Tiểu luận môn Côn trùng chuyên khoa

Tiểu luận môn Côn trùng chuyên khoa, Đề tài sâu hại cây ăn quả, Trong lịch sử sản xuất nông nghiệp nói chung và cây thuốc nói riêng trước đây cũng như hiện nay, sâu bệnh đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng. Theo điều tra và tính toán của nhiều nước về những thiệt hại do sâu bệnh gây ra hàng năm trên thế giới, thiệt hại do sâu gây ra là 29 tỷ USD bằng 13,8 % sản lượng nông nghiệp, thiệt hại do bệnh gây ra là 24,8 tỷ USD bằng 11,6% sản lượng, do cỏ dại gây ra là 20,4 tỷ USD bằng 9,5% sản lượng. Tổng thiệt hại do sâu bệnh và cỏ dại gây ra là 75 tỷ USD hay 35% khả năng mùa màng. Nếu đem so với sản lượng thực tế của thế giới là 140 tỷ USD thì thiệt hại trên đang chiếm 54%. Hơn 13 của cải con người làm ra trong nông nghiệp bị sâu bệnh phá mất. Đối với các loài cây làm thuốc cũng bị sâu bệnh hại, cỏ dại tấn công và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng, làm ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng dược liệu. ở Trung Quốc, các vùng trồng nhân sâm đều bị nhiễm loài sâu bệnh phá hoại, làm giảm trên 30% sản lượng. Cây bạch truật cũng bị nhiều loại sâu bệnh tấn công như bệnh nấm hạch, bệnh khô lá, bệnh đốm lá, bệnh thối rễ, bệnh chết cứng, bệnh vân vòng, sâu xám, rệp, mối xông gốc.... Cây bạc hà bị sâu xám, bọ nhảy, ong bạc hà, rệp, sâu đo. Cây bạch chỉ bị bệnh đốm lá, đốm đen, nứt rễ và rệp, sâu đục quả... Cây địa hoàng bị nhện đỏ, sâu xanh, sâu bọ ngài đêm, bệnh gỉ sắt, bệnh cuốn lá xanh. Cây xuyên khung, thường bị sâu đục thân phá hoại có thể từ 20 đến 30%, thậm chí đến 75%, thời kỳ cây đang phát triển trên ruộng sản xuất. Xu thế chung của thế giới hiện nay là đi sâu nghiên cứu và sử dụng thuốc có nguồn gốc từ thảo mộc.

I Đặt vấn đề

Trong lịch sử sản xuất nông nghiệp nói chung và cây thuốc nói riêng trước đây cũng như hiện nay, sâu bệnh đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng Theo điều tra và tính toán của nhiều nước

về những thiệt hại do sâu bệnh gây ra hàng năm trên thế giới, thiệt hại do sâu gây ra là 29 tỷ USD bằng 13,8 % sản lượng nông nghiệp, thiệt hại do bệnh gây ra là 24,8 tỷ USD bằng 11,6% sản lượng, do cỏ dại gây ra là 20,4 tỷ USD bằng 9,5% sản lượng Tổng thiệt hại do sâu bệnh và

cỏ dại gây ra là 75 tỷ USD hay 35% khả năng mùa màng Nếu đem so với sản lượng thực tế của thế giới là 140 tỷ USD thì thiệt hại trên đang chiếm 54% Hơn 1/3 của cải con người làm ra trong nông nghiệp bị sâu bệnh phá mất

Đối với các loài cây làm thuốc cũng bị sâu bệnh hại, cỏ dại tấn công và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng, làm ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng dược liệu ở Trung Quốc, các vùng trồng nhân sâm đều bị nhiễm loài sâu bệnh phá hoại, làm giảm trên 30% sản lượng Cây bạch truật cũng bị nhiều loại sâu bệnh tấn công như bệnh nấm hạch, bệnh khô lá, bệnh đốm lá, bệnh thối rễ, bệnh chết cứng, bệnh vân vòng, sâu xám, rệp, mối xông gốc Cây bạc hà bị sâu xám, bọ nhảy, ong bạc hà, rệp, sâu đo Cây bạch chỉ bị bệnh đốm lá, đốm đen, nứt

rễ và rệp, sâu đục quả Cây địa hoàng bị nhện đỏ, sâu xanh, sâu bọ ngài đêm, bệnh gỉ sắt, bệnh cuốn lá xanh Cây xuyên khung, thường bị sâu đục thân phá hoại có thể từ 20 đến 30%, thậm chí đến 75%, thời kỳ cây đang phát triển trên ruộng sản xuất Xu thế chung của thế giới hiện nay là

