Gioi thieu CT tich hop GD GTSKSSVTN

thể chất, tình thần và xã hội chứ không phải chi đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả các vấn đề liên quan đến tình dục và hệ thống sinh sản của co[r]

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP GD DS SKSS VTN

TRONG CÁC MÔN ĐỊA LÝ, GDCD, SINH HỌC , NGỮ VĂN

VÀ HĐGD NGLL

Ở TRƯỜNG THPT

Nội dung báo cáo

Phần I Một số vấn đề chung về GDDS SKSS VTN

• Phần II Giới thiệu chương trình GDDS-SKSS

VTN trong môn SINH HỌC ở trường Trung

PHẦN I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ

GIÁO DỤC DÂN SỐ SỨC KHỎE SINH SẢN

VỊ THÀNH NIÊN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

• Trong những thập niên vừa qua, thế giới nói chung và Việt

Nam nói riêng, đã có những thay đổi đáng kể về VH-XH,… Những thay đổi ảnh hưởng rất lớn đến thanh thiếu niên, những người có cuộc sống và tương lai không giống với cha mẹ họ.

KT-CT-• Lớp trẻ ngày nay phải được chuẩn bị cho tương lai với

những thách thức lớn hơn vì nhiều vấn đề và những mối quan tâm mới phát sinh, như HIV/AIDS, toàn cầu hóa,

phân hóa mức sống,… và những vấn đề khác Nhận thức

về tình dục, tình yêu, hôn nhân và sinh sản đang thay đổi.

• Điều này đòi hỏi lớp trẻ phải có những hiểu biết và được

chuẩn bị kỹ càng trước khi đưa ra những quyết định có

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

• Trong thực tế có nhiều thanh niên bắt đầu

quan hệ tình dục trong khi không có hiểu biết đúng đắn về sức khỏe sinh sản Sự thiếu hiểu biết này có thểđẩy các em gái vào nguy cơ có thai ngoài ý muốn, hoặc mắc các bệnh lây

truyền qua QHTD.

• Ở Việt Nam, 40% thanh thiếu niên cho biết rằng họ không có hiểu gì về các biện pháp

tránh thai.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

• Cung cấp thông tin về sức khỏe sinh sản cho VTN là việc làm cần thiết, nhằm giúp thanh thiếu niên tự khám phá các quan điểm, tiêu chuẩn và có sự lựa chọn riêng đồng thời nâng cao kiến thức và hiểu biết về vấn đề SKSS.

• Mục tiêu cơ bản của GDDS-SKSS cho vị

thành niên là thuyết phục được học sinh/vị

thành niên rằng họ có thể kiểm soát được rất

- Chi tiêu công cộng

Tài nguyên môi trường bị tàn phá

Hoang mạc hoá

Nghèo đói ở các nước kém phát triển

Béo phỡ ở các nước

phát triển

Chênh lệch về dinh dưỡng giữa hai nhóm nước

CHÊNH LỆCH VỀ

Y TẾ

Giữa nhóm nước

Chênh lệch về giáo dục giữa hai nhóm nước

Vấn đề SKSS VTN ở Việt Nam

• ĐẶC ĐIỂM : Một nửa số dân ở độ tuổi dưới 20:

• 20% (15 triệu người) trong độ tuổi Vị thành niên (10-19)

Quan hệ tình dục sớm đang trở thành trào lưu (trên 90% số trả lời trên mạng có QHTD trước 18 tuổi; sau 16 tuổi chưa QHTD có nghĩa là có vấn đề về bộ máy sinh dục) Quan hệ tình dục trước

hôn nhân có xu hướng tăng : 11,2% VTN từ 15-19 tuổi đã có quan

hệ tình dục (nghiên cứu trên 500 VTN tại Hải Phòng)

• CÁC VẤN ĐỀ :

• Theo kết quả khảo sát (Bộ y tế, 2002) hàng năm có khoảng 1,4

triệu ca nạo hút thai, trong đó khoảng 30% số ca nạo phá thai là những phụ nữ trẻ chưa kết hôn, trong đó 80% có thai mà không biết; có 5,7% VTN có chồng, mang thai và sinh con

• Trẻ em dưới 15 tuổi mắc bệnh đường tình dục (STI) giang mai:

NGUYÊN NHÂN CHÍNH

• Vị thành niên là nhóm nhạy cảm nhất đối

với vấn đề SKSS, trong khi đó:

• Hiểu biết của VTN về SKSS, cách ứng xử và

kỹ năng chăm sóc SKSS còn hết sức hạn chế.

