Cụ thể HS phải hiểu được rằng, không phải chỉ học thuộc lòng nội dung các khái niệm, các chuẩn mực là được, mà phải biết liên hệ nội dung bài họcvào thực tiễn cuộc sống, biết vận dụng tr[r]
Trang 1PHỊNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH HỊA
TRƯỜNG THCS NGUYỄN GIA THIỀU
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ ÚT
CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC MƠN GIÁO DỤC CƠNG DÂN CẤP THCS.
A
ĐẶT VẤN ĐỀ.
Mơn GDCD ở trường THCS là mơn học cĩ vai trị quan trọng trong việc thực hiện nhiệm
vụ xây dựng tư cách và trách nhiệm cơng dân cho HS mà luật Giáo dục đã xác định: “ Mục tiêu của GDPT là giúp HS phát triển tồn diện về đạo đức, trí tụê, thể chất, thẩm mĩ và các
kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt nam XHCN, xây dựng tư cách
và trách nhiệm cơng dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Mơn học cung cấp cho HS 1hệ thống các giá trị đạo đức, pháp luật và các chuẩn mực lối sống phù hợp với yêu cầu của xã hội, giúp HS biết sống hịa nhập trong xã hội hiện tại với tư cách là những cơng dân tích cực và năng động; gĩp phần quan trọng hình thành những phẩm chất cần thiết của nhân cách con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cơng nghiệp hĩa, hiện đại hĩa đất nước
Muốn đạt được mục tiêu trên nhất thiết phải cĩ sự đổi mới đồng bộ giữa các khâu, trong đĩ việc đổi mới kiểm trả, đánh giá là 1 khâu hết sức quan trọng tiến tới thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học mơn GDCD ở cấp THCS
B.ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ.
I Vì sao phải tiến hành đổi mới việc kiểm tra, đánh giá.
Thực tế việc kiểm tra cịn những hạn chế, tồn tại sau:
- GV chủ yếu quan tâm kiểm tra về nhận thức, kiểm tra sự hiểu khái niêm, chưa quan tâm thích đáng đến những hình thức làm bộc lộ thái độ của HS trước các tình huống, sự kiện đạo đức, pháp luật và kiểm tra kĩ năng hành vi ứng xử sự vận dụng kiến thức đã học và sự thực hành trong cuộc sống Điều đĩ dẫn đến chỗ khả năng vận dụng và thực hành của HS
bị hạn chế và chưa tạo được động lực khiến HS hăng say rèn luyện theo các chuẩn mực của bài học
- Việc kiểm tra chỉ bĩ hẹp trong khuơn khổ bài học, chưa gắn với các hoạt động khác của lớp, của trường, các hoạt động của Đồn, Đội, các hoạt động ngồi giờ lên lớp…trong và ngồi nhà trường, với các phong trào của xã hội và chưa tranh thủ được ý kiến nhận xét, đánh giá của các lực lượng giáo dục khác trong trường
- Hình thức kiểm tra đơn điệu, hầu như chỉ cĩ hình thức GV hỏi, HS trả lời trong kiểm tra miệng hoặc HS làm bài tự luận, trả lời câu hỏi trong kiểm tra viết Do đĩ các em rất ít cơ hội để bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm, quan điểm riêng của mình
- Thậm chí cĩ nơi, GV chỉ kiểm tra sự thuộc bài của HS, khơng quan tâm xem HS cĩ hiểu bài hay khơng Đĩ là 1 thiếu sĩt lớn phải kiên quyết kắc phục
- Vì vậy việc đổi mới kiểm tra, đánh giá trong thời buổi hiện nay là việc làm cần thiết Bởi
cĩ như thế mới đảm bảo được tính giáo dục HS từ mơn GDCD
II.Yêu cầu chung của việc đánh giá.
