gạch chéo đẻ tách mỗi câu sau thành hiểu được nhiều nghĩa khác nhau:-Đoàn tàu chở ô tô sơn xanh
-Nam, Hà đi với Sơn nhé!
-Xe không được rẽ trái
-Chiếc xe đạp nặng quá
( Đoàn tàu/ chở ô tô sơn xanh.( ô tô có sơn màu xanh)
( Đoàn tàu chở ô tô/ sơn xanh( đoàn tàu được sơn màu xanh)
Nam,/ Hà đi với Sơn nhé!( Nam ơi ! Hà đi với Sơn nhé.)
Trang 18Nam, Hà/ đi với Sơn nhé!( Nam và Hà cùg đi với Sơn nhé)
Nam, Hà đi với/ Sơn nhé! ( cho Nam và Hà đi với Sơn nhé)
Xe/ không được rẽ trái.( không cho xe rẽ trái)
Xe không/ được rẽ trái.( nếu xe không chở gì thì được rẽ trái)
Chiếc xe/ đạp nặng quá.( chiếc xe này đạp nặng nề, vất vả)
Chiếc xe đạp/ nặng quá.(trọng lượng chiếc xe này rất nặng)
II HOẠT ĐÔNG DẠY VÀ HỌC:
Chủ điểm Thương người như thể thương thân
HS nhớ lại và nêu được các câu tục ngữ- thành ngữ đã học- yêu cầu HS nêu được các câu đó khuyên chúng ta điều gì? chê chúng ta điều gì?
-ở hiền gặp lành
-Trâu buộc ghét trâu ăn
-Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chumk lại nên hòn núi cao
-Môi hở răng lạnhMáu chảy ruột mềm
Nhường cơm sẻ áo
Lá lành đùm lá rách
Hiền như bụt
-Lành như đất -Gĩư như cọp
-Thương nhau như chị em gái
-Anh em như thể tay chânAnh em hòa thuậ hai thân vui vầy
Thương con quý cháu
Chị ngã em nâng
Trên kính dưới nhường
Nhiếu điều phủ lấy gí gươngNgười trong một nước phải thương nhau cùng
HS nhớ và giải nghĩa từng câu.
Chủ điểm: Măng mọc thẳng
HS nhắc lại các câu thành ngữ và tục ngữ đó đồng thời giải nghĩa các câu đó
Trang 19-Thẳng như ruột ngựa.
-Giấy rách phải gữ lấy lề,-Thuốc đắng dã tật
-Cây ngay không sợ chết đứng
-Đói cho sạch, rách cho thơm
Chủ điểm: Trên đôi cánh ước mơ
Cầu được ước thấy-ước sao được vậy
-Ước của trái mùaĐứng núi này trông núi nọ
- Chủ điểm: Có chí thì nên
-Có công mài sắt có ngày nên kim
-Ai ơi đã quyết thì hành
Đã đan thì lận tròn vành mới thôi
-Thua keo này, bày keo khác
-Người có chí thì nênNhà có nền thì vững
-Hãy lo bền chí câu cua
Dù ai cau chạch câu rùa mặc ai
-Chớ thấy sóng cả mà rã tay chèo
-Thất bại là mẹ của thành công
-Nước lã mà vã nên hồTay không mà nổi cơ đồ mới ngoan
-Có vất vả mới thanh nhànKhông dưng ai dễ cầm tàn che cho
Chủ điểm: Tiếng sáo diều
-Chơi với lửa
-ở chọn nơi, chơi chọn bạn
-Chơi diều đứt dây
-Chơi dao có ngày đứt tay
B Bài tập:
Đặt một câu trong đó có sử dụng một thành ngữ, hai thành ngữ
( Với tinh thần " Lá lành đùm lá rách" lớp chúng em đã quyên góp sách vở ủng
Trang 20Đặt câu: Nó rất bộc tuệch ruôt để ngoài da , không phải là người nham hiểm.
5 Đặt câu với mỗi thành ngữ sau và đặt câu với mỗi thành ngữ đó:
Tài cao đức trọng
Tài hèn đức mon
Tài cao đức trọng.(Người tài giỏi, đạo đức được kính trọng.)
Tài hèn đức mon.( người tài và đức đều kém cỏi Có khi là cách nói khiem tốn)VD; Nguyễn Trãi là một nhà thơ yêu nước thương dân tha thiết, một nhà bác họcuyên thâm, có tài cao đức trọng
-Không thể để những kẻ tài hèn đức mọn phạm tội tham nhũng mà vẫn sống ngangnhiên
6 Tìm thành ngữ trái nghĩa với mõi thành ngữ dưới đây:
Yếu như sên -khỏe như voi
Chân yếu tay mềm - mạnh chan khỏe tayChậm như rùa -nhanh như sóc
-Mềm như bún -Cứng như sắt
7 Điền tiếng chứa âm tr/ch vào chỗ thích hợp để hoàn chỉnh các thành ngữ sau: Cha……….con nối Vụng chèo khéo……… -Chó…….mèo đậy.-Nước chảy bèo… 8 Em hiểu thế nào về câu tục ngữ, thành ngữ sau: Cái nết đánh chết cái đẹp.….kính dưới nhường.………mặt gửi vàng
-Vào sinh ra tử.
Đặt câu với mối thành ngữ đó
Cái nết đánh chết cái đẹp.( nết na quý hơn sắc đẹp)
-Vào sinh ra tử.( xông pha nơi nguy hiểm, nơi chiến trường)
VD: Thấy chị tớ ăn diện , có lần, bà tớ nói: " Cháu nhớ đừng có đua đòi ăn diện ,
quần nọ áo kia, chăm lo học hành mới là điề quan trọng Cái nết đánh chết cái đẹp đấy cháu ạ.
