chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn hè môn lịch sử

Sự thành lập triều Lê Trung Hưng và các cuộc chiến tranh phong kiến. 3.1[r]

BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC LỊCH SỬ THEO CHƯƠNG TRÌNH SÁCH GIÁO KHOA MỚI

CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN

HÈ 2019

Phân kỳ lịch sử Việt Nam

Cách phân kì 1: LSVN có thể phân thành 7 thời kỳ

1 VN thời kỳ nguyên thủy (Từ 30 - 40 vạn năm B.P đến khoảng thế kỉ VII TCN)

2 VN thời kỳ dựng nước và bước đầu giữ nước (Từ thế

kỷ VII TCN đến năm 179 TCN)

3 VN thời kỳ Bắc thuộc và chống Bắc thuộc (Từ năm 179 TCN đến năm 905)

4 VN thời kỳ phong kiến độc lập, tự chủ (905 – 1884)

5 VN thời kỳ Pháp thuộc và chống Pháp thuộc (1884 – 1945)

6 VN thời kỳ kháng chiến chống đế quốc (1945 - 1975)

7 VN thời kỳ độc lập, thống nhất, xây dựng đất nước

(1975 - nay)

Phân kỳ lịch sử Việt Nam

Cách phân kì 2: LSVN có thể phân thành 4 thời kỳ

1 LSVN từ nguồn gốc đến thế kỉ X (thời cổ đại)

2 LSVN từ thế kỉ X đến năm 1858 (thời trung đại)

3 LSVN từ năm 1858 đến năm 1945 (thời cận đại)

4 LSVN từ năm 1945 đến nay (thời hiện đại)

PHẦN I LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỶ X

CHƯƠNG I VIỆT NAM THỜI NGUYÊN THỦY

Thời đại đồ đá

Đồ đá cũ

Đồ đá mới

Thời đại

đồ đồng

Sơ kì

Trung kì

Hậu kì

Tiền Đông Sơn

Sông H ồng

Sông Mã

Sông Cả

PHÙNG NGUYÊN (Sơ kì đồng thau)

ĐỒNG ĐẬU

(Trung kì đồng thau)

GÒ MUN (Hậu kì đồng thau)

CHƯƠNG II

VIỆT NAM THỜI DỰNG NƯỚC

VÀ BƯỚC ĐẦU GIỮ NƯỚC (Từ thế kỉ VII TCN đến năm 179 TCN)

1 Nước Văn Lang thời Hùng Vương

(Thế kỉ VII TCN – 208 TCN)

1.1 Văn hóa Đông Sơn và những chuyển biến về kinh tế - xã hội 1.2 Sự hình thành nhà nước Văn Lang

Những tiền đề và điều kiện ra đời của nhà nước Văn Lang

Tiền đề phân hóa xã hội

Yêu cầu trị thủy, thủy lợi

Yêu cầu tự vệ,

chống ngoại xâm

NHÀ NƯỚC VĂN LANG

“Đến thời Trang Vương nhà Chu (696 – 682 TCN), ở bộ Gia Ninh có người lạ, dùng ảo thuật áp phục được các bộ lạc, tự xưng là Hùng Vương, đóng đô ở Văn Lang ”

CHƯƠNG II

VIỆT NAM THỜI DỰNG NƯỚC

VÀ BƯỚC ĐẦU GIỮ NƯỚC (Từ thế kỉ VII TCN đến năm 179 TCN)

1 Nước Văn Lang thời Hùng Vương

2 Nước Âu Lạc thời An Dương Vương (208 – 179 TCN)

2.1 Cuộc kháng chiến chống Tần xâm lược

2 Nước Âu Lạc thời An Dương Vương (208 – 179 TCN)

2.1 Cuộc kháng chiến chống Tần xâm lược

2.2 Sự ra đời của nước Âu Lạc

2 Nước Âu Lạc thời An Dương Vương (208 – 179 TCN)

2.1 Cuộc kháng chiến chống Tần xâm lược

2.2 Sự ra đời của nước Âu Lạc

2.3 Bước phát triển mới của nước Âu Lạc

- Sau nhiều thế kỉ dựng nước, quyền hành nhà nước đã cao hơn và chặt chẽ hơn; vua có quyền thế hơn trong việc trị nước.

- Lãnh thổ được mở rộng hơn trên cơ sở sáp nhập hai vùng lãnh thổ của Lạc Việt và Âu Việt, cả nước chia thành 17 bộ.

- Cư dân đông hơn trên cơ sở sự hòa hợp, thống nhất giữa người Lạc Việt và Âu Việt.