• Thiếu sự quan tâm, phối hợp của nhà trường,

gia đình, xã hội trong việc giáo dục, hỗ trợ cho VTN về SKSS

ĐỊNH NGHĨA SỨC KHOẺ CỦA

TỔ CHỨC

“Sức khoẻ là một tình trạng hài hoà về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không phải chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế”

ĐỊNH NGHĨA SỨC KHOẺ SINH

SẢN THEO

“Sức khoẻ sinh sản là một tình trạng hài hoà về thể chất, tình thần và xã hội chứ không phải chi đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả các vấn đề liên quan đến tình dục và hệ thống sinh sản của con người, những chức năng và quá trình hoạt động của nó”.

Hiểu chưa đầy đủ:

• Chỉ liên quan đến việc sinh đẻ,

• Chỉ liên quan đến phụ nữ,

• Chỉ liên quan tới bộ máy sinh sản ,

• Chỉ là KHHGĐ,

• Chỉ nói tới các biện pháp tránh thai.

Hiểu đầy đủ phải bao gồm :

- Hoạt động, chức năng của bộ máy sinh sản của cả nam và nữ không bị nhiễm trùng, ốm yếu, bất lực hoặc khuyến khuyết.

- Không bị lệ thuộc, ép buộc, cưỡng bức trong hôn nhân, tình

dục và sinh đẻ

- Được tự do quyết định về hôn nhân, tình dục và sinh đẻ

- Có trách nhiệm đối với xã hội về vấn đề sinh sản

- Được quyền tiếp cận và cung cấp thông tin, dịch vụ cần thiết về

chăm sóc SKSS

• Sức khỏe sinh sản vị thành niên

• Bình đẳng giới trong chương trình SKSS

QUYỀN SINH SẢN

• Mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng đều có quyền quyết định những vấn

đề liên quan đến sức khỏe sinh sản của bản thân, như số con mà

mình mong muốn, khoảng cách giữa các lần sinh …

• Quyền được thông tin đầy đủ về lợi ích của gia đình ít con; về các

biện pháp tránh thai, cách phòng tránh các bệnh LTQĐTD, cách chăm sóc sức khỏe sinh sản cần thiết Có quyền được lựa chọn và

sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng và phù hợp không phân biệt thành phần xã hội, hoàn cảnh kinh tế, tôn giáo,

chính trị, tình trạng hôn nhân, địa lí hay bất cứ đặc điểm nào khác.

• Những quyền này được luật pháp bảo vệ: Luật bảo vệ sức khỏe

nhân dân, Luật hôn nhân và gia đình, …

• Thực hiện quyền của mình đồng thời tôn trọng quyền của người

khác (vợ/chồng, người yêu, con cái…).

• Quyền sinh sản phảI gắn liền và trách nhiệm của các hành vi sinh

sản.

BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG CHĂM SÓC SKSS

• 1 Thu hút sự tham gia của nam giới trong chăm sóc SKSS

• Trên thực tế, nam giới chưa chia sẻ trách nhiệm một cách đầy đủ

trong việc thực hiện CSSKSS/KHHGĐ, trong chăm sóc nuôi dạy con cái Việc sử dụng các biện pháp tránh thai chủ yếu vẫn là

phụ nữ (hiện nay cứ 11 phụ nữ sử dụng biện pháp tránh thai thì tương ứng chỉ có 1 nam giới sử dụng - Điều tra DHS).

• Chưa có sự trao đổi thường xuyên giữa vợ và chồng về KHHGĐ

(theo điều traDHS có tới 20% cặp vợ chồng không trao đổi về

KHHGĐ).

• Nam giới cần :

• + Hiểu rõ các rủi ro, hậu quả mà người phụ nữ phải gánh chịu

trong quá trình mang thai và các hoạt động tình dục, từ đó thấy

rõ trách nhiệm của mình trong CSSKSS và hành vi tình dục.