đi sâu nghiên cứu và sử dụng thuốc có nguồn gốc từ thảo mộc

Theo kết quả nghiên cứu khoa học của Trung tâm nghiên cứu trồng và chế biến cây thuốc Hà Nội (Viện Dược liệu), thiệt hại do sâu bệnh và côn trùng gây ra cho các cây thuốc làm giảm sản lượng từ 20 đến 25% Các loài sâu bệnh hại đã phát sinh, phát triển phá hoại trên các loài cây thuốc với mức độ khác nhau như tuyến trùng, bệnh đốm trắng, bệnh đốm đen, bệnh lụi đen hoa, đặc biệt là bệnh u loét, gây tác hại rất nghiêm trọng; ngoài ra, còn các bệnh phấn trắng, bệnh thối nâu, bệnh thối đen gốc, bệnh vàng toàn cây và khô đầu lá Từ các loại sâu bệnh nêu trên, hàng năm thiệt hại do chúng gây ra không nhỏ đối với việc phát triển sản xuất dược liệu tạo nguồn cung cấp nguyên liệu làm thuốc ở trong nước

Chính vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Nghiên cứu sâu hại trên cây dược liệu

”

II Cây dược liệu

Cây dược liệu là gì? Cây dược liệu là những loài thực vật có tác dụng dùng để chữa bệnh hoặc bồi bổ cơ thể khi con người sử dụng Việc dùng thuốc trong nhân dân ta đã có từ lâu đời Từ thời nguyên thủy, tổ tiên chúng ta trong lúc tìm kiếm thức ăn, có khi ăn phải chất độc phát sinh nôn mửa hoặc rối loạn tiêu hóa, hoặc hôn mê có khi chết người, do đó cần có nhận thức phân biệt được loại nào ăn được, loại nào có độc không ăn được Kinh nghiệm dần dần tích lũy, không những giúp cho loài người biết lợi dụng tính chất của cây cỏ để làm thức ăn mà còn dùng để dùng làm thuốc chữa bệnh, hay dùng những vị có chất độc để chế tên thuốc độc dùng trong săn bắn hay trong lúc tự vệ chống ngoại xâm Lịch sử nước ta cho biết ngay từ khi lập nước nhân dân

ta đã biết chế tạo và sử dụng tên độc để chống lại kẻ thù

Như vậy, việc phát minh ra thuốc đã có từ thời thượng cổ, trong quá trình đấu tranh với thiên nhiên, tìm tòi thức ăn mà có được Nguồn gốc tìm ra thức ăn, thuốc và cây có chất độc chỉ là

một Về sau dần dần con người mới biết tổng kết và đặt ra lý luận Hiện nay đi sâu và tìm hiểu những kinh nghiệm trong nhân dân Việt Nam cũng như nhiều dân tộc khác trên thế giới, con người đã sử dụng hàng vạn loài thực vật để làm thuốc Trong quá trình chữa bệnh bằng kinh nghiệm và hiểu biết của con người, đến ngày nay đã hình thành các khuynh hướng khác nhau, chúng ta có thể phân biệt hai loại người làm thuốc Một loại chỉ có kinh nghiệm chữa bệnh, không biết hoặc ít biết lý luận Kinh nghiệm đó cứ cha truyền con nối mà tồn tại, mà phát huy Những người có khuynh hướng này chiếm chủ yếu tại các vùng dân tộc ít người Khuynh hướng thứ hai là những người có kinh nghiệm và có thêm phần lí luận, những người này chiếm chủ yếu