-Bác ấy đã từng vào sinh ra tử ở mặt trận Điện Biên Phủ năm xưa
9 Tìm thành ngữ trong đó có tiếng " chó" để điền vào chỗ trống trong các câu sau:
a ở nơi……….cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà
b.Nhà ấy đã nghèo túng, khó khăn lại cò gặp rủi ro, thật là………
c.Bọn địch lâm vào tình thế………, có thể sẽ liều lĩnh để thoát thân
( chó ăn đá, gà ăn sỏi; chó cắn áo rách; chó cùng rứt dậu)
Trang 2110 Cảm thụ văn học:
Trong bài Ngày em vào đội , nhà thơ Xuân Quỳnh có viết:
Màu khăn tuổi thiếu niên
Suốt đời tươi thắm mãi
Như lời ru vời vợi
Chẳng bao giờ cách xa
Qua đoạn thơ trên, tác giả muốn nói với các em Đội viên điều gì?
(….màu khăn quàng đỏ của Đọi viên Đội TNTP HCM tượng trưng cho màu cơ Tổ quốc sẽ " Tươi thắm mãi" trong cuộc đời của các em , giống như "Lời ru vời vợi" chứa chan tình thương của người mẹ luôn gần gũi bên em, tiếp thêm sức mạnh cho các
em vươn lên cuộc sống.)
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn Tập làm văn
I MỤC TIÊU:
Giúp HS biết hình dung, tưởng một câu chuyện theo yêu cầu bài tập
Luyện tập phát triển câu chuyện và cảm thụ văn học
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1 GV hướng dẫn HS cách làm mọt bài văn hình dung , tưởng tượng theo yêu cầucủa đề bài
2 HS làm các bài tập sau:
Bài1: Tan học, Nam rảo bước thật nhanh về nhà để kịp xem tiếp bộ phim em rấtthích trên ti vi Bỗng Nam nhìn thấy một cụ già tay chống gậy, vai đeo một cái túikhá nặng đang hỏi thăm đường về thôn Hậu
Em hãy hình dung và viết tiếp câu chuyện nhằm khen ngợi tinh thần sẵn sànggiúp đỡ những người gặp khó khăn của Nam
HD: Yêu cầu HS hình dung- tưởng tượng câu chuyện để viết:
-Nam đã làm gì khi nhìn thấy cụ già?
-Trong suy nghĩ của Nam có sự phân vân: giúp cụ hay bỏ qua về nhà xem phim-Nam đã quyết định xách giúp cụ già và dẫn cụ đến đường thôn Hậu
HS làm bài và đọc bài trước lớp- GV góp ý , bổ sung cho bài văn hoàn thiện hơn.Bài 2: Hãy ghi lại trật tự các tình tiết câu chuyện em sẽ kể theo đề bài sau:
Một cậu bé vui sướng cầm tiền mẹ vừa cho ra phố mua kem Bỗng cậu gặp mọtông lão ăn xin già yếu Ông chìa bàn tay gầy gò, run rẫy trước mọi người để cầuxin sự giúp đỡ
Em hãy hình dung sự việc diễn ra tiếp theo để kể trọn vẹn câu chuyện , thể hiệntình thương , sự thông cảm với ông lão ăn xin trong cậu bé mạnh hơn mong muốnđược ăn kem
HD: HS rưởng tượng sự việc diễn lúc đó
Trang 22Cậu bé nắm chặt tờ giấy bạc , trong đầu cậu hiện lên hình ảnh que kem mát lạnh,ngon lành…
HS thực hành viết bài sau nối tiếp đọc trước lớp
Bài về nhà:
Một buổi sáng tới trường em nhìn tháy cây một cây non mới trồng bị bẻ ngọn,Cây non đã kể lại câu chuyện đó với em , mong em cùng chia sẻ nỗi buồn Em hãytưởng tượng và viết lại câu chuyện đó
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Xác định thành phần trong câu Ôn tập về từ loại
I MỤC TIÊU:
HS xác định được đúng hai thành phàn trong câu: CN-VN
-HS tiếp tục ôn tập về từ loại
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1 Lí thuyết:
HS nêu lại câu gồm mấy thành phần chính ? đó là những thành phần nào?
-Bộ phạn thứ nhất trả lời cho câu hỏi gì?
-Bộ phận thứ hai trả lời cho câu hỏi gì?
2 HS LÀM BÀI TẬP.
1 Xác định chủ ngữ, vị ngữ có trong các câu sau:
a Ngoài đồng, lúa /đang chờ nước Chỗ này, các xã viên /đang đào mương Chỗkia , các xã viên /đang tát nước Mọi người /đang ra sức đánh giặc hạn
b Tiết trời/đã về cuối năm.Trên cành lê, giữa đám lá xanh mơn mởn, mấy bông hoatrắng xoá/điểm lác đác
2 Tìm danh t , ừ động t , tính t có trong hai câu v n trên BT1.ừ ừ ă
đồng, lúa, nước, chỗ, xã
viên, mương, chỗ, xã viên,
nước, người, giặc hạn,
tiết trời, năm, cành lê,
3 Tìm chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ có trong câu sau:
- Mấy hôm trước, trời mây xám xịt, mưa ngâu rả rích, đường lầy lội
- Trong các thửa ruộng, hàng lúa xanh tươi rập rờn theo chiều gió
- Xa xa, đám lúa giống mới đã ngã màu vàng
- Một mùa xuân tươi đẹp lại về Từ những cành cây khẳng khiu, xams xịt, nhữngmầm non xanh mởn đã nhú lên
-Quyển sách em mới mua rất hay
-Bạn Việt lớp em luôn học hành chăm chỉ
-Mấy chiếc bút mới mua đều hỏng ngòi
Trang 23-Mùa này, bãi ngô của hợp tác xã quê em rất xanh tốt Mới dạo nào, những cây ngôcòn lấm tấm như mạ non Chỉ ít lâu sau, ngô đã thành cây cao lớn Quanh thân cây,những lá ngô rộng dài trỗ ra mạh mẽ, nõn nà Trên ngọn, một thứ búp như kết bằngnhung và phấn vươn lên.