• + Trao đổi, chia sẻ thông tin với vợ/ bạn tình về SKSS và sức

• 2 Bình đẳng giữa con trai và con gái

• Chiến lược DS Quốc gia giai đoạn 2001-2010 chỉ rõ:

một trong số những nguyên nhân chính làm hạn chế kết quả của chương trình DS-KHHGĐ là “phong tục tập quán và những yếu tố tâm lí về quy mô gia đình

lớn và giới tính của con cái vẫn còn nặng nề, tư tuởng

“phải có con trai“ vẫn còn tồn tại ở nhiều người, nhiều vùng, đặc biệt là những vùng sâu, vùng xa, vùng

nghèo”

• Giải Quyết vấn đề bình đẳng giữa nam và nữ, giữa con trai và con gáI; Cần chăm sóc và nuôi dạy con trai và con gái như nhau để đảm bảo bình đẳng nam - nữ

ngay ở trong gia đình mình

• Giáo dục các em trai về trách nhiệm trước các hành vi sức khoẻ sinh sản

• 3 Không bạo hành trong quan hệ tình dục

• Bạo hành xảy ra dưới nhiều hình thức đã ngăn cản Sự phát triển

của cá nhân các hình thức này bao gồm đánh đập, bạo hành,

quyấy rối tình dục… lạm dụng về thể xác Nạn nhân của các hình thức bạo hành chủ yếu là phụ nữ.

• Theo kết quả điều tra (11/1999) có gần 20% số phụ nữ được hỏi

nói rằng họ bị chồng ép trong quan hệ tình dục Bạo lực tình dục ngoài hôn nhân cũng có xu hướng gia tăng mà nạn nhân là người giúp việc, con riêng của vợ, ang/chị em họ … điều này phá hoại nền tảng đạo đức của gia đình Việt Nam truyền thống

• Quan hệ tình dục có sự đồng tình, thoải mái cả hai phía sẽ đem lại

hạnh phúc và đảm bảo an toàn cho bạn.

VỊ THÀNH NIÊN LÀ AI ?



KHÁI NIỆM TỔNG QUÁT

VỀ VỊ THÀNH NIÊN

• Thời kỳ VTN là giai đoạn phát triển chuyển

tiếp từ lứa tuổi ấu thơ đến tuổi trưởng thành,

bao gồm cả giới nam và giới nữ

• Về mặt sinh lý, VTN là giai đoạn đang lớn,

dậy thì và có sự trưởng thành về tình dục

• Về mặt tâm lý xã hội, VTN là lứa tuổi có

những diễn biến nội tâm phức tạp, muốn được coi là người lớn, muốn tự khẳng định mình

CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

CỦA VỊ THÀNH NIÊN

• Thời kỳ vị thành niên được phân định thành 3 giai đoạn:

• - Giai đoạn đầu VTN : Từ 10 – 13 tuổi

• - Giai đoạn giữa VTN : Từ 14 – 16 tuổi

• - Giai đoạn cuối VTN : Từ 17 – 19 tuổi

So sánh giữa Các giai đoạn phát triển

của vị thành niên

trưởng thành Trẻ gái; hầu hết đã có kinh; Nam “ Chín

về sinh dục”

•Độ lớn giảm Dần

vì đã đạt khoảng 95% mức người lớn,

• Hành kinh và sinh tinh

•Tính sinh dục thứ yếu phát sinh, phát

• Tính sinh dục thứ yếu phát sinh, phát triển,

• Độ lớn tăng nhanh đến điểm cao nhất,

SO SÁNH GIỮACÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

CỦAVỊ THÀNH NIÊN

• Đã hình thành tư duy trừu tượng,

•-Nhận thức định hướng lâu dài,

•- Hướng tới tương lai

•- Suy nghĩ trừu tượng hơn,

•Cân nhắc việc lâu dài

•Quay lại tư duy cụ thể khi bị sức ép

•- Suy nghĩ những việc cụ thể,

•Chưa nhận thức các việc làm lâu dài,

•Quan tâm đến vẻ đẹp của con người,

•Mở rộng và lý tưởng hóa

•- Có cảm giác toàn năng

•-Băn khoăn lo lắng

vì thân hình phát triển quá nhanh,

•- Quan tâm nhiều đến cơ thể

SO SÁNH GIỮA CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

CỦAVỊ THÀNH NIÊN

Nhóm cùng tuổi thoát lui dần để nhường chỗ cho tình bạn - cá thể

•- Xác định nhu cầu để khẳng định bản thân mình,

•- Nhóm cùng tuổi

•So sánh mình với các bạn cùng lứa,

•- Tìm kiếm tính ổn định

•MQ Hệ

•Nhóm

đồng

đẳng

Chuyển đổi quan

hệ cha mẹ, con cái thành quan hệ

người lớn - người lớn

•Xung khắc, xung đột

và kiềm chế nhẫn nại ,

•- Tách dần ra khỏi vòng tay che chở của cha mẹ,

- Xác định ranh giới của sự độc lập

SO SÁNH GIỮACÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

CỦAVỊ THÀNH NIÊN

Hình thành quan hệ bền vững giúp đỡ lẫn nhau quan hệ 2 chiều, kế hoạch cho tương lai