ở thành thị và những người có cơ sở lí luận cho rằng vị Thần Nông là người phát minh ra thuốc Truyền thuyết kể rằng: “Một ngày ông nếm 100 loài cây cỏ để tìm thuốc, ông đã gặp phải rất nhiều loài cây có độc nên có khi một ngày ngộ độc đến 70 lần”, rồi soạn ra sách thuốc đầu tiên gọi là “Thần Nông bản thảo” Trong bộ này có ghi chép tất cả 365 vị thuốc và là bộ sách thuốc

cổ nhất Đông Y (chừng 4000 năm nay)

Nhóm cây cỏ được sử dụng trực tiếp để chữa trị bệnh Ví dụ: Rau má, gừng, lá lốt, mã đề, kinh giới, tía tô Nhóm cây cỏ trước sử dụng qua bào chế Ví dụ: Cây sinh địa (địa hoàng), sâm, gừng, hà thủ ô, tam thất Nhóm cây cỏ làm nguyên liệu chiết suất các chất có hoạt tính cao

Ví dụ: Thanh cao hoa vàng, bạc hà, hoa hòe Ngày nay, chúng ta không thể phủ nhận được tầm quan trọng của việc điều trị bằng hoá học nhưng đồng thời chúng ta vẫn phải công nhận rằng việc điều trị bằng cây cỏ theo nghĩa rộng có giá trị gần bằng hoá trị liệu ngay ở những nước được coi là tiên tiến nhất Việc điều trị bệnh bằng phương pháp kết hợp đông, tây dưỡng đang được áp dụng ở hầu hết các châu lục, đặc biệt ở các nước Châu Á có hiệu quả rất cao Một số loại cây dược liệu khác như: Bạch chỉ, Bạch truật, lão quan thảo, trinh nữ hoàng cung, cúc gai dài, cà độc dơc, diệp hạ châu, cây sâm Việt Nam, Lô hội

III Tình hình nghiên cứu

3.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Nước ta có ¾ là diện tích rừng núi, khí hậu thay đổi từ nhiệt đới ấm đến á nhiệt đới núi cao

ở thảm thực vật đa dạng, tạo nên nguồn cây thuốc vô cùng đa dạng và phong phú Theo thống kê mới nhất năm 2004, nước ta có 3948 cây làm thuốc( Nguyễn Duy Tần và CTV,2004) Nhiều vùng và tỉnh có cây thuốc với số loài và trữ lượng lớn Các nhà khoa học đã nghiên cứu và chiết xuất ra hàng loạt các hoạt chất để sản xuất thuốc từ nguồn dược liệu Bên cạnh những cây thuốc bản địa, thuốc nam thì những cây thuốc quý được di nhập, nhập nội từ nuóc ngoài và được phát triển trồng trọt ở nước đã và đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển dược liệu của ngành trồng trọt trong giai đoạn 2002-2010 Tuy nhiên, trong việc trồng trọt phát triển sản xuất được dược liệu tạo nguồn nguyên liệu làm thuốc còn gặp nhiều khó khăn bởi các loài sâu bệnh hại nghiêm trọng Có nhiều nơi, nhiều lúc cây thuốc lá đã bị sâu bệnh phá hoại gây thất thu hoặc nếu thu hoạch được thì năng suất không cao và chất lượng không đảm bảo

Tuy nhiên,hiện nay theo điều tra nghiên cứu của các nhà khoa học cho biết,nhiều cây thuốc quý tại Việt Nam,do bị tìm kiếm thông tin không ngừng hoặc vô tình bị tàn phá,đang đứng trước nguy cơ bị cạn kiệt.Ngoài ra do các nguyên nhân như bị nhập lậu từ nước ngoài(chủ yếu từ Trung Quốc) và do nhà nước chưa có các chính sách khuyến khích,chưa kiểm soát được tình hình khai thác,thu mua,buôn bán,còn có các nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến công tác phát triển cây dược liệu trên các vùng trồng cây thuốc đại trà là tình hình phát sinh,phát triển sâu bệnh hại trên cây ngày một nghiêm trọng,đã làm giảm đáng kể sản lượng và chất lượng dược liệu

