Chuyen de doi moi phuong phap day mon cong nghe 8hay

Tuy nhieân, giaùo vieân khoâng theå aùp duïng theo moät phöông phaùp nhaát ñònh, ñeå hoïc sinh tieáp thu toát caùc kieán thöùc thì giaùo vieân caàn phaûi löïa choïn, vaän duïng linh[r]

C Ô N G N G H Ệ 8

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Công nghiệp là ngành kinh tế hết sức quan trọng trong ngành kinh tế quốc dân, nó cung cấp các vật liệu, máy móc, thiết bị, đồ dùng, chế tạo các nguồn năng lượng,… cho các ngành sản xuất dịch vụ và nhu cầu tiêu dùng của toàn xã hội

Vì thế, bản thân là giáo viên giảng dạy môn công nghệ 8, tôi cần lựa chọn những phương pháp dạy học nào phù hợp nhất để giúp các em lĩnh hội tốt một số kiến thức, kỹ năng cơ bản về kỹ thuật công nghiệp nhằm tạo mầm xanh thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế nhanh chóng Ngoài ra, nó còn góp phần hướng nghiệp cho các em sau khi tốt nghiệp THCS

Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy môn công nghệ 8 cho thấy nội dung của từng bài khá dài, có quá nhiều kiến thức cần truyền tải đến học sinh, học sinh cần phải quan sát tranh vẽ, mô hình để suy luận tìm ra kiến thức mới, đồng thời cần liên hệ thực tế nhằm mở rộng kiến thức để học sinh hiểu sâu hơn và kích thích sự hứng thú của học sinh Để các đối tượng học sinh trung bình, yếu kém nắm được nội dung bài thì mất khá nhiều thời gian, thường xuyên giảng dạy bị “cháy giáo án” Vì thế trong quá trình giảng dạy môn công nghệ 8 tôi thường “tận dụng hết khoảng thời gian cho từng hoạt động lên lớp” thông qua việc chế tạo, sử dụng thiết bị, huy động được nhiều giác quan của học sinh để học sinh có thể tiếp thu được nhiều kiến thức trong cùng một khoảng thời gian ngắn, đồng thời cần “Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học” ở bộ

II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1.Đặc điểm tình hình:

a.Những mặt thuận lợi:

-Được sự quan tâm sâu sát và chỉ đạo trực tiếp của Ban giám hiệu và các đoàn thể nhà trường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy của giáo viên và học của học sinh

-Thầy, trò rất nhiệt tình trong công tác dạy và học

-Thiết bị và đồ dùng dạy học tương đối đầy đủ

b.Những mặt khó khăn và tồn tại:

*Do trường:

-Hiện nay trường chưa có phòng thí nghiệm, phòng chức năng nên việc vận chuyển các thiết bị đến các phòng học khi chuyển tiết gặp nhiều khó khăn và mất nhiều thời gian

-Trường có 1 lớp nằm ở điểm lẻ nên việc vận chuyển đủ các thiết bị dạy học cho các nhóm thực hành cũng gặp nhiều khó khăn

-Thiết bị chưa đảm bảo chất lượng, nên ảnh hưởng đến việc dạy của giáo viên và nhận thức của học sinh

*Do giáo viên:

-Còn nhiều thời gian chết trong từng hoạt động dạy học

-Không đủ thời gian để làm nhiều thiết bị dạy học mới

-Sử dụng các phương pháp dạy học chưa phù hợp với đặc trưng của môn học hoặc các kiểu bài lên lớp

*Do học sinh:

-Đa số học sinh trong địa bàn xã Long Phú là người dân tộc nên khả năng nghe, nói, viết của học sinh còn hạn chế, hơn nữa đây là những kiến thức kỹ thuật nên ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh.

-Chưa tập trung quan sát, chưa tích cực hoạt động.

-Học sinh chưa ý thức nghiên cứu bài mới trước khi đến lớp.

-Học sinh không dám phát biểu do tính nhút nhát.

-Các em vẫn còn có thói quen học theo phương pháp cũ, học vẹt, chỉ ngồi nghe giáo viên giảng sau đó về nhà học thuộc lòng.

-Chưa chuẩn bị tư thế khi phát biểu xây dựïng bài làm mất nhiều thời gian.

-Trình độ của học sinh không đồng đều, có em giỏi, có em khá, có em trung bình, có em quá yếu nên giáo viên chỉ hướng dẫn ở cấp độ trung bình khá, như vậy các em giỏi dễ bị nhàm chán trong học tập, các em yếu thì không theo kịp nội dung bài giảng,…

Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên nên kết quả học tập của các

em chưa cao do kiến thức còn hạn chế, các em chưa vận dụng được các kiến thức vào thực tế cuộc sống Cụ thể qua lần kiểm tra 1 tiết ở HKI năm học 2011-2012 cho thấy:

Qua kết quả thống kê trên ta thấy số lượng học sinh học yếu, kém khá nhiều, học sinh khá giỏi chưa cao, tôi nghĩ bản thân đã hết sức cố gắng nhưng kiến thức truyền thụ cho học sinh còn hạn chế Vì thế tôi đã suy nghĩ để tìm ra một số biện pháp nào đó nhằm giúp học sinh học tập đạt kết quả cao hơn.