Để đạt được mục têu mơn học như trên, việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập phải theo những yêu cầu sau:
- Trước hết việc kiểm tra, đánh giá phải mang tính chất quá trình Đĩ là 1 nguyên tắc, nhất là đối với mơn GDCD Để đạt được yêu cầu đĩ, nội dung kiểm tra phải thể hiện được sự tiếp nối giữa những chuẩn mực cũ và mới và sự vận dụng những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của HS để xử lí các tình huống đạo đức, pháp luật Mỗi nội dung kiểm
Trang 2tra khơng phải là cái riêng rẽ, tách rời kinh nghiệm của HS, đặc biệt là kinh nghiệm ứng
xử, hàng động trong cuộc sống, mà nĩ là 1 khâu liên tục, giúp GV hình dung được cả quá trình học tập, rèn luện của HS trong và ngồi giờ học để điều chỉnh; mặt khác giúp HS tự đánh giá được quá trình học tập và rèn luyện, rút ra được ưu điểm của bản thân so với yêu cầu của giáo dục để khắc phục phấn đấu tự hồn thiện
- Việc kiểm tra phải gĩp phần quan trọng vào việc rèn luyện phương pháp học tập mơn GDCD cho HS Cụ thể HS phải hiểu được rằng, khơng phải chỉ học thuộc lịng nội dung các khái niệm, các chuẩn mực là được, mà phải biết liên hệ nội dung bài họcvào thực tiễn cuộc sống, biết vận dụng tri thức, kĩ năng đã được trang bị qua bài học và huy động vốn kinh nghiệm sống của bản thân để giải quyết vấn đề, tình huống đạo đức, pháp luật (gồm kinh nghệm nhận thức, kinh nghệm xúc cảm, kinh nghiệm đánh giá, kinh nghiệm ứng xử.)
- Chú trọng hơn kiểm tra thái độ, tình cảm, các kĩ năng nhận xét, đánh giá, phân biệt đúng sai, khả năng vận dúng và thực hành trong cuộc sống Trên cơ sở đĩ thúc đẩy HS tích cực rèn luyện theo yêu cầu của các chuẩn mực mà bài học đặt ra
III Làm thế nào để đổi mới kiểm tra, đánh giá.
1 Hình thức kiểm tra, đánh giá.
-Kiểm tra thường xuyên: kiểm tra qua các khâu ơn tập củng cố bài cũ, tiếp thu bài mới… -Kiểm tra định kì: thường dùng sau khi học xong một chương, một phần của chương trình
hoặc sau một học kì để đánh giá kết quả dạy và học
-Kiểm tra tổng kết: thực hiện vào cuối mỗi giáo trình, cuối năm học nhằm đánh giá kết
quả chung
-Kiểm tra miệng:được sử dụng trước, trong và sau khi học bài mới Nĩ giúp Gv thu
những tín hiệu ngược nhanh chĩng và cĩ tác dụng thúc đẩy người học tích cực học tập 1 cách thường xuyên, cĩ hệ thống
- Kiểm tra viết 15 phút, kiểm tra 1 tiết, kiểm tra học kì: Cĩ tác dụng kiểm tra trình độ
nắm vững tri thức của người học và giúp HS rèn luyện kĩ năng trình bày vấn đề bằng ngơn ngữ viết
2.Nội dung kiểm tra.
*Nội dung kiểm tra phải thể hiện kiến thức cơ bản và đặc biệt là tính thực tiễn.
*Khi kiểm tra cần chú ý đảo bảo cĩ phần trắc nghiệm và tự luận
*Cần đa dạng hĩa các loại câu hỏi:
- Các câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn: Đối với các câu hỏi này trước hết HS phải học
thuộc bài, phải nắm thật chắc bài học với kiến thức thực tế để lựa chọn được câu trả lời đúng
Ví dụ: Khi học bài 15: Phịng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại (GDCD 8)
GV ra câu hỏi: ? Chất nào sau đây gây nguy hiểm cháy, nổ?