sản xuất trong nước Nhu cầu sử dụng các loại dược liệu để chữa bệnh đang được tăng lên hàng ngày thế nhưng khi trồng với diện tích lớn,cây thuốc lại bị nhiều sâu bệnh hại tấn công gây thiệt hại lớn,ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây dược liệu.Theo đánh giá của các báo cáo nghiên cứu khoa học,thì vụ Đông-Xuân 1995-1996 tại TTNCT và CBCTHN,sâu bệnh phát sinh thành dịch làm giảm năng suất từ 20-25%,cây thuốc bị nhiều loại sâu bệnh hại,mức độ gây hại phụ thuộc vào các điều kiện ngoại cảnh khác nhau: Đất đai, khí hậu thời tiết và nguồn bệnh….Qua nhiều năm nghiên cứu về kỹ thuật trồng trọt tại TTNCT&CBCTHN, Viện Dược Liệu cho thấy: Trên cây CNHT đã bị nhiều sâu bệnh hại: Thán thư, vàng lá, bọ nhảy đen, bọ lá bốn chấm trắng…Đặc biệt là loại sâu ăn lá Brithys crini Fabricius Sâu non tuổi 6 ở thời kỳ phát dục dài, sức ăn trung binh 1con/ngày là 2276,01=251,98mm lá, chúng làm giảm nghiêm trọng năng suất và chất lượng dược liệu.( Ngô Quốc Luật và cộng sự,2001)

3.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Vấn đề sâu bệnh hại đối với cây trồng nói chung và cây thuốc nói riêng trên thế giới ra sao? Chúng đã gây nên nhiều tác hại nghiêm trọng trong lịch sử sản xuất nông nghiệp trước đây cũng như hiện nay ra sao? Người ta đã tính được là hàng năm trên thế giới thiệt hại do sâu gây ra là 29

tỷ USD bằng 13.8% sản lượng nông nghiệp, thiệt hại do bệnh gây ra là 24.8 tỷ USD bằng 11.6 % sản lượng, do cỏ hại gây ra là 20,4 tỷ USD bằng 9.5% sản lượng ĐỐi với loài cây thuốc bị nhiều sâu bệnh hại, cỏ dại tấn công và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng, làm ảnh hưởng không nhỏ tới năng suất và chất lượng dược liệu Ở Trung Quoóc các vùng trồng nhân sâm đều bị nhiễm loài sâu bệnh phá hoại, làm giảm trên 30% sản lượng Cây Bạch Truật được trồng nhiều với số lượng lớn cũng bị nhiều loại sâu bệnh tấn công như: Sâu xám, rệp, mối xông gốc, Cây bạc hà bị sâu xám, bọ nhảy, ong bạc hà, rệp, sâu đo,… Cây Bạch chỉ bị hại bởi rệp, sâu đục quả Cây địa Hoàng bị nhện đỏ, sâu xanh, sâu bọ ngài đêm, Cây Xuyên khung thường bị đục thân phá hại có thể từ 20-30%, thậm chí lên tới 75%, thời kỳ cây đang phát triển trên ruộng sản xuất

Dựa vào tập tính của sâu cuốn lá thường nhả tơ, sau đó kéo các lá xung quanh hoặc mép lá lại thành tổ và nằm bên trong gây hại vì vậy biện pháp thủ công là dùng tay gỡ các lá hoặc ngắt từng tổ để bắt sâu non và nhộng đem giết Sử dụng các loại thuốc trừ sâu hại như: thuốc trừ sâu sinh học: Tập Kỳ 1.8EC, thuốc Padan 95SP, Bassa 45EC, hỗn hợp ( Conphai 10WP và Sokupi 0.36 AS ), Fastac 5EC… Công bố danh mục 49 loài côn trùng và nhện hại trên 15 loại cây dược liệu trồng tại Thanh Trì, Hà Nội, trong đó cây trinh nữ hoàng cung có 5 loài gây hại và Lão quan thảo có 9 loài gây hại Loài sâu ăn lá Brithys crini là loài gây hại quan trọng cây trinh nữ hoàng cung, chúng có vòng đời trung bình 36,2 ngày ( Đặng Thị Dung, 2005) Loài sâu Brithys crini hại cây Crinum latifolium L theo Ngô Quốc luật (2001)