Vấn vương những chuyện mơ tưởng

và lãng mạn, khả năng hấp dẫn người khác

•Tự tiến tới và tự đánh giá,

•Tò mò và muốn biết rõ,

SỨC KHOẺ SINH SẢN

VỊ THÀNH NIÊN LÀ GÌ ?

Sức khỏe sinh sản vị thành niên là những nội dung của sức khỏe sinh sản nhưng được ứng dụng phù hợp cho lứa tuổi vị thành niên

NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ SKSS MÀ VTN THƯỜNG

GẶP

 Những lo lắng băn khoăn về

thay đổi cơ thể và tâm lý.

NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ SKSS

MÀ VTN THƯỜNG GẶP

v Lo lắng băn khoăn trước

những cảm xúc nảy sinh từ tình bạn khác giới

NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ SKSS

MÀ VTN THƯỜNG GẶP

v Băn khoăn trước câu hỏi:

“có phải tình yêu luôn

luôn đi cùng với tình dục

không?”

NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ SKSS

MÀ VTN THƯỜNG GẶP

v Nguy cơ bị xâm hại tình

dục,

NGUYÊN NHÂN CHÍNH

• Hiểu biết của VTN về SKSS, cách ứng xử và kỹ năng chăm sóc SKSS còn hết sức hạn chế.

• Tâm sinh lý của các em phát triển sớm hơn, tuổi

dậy thỡ đến sớm hơn, tuổi kết hôn muộn hơn.

• Sự quan tâm của nhà trường, gia đình, xã hội trong việc giáo dục, hỗ trợ cho VTN về SKSS còn hạn chế.

• Thiếu thông tin và dịch vụ về SKSS cho đối tượng VTN.

CÁC NỘI DUNG SKSS CẦN QUAN TÂM

PHẦN II GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP GDDS SKSS VỊ THÀNH NIÊN

Ở TRƯỜNG THPT

MỤC TIÊU CHUNG VỀ GDDS - SKSS TÍCH HỢP TRONG CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

• Chương trình tích hợp GDDS - SKSS nhằm giúp học sinh :

• 1 Hiểu về dân số, các khái niệm có liên quan đến dân số và dân

số học; tình hình dân số trong nước và trên thế giới, các chính

sách chương trình dân số quốc gia; mối quan hệ giữa dân số và những khía cạnh khác nhau của chất lượng cuộc sống (CLCS)

bao gồm cả cuộc sống gia đình và cộng đồng (quốc gia, quốc tế,

trong đó đặc biệt quan tâm tới SKSS và sự bình đẳng về giới.

• 2 Biết cách phân tích những vấn đế có liên quan đến dân số,

trong đó xác định những vấn đề trọng yếu cần ưu tiên giải quyết

và có những quyết định hợp lý trong việc giải quyết các vấn đề đó

nhằm không ngừng nâng cao CLCS, đặc biệt là sức khoẻ sinh sản

nhằm thực hiện quyền bình đẳng về giới.

• 3 Trên cơ sở chuyển biến nhận thức về những vấn đề có liên

QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP

• Mức độ I

• Nội dung chủ yếu

của bài học hay một số

phần nội dung của

• Không gây quá tải cho chương trình môn học

trình cả hệ thống GDPT.

• Chi tiết hóa chương trình của từng cấp và

Mục tiêu GDDS SKSS theo cụm lớp và môn học

Cụm lớp 10-12

GIÁO DỤC DS SKSS VTN TRONG MÔN SINH HỌC

MỤC TIÊU

• 1 Kiến thức

• Trình bày được những biến đổi cơ thể và những thay đổi về tâm sinh lí tuổi dậy thì.

• Nêu được cơ sở khoa học của các biện pháp tránh thai, đặc

biệt là các biện pháp tránh thai hiện đại ; Xác định được hậu quả của việc có thai, sinh con hoặc phá thai ở tuổi VTN.