4 Hãy chỉ ra cái đúng và hay của sự so sánh trong những câu thơ sau:
a Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan
b Bà như quả ngọt chín rồiCàng thêm tuổi tác càng tươi lòng vàng
( HD: a Đúng vì trẻ em giống như " búp trên cành"đều là những vật còn tươi non ,
HS ôn lại các dạng đã được học
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hướng dẫn HS làm các bài tập sau:
1 Các từ in nghiêng dưới đây là từ ghép có nghĩa tỏng hợp hay từ ghép có nghĩa phân loại? Hãy giải thích từng trường hợp.
a Công trường đã tập kết đầy đủ xe máy, chuẩn bị cho ngày khởi công.
b Nghề gốm phát triển đã làm sống lại một số làng nghề truyền thống ở các địa
phương
c Nhiều nhà vườn rấy đẹp đã mọc lên trên ác tuyến phố ở Hà Nội.
d ở nông thôn, nhiều hộ gia đình đã phát triển nuôi trồng nấm ăn.
e Dưới ánh nắng chói chang , chiếc khăn dần dần trở nên khô kiệt.
2 Đảo ngược vị trí hai bộ phận CN- VN của từng cau dưới đây đê nhấn mạnh
ý cần miêu tả.
-Một thế giới ban trắng trời, trắng núi.( trắng trời, trắng núi một thế giới ban.) -Dòng sông quê tôi đáng yêu biết bao.( đáng yêu biết bao dòng sông quê tôi)
Trang 24-Những cánh cò trắng muốt tung tăng trên đồng lúa chín.( tung tăng trên đồng lúa
chín, những cánh cò trắng muốt.)
-Những chuyến xe tấp nập trên đường.( tấp nập trên đường, những chuyến xe qua.)
3 Em hãy giải nghĩa các thành ngữ Hán Việt sau:
a Bách chiến bách thắng.( có nghĩa là trăm trận trăm thắng)
b Công minh chính trực.( công bằng, sáng suốt và ngay thẳng)
c ích quốc lợi dân.( có ích cho nước, có lợi cho dân)
e.tiền hậu bất nhất.( trước và sau không thống nhất)
g Độc nhất vô nhị.( có một không hai)
1 An cư lạc nghiệp.( có chỗ ở yên ổn thì cuộc sống làm ăn ổn định , yên
vui.)
2 Cải tà quy chính.( cái ác hoàn lương)
3.Cải tử hoàn sinh.( làm cho người chết sống lại,thoát khỏi cái chết)
4 Công thành danh toại.( công danh sự nghiệp được thành đạt như ý
muốn)
5 Đồng cam cộng khổ.( vui sướng cùng hưởng, cực khổ cùng chịutrong mọi
hoàn cảnh đều có nhau)
6.Hữu danh vô thực.( có tiếng tăm nhưng không có thực)
7 Nhân vô thập toàn.( chớ khắt khe với khuyết tật của người)
4.Sử dụng phép nhân hoá để diễn đạt lại những câu sau cho sinh động, gợi cảm.
a Ông mặt trời chiếu những tia nắng xuống cánh đồng.
b.Sau ba tháng hè xa cách, trống trường lại tưng bừng rộn rã
c Gío lướt qua làm cây bạch đàn đung đưa
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
I MỤC TIÊU:
HS ôn lại các kiến thức đã học và vận dụng vào để làm bài kiểm tra
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hướng dẫn HS làm các BT sau:
1 Mỗi câu dưới đây có mấy cách hiểu? Em hãy diễn đạt lại cho rõ nghĩa từng cách hiểu ấy ( có thể thêm một vài từ)
a Mời các anh chị ngồi vào bàn.( có hai cách hiểu: ngồi vào để bàn tiếp việc ấy.
Ngồi vào bàn đẻ ăn cơm)
b Đem cá về kho! ( đem cá về kho lên làm thức ăn, đem cá về cất trong nhà kho)
2 Ghép tiếng ở dòng 1 với tiếng ở dòng 2 để tạo thành 10 từ phức thường dùng:
1-nam, nữ
2.sinh, giới, công, nhi, trang, tính.
( nam sinh, nữ sinh, nam giới, nữ gới, nữ công, nam nhi, nữ nhi, nữ trng, nam tính,
nữ tính)
Trang 253.Tìm 5 từ láy thường chỉ giọng nói, cách nói của trẻ em.( vd: bi bô)
Đặt hai câu với hai từ láy trong số các từ em vừa tìm đựoc.
( bi bô, thỏ thẻ, nũng nịu, nằng nặc, ngọng líu ngọng lịu, ngọng líu ngọng lô,…) Đặt câu:
Bé Hà mới bập bẹ được mấy tiếng " bà,…má,…".
Hễ thấy ba tôi dắt xe ra cửa thì bé Minh lại nằng nặc đòi đi theo.