IV Thành phầm sâu hại cây dược liệu

Trên các loại cây thuốc bao gồm: Bạch chỉ, Bạch truật, lão quan thảo, trinh nữ hoàng cung, cúc gai dài, cà độc dơc, diệp hạ châu, cây sâm Việt Nam, Lô hội, tổng số 43 loài côn trùng và nhện gây hại thuộc 21 họ và 4 bộ Trong đó, bộ cánh vảy có 13 loài chiếm tỷ lệ lớn nhất (31,41%), bộ cánh cứng, 11 loài (26,83%), bộ cánh nửa, 8 loài (19,51%), bộ cánh đều, 4 loài (9,76%), bộ cánh thẳng, 3 loài (7,32%), bộ cánh tơ và bộ hai cánh chỉ có một loài (2,44%) Trên

7 loài cây thuốc, cúc gai dài và lão quan thảo bị số loài côn trùng gây hại nhiều nhất (17 loài), tiếp theo là bạch chỉ (15 loài), bạch truật (8 loài), trinh nữ hoàng cung (7 loài), cà độc dược (4 loài), diệp hạ châu (3 loài)

Trong 43 loài côn trùng và nhện hại xuất hiện, có 7 loài (17,07%) có mức độ phổ biến cao,

11 loài (26,83%) có mức độ phổ biến trung bình, 23 loài (56,10%) có mức độ phổ biến thấp Trong 7 loài có mức độ phổ biến cao thì 3 loài (sâu khoang, sâu đo, sâu cuốn lá) là những loài sâu hại chính thường xuyên xuất hiện gây hại trên các cây: cúc gai dài, bạch chỉ và bạch truật Ngoài côn trùng hại, nhóm nhện nhỏ cũng là đối tượng gây hại nguy hiểm trên cây thuốc Trong

số này có nhện đỏ son (Tetranychus cinnabarinus K.) và nhện trắng (Polyphagotar-sonemus latus B.) thường xuất hiện với mật độ khá cao

Sâu khoang Spodoptera litura Farb: Sâu khoang xuất hiện thường xuyên trên đồng ruộng từ khi trồng cho đến khi thu hoạch Khi cây còn nhỏ, vào cuối tháng 1, đầu tháng 2 mật độ sâu thấp Sau đó, khi nhiệt độ tăng, mật độ sâu khoang cũng tăng lên khi cây ở giai đoạn lá đan xen nhau

và đạt cao nhất khi cây có nụ ở giai đoạn này, do mật độ sâu tăng nên hầu hết lá bị trụi chỉ còn gân lá Sang giai đoạn cây ra hoa mật độ sâu giảm vd: Sâu hại cây Trinh nữ hoàng cung chủ yếu

là sâu khoang phá hại toàn thân, phòng trừ bằng thuốc Antaphoss 100 EC hoặc Shec Sài gòn phun mọi thời kỳ đều có hiệu quả và phải phun trước khi thu hoạch ít nhất 10 ngày hoặc dùng thuốc sâu sinh học Socobi, aremec, tạp kỳ phun trước khi thu hoạch từ 3 - 4 ngày Tuy nhiên, cây Trinh nữ hoàng cung là cây trồng lấy lá do vậy trong quá trình phòng trừ sâu hại không nên

sử dụng các loại thuốc hóa học thay bằng cách vệ sinh đồng ruộng, cắt bỏ lá già úa, sâu bệnh, kết hợp với biện pháp trồng, chăm sóc, thu hoạch đúng kỹ thuật cũng hạn chế được sâu bệnh phát sinh Ở cây Đảng Sâm ( codonopsis javanica Hook.f) là cây thuốc thuộc họ Hoa chuông, còn gọi

là sâm dây, sâm nam chủ yếu giai đoạn cây nhỏ, có thể bị sâu xanh, sâu xám, giai đoạn cây lớn

có thể bị sâu đục thân gây hại VỚi sâu hại như sâu xanh, sâu khoang có thể bắt bằng tay