2.Một số phương pháp thực hiện trong giảng dạy môn công nghệ 8:

Cũng như bao môn học khác, có nhiều phương pháp dạy học để truyền thụ kiến thức cho học sinh Tuy nhiên, giáo viên không thể áp dụng theo một phương pháp nhất định, để học sinh tiếp thu tốt các kiến thức thì giáo viên cần phải lựa chọn, vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học thích hợp với từng kiểu bày, thiết bị dạy học, tình hình thực tế của nhà trường và phù hợp với đối tượng học sinh,… Đối với môn công nghệ 8, cụ thể là phần vẽ kỹ thuật thường được áp dụng các phương pháp như sau:

a.Phương pháp gợi mở- vấn đáp (đàm thoại):

Là quá trình tương tác giữa GV và HS, đđuợc thực hiện qua hệ thống câu hỏi và câu trả lời tương ứng về một chủ đề nhất định.

Quy trình thực hiện:

 Trước giờ học:

-Bước 1: Xác định mục tiêu bài học và đối tượng dạy học Xác định các đơn vị kiến thức kỹ năng cơ bản trong bài học và tìm cách diễn đạt các nội dung này dưới dạng câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS.

-Bước 2: Dự kiến nội dung các câu hỏi, hình thức hỏi, thời điểm đặt câu hỏi, trình tự của các câu hỏi Dự kiến nội dung các câu trả lời của HS, các câu nhận xét hoặc trả lời của GV đối với HS.

-Bước 3: Dự kiến những câu hỏi phụ để tuỳ tình hình từng đối tượng

cụ thể mà tiếp tục gợi ý, dẫn dắt HS.

 Trong giờ học:

-Bước 4: GV sử dụng hệ thống câu hỏi dự kiến (phù hợp với trình độ nhận thức của từng loại đối tượng HS) trong tiến trình bài dạy và chú ý thu thập thông tin phản hồi từ phía HS.

Sau giờ học:

GV chú ý rút kinh nghiệm về tính rõ ràng, chính xác và trật tự logic của hệ thống câu hỏi đã đ ược sử dụng trong giờ dạy để rút kinh nghiệm cho các tiết học sau.

Ưu điểm- Hạn chế của PP gợi mở – vấn đáp :

- Tạo môi trường để HS giúp đỡ nhau trong học tập

- Duy trì sự chú ý của HS; giúp kiểm soát hành vi của HS và quản lý lớp học.

Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp:

 GV không trực tiếp đưa ra những kiến thức hoàn chỉnh mà hướng dẫn

HS tư duy từng bước để tự tìm ra kiến thức mới Câu hỏi phải có nội dung chính xác, rõ ràng, sát với mục đích, yêu cầu của bài học.Tránh tình trạng đặt câu hỏi không rõ mục đích, đặt câu hỏi mà HS dễ dàng trả lời có hoặc không

 Câu hỏi phải sát với từng loại đối tượng học sinh, nếu không nắm chắc trình độ của học sinh thì sẽ đặt câu hỏi không phù hợp Vì thế khi dạy không nên bám sát giáo án mà cần uyển chuyển cho phù hợp Cụ thể:

 Loại câu hỏi có yêu cầu thấp, đòi hỏi khả năng tái hiện kiến thức, nhớ lại và trình bày lại điều đã học nên gọi những học sinh trung bình, yếu hoăïc kém để tạo điều kiện cho các em biểu hiện khả năng của chính mình đồng thời kích thích sự hăng say học tập của các em.

 Loại câu hỏi có yêu cầu cao đòi hỏi sự thông hiểu, kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh…, thể hiện được các khái niệm, định lý nên gọi những em khá, giỏi để tránh nhàm chán,…

 Học sinh phải trả lời cụ thể, đầy đủ theo yêu cầu nội dung câu hỏi Nếu học sinh trả lời thừa sẽ ảnh hưởng đến các câu sau dẫn đến học sinh không nắm vững nội dung của bài học.