Bài kiểm tra:
Bài1( 1,5 điểm)
Em hiểu thế nào về thành ngữ" Giấy rách phải giữ lấy lề"?
Tìm một thành ngữ khác có nghĩa tương tự Đặt câu với thành ngữ đó?
Cho đoạn thơ sau:
" Con xót lòng mẹ hái trái bưởi đàoCon nhạt miệng có canh tôm nấu khếKhoai nướng, ngô bung ngọt lòng đến thếMỗi ban mai toả khói ấm trong nhà."
HS ôn lại các kiến thức đã học và giúp HS làm quen với cách làm bài
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Bài1 ( 2 điểm)
Cho các từ sau:
Trường học, ngủ, già, phấn khởi, trẻ, em bé, dưa hấu, cô giáo, ngọt, sôi nổi
a.Xếp các từ theo 3 nhóm: danh từ, động từ, tính từ
b.Ghép một danh từ với một động từ hay tính từ để tạo thành các cụm từ hợp nghĩa.Bài2: ( 2 điểm)
Tìm hai từ trái nghĩa với mỗi từ sau:
Tự tin, trung thành, tầm thường,quan tâm, yêu thương
Bài3: ( 1 điểm)
Đặt một câu văn có động từ làm bộ phận Ai?( cái gì…)
Trang 26Bài 4: ( 5 điểm)Em hãy viết thư cho bạn kể lại một câu chuyện nói về công ơn củacha mẹđối với các em như câu ca dao sau:
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Đáp án:
Bài1 ( 2 điểm)
a.DT: trường học, em bé, dưa hấu, cô giáo
ĐT: ngủ
TT:già, phấn khởi trẻ, ngọt, sôi nổi
b em bé ngủ Cô giáo trẻ, dưa hấu ngọt, cô giáo già, cô giáo sôi nổi, cô giáo phấnkhởi
Bài2: ( 2 điểm)tự tin><hồi hộp, lo lắng, thấp thỏm
Trung thành> < phản bội, phản trắc, phản phú
Tầm thường > < vĩ đại, cao cả
Quan tâm > , thờ ơ, bỏ mặc
Yêu thương > < ghét bỏ, căm ghét
Bài3: ( 1 điểm)Chạy bộ giúp cho cơ thể dẻo dai Ngâm thơ làm cho tâm hồn sảngkhoái Trồng rừng để phòng chống lũ lụt…
Bài 4: ( 5 điểm) ( câu chuyện nói về công ơn to lớn của cha mẹ đối với emcần thểhiện tình yêu thương, sự lo lắng, quan tâm, mong em khôn lớn, giỏi giang và trởthành người tốt.( VD: chăm sóc khi em đau óm, tha thứ, bao dung mỗi khi em mắc sai sót,…)
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Chuyện gì đã xảy ra với hai chú chim trong đêm qua? Em hãy hình dung và kể lại
HD: Đề bài đã cho sẵn kết cục câu chuyện Các em phải dựa vào gợi ý của đề, biết
tưởng tượng dựng lại câu chuyện sinh động ,hợp lí về cảnh hai con chỉmtãi qua trận mưa bão trong đêm, về tình yêu thương, sự che chở của con chim lớn.Đích của câu chuyện phải hướng đến ca ngợi tình nhân ái, sự đùnm bọc, che chở của kẻ mạnh với kẻ yếu nói chung hoặc tình mẹ con nói riêng.
2, Bằng lời của chị Nhà Trò, hãy tả ngoại hình Dế Mèn trong lần gặp đầu tiên?
Trang 27(HD: Hôm ấy, trên đường về nhà, tôi bị bọn nhện doạ bắt, doạ vặt chân, vặt cánhnếu tôi không trả số nợ cũmẹ tôi để lại sau khi mất Sợ hãi quá, tôi ngồi bệt xuống ven đường khóc cho cảnh cô độc, khổ sở của mình, chơtj nghe tiếng ai gọi, tôi ngẩng đầu lên thì bắt gặp….dáng to lớn, cả người ánh lênmột vẻ vững chắc và khoẻ mạnh.Đôi càng láng bóng với những cái vuót nhọn hoắt ở chân Sợi râu dài uốn cong rất đổi hùng dũng,…)
3 Em đã từng tự làm một món quà đặc biệt để tặng người thân Món quà ấy đã làmcho người nhận quà rất ngạc nhiên và xúc động Hãy kể lại câu chuyện đó
Câu hỏi gợi ý:
-Em tặng quà cho ai? Nhân dịp nào?
-Vì sao em quyết định tự làm mà không mua quà?
-EM đã làm món quà đó như thế nào?
-Người nhạn quà bộc lộ cảm xúc ra saokhi nhận món quà đó?
-Em có cảm xúc gì trước niền vui của người nhận quà?
4 Em hãy kể lại câu chuyện Điều ước của vua Mi- đát bằng lời mở đầu như sau: Cho đến bây giờ tôi vẫn không thể quênđiều khủng khiếp đã xảy đến với tôi Mọichuyện bắt đầu bằng điều ước ngu ngốc của tôi…
5.Buổi tối, cả nhà quây quần sau bữa cơm, mẹ hỏi em:
-Hôm nay đi học, con có chuyện gì vui, hãy kể lại cho mạ nghe!