Cây sa nhân (Amomum longiligulare T.Lwu) thuộc họ gừng, cay còn được gọi là sa nhân lưỡi dài thường có các loại sâu hại như sâu đục thân hom bị sâu đục, đẻ trứng bên trong, có cả sâu non và nhộng, thì nên cắt bỏ phần bị hại và đem đi đốt Ngoài ra ở cây sa nhân còn gặp những loại sâu hại như: sâu khoang nhỏ ăn lá, kiến ăn hạt,… và một số loại nấm ký sinh Ngoài

ra sâu đục thân được tìm thấy ở cây Thảo quả, Sâu đục thân thảo quả là loài sâu thuộc biến thái hoàn toàn (vòng đời sâu có đủ 4 pha gồm: Trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành) Sâu trưởng thành (bướm) đẻ trứng rải rác tại các bẹ lá của thân cây, sâu non sau nở đục vào trong thân thảo quả, tại những chỗ bị đục thường có mầu xám tro và có phân sâu đùn ra ngoài Những cây thảo quả bị sâu đục thân gây hại thường sinh trưởng chậm, lá biến vàng, bị hại nặng có thể gây chết cây Bị hại sớm, cây sẽ không có khả năng ra hoa; những cây bị hại muộn thường ra hoa muộn và cho quả nhỏ, hạt bị lép Tác hại của sâu đục thân làm ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất, chất lượng của hạt thảo quả Sâu đục thân thảo quả thường gây hại rải rác quanh năm, nhưng thường gây hại nặng vào vụ Hè thu (từ tháng 7 đến cuối tháng 9 hàng năm) Những diện tích thảo quả trồng dầy thường bị sâu đục thân gây hại nặng hơn các diện tích khác Tại những vị trí có lượng ánh sáng trực xạ nhiều thường bị sâu đục thân hại nặng hơn những vị trí chủ yếu là ánh sáng tán xạ Sâu đục thân thảo quả thường bị một số loài côn trùng ký sinh và tiêu diệt như: Ong vàng ký sinh sâu non, bọ rùa vằn và kiến vàng ăn trứng Vì vậy, đây là một số loài thiên địch quan trọng cần được bảo vệ đối với những khu vực có gieo trồng thảo quả Vấn đề dùng thuốc hóa học phòng trừ sâu đục thân thảo quả thường tốn kém và hiệu quả thấp do thảo quả được trồng trên rừng nên nguồn nước gặp nhiều khó khăn; bên cạnh đó khi dùng thuốc hóa học chỉ có hiệu quả sau khi sâu non mới nở chưa đục vào thân nhưng vấn đề dự tính - dự báo đối tượng sâu hại này gặp nhiều khó khăn và độ tin cậy thấp Vì vậy, trước khi trồng thảo quả, cần kiểm tra kỹ các cây giống, loại bỏ kịp thời những cây bị nhiễm sâu đục thân để tiêu hủy tránh lây lan Không nên trồng thảo quả ở những vị trí có nhiều ánh sáng trực xạ, trồng mật độ hợp lý

không nên trồng quá dày Thường xuyên kiểm tra, theo dõi vườn thảo quả nhằm phát hiện những cây bị sâu đục thân gây hại để có biện pháp ngắt và tiêu hủy kịp thời tránh lây lan (tập trung vàovụ Hè thu từ tháng 7 đến tháng 9 hàng năm) Bảo vệ và nhân nuôi một số loài thiên địch như: Kiến vàng, bọ rùa vằn, ong mắt đỏ tại những khu rừng có gieo trồng thảo quả góp phần mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác phòng trừ sâu đục thân hại thảo quả và góp phần bảo vệ sự

đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng

Sâu cuốn lá (Homona coffearia Nietner, Noctuidae) trên cây bạch truật Bạch truật bị nhiều sâu bệnh phá hại trong đó có sâu cuốn lá là loài gây hại chủ yếu làm giảm năng suất và chất lượng dược liệu Sâu cuốn lá nhả tơ kéo 2 mép lá (đối với lá già) hoặc kéo các lá xung quanh (đối với các lá ở trên ngọn) thành tổ và nằm trong đó gây hại Sâu ăn trụi phần biểu bì trên và thịt

lá chừa lại lớp biểu bì dưới và gân lá, làm giảm năng suất và chất lượng dược liệu