A Lương thực, thực phẩm B Bom, mìn, pháo
-Câu hỏi trắc nghiệm điền khuyết (điền vào chỗ trống): Đối với 1 vấn đề GV thường để
khuyết để HS vận dụng kiến thức đã tìm hiểu để điền vào chỗ trống đĩ
Ví dụ: Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của cơng dân trong hơn nhân (GDCD 9)
Việc kết hơn do nam, nữ………nhưng phải đảm bảo nam từ……… và nữ từ………
-Trắc nghiệm đối chiếu cặp đơi: (Nối thơng tin cột A với thơng tin cột B cho phù hợp)
Với cách làm này địi hỏi HS phải nắm chắc kiến thức, suy nghĩ để lựa chọn đúng các mệnh đề phù hợp tránh nhằm lẫn
Ví dụ:
Trang 3Cột A (Phẩm chất đạo đức) Cột B (Câu tục ngữ, ca dao)
1.Siêng năng, kiên trì
2.Tiết kiệm
3.Lễ độ
4.Biết ơn
a.Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
b.Có công mài sắt, có ngày nên kim
c.Lời nói chảng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
d.Năng nhặt, chặt bị
- Câu hỏi trắc nghiệm “đúng – sai”: Tuy đây là loại hình câu hỏi ngắn gọn nhưng rất
khó để trả lời bởi lẽ chỉ khi nào HS hiểu rõ và nắm chắc vấn đề mới không bị nhằm lẫn Thường là GV khi ra loại hình câu hỏi này hay ra những vấn đề tương đồng nhau
Ví dụ: bài 12: Quyền và nghĩa vụ công dân trong gia đình
1 ……… Dùng thử ma túy 1 lần thì không gây nghiện
2 ……… Pháp luật không xử lí người nghiện ma túy và mại dâm
- Câu hỏi HS phải vận dụng kiến thức đã học + liên hệ thực tế và liên hệ bản thân trả
lời: Đây là loại hình câu hỏi thú vị, vừa giúp HS đảm bảo nắm vững kiến thức đã học vừa
vận dụng trong thực tế cuộc sống để liên hệ đồng thời đòi hỏi HS phải biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống của các em Điều này là hết sức quan trọng vì ngày nay trong công tác giảng dạy môn GDCD ở trường THCS người GV không chi cho HS nắm kiến thức mà phải giáo dục được thái độ HS và giúp HS vân dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống
Ví dụ: Bài 15: Yêu thương con người (GDCD 7)
Em hiểu như thế nào là yêu thương con người? Địa phương em đã thể hiện truyền thống này như thế nào? Bản thân em đã, đang và sẽ làm gì để thực hiện lòng yêu thương con người?
- Giải quyết tình huống: Đối với loại hình câu hỏi này không mang tính áp đặt mà hướng
HS đặt mình thành nhân vật trong tình huống để giải quyết vấn đề đặt ra Điều này giúp các em hiểu, phân biệt những hành vi đúng – sai, tốt - xấu, thiện – ác…qua đó để có những ứng xử cho phù hợp Đồng thời, giúp các em định hình cách ứng xử trong thực tế cuộc sống cũng như rút ra được bài học cho bản thân mình và người khác
Ví dụ: Bài 13: Quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em Việt nam
Tình huống: Em thấy 1 bà hàng xóm thường xuyên đánh dập, hành hạ 1 bạn nhỏ, bắt em nhỏ làm những việc nặng nhọc, vất vả ngoài khả năng của em
? Theo em, hành vi của bà hàng xóm có vi phạm pháp luật không? Tại sao?
? Trong trường hợp này em sẽ làm gì để giúp em nhỏ?
- Câu hỏi tư duy: Đây là loại hình câu hỏi tương đối khó, tuy nhiên trong kiểm tra, đánh
giá hiện nay cần phải có dạng câu hỏi này vì như thế mời kích thích được tư duy của HS, giúp các em hứng thú trong tìm tòi và suy nghĩ
Ví dụ: Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên
? Vì sao, bảo vệ môi trường lại là vấn đề toàn cầu?
Trên đây là những dạng câu hỏi thường được sử dụng trong kiểm tra, ngoài ra còn có 1 số cách kiểm tra khác như: Tổ chức cho HS tham quan các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh…ở địa phương sau đó cho HS cảm nhận bằng cách viết bài thu hoạch…
3.Phương thức kiểm tra, đánh giá.