- Em kể lại một câu chuyện vui mà em đã gặp ở trường, ở lớp( hoặc ở ngoàiđường )cho cả nhà nghe
HS làm bài- GV bao quát lớp và hướng dẫn HS làm lần lượt từng bài
HS đọc bài trước lớp.GV nhận xét- sửa sai cho HS ( Nếu có)
Bồi dưỡng Tiếng Việt
c Giỏi giang chớ vội khoe tài
Sông sâu sào ngắn bể trời mênh mông
d.Thương cô sóng cuộn quanh cồn
Nhát dao giặc giết em còn thấy đau Câu 2 :Chọn từ thích hợp trong ngoặc đơn điền vào chỗ trống và ghi lại câu đó ( trung hiếu, trung hậu, trung kiên, trung thành, trung thực)
a …………với Tổ quốc
b Khí tiết của một chiến sĩ …………
Trang 28c Họ là những người con ……… của dân tộc.
d.Tôi xin báo cáo………… sự việc xảy ra
e Chị ấy là người phụ nữ …………
Câu 3 : Xác định chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ ( nếu có) trong các câu sau :
a Tiếng suối chảy róc rách
b Hoa dạ hương gửi mùi thơm đến mừng chú bọ ve
c Dọc theo bờ vịnh Hạ Long, trên bến Đoan, bến Tàu hay cảng Mới, đoàn thuyềnđánh cá rẽ màn sương bạc, nối đuôi nhau cập bến
d.Khoảng gần trưa, khi sương tan đấy là khi chợ náo nhiệt nhất
Câu 4 : Cho các từ sau :
Hốt hoảng, nhẹ nhàng, hào hiệp, cong queo, tham lam, cần mẫn, cập kênh, mặtmũi, xinh xắn, thành thực, chân chính, buôn bán, bình minh, nhỏ nhẹ
a Xếp các từ trên vào hai nhóm từ láy và từ ghép
b.Xếp các từ ghép em vừa tìm được vào hai nhóm:Từ ghép HánViệt và từghépThuần Việt
Câu 5 : a Em hãy giải nghĩa các thành ngữ Hán Việt sau :
- Bách chiến bách thắng
- Vào sinh ra tử
- Công minh chính trực
b Đặt một câu trong đó có sử dụng một thành ngữ nói trên
Câu 6: Trong đoạn văn sau , tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ? Hãy nêu
rõ tác dụng của biện pháp đó ?
Thoắt cái, lác đác lá vàng rơi trong khoảnh khắc mùa thu Thoắt cái, trắng longlanh một cơn mưa tuyết trên những cành đào, lê, mận.Thoắt cái, gió xuân hây hẩynồng nàn với những bông hoa lay ơn màu đen nhung hiếm quý
Câu 7: Một chú ong mê mãi hút nhụy hoa , không hay biết trời đang sập tối, ong
không về nhà được Sớm hôm sau, khi trở về gặp các bạn, ong đã kể lại câu chuyện
nó xa nhà trong đêm qua
Em hãy tưởng và kể lại câu chuyện của chú ong xa nhà đó
_
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Chữa đề thi khảo sát học sinh giỏi
I MỤC TIÊU:
HS làm quen với các dạng đề và biết cách trình bày bài thi
Chữa đề thi khảo sát học sinh giỏi năm học :2002-2003, 2006- 2007, 2007-2008
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
GV cho HS làm lần lượt từng đề rồi chữa bài cho HS
GV hướng dẫn HS cách trình bày
( Có đề in kèm theo)
Trang 29Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn tập
I MỤC TIÊU:
HS ôn lại các kiên thức đã học về từ loại, chữa câu sai và ôn tập làm văn
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1, Xếp các từ sau thành những cặp từ trái nghĩa:
Cười, gọn gàng, mới, hoang phí, ồn ào, khéo, đoàn kết, nhanh nhẹn, cũ, bừa bãi,khóc, lặng lẽ, chia rẽ, chậm chạp vụng, tiết kiệm
2, Tạo hai từ ghép có nghĩa phân loại, hai từ ghép có nghĩa tổng hợp, một từ láy từ mỗi tiếng sau:
Nh , sáng l nh.ỏ ạ
tiếng từ ghép có nghĩa
phân loại
từ ghép có nghĩa tổng hợp
a Trên khuôn mặt bầu bĩnh, hồng hào, sáng sủa
b Để chi đội 4A trở nên vững mạnh, dẫn đầu toàn liên đội
c Qua bài thơ bộc lộ tình yêu quê hương đất nước sâu nặng
( C1; bớt từ ngữ: a, trên; b để; c qua.
C2: Thêm từ ngữ: a trên khuôn…, một nụ cười nở đẹp như hoa.
b Để … , mỗi đội viên phải cố gắng đạt nhiều thành tích tốt.
c Qua …, ta càng hiểu thêm tấm lòng đẹp đẽ của tác giả.
4, Viết lại thành một câu hỏi,1 câu cầu khiến , một câu cảm với mỗi câu kể sau:
a Mặt trời mọc
b Bé Hà hát quan họ
( Mặt trời mọc rồi a? Mặt trời mọc đi! A, Mặt trời mọc rồi!
Bé Hà hát quan họ phải không? Bé Hà hãy hát quan họ đi! ồ, bé Hà hát quan họ!.)
7 Em đã từng đọc sách, xem phim hoặc được nghe kể về gương hi sinh anh dũng của những người cách mạng Hãy kể lại một tấm gươmg làm em xúc động nhất chocác em nhỏ trong " Sao nhi đồng" hoặc các bạn trong lớp nghe
Trang 30GV hướng dẫn cho HS cách làm, HS làm bài và đọc bài trước lớp.
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn tập
I MỤC TIÊU:
HS ôn lại các kiên thức đã học về từ loại, các mẫu câu kể Ai làm gì? Ai là gì? Aithế nào?