Cùng một nội dung học tập, với cùng một mục đích nh ư nhau, GV có thể sử dụng nhiều dạng câu hỏi với nhiều hình thức hỏi khác nhau Bên cạnh những câu hỏi chính cần chuẩn

bị những câu hỏi phụ

Hệ thống câu hỏi phải lôi cuốn học sinh vào tình huống có vấn đề để tìm cách giải quyết vấn đề nhằm kích thích các em say mê nghiên cứu khoa học.

b Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề:

Dựa vào mục tiêu của bài, giáo viên đưa ra một số tình huống có vấn đề như: Dự đoán nhờ nhận xét trực quan, thực hành hoặc hoạt động thực tiễn; lật ngược vấn đề; xét tương tự; khái quát hoá; khai thác kiến thức cũ, đặt vấn đề dẫn đến kiến thức mới; giải bài tập mà chưa biết thuật giải trực tiếp; tìm sai lầm trong lời giải; phát hiện nguyên nhân sai lầm và sửa chữa sai lầm Tuỳ thuộc vào đặc điểm của môn học, bài học, vào đối tượng HS và hoàn cảnh cụ thể mà đưa ra các tình huống thích hợp Không nên yêu cầu HS tự khám phá tất c các tri thức qui định trong chương trình có thể ả có sự giúp đỡ của GV với mức độ nhiều ít khác nhau HS được học không chỉ kết quả mà điều quan trọng hơn là cả quá trình PH & GQVĐ Học sinh tìm tòi giải quyết được một số tình huống có vấn đề đó nhằm phát triển năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề của học sinh, tạo ra những hoạt động phong phú, hấp dẫn, nhằm khơi dậy hứng thú, lòng ham học tập, tìm tòi, kích thích tư duy sáng tạo của học sinh Để áp dụng được phương pháp này thì cả thầy và trò phải đảm bảo các yêu cầu sau:

Người thầy phải có kiến thức sâu rộng, xác định được bản chất và trọng tâm của vấn đề, chuẩn bị tốt các điều kiện dạy học cụ thể, từ đó có thể lấy các tình huống xảy ra khi đang giảng dạy sẽ thu hút học sinh hơn.

Trò phải tập trung chú ý, có hứng thú học tập, có nhu cầu học tập, có trình độ, năng lực tiếp thu bài nhất định

c.Phương pháp trực quan:

- GV treo những đồ dùng trực quan hoặc giới thiệu về các vật dụng thí nghiệm, các thiết bị kỹ thuật…Nêu yêu cầu định hướng cho sự quan sát của HS.

- GV trình bày các nội dung trong lược đồ, sơ đồ, bản đồ… tiến hành làm thí nghiệm, trình chiếu các thiết bị kỹ thuật, phim đèn chiếu, phim điện ảnh…

- Yêu cầu HS trình bày lại, giải thích nội dung sơ đồ, biểu đồ, trình bày những gì thu nhận được qua thí nghiệm hoặc qua những phương tiện kỹ thuật, phim đèn chiếu, phim điện ảnh.

- Từ những chi tiết, thông tin HS thu được từ phương tiện trực quan, GV nêu câu hỏi yêu cầu HS rút ra kết luận khái quát về vấn đề mà phương tiện trực quan c n chuyển tải ầ

Ưu nhược điểm của phương pháp trực quan:

Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp trực quan:

-Từng động tác và cử chỉ của giáo viên cũng là một phương tiện trực quan, vì thế giáo viên cần kết hợp các động tác giảng dạy của mình phù hợp với nội dung cần truyền đạt

- Phải căn cứ vào nội dung, yêu cầu GD của bài học để lựa chọn đồ

- Có PP thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồ dùng trực quan

- HS phải quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan Phát huy tính tích cực của HS khi sử dụng đồ dùng trực quan.

- Đảm bảo kết hợp lời nói sinh động với việc trình bày các đồ dùng trực quan.

- Tuỳ theo yêu cầu của bài học và loại hình đồ dùng trực quan mà có các cách sử dụng khác nhau

- Cần xác định đúng thời điểm để đưa đồ dùng trực quan, và cất đồ dùng trực quan khi không sử dụng

- Sử dụng các đồ dùng trực quan cần theo một quy trình hợp lý Cần chuẩn

bị câu hỏi hệ thống câu hỏi dẫn dắt HS quan sát và tự khai thác kiến thức -Cần chú ý tận dụng thời gian đặt câu hỏi hoặc định hướng quan sát trong khi trình bày đồ dùng trực quan hoặc chốt lại nội dung chính cần truyền tải đến học sinh trong khi thu dọn đồ dùng trực quan Hoặc làm bảng phụ sao cho học sinh có thể ghi câu trả lời ngay trên đó mà có thể bôi xoá được để sử dụng cho các tiết khác và có đáp án để đối chiếu với kết quả của học sinh nhằm tiết kiệm thời gian.

d.Phương pháp thảo luận:

Giáo viên chuẩn bị một hoặc vài câu hỏi, bản vẽ hoặc vấn đề nào đó cho học sinh thảo luận theo tổ, theo nhóm, thảo luận cặp để hoàn thành

Quy trình thực hiện

 Bước 1: Làm việc chung cả lớp:

-Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

-Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm

-Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm.

