Ly thuyet hoi thoai cua Austin

• Phaùt ngoân ngöõ vi laø nhöõng phaùt ngoân maø khi ngöôøi ta noùi chuùng ra thì ñoàng thôøi ngöôøi ta thöïc hieän ngay caùi vieäc ñöôïc bieåu thò trong phaùt ngoân... Phaùt ngoâ[r]

Nghe phát ngôn sau các anh/chị nghĩ (liên tưởng) đến những điều gì?

Hùng tặng Cúc chiếc nhẫn vàng.

Hùng là tên của nam

Hùng tặng Cúc chiếc nhẫn vàng (này).

Câu trên ai nói, nói với ai, mối quan hệ giữa các đối tượng như thế nào?

Công anh chăn nghé đã lâu

Bây giờ nghé đã thành trâu ai cày.

- Chăn

- Nghé

- Trâu

- Cày

•

1 Khái niệm hội thoại

HỘI THOẠI

I Khái niệm về hội thoại

Hội thoại là hoạt động giao tiếp căn bản, thường xuyên, phổ biến của ngôn ngữ.

II Các vận động hội thoại

• 1 Sự trao lời

• 2 Sự trao đáp

3 Sự tương tác

• 2 Sự trao đáp

• Cuộc hội thoại chính thức hình thành khi

B nói ra lượt lời đáp lại lượt lời của A Vận động trao đáp sẽ diễn ra liên tục lúc nhanh lúc chậm với sự thay đổi liên tục vai nói, vai nghe

3 Sự tương tác

Các nhân vật giao tiếp (thoại nhân) ảnh hưởng lẫn nhau, tác động đến cách ứng xử của từng người trong quá trình hội thoại

II Các nguyên tắc hội thoại

• 1 Nguyên tắc cộng tác

• a Phương châm v l ng ề ượ

• - Hãy làm cho phần đóng góp của mình có lượng tin đúng như đòi hỏi của mục đích

cuộc thoại

• - Đừng làm cho lượng tin của mình lớn hơn yêu cầu mà nó đòi h i.ỏ

LỢN CƯỚI ÁO MỚI

Có anh tính hay khoe của Một hôm, may được cái áo mới, liền đem ra mặc, rồi đứng hóng ở cửa, đợi có ai đi qua người ta khen Đứng mãi từ sáng đến chiều chả thấy ai hỏi cả, anh ta tức lắm.

Đang tức tối, chợt thấy một anh, tính cũng hay khoe, tất tưởi chạy đến hỏi to:

– Bác có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không ?

Anh kia liền giơ ngay vạt áo ra, bảo:

- Từ khi tôi mặc áo mới này, tôi chẳng thấy con lợn nào chạy

qua đây cả!

b Phương châm về ch t ấ

- Đừng nói điều gì mà mình tin là sai

- Đừng nói điều gì mà mình không có bằng chứng chính xác

ĐẬU PHỤ CẮN NHAU

Sư cụ xơi thịt cầy vụng ở trai phòng Chú tiểu biết, hỏi:

- Bạch cụ, cụ xơi gì đấy ạ?

Sư cụ đáp:

- Chỉ có mấy miếng đậu phụ.

Lúc ấy có tiếng chó sủa ầm ĩ ngoài cổng Sư cụ hỏi:

- Cái gì ngoài cổng thế?

Chú tiểu đáp:

- Bạch cụ Ðậu phụ chùa cắn đậu phụ làng đấy ạ!

• c Phương châm quan hệ

• Hãy làm cho đóng góp của mình thích hợp với cuộc thoại, tức là nói vào đề

• d Phương châm cách thức

• Hãy nói cho dễ hiểu, rõ ràng Đặc biệt là:

• - Tránh nói tối nghĩa

• - Tránh nói mơ hồ (nói mập mờ)

• - Nói ngắn gọn

• - Nói có trật tự (mạch lạc)

• Ví dụ: a Bộ đội đánh đồn giặc chết như rạ.

• b Hùng tặng thầy giáo chủ nhiệm lớp

2 quyển sách mới mua hôm qua.