• Nêu được tác hại của các bệnh lây truyền qua đường tình dục

và cách phòng tránh.

• Xác định được mối quan hệ giữa dân số với môi trường sinh

thái và dân số với tài nguyên.

• Trình bày được ảnh hưởng của các tác nhân môi trường đến

phát sinh các đột biến gây bệnh liên quan với hiện tượng xảy thai, thai chết non và các bệnh tật di truyền khác

• Hiểu cơ sở khoa học của Luật Hôn nhân gia đình Việt Nam

cấm kết hôn gần và vấn đề hạn chế sự phát tán các gen gây

bệnh di truyền trong quần thể người

• 2 Thái độ

• Có ý thức tìm hiểu thông tin về SKSS VTN

• Chấp nhận trì hoãn, không sinh hoạt tình dục sớm ; không

kết hôn sớm.

• Có ý thức phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình

dục, HIV/AIDS; thông cảm, không kì thị đối với người bị nhiễm HIV và gia đình họ.

• Kiên quyết thực hiện Luật Hôn nhân gia đình Việt Nam.

• Có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ sự cân bằng sinh thái.

• Thông cảm, giúp đỡ đối với những người không may bị các

bệnh do đột biến gen

• 3 Kĩ năng

• Phòng tránh lây nhiễm HIV và các bệnh lây qua đường

tình dục khác.

• Phân tích mối quan hệ giữa dân số với môi trường sinh

thái và tài nguyên.

• Phân tích sự di truyền các gen gây bệnh bằng vận dụng các

quy luật di truyền.

PHẦN III MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐƯỢC VẬN DỤNG ĐỂ

GDDS SKSS VTN

1 ĐỘNG NÃO

• Động não là phương pháp giúp cho học sinh

trong một thời gian ngắn nảy sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó.

• CÁCH TIẾN HÀNH:

• Giáo viên nêu câu hỏi hoặc vấn đề.

• Khích lệ học sinh phát biểu càng nhiều càng tốt.

• Liệt kê tất cả mọi ý kiến lên bảng hoặc giấy to

không loại trừ một ý kiến nào, trừ trường hợp trùng lặp.

• Phân loại ý kiến.

• Làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ ràng

• Tổng hợp ý kiến của học sinh, hỏi xem có thắc

mắc hay bổ sung gì không.

NHỮNG YÊU CẦU SƯ PHẠM CỦA PHƯƠNG PHÁP ĐỘNG NÃO

• Phương pháp động não có thể dùng để lý giải bất

kỳ một vấn đề nào, song đặc biệt phù hợp với các vấn đề ít nhiều đã quen thuộc trong thực tế cuộc sống của học sinh.

• Phương pháp này có thể dùng cho cả câu hỏi có phần kết đóng và kết mở.

• Các ý kiến phát biểu nên ngắn gọn bằng một từ hay một câu thật ngắn.

• Tất cả mọi ý kiến đều cần được giáo viên hoan

nghênh, chấp nhận, không phê phán.

2.Thảo luận nhóm

MỤC ĐÍCH:

- Tạo cơ hội cho nhiều người được tham gia

- Tạo môi trường thân thiện, cởi mở, chia sẻ

CÁCH TIẾN HÀNH:

-Chia nhóm nhỏ 6-8 người ngồi đối diện; phân công

nhóm trưởng và thư kí.

- Giao nhiệm vụ cho nhóm: Nhóm trưởng hướng dẫn

thảo luận theo chủ đề; thư kí ghi chép các ý kiến thảo

luận.

- Cử đại diện báo cáo kết quả thảo luận của

LƯU Ý ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN:

- Giao nhiệm vụ rõ ràng, gợi ý hoạt động cụ thể.

- Bám sát tiến trình hoạt động của nhóm, biết can thiệp

3 Đóng vai

Phân biệt “đóng vai” và “đóng kịch” Mục cđích không phải chỉ ra cái cần làm đúng mà chỉ tạo mra tình huống để bắt đầu cho một cuộc thảo luận Do vậy người đóng vai

phải tạo ra một hành động sai hoặc khó khăn để mọi người tranh luận.

CÁCH TIẾN HÀNH:

-Chuẩn bị kịch bản có vấn đề để tranh luận.

- Hường dẫn cho người đóng vai thể

- Khi vấn đề được phát hiện thì dừng đóng vai và bắt đầu

yêu cầu thảo luận.