Sâu đo (Argyrogramma agnata Staudinger) trên cây bạch chỉ.: Sâu đo là loài xuất hiện thường xuyên và gây hại chủ yếu trên bạch chỉ Ngoài ra Sâu đo được xét thấy trên cây lá quế, Lào Cai cây quế được trồng tập trung tại các huyện Bảo Thắng, Bắc Hà, Bát Xát và thành phố Lào Cai Cây quế đã mang lại giá trị kinh tế ổn định cho người dân trong vùng Tuy nhiên, trong một vài năm trở lại đây khi diện tích quế trồng thuần loài ngày càng được mở rộng thì vấn đề sâu hại cũng trở nên đáng lo ngại Sâu đo ăn lá quế đã xuất hiện và gây hại trên những diện tích trồng thuần loài từ 5 - 10 tuổi ở xã Sơn Hà, Phú Nhuận (Bảo Thắng) Thuộc họ sâu đo (Geometridae),

bộ cánh vẩy (Lepidoptera) Sâu đo ăn trụi lá quế trông như cây chết Sâu hại làm giảm sinh trưởng của rừng quế và làm cây suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho những loài sâu hại thứ cấp xâm nhập, phá hoại Mỗi năm 2 lứa, mỗi lứa kéo dài tùy theo điều kiện thời tiết Nói chung thời

kỳ trứng 7 ngày, sâu non 29 ngày, nhộng 25 ngày, trứng được đẻ ở mặt sau của lá Mỗi con cái có thể đẻ 1.000 – 1.500 trứng Chúng thường đẻ trên kẽ hở thân cây, kẽ lá, sắp xếp thành đám không theo thứ tự Sâu non hoạt động mạnh, nhả tơ di chuyển theo gió Loài sâu đo ăn lá quế chỉ tập trung chủ yếu ở sườn đồi và chân đồi là chính Nơi này có nguồn thức ăn dồi dào và có điều kiện nóng ẩm thích nghi với điều kiện ngoại cảnh của loài sâu hại này Có thể phòng trừ bằng cách: Thường xuyên kiểm tra vườn rừng phát hiện sớm dịch hại và áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp phòng, trừ triệt để khi mật đọ thấp, sâu tuổi nhỏ Dùng bẫy đèn bẫy trưởng thành Xới đất diệt nhộng quanh tán cây quế sâu 3 - 5cm vào tháng 1 và tháng 8 hằng năm Đối với diện tích nhiễm sâu ở phạm vi hẹp, mật độ thấp, sâu tuổi lớn: Sử dụng vòng độc quanh thân cây hoặc dùng chế phẩm sinh học Bt để phun lên tán cây (liều lượng 3 kg/ha thuốc pha với 450 - 600 lít nước)

để diệt sâu non Đối với diện tích nhiễm sâu với mật độ cao (khả năng bùng phát dịch): Phải sử dụng một trong các loại thuốc hóa học như: Bestox 5EC, Ofatox 400EC để phun trừ Khi phun trừ sâu đo ăn lá quế nên phun khi sâu mới nở sống tập trung trên lá hoặc ở kẽ thân, hiệu quả phòng, trừ sẽ cao nhất

V Tài liệu tham khảo

- Ngô Quốc Luật, Nguyễn Văn Đĩnh, Ngô Bích Hảo, nghiên cứu diễn biến sâu bệnh hại trên một

số cây thuốc lá quan trọng vụ Đông xuân 2003 – 2004 tại trung tâm nghiên cứu và chế biến cây thuốc Hà Nội, viện dược liệu, Trường đại học Nông nghiệp I

- Ngô Quốc Luật, 2005, Nghiên cứu biện pháp phòng trừ sâu bệnh trên một số cây thuốc quan trọng, báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài cấp bộ, viện dược liệu

- Bùi Tráng, 2015, Kỹ thuật trồng cây Tring nữ hoàng cung, Trường đại học nông lâm Thái Nguyên