2 Lịch sự

GIA ĐÌNH

Sinh con rồi mới sinh chaSinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông

Đẻ

Mới được gọi

Cháu gọi nội, ngoại bằng ông, bà

Con gọi người đàn ông có công sinh ra

là cha, gọi người đàn bà có công sinh ra mẹ

Không được gọi là thằng, con, đứa, v v.

Lịch sự quy ước

A, B gọi C là ông chủ hoặc bà chủ, lãnh đạo, giám đốc, sếp, v v.

Không gọi là con

THỂ DiỆN

Tôn vinh thể diện của

người sai

Đe dọa thể diện của

người nhận

De dọa thể diện của

người sai

Quá mức

Tôn vinh thể diện của

Đe dọa thể diện của

Hai vợ chồng mới cưới nhau, đang ngồi ở bàn ăn tại nhà riêng Người bạn của chồng đến

nhà chơi Ngồi uống trà một lát, người ấy cắc cớ hỏi:

-Tôi hỏi thật, từ ngày lập gia đình đến nay, ngày nào là ngày hạnh phúc nhất của ông?

Người chồng nhìn vợ và từ tốn trả lời:

- Ngày bà xã tôi bị viêm họng

Xem xong bản báo cáo của một cô thư kí mới được

tuyển dụng, vị giám đốc nhận xét:

- Bản báo cáo của cô có 3 phần Phần mở đầu và kết

luận cô viết rất đúng Riêng phần giữa thì phải viết lại

hoàn toàn.

Mới làm việc mà được giám đốc khen ngợi, mặt mày cô

gái hớn hở, nhưng vẫn bồn chồn hỏi:

- Xin giám đốc vui lòng cho biết, đúng từ đoạn nào và phải sửa chữa từ đâu ạ?

Trong phòng trọ mấy sinh viên mở nhạc ầm ĩ làm ông bà chủ không ngủ được Ông chủ quát:

- Này mấy thằng quỷ, có tắt ngay những âm

thanh khủng khiếp đó không?

Một lần khác sinh viên cũng mở nhạc to như thế vào ban đêm nhưng bà chủ ôn tồn nói:

- Các cậu tắt nhạc đi được không bởi vì đêm

đã khuya rồi và mọi người cần phải đi ngủ.

Tôn trọng thể diện biểu hiện ở những điểm sau:

- Nên tránh không đụng chạm đến mặt yếu của người đối thoại Nếu buộc lòng phải nói thì chọn cách nói sao cho người đối thoại ít bị xúc phạm nhất.

- Ngay khi người đối thoại với mình đưa ra

một yêu cầu, một lời đề nghị, một lời xin cực kì

vô lí cũng không nên bác bỏ “thẳng thừng”.

- Khi hội thoại, cả hai phía nên tránh

những hành vi ngôn ngữ xúc phạm đến thể diện của nhau như vạch tội, chửi bới…

- Không xâm phạm lãnh địa hội thoại của người khác, không trả lời thay, nói hớt,

cướp lời, giành phần nói của người khác…

- Nguyên tắc tôn trọng thể diện của người hội thoại đòi hỏi chúng ta phải tôn trọng

thể diện của người khác cũng như giữ gìn thể diện của mình Bởi thế để tôn trọng

thể diện của nhau, người Việt đã sử dụng các biện pháp tu từ như: nói giảm, nói

tránh, gián tiếp, v.v

III Hành vi ngơn ngữ

1 Các hành vi ngôn ngữ

Khi chúng ta nói năng là chúng ta hành động, chúng ta thực hiện một loại hành vi đặc biệt mà phương tiện là ngôn ngữ

Có 3 loại hành vi ngôn ngữ lớn.

- Hành vi t o l iạ ờ

- Hành vi mượn lời

- Hành vi ở lời

a Hành vi t o l i: ạ ờ

Hành vi tạo lời là hành vi sử dụng các yếu tố của ngôn ngữ như ngữ âm, từ, các kiểu kết hợp từ thành câu… để tạo ra một phát ngôn về hình thức và nội dung

• b Hành vi mượn lời

• Hành vi mượn lời là những hành vi

"mượn" các phát ngôn để gây ra một hiệu quả ngoài ngôn ngữ nào đó ở người nghe, người

nhận hoặc ở chính người nói

c Hành vi ở lời:

Hành vi ở lời là những hành vi người nói thực hiện ngay khi nói năng Hiệu quả của

chúng là những hiệu quả thuộc ngôn ngữ, có nghĩa là chúng gây ra một phản ứng ngôn

ngữ tương ứng với chúng ở người nhận

Ví dụ: Hành vi ở lời: hỏi, yêu cầu, ra lệnh,

mời, hứa hẹn, khuyên bảo, v.v.