-Ôn giải nghĩa thành ngữ
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1, Tìm 3 kiểu câu kể Ai làm gì? Ai là gì? Ai thế nàoêtrong đoạn văn sau.Dùngghạch chéo tách chủ ngữ, vị ngữ trong từng câu kể tìm được
Chích bông/ là một con chim bé xinh đẹp trong thế giới loài chim Hai chân /xinhxinh bằng hai chiếc tăm Hai chiếc cánh /nhỏ xíu mà xoải nhanh vun vút.Cặp mỏchích bông /tí tẹo bằng hai mảnh vỏ trấu chắp lại.Chích bông /gắp sâu trên lá nhanhthoăn thoắt Nó /moi những con sâu độc ác nằm bí mật trong thân cây vừng mảnh
dẻ, ốm yếu Chích bông/ là bạn của trẻ em và là bạn của bà con nông dân
2 Trong đoạn văn dưới đây, câu khiến khong được đặt sau dấu hai chấm và không
có dấu gạch ngang ở đầu Hãy tìm các câu khiến đó và khôi phục dấu câu đi kèm
a Một lần, Nhím đến thăm Rắn nước và bảo anh cho tôi vào ở nhà nhà anh ít lâu
b Người nọ có một con lừa và một con ngựa Bữa ấy đi đường ,Lừa nói với Ngựa tôi nặng quá.Tôi không đủ sức chở tất cả, chị mang đỡ tôi dù chỉ chút ít thôi
C Sư Tử ngủ.Chuột chạy qua trên người Sư Tử Sư Tử choàng dậy, tóm được chuột Chuột nói nếu ông thả cháu ra, cháu sẽ làm điều tốt cho ông
(anh cho tôi vào ở nhà nhà anh ít lâu.
tôi nặng quá.Tôi không đủ sức chở tất cả, chị mang đỡ tôi dù chỉ chút ít thôi.
nếu ông thả cháu ra, cháu sẽ làm điều tốt cho ông
3.Phân biệt nghĩa của hai từ: gan dạ, gan góc
Đặt câu với mỗi từ trên
gan dạ: khong sợ hãi, không lùi bước trước khó khăn nguy hiểm.
gan góc: kiên cường, không lùi bước.
Các chiến sĩ tinh sát rất gan dạ, thong minh.
Cả tiẻu đội gan góc chống cự đến cùng.
4 Tìm các từ có tiếng đẹp đứng trước hoặc đứng ssau
Xếp các từ tìm được thành hai nhóm : Từ ghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại
( …tổng hợp: đẹp tươi, tươi đẹp, tốt đẹp, xinh dẹp.
…phân loại: dẹp trời, đẹp lòng, đẹp trai, chơi đẹp Làm đẹp,…)
5.Trong bài Bè xuôi sông La, tác giả có viết:
Sông La ơi sông LaTròng veo như ánh mắt
Bờ tre xanh im mát
Trang 31Mươn mướt đôi hàng miHãy cho biết: đoạn thơ miêu tả những nét đẹp gì của dòng sông La? Qua đoạn thơ
em thấy được tình cảm của tác giả đối với dòng sông quê hương như thế nào?
( Đoạnthơ miêu tả vẻ đẹp của dòng sông La: ….qua đoạn thơ ta thấy được tình cảm yêu thương tha thiết và gắn bó sâu nặng của tác giả đối với dòng sông quê hương.
Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn: Tập làm văn
I MỤC TIÊU:
HS ôn lại các dạng tập làm văn đã học
-HS chữa các đề kiểm tra của các năm trước
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A TẬP LÀM VĂN
1 Hãy viết một doạn văn ngắn 5- 7 câu về việc giữ gìn vệ sinh hoặc bảo vệ môitrường
HD : -Thực trạng về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay.
- Bản thân em đã làm được gì để bảo vệ môi trường.
-Em sẽ làm gì và thông điệp em muốn nói với các bạn là gì để giữ cho môi trường luôn xanh- sạch- đẹp.
GV hướng dẫn HS cách viết
2, Em hãy miêu tả tấm bản đồ Việt Nam mà em đã từng quan sát trên lớp hay ở nhà
HD: -Tấm bản đồ in trên giấy gì? chiều dài, chiều rộng ntn?
-Hình đất nước VN như thế nào?
-Các màu thể hiện trên đó ra sao?
- Đặc điểm chi tiết nổi bật của bản đồ là gì?……
3, Hãy viết thư cho bạn kể lại một câu chuyện nói về công ơn của cha mẹ đốivơi
em như câu ca dao sau:
Công cha như núi Thái SơnNghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
HD:Câu chuyện nói về công ơn to lớn của cha mẹ đối với em cần thể hiện tình
yêu thương, sự lo lằng, quan tâm, mong em khôn lớn, giỏi giang và trở thành người tốt: VD: Chăm sóc em khi em ốm đau hay hoạn nạn , dành dụm, nhường nhịn những gì cần thiết trong cuộc sống để tạo điều kiện thuận lợi cho em, tha thứ, bao dung mỗi khi em mắc sai sót, lỗi lầm,…Hình thức bài làm cần thể hiện rõ 3 phần: phần chính bức thư là nội dung câu chuyện em kể theo yêu cầu nói trên.