*Đánh giá thông qua điểm số cuối học kì, cuối năm học
*Đánh giá thông qua hành vi, thái độ ứng xử thực tế của HS
*Đánh giá thông qua việc hình thành kĩ năng cơ bản cho HS
*Đánh giá thông qua chuyển biến trong việc hình thành nhân cách và đạo đức HS
Lưu ý: Đảm bảo tích khách quan trong đánh giá HS
Trang 4Từ trước đến nay chúng ta vẫn luôn coi bộ môn GDCD là 1 môn phụ nên luôn nhẹ tay trong việc kiểm tra, đánh giá HS Nhưng với vai trò quan trọng của bộ môn GDCD trong việc hình thành nhân cách, tình cảm của HS nên không thể xem nhẹ việc kiểm tra, đánh giá đúng đắn kết quả học tập, nhận thức của HS Vì vậy GV cần khách quan trong đánh giá để
có thể đánh giá đúng thực chất
Khi đánh giá bằng điểm cần lưu ý: mỗi câu trắc nghiệm chỉ được đánh giá 0,25 điểm
Như vậy, đối với phần trắc nghiệm cần phải đẩm bảo 12 câu cho 3 điểm và 16 câu cho 4 điểm
Tuy nhiên, chúng ta có thể linh hoạt bằng cách sử dụng nhiều hình thức trắc nghiệm
như: chọn câu trả lời đúng nhất, điền khuyết, chọ câu đúng – sai….
IV Đổi mới kiểm tra, đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD ở trường THCS
1 Đăc điểm tình hình
Trong thực tế giảng dạy ở đơn vị, tôi nhận thấy để việc đổi mới việc kiểm tra, đánh giá người GV cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy
Trước kia, chúng ta vẫn thường giảng dạy theo kiểu GV đọc SGK, HS chép bài và thực tế không có GV chuyên GDCD mà đại bộ phận ở các trường dạy môn GDCD là GV của các
bộ môn khác Chính vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học trong bộ môn GDCD là việc làm cấp thiết
2 Làm thế nào để đổi mới phương pháp dạy học.
Cùng với những đơn vị kiến thức trong SGK nhưng với phương pháp truyền thống: GV đọc, HS chép bài Còn hiện nay, với việc đổi mới phương pháp dạy học, lấy HS làm trung tâm, chú trọng đến tính tích cực của HS người Gv cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy học sau đây:
- Phương pháp sắm vai: + GV đưa ra tình huống
+ HS xử lí tình huống bằng cách thảo luận để viết kịch bản và phân vai để biểu diễn
+ HS thảo luận để giải quyết vấn đề đặt ra
Với phương pháp này : Tập trung hứng thú cho HS
Rèn luyện khả năng diễn xuất, đóng vai
HS đặt mình vào nhân vật để giải quyết vấn đề
- Phương pháp thảo luận nhóm: + GV đưa ra những tình huống , những câu hỏi có vấn
đề
+ GV chia lớp làm nhiều nhóm để HS thảo luận
+ Các nhóm thảo luận và cử đại diện trả lời
Tác dụng của phương pháp: HS làm việc tập thể ->HS tích cực trong suy nghĩ
Rèn luyện luyện được kĩ năng thuyết trình cho HS
HS có thái độ tôn trọng ý kiến của tập thể
Đây là 1 phương pháp hết sức quan trọng , GV cần nghiên cứu và vận dụng nó một cách có hiệu quả vào công tác giảng dạy Tuy nhiên, trong thực tế nhiều GV vận dụng nó 1 cách máy móc, làm để lấy có hoặc đưa ra những câu hỏi quá dễ…dẫn đến hiệu quả không cao
Vì vậy để phát huy hết hiệu quả của phương pháp này GV cần nắm rõ phương pháp và vận dụng nó 1 cách hợp lí cho từng bài dạy
- Phương pháp trực quan: GV sử dụng hình ảnh , tư liệu, phóng sự có liên quan đến bài
học, từ đó Gv khai thát để hình thành kiến thức cho HS GV sử dụng phương pháp này rất
dễ kích thích hứng thú cho HS, HS dễ tiếp thu bài, dễ liên hệ thực tế cuộc sống
- Phương pháp tổ chức trò chơi: Đây là phương pháp được GV sử dụng rất đa dạng, để
phục vụ cho rất nhiều mục đích:
Trang 5+ Sử dụng trò chơi để vào bài.