Sơ đồ Thành Cổ Loa

Lũy cao trung bình

từ 4-5m, có chỗ 8-12m Chân lũy rộng 20- 30m, mặt lũy rộng 6- 12m

Phương pháp xây thành: đào đất đến đâu, khoét hào đến đó; thành đắp đến đâu, lũy xây đến

đó

Một đoạn thành Cổ Loa hiện nay

Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ"

Nỏ thần – Nỏ Liên Châu - Linh Quang Kim Trảo Thần Nỏ

Tướng quân Cao Lỗ đã sử dụng kỹ thuật chế ra lẫy nỏ có chốt giữ liên hoàn, một lần bóp cò bắn ra nhiều mũi tên

Mũi tên đồng ba cạnh khai quật tại thành Cổ Loa

Lẫy nỏ được khai quật từ thành Cổ Loa

2 Nước Âu Lạc thời An Dương Vương (208 – 179 TCN)

2.1 Cuộc kháng chiến chống Tần xâm lược

2.2 Sự ra đời của nước Âu Lạc

2.3 Bước phát triển mới của nước Âu Lạc

2.4 Sự sụp đổ của nước Âu Lạc

3 Đời sống kinh tế và văn hóa của cư dân Văn Lang –

Âu Lạc

CHƯƠNG III THỜI KÌ BẮC THUỘC

Lí Nam Đế (544-548)

Triệu Quang Phục (548-571)

Lí Phật Tử (571-602)

2.1 Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (722) 2.1 Khởi nghĩa Phùng Hưng (776-791) 2.1 Khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ (905)

PHẦN 2 LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X

ĐẾN NĂM 1858 CHƯƠNG IV BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG VÀ BẢO

1.3 Cuộc kháng chiến của Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng lịch sử năm 938

PHẦN 2 LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X

ĐẾN NĂM 1858 CHƯƠNG IV BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG VÀ BẢO

PHẦN 2 LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X

ĐẾN NĂM 1858 CHƯƠNG IV BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG VÀ BẢO

4 Nhà Tiền Lê

(980 – 1009)

4.1 Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất (năm 981)

4 Nhà Tiền Lê

(980 – 1009)

4.1 Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất (năm 981)

4.2 Nước Đại Cồ Việt dưới

triều Tiền Lê

CHƯƠNG V NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ –

TRẦN – HỒ (Từ năm 1009 đến năm 1407)

Chiếu dời đô có đoạn viết: “Chỉ vì muốn đóng đô ở

trung tâm mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu, trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh… được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi Nam, Bắc, Đông, Tây, lại tiện hướng nhìn sông, tựa núi Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ, ngập lụt, muôn vật rất mực phong phú, tốt tươi Xem khắp đất Việt ta chỉ nơi này là thắng cảnh Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước Cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời” (ĐVSKTT)

CHƯƠNG V NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ –

TRẦN – HỒ (Từ năm 1009 đến năm 1407)

1 Nhà Lý (1009

– 1225)

1.1 Nhà Lý thành lập 1.2 Định đô Thăng Long

1.3 Tình hình chính trị -

kinh tế - văn hóa

1.4 Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai thời Lý (1075 – 1077)

Âm mưu

1.5.1 Âm mưu và thủ đoạn xâm lược của

nhà Tống

Xâm chiếm và sáp nhập lãnh thổ Đại Việt vào nước Tống

Lấy thắng lợi trong cuộc xâm lược Đại Việt để trấn áp phe đối lập trong triều và uy hiếp các nước Liêu, Hạ.

Thủ đoạn

1.5.1 Âm mưu và thủ đoạn xâm lược của

nhà Tống

Xây dựng hệ thống căn cứ xâm lược lợi hại ở khu vực biên giới Việt – Trung: Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu…

Thủ đoạn

1.5.1 Âm mưu và thủ đoạn xâm lược của

nhà Tống

Xây dựng hệ thống căn cứ xâm lược lợi hại ở khu vực biên giới Việt – Trung: Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu…

Xúi giục Chămpa quấy rối biên giới phía Nam của nước

ta  buộc nước ta phải đối phó với kẻ thù ở cả hai đầu Nam, Bắc.

5.1.2 Cuộc kháng chiến chống Tống xâm lược lần thứ hai của nhân dân Đại Việt

Giai đoạn 1: Phá tan cứ điểm xâm lược Ung Châu, bẻ gãy từ đầu thế chủ động của quân Tống (1075 - 1076).

Giai đoạn 2: Xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt, đập tan quân xâm lược Tống (1076 – 1077)

5.1.2 Cuộc kháng chiến chống Tống xâm lược lần thứ hai của nhân dân Đại Việt

Giai đoạn 1: Phá tan cứ điểm xâm lược Ung Châu, bẻ gãy từ đầu thế chủ động của quân Tống (1075 - 1076).

5.1.2 Cuộc kháng chiến chống Tống xâm lược lần thứ hai của nhân dân Đại Việt

Giai đoạn 1: Phá tan cứ điểm xâm lược Ung Châu, bẻ gãy từ đầu thế chủ động của quân Tống (1075 - 1076).