4.Nhập vai thiên nga con trong câu chuyện Con vịt xấu xí, hãy kể lại câu chuyệnđó
B CHỮA ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HSG
Có đề kèm theo
Trang 32Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn: Tập làm văn
1, Tìm 8 thành ngữ, tục ngữ có từ học
( học đau hiểu đấy, học một biết mười, học đi đôi với hành, học hay cày giỏi, ăn vóc học hay, học thầy không tày học bạn, không biết thì hỏi, muốn giỏi phải học, đi một ngày đàng học một sàng khôn., )
2, Cho các từ sau:
Mãi miết, xa xôi, xa lạ, phẳng lặng, phẳng phiu, mong ngóng, mong mỏi, mơ màng, mơ mộng.
a Xếp các từ trên vào hai nhóm: từ ghép; từ láy
b Cho biết kiểu từ ghép và từ láy của mỗi nhóm từ trên
( từ ghép có nghĩa tổng hợp: xa lạ phẳng lặng Mong ngóng, mơ mộng.
Từ láy âm: mãi miết, xa xôi, phẳng phiu, mong mỏi, mơ màng.)
3, Xác định CN- VN -Tr -N ( nếu có) trong những câu sau:
a Lớp thanh niên /ca hát, nhảy múa Tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng đàn tơ-
rưng /vang lên
b Mỗi lần tết đến, đứng trước những cái chiếu bày tranh làng Hồ giải trên các lề phố Hà Nội,/ lòng tôi /thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân
c Khi một ngày mới bắt đầu/, tất cả trẻ em trên thế giới /đều cắp sách đến trường.d.Ở mảnh đất ấy, những ngày chợ phiên, /dì tôi /lại mua cho vài cái bánh rợm
e Do học hành chăm chỉ,/chị tôi/luôn đứng dâu lớp suốt cả năm học
g Buổi sớm, ngược hướng chúng bay đi kiếm ăn và buổi chiều theo hướng chúng bay về ổ,/ con thuyền/ sẽ tới được bờ
h Sống trên cái đất mà ngày xưa, dưới sông "cá sấu cản trước mũi thuyền", trên cạn "hổ rình xem hát" này, /con người/ phải thông minh và giàu nghị lực
4.Viết lại đoạn văn sau và dùng dấu chấm, dấu phẩy cho đúng chỗ
"Mặt trăng tròn to và đỏ từ từ lên ở chân trời sau rặng tre đen của làng xa mấy sợi mây còn vắt ngang qua mỗi lúc một mảnh dần rồi đứt hẳn trên quảng đồng rộng cơn gió nhẹ hiu hiu đưa lại thoang thoảng mùi hương thơm mát."
"Mặt trăng tròn to và đỏ từ từ lên ở chân trời, sau rặng tre đen của làng xa Mấy sợi mây còn vắt ngang qua mỗi lúc một mảnh dần rồi đứt hẳn Trên quảng đồng rộng, cơn gió nhẹ hiu hiu đưa lại, thoang thoảng mùi hương thơm mát."
5 Xác định các từ sau thành hai nhóm: từ ghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại:
Nóng bỏng, nóng ran, nóng nực, nóng giãy, lạnh toát, lạnh ngắt, lạnh giá
Từ ghép TH: nóng bỏng, nóng nực, lạnh ngắt
……….PL: nóng ran, nóng giãy, lạnh toát, lạnh ngắt.
6 Em hiểu nghĩa của các câu tục ngữ , ca dao sau đây như thế nào?
Trang 33Học thầy không tày học bạn.( học những điều do thầy cô hướng dẫn, dạy bảo là
quan trọng, nhưng học ở bạn bè cũng rât cần thiết vì bạn sẽ giúp ta biết được những điều bổ ích đôi khi không có trong bài học của thầy cô.)
Học một biết mười.( học một cách thông minh, sáng tạo)
Đói cho sạch rách cho thơm.(dù nghèo đoúi cũng phải sống một cách trong sạch,
lương thiện)
Bạn bà là nghĩa tương tri
Sao cho sau trước một bề mới nên.( bạn bè hiểu biết lẫn nhau thật đáng kính
trọng, vì vậy phải đối xử với nhau mọi điều sao cho thật tốt đẹp)
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1.Tìm 3 câu tục ngữ, ca dao trong đó có từ "thầy".
-Không thầy đố mày làm nên.
-Trọng thầy mới được làm thầy.
-Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy.
-Công cha, nghiã mẹ, ơn thầy
Nghĩ sao cho bõ những ngày gian lao.
2.Hãy tạo 10 từ ghép bằng cách ghép các tiếng sau:
Yêu, thương, quý, mến, kính.
( yêu thương, thương yêu, yêu quý, quý mến, kính mến, kính yêu, yêu mến, mến yêu,
( N1: Các thành ngữ nói về quê hương đất nước:
Quê cha đất tổ, giang sơn gấm vóc, chôn rau cắt rốn, non xanh nước biếc, thẳng cánh cò bay.
( N2: Các thành ngữ nói về gia đình:
tóc bạc da mồi, trên kính dưới nhường , , mang nặng đẻ đau, thương con quý cháu
( N3: Các thành ngữ nói về các hiện tượng thời tiết:
bão táp mưa sa, chớp bể mưa nguồn, mừa thuận gió hoà, mưa giây gió gịât,
( N4: Các thành ngữ nói về Người nông dân:
cày sâu cuốc bẫm, chân lấm tay bùn, đắp đập be bờ, hai sương một nắng,
Trang 344 Ngắt đoạn sau thành những câu đúng ngữ pháp và điền dấu thích hợp sau mỗi câu.Viết lại đoạn văn sau cho đúng.