+ Sử dụng trò chơi để khái thát kiến thức của bài
+ Sử dụng trò chơi để vận dụng, phát triển kĩ năng, tình cảm
+ Sử dụng trò chơi để củng cố bài
Có rất nhiều trò chơi để khai thác vấn đề như: Ai nhanh hơn
Bông hoa kì diệu
Đi tìm ẩn số
Khám phá Giải Ô chữ…
Với phương pháp này GV rất dễ thu hút số lượng lớn HS tham gia Phương pháp này có tác dụng kích thích HS tìm tòi, sáng tạo, tích hợp để tìm ra kiến thức để giải quyết vấn đề…Với phương phứp này tiết học sẽ sinh động hơn, HS dễ tiếp thu kiến thức và hiệu quả tiết dạy rất cao
- Phương pháp phổng vấn: GV dùng phương pháp này để tìm nội dung phỏng vấn hình
thành kiến thức Phương pháp này đòi hỏi 1 số HS phải có khả năng thuyết trình tốt, diễn cảm, ứng xử linh hoạt Phương pháp này cũng dễ tạo hứng thú học tập cho HS, thu hút các
em tham gia và tạo không khí hấp dẫn, sôi động, mới lạ trong giờ học
Ngoài ra trong 1 tiết học GV còn linh hoạt sử dụng rất nhiều phương pháp khác để làm phong phú thêm giờ học HS dễ tiếp thu bài sự tránh nhàm chán như vấn đáp, đàm thoại…
Hiện nay với việc phát triển của khoa học công nghệ người GV có rất nhiều cơ hội để tạo sự sinh động cho tiết dạy, gây hứng thú học tập cho HS như những thông tin trên mạng Internet, dùng thiết bị máy chiếu…Tuy nhiên, GV cần có sự lựa chon có chọn lọc các thông tin để đem lại hiệu quả tốt nhất Đồng thời việc sử dụng giáo án điện tử chưa thật sự phổ biến, hầu hết các trường học ở nông thôn GV chưa tiếp cận với công nghệ hiện đại hấp dẫn này vì không có máy, có chăng chỉ là các thiết bị đầu tư biểu diễn trong các đợt hội giảng
C KẾT LUẬN.
Qua việc trình bày ở trên chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của việc đổi mới kiểm tra, đánh giá, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học ở môn GDCD
Học sinh THCS đang ở độ tuổi thiếu niên nên rất thích hoạt động GV cần gợi mở những vấn đề, những biểu hiện sinh động của cuộc sống để thu hút, lôi cuốn các em Vì vậy, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng tăng cường tính thực tiễn càng làm cho HS hứng thú hơn đối với môn học Việc đổi mới kiểm tra, đánh giá, thúc đẩy phương pháp dạy học ở môn GDCD nếu được thực hiện 1cách đồng bộ sẽ đem đến kết quả cao trong công tác giảng dạy Kết quả đạt được thể hiện không chỉ ở sự chuyển biến về điểm số về điểm số thực mà còn qua việc hình thành tình cảm, thái độ tích cực của HS, rèn luyện được những
kĩ năng cơ bản và quan trọng hơn cả là việc HS biết vận dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống
Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay bộ môn GDCD vẫn chưa thực sự được coi trọng nên GV gặp nhiều khó khăn Hơn nữa việc tổ chức tham quan thực tế đối với HS rất hạn chế đã làm giảm hứng thú học tập của HS Rất mong trong thời gian tới chúng ta sẽ có cái nhìn đúng với tầm quan trọng của bộ môn này trong việc hình thành nhân cách HS để có sự đầu tư thích đáng
D KIẾN NGHỊ.
Trang 6Phòng giáo dục và đào tạo nên tổ chức các hoạt động chuyên đề vào đầu hòa kì theo định
kì để giáo vien kịp thời vận dụng vào thực tế giảng dạy và nêu lên những thắc mắc của mình