Giai đoạn 2: Xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt, đập tan quân xâm lược Tống (1076 – 1077)

Cao Bằng

Sông Lục Đầu (Vạn Xuân)

QQ

CHƯƠNG V NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ –

TRẦN – HỒ (Từ năm 1009 đến năm 1407)

1 Nhà Lý (1009 – 1225)

2 Nhà Trần (1226 – 1400)

Chính sách khuyến nông Chính trị

CHƯƠNG V NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ –

TRẦN – HỒ (Từ năm 1009 đến năm 1407)

1 Nhà Lý (1009 – 1225)

2 Nhà Trần (1226 – 1400)

3 Nhà Hồ (1400 – 1407)

CHƯƠNG VI NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI HẬU LÊ

(Từ năm 1428 đến năm 1788)

HẬU LÊ (1428-1788)

LÊ TRUNG HƯNG

(1428-1788)

LÊ MẠT (1505-1527)

LÊ SƠ

(1428-1504)

1 Thời Lê sơ

1.2 Nước

Đại Việt

thời Lê sơ

Cuộc cải cách hành chính của

Lê Thánh Tông

Tình hình văn hóa

Giáo dục và thi cử

Thành tựu văn học Thành tựu khoa học

Trung ương Địa phương Luật pháp Bản đồ

2 Sự suy yếu của nhà Hậu Lê và sự thành lập nhà Mạc

3 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng và các cuộc chiến tranh phong kiến

3.1 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng (1533 – 1788)

3.2 Cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều

2 Sự suy yếu của nhà Hậu Lê và sự thành lập nhà Mạc

3 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng và các cuộc chiến tranh phong kiến

3.1 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng (1533 – 1788)

3.2 Cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều

3.3 Chiến tranh Trịnh – Nguyễn

2 Sự suy yếu của nhà Hậu Lê và sự thành lập nhà Mạc

3 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng và các cuộc chiến tranh phong kiến

3.1 Sự thành lập triều Lê Trung Hưng (1533 – 1788)

3.2 Cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều

3.3 Chiến tranh Trịnh – Nguyễn

3.4 Chính sách khai hoang ruộng đất của các chúa

Nguyễn ở Đàng Trong

3.5 Sự hưng khởi của các thành thị ở Đàng Ngoài –

Đàng Trong

Giáo sĩ Xanh Phanlơ đã miêu tả Thăng Long năm 1658 như sau: “Kinh đô của họ (chỉ Kẻ Chợ), tôi xem có thể lớn bằng Paris và dân số cũng bằng Trên bờ con sông gọi là sông Cái, thuyền bè nhiều đến nổi ghé vào bờ rất khó khăn…”

Thương nhân Anh X Bâyrơn mô tả (1685): “Thành phố Ca Cho (Kẻ Chợ) có thể so sánh với nhiều thành phố ở châu Á nhưng lại đông dân hơn, nhất là những ngày mồng một và rằm âm lịch là những ngày phiên chợ, nhân dân ở các làng lân cận kĩu kịt gánh hàng đến đây đông không thể tưởng tượng được Các con đường rộng lúc bấy giờ đều trở thành chật chội đến nỗi chen qua đám đông người đó một trăm bước trong khoảng nửa tiếng đồng hồ là một điều sung sướng Hàng hóa trong thành phố mỗi thứ được bán ở một phố riêng” (Mô tả vương quốc Đông kinh)

Hội An - Giáo sĩ Bori nhận xét: “Hải cảng đẹp nhất (Đàng Trong) nơi mà thương nhân ngoại quốc thường lui tới buôn bán là hải cảng thuộc tỉnh Cacciam (Quảng Nam)… Thành phố đó lớn lắm đến nổi người ta có thể nói nó có hai thị trấn: một của người Trung Quốc, một của người Nhật Bản…” (Tường trình về vương quốc Đàng Trong)

CHƯƠNG VII PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ

VƯƠNG TRIỀU TÂY SƠN (Từ năm 1771 đến năm 1802)

1 Phong trào Tây Sơn

1 Phong trào

Tây Sơn

1.1 Đánh đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong 1.2 Đánh tan quân xâm

lược Xiêm

1 Phong trào

Tây Sơn

1.1 Đánh đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong

1.2 Đánh tan quân xâm

lược Xiêm

1.3 Đánh đổ chính quyền vua Lê – chúa Trịnh ở Đàng Ngoài

1.4 Đánh bại quân xâm lược Thanh

CHƯƠNG VII PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ

VƯƠNG TRIỀU TÂY SƠN (Từ năm 1771 đến năm 1802)

1 Phong trào Tây Sơn

2 Vương triều Tây Sơn

CHƯƠNG VIII BUỔI ĐẦU THỜI NGUYỄN

(Từ năm 1802 đến năm 1858)

1 Nhà nước quân chủ thời Nguyễn

2 Văn hoá dưới thời Nguyễn