Sông nằm uốn khúc giừa làng rồi chạy dài bất tận những hàng tre xanh chạy dọc theo bờ sông chiều chiều khi ánh hoàng hôn buông xuống em lại ra sông hóng mát trong sự yên lặng của dòng sông em nghe rõ cả tiếng thì thào của hàng tre xanh và lòng em trở nên thảnh thơi trong sáng vô cùng
5 Em viết tiếp vào chỗ trống (…)để hoàn chỉnh đoạn văn tả bao quát cây
chuối dưới đây trong bài văn miêu tả cây chuối:
Nhìn từ xa, cây chuối như một chiếc ô xanh mát rượi Thân cây cao hơn đầu
người, mọc thẳng, không có cành…
Tham khảo: (…chung quanh là mấy cây con đứng sát lại thành bụi, trông như người mẹ dắt đàn con đi dạo mát trong những ngày hè oi bức Gốc cây khá to, rễ bám chặt vào mặt đất, thỉnh thoảng có mấy chiếc rễ con nổi lên , giống n hư những chú giun đang bò )
6.Trong bài Tre Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Duy, có đoạn:
" Bão bùng thân bọc lấy thânTay ôm, tay níu tre gần nhau thêmThương nhau tre chẳng ở riêngLuỹ thành từ đó mà nên hỡi người."
Trong đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng cách nói gì để ca ngợi những phẩm chất tốtđẹp của tre: sự đùm bọc, đoàn kết? Cách nói này hay ở chỗ nào?
HD: Trong đoạn htơ này, tác giả dã sử dụng cachs nói nhân hoá để nói về những phẩm chất tốt đẹp của tre: sự đùm bọc, đoàn kết Nhân hoá ở đây có nghĩa là gắn cho tre những đặc tính của người: những thân tre bao bọc, che chở cho nhau, tay tre ôm níu nhau quấn quýt…
Cách nói nhân hoá làm cho cảnh vẩttở nên sống động Những cây te như những sinhthể mang hồn người Cách nói này giúp tác giả vừa nêu lên được phẩm chất tốt đẹp của cây tre VN, lại vừa nói được những phâm chất , những truyền thống tốt đẹp , cao đẹp của con người VN , dân tộc VN.
7 Em đã đọc truyện Dê con nghe lời mẹ, mượn lời một trong hai nhân vật: chú Dê con hoặc Dê mẹ, em hãy kể lại câu chuyện Dê con nghe lời mẹ, đồng thời ghi lại cảm nghĩcủa nhân vật về những sự việc diễn ra trong câu chuyện.
HD: Bìa viết có độ dài khoảng 25 dòng, viết theo thể loại văn kể chuyện( bằng lời của nhân vật một chú dê con hoặc nhân vật dê mẹ) Cụ thể:
-Kể lại được nội dung cơ bản9 theo sát các tình tiết và diẽn biến của câu chuyện
Dê con nghe lời mẹ.
-Nhập vai Dê con hoặc De mẹ một cachs tự nhiên qua việc dùng từ xưng hô,
qua cách kể lại diễn biến của câu chuyện.
-Nhân vật bộc lộ được cảm nghĩ của mình về những sự việc đã diễn ra trong câu chuyện.
-Bài viết phải đảm bảo được các yêu cầu về dùngtừ, đặt câu, liên kết câu, về diễn đạt,…
Trang 35Bồi dưỡng Tiếng Việt
Ôn : Luyện tập chung
I MỤC TIÊU:
Ôn chính tả.
HS ôn các dạng tập làm văn đã học
HS biết tưởng tượng câu chuyện, phát triển câu chuyện và ôn dạng văn miêu tả
II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1 Viết lại đoạn văn sau cho đúng chính tả.
Chiều 11-12- 2000, tại hà nội, bộ văn hoá thong tin, uỷ ban nhân dân tỉnh quang ninh và uỷ ban quốc gia UNE S COviệt nam đã phối hợp tổ chức họp báo công bố quyết định trên của UNE SCO
HD: Chiều 11-12- 2000, tại Hà Nội, Bộ Văn hoá Thông tin, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quang Ninh và Uỷ ban Quốc gia UNE S COViệt Nam đã phối hợp tổ chức họp báo công bố quyết định trên của UNE SCO.
2,Điền dấu câu thích hợp vào đoạn văn sau:
Tùng lấy quyển ảnh lưu niệm gia đình đưa cho Vinh thế rồi hai đứa chúi đầu vào quyển ảnhVinh dừng lại trước một tấm ảnh đã ngả màu vàngliếc nhìn Tùng rồi nhìn
kĩ ảnh chỉ
Chụp cậu lúc lên mấy mà nom ngộ ghê
Thằng Tùng cười
Ê cậu nhầmtớ đâu mà ông tớ đấy
Ông cậu mắt Vinh tròn xoe
ế ông tớ ngày xưa còn bé mà
HD:Tùng lấy quyển ảnh lưu niệm gia đình đưa cho Vinh Tthế rồi hai đứa chúi đầu vào quyển ảnh Vinh dừng lại trước một tấm ảnh đã ngả màu vàng, liếc nhìn Tùng rồi nhìn kĩ ảnh, chỉ:
-Chụp cậu lúc lên mấy mà nom ngộ ghê.
Thằng Tùng cười:
-Ê !cậu nhầm! tớ đâu mà !ông tớ đấy!
Ông cậu?- mắt Vinh tròn xoe:
-Ừ! ông tớ ngày xưa còn bé mà…
3.Cho các từ sau:
Hốt hoảng, nhỏ nhẹ, nhí nhảnh, cần mẫn, nhẹ nhàng, nết na, mặt mũi, tham lam , lấtphất, bình minh, hoan hỉ, mong mỏi, hào hiệp, hào hùng, gan góc, chon von, tươi tốt, hào hứng, chân chính, bập bùng, thoăn thoắt, đi đứng, buôn bán, xinh xắn, thành thực
a Xếp các từ trên vào hai nhóm từ láy và từ ghép