Bước 2: Làm việc theo nhóm

-Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập

-Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm

-Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm.

Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả.

- Thảo luận chung.

Ưu nhược điểm của phương pháp thảo luận :

Một số lưu ý:

 Chỉ những hoạt động đòi hỏi sự phối hợp của các cá nhân để nhiệm vụ hoàn thành nhanh chóng hơn, hiệu quả hơn hoạt động cá nhân mới nên sử dụng phương pháp này.

Tạo điều kiện để các nhóm tự đánh giá lẫn nhau hoặc cả lớp cùng đánh giá

Không nên lạm dụng hoạt động nhóm và cần đề phòng xu hướng hình thức (tránh lối suy nghĩ: đổi mới PPDH là phải sử dụng hoạt động nhóm)

Tuỳ theo từng nhiệm vụ học tập mà sử dụng hình thức HS làm việc cá nhân hoặc hoạt động nhóm cho phù hợp.

Để tận dụng thời gian thì giáo viên cần chuẩn bị sẵn phiếu học tập.

e.Phương pháp luyện tập thực hành:

Xác định tài liệu cho luyện tập và thực hành

Giới thiệu mơ hình luyện tập hoặc thực hành

Thực hành hoặc luyện tập sơ bộ

Thực hành đa dạng

Bài tập cá nhân

Ưu nhược điểm của ph ươ ng pháp luyện tập và thực hành:

Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp luyện tập, thực hành:

Các bài tập luyện tập được nhắc đi nhắc lại ngày càng khắt khe hơn, nhanh hơn và áp lực lên HS cũng mạnh hơn Tuy nhiên áp lực không nên quá cao mà chỉ vừa đủ để khuyến khích HS làm bài chịu khó hơn

Thời gian cho luyện tập, thực hành cũng không nên kéo dài quá dễ gây nên sự nhạt nhẽo và nhàm chán

Cần thiết kế các bài tập có sự phân hoá để khuyến khích mọi đối tượng HS

Có thể tổ chức các hoạt động luyện tập, thực hành thông qua nhiều hoạt động khác nhau, kể cả việc tổ chức thành các trò chơi học tập

Cần rèn luyện kỹ năng thực hành, rèn luyện tác phong công nghiệp, ý thức an toàn lao động và vệ sinh môi trường nếu có

f.Phương pháp thuyết trình:

Được dùng để giải thích một khái niệm, một ký hiệu, qui ước, diễn tả các bước tiến hành,… hoặc được dùng phối hợp với phương pháp trực quan để hướng dẫn trên mẫu vật hoặc mô hình Khi sử dụng phương pháp này nghệ thuật của giáo viên có vai trò rất quan trọng, nếu giảng dạy hấp dẫn có thể làm cho học sinh có một sắc thái độc đáo, gây ấn tượng mạnh mẽ đối với học sinh Tuy nhiên, học sinh sẽ thụ động trong giờ học, không phát triển khả năng tư duy, khả năng tự học, tìm tòi kiến thức mới Vì thế, giáo viên cần hạn chế tối đa phương pháp truyền thống này.

Giáo viên cần chuẩn bị tốt và đa dạng các phương tiện dạy học Tuỳ trường hợp ta có thể phối hợp phương pháp trực quan với phương pháp đàm thoại, giảng giải hoặc thảo luận,… trong một hoạt động có thể phối hợp nhiều phương pháp để tránh nhàm chán và kích thích sự hứng thú trong một tiết học Ngoài các phương pháp trên, còn có thể vận dụng các phương pháp khác như: phương pháp trò chơi, hoặc một số kĩ thuật dạy học đã tập huấn Bên cạnh đó còn thực hiện theo quan điểm đổi mới các phương pháp dạy học như sau:

3.Biện pháp tổ chức thực hiện:

Như đã nói trên, không có một phương pháp dạy học nào là vạn năng, không có nhược điểm này thì cũng có nhược điểm khác Vì thế tuỳ từng nội dung bài mà ta lựa chọn và vận dụng phối hợp các phương pháp sau cho phù hợp Tôi sẽ lấy một vài ví dụ minh hoạ như sau:

Đối với bài 2: “Hình chiếu”:

Bài này có nhiều kiến thức cơ bản để sau này đọc bản vẽ Để học sinh nắm vững các mặt phẳng chiếu thì trong tiết dạy chuẩn bị một số đồ dùng trực quan như tranh vẽ về các mặt phẳng chiếu (như hình 1a, 1b), giáo viên cần tự làm mô hình 3 mặt phẳng chiếu bằng bìa cứng hoặc bằng tol cho học sinh quan sát để học sinh dễ dàng hình dung ra vị trí các mặt phẳng chiếu trong không gian và cách trải các mặt phẳng chiếu như thế nào để học sinh dễ dàng hình dung biểu diển các hình chiếu trên trang giấy