• 2 Phát ngôn ngữ vi, biểu thức ngữ vi và

động từ ngữ vi

• a Phát ngôn ngữ vi là gì?

• Phát ngôn ngữ vi là những phát ngôn mà khi người ta nói chúng ra thì đồng thời người

ta thực hiện ngay cái việc được biểu thị trong phát ngôn

• b Phát ngôn ngữ vi và biểu thức ngữ vi

• Phát ngôn ngữ vi có một kết cấu lõi đặc trưng cho hành vi ở lời tạo ra nó Kết cấu lõi đó được gọi là biểu thức ngữ vi

• Ví dụ: Xin các em yên tâm, tôi sẽ không

bao che khuyết điểm cho ai!

• Ví d trên có biểu thức ngữ vi là ụ tôi sẽ

không bao che khuyết điểm cho ai! Và một

thành phần mở rộng do hành vi cầu khiến tạo

ra: Xin các em yên tâm.

• Phát ngôn ngữ vi tối thiểu là phát ngôn chỉ

• c Động từ ngữ vi

• Động từ ngữ vi là những động từ mà khi

phát âm chúng ra cùng với biểu thức ngữ vi (có khi không cần có biểu thức ngữ vi) là

người nói thực hiện luôn cái hành vi ở lời do chúng biểu thị

• Ví dụ: chào, khuyên, bảo, hỏi, khen, hứa,

thưa, xin, chúc, xin lỗi, tuyên bố, xin phép, yêu cầu, cam đoan, cảnh cáo, cảm ơn, v.v.

• Một động từ được gọi là ng vi khi chủ ữngữ của nó phải ở ngôi thứ nhất, và động từ ấy phải được dùng ở thì hiện tại và bổ ngữ chỉ đối tượng ở ngôi thứ hai.

S V O

(I) (II)

• IV Hành vi ở lời gián tiếp

• Hiện tượng một người giao tiếp sử dụng trên bề mặt hành vi ở lời này nhưng lại nhằm hiệu quả của một hành vi ở lời khác được gọi là hiện tượng sử dụng hành vi ngôn ngữ theo lối gián tiếp

Hai người ngồi ăn cơm Trong đĩa có 5 con tôm Một người ăn hết 4 con rồi mới

giục người kia.

- Kìa! Bác ăn đi chứ!

- Thôi! Để bác ăn nốt Để chúng khỏi lạc đàn!

• a Bộ đội đánh đồn giặc chết như rạ.

• b Anh có tin nó không

• c Mẹ con đi chợ chiều mới về

• d Bố đi công tác xa, mẹ ở nhà viết thư, rồi bế

em ra bưu điện bỏ vào hòm thư

• e Các em bé đang múa hát rất hay

FATHER AND SON

Father: You know, Tom, when Lincoln was

your age, he was a very clever pupil In fact,

he was the best pupil in his class

Tom: Yes, father, I know that But when he

was your age, he was the president of the United States

Bán anh em xa mua láng giềng gần Một giọt máu đào hơn ao nước lã

• Thà rằng ăn cả chùm sung

Còn hơn ăn nửa quả hồng dở dang.

• Thà rằng ăn nửa quả hồng

Còn hơn ăn cả chùm sung chát lè.

• Một kho vàng không bằng một nang chữ.

• Một quan tiền công, không bằng một đồng

tiền thưởng.

• Một miếng giữa đàng hơn một sàng xó

bếp.

Bao giờ chạch đẻ ngọn đa

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình.

Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng Tre non đủ lá đan sàng nên chăng Chàng hỏi thì em xin vâng

Tre non đủ lá nên chăng hỡi chàng.

Đàn ông dễ tìm nhưng khó giữ, hãy dùng nước hoa Thanh Hương.

Bàn chải đánh răng Oral B được các nha sĩ

khuyên dùng