Đánh giá các thành tựu xây dựng Nhà nước pháp luật thời Trần. Làm quen với phương pháp so sánh. Học diễn biến các trận đánh bằng cách chỉ lược đo, bản đồ. Đọc và vẽ lược đồ, phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử. Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để thuật lại, tóm tắt cc sự kiện lịch sử. Phân tích, so sánh sự kiện và nhân vật lịch sử trong 3 lần kháng chiến để rút ra nhận xét chung. Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế văn hoá . So sánh sự phát triển giữa thời Lý và Trần. Giúp học sinh nhìn nhận sự phát triển về xã hội và văn hoá qua phương pháp so sánh với thời kỳ trước. Phân tích, đánh giá, nhận xét những thành tựu văn hoá đặc sắc. Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời Trần. Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào, truyền thống dân tộc đối với công cuộc xây dựng, củng cố và phát triển dưới thời Trần. Giáo dục học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến. Giáo dục học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc. Giáo dục lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cường, mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước. Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, chống giặc giữ nước, niềm tự hào về truyền thống hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống giặc. Bài học kinh nghiệm lịch sử về tinh thần đoàn kết dân tộc. Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần. Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc. Bồi dưỡng ý thức dân tộc và niềm tự hào về một thời lịch sử có nền văn hoá riêng, mang đậm bản sắc dân tộc.
Trang 1c Phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần
II Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhà Trần
1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
a Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ
b Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ
2 Cuộc kháng lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
a Chủ trương của nhà Nguyên
b Kế hoạch đối phó của nhà Trần
4 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lich sử
a Nguyên nhân thắng lợi
2 Sự phát triển văn hóa
a Đời sống văn hoá
b Văn học
c Giáo dục và khoa học kĩ thuật
Trang 2d Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc
II MỤC TIÊU
1 Kiến thức : Giúp học sinh nắm được:
- Hoàn cảnh thành lập nhà Trần.
- Tổ chức bộ máy Nhà nước thời Trần.
- Nội dung luật pháp thời Trần.
- Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng.
- Những biện pháp phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần.
- Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với quân
Mông Cổ
- Diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ.
- Việc chuẩn bị xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo hơn so với lần xâm lược thứ
nhất
- Diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên.
- Âm mưu quyết xâm lược Đại Việt lần thứ ba của quân Nguyên
- Vua tôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyên với các trận
đánh lớn: Vân Đồn, Bạch Đằng và giành thắng lợi vẻ vang
- Hiểu được vì sao ở thế kỷ XIII, trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông –Nguyên quân dân Đại Việt đều giành thắng lợi
- Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược.
- Biết được một số nét chính về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta thời Trần.
- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của văn hoá – giáo dục- khoa học – kỹ
thuật thời Trần đạt đến trình độ cao, có nhiều công trình nghệ thuật tiêu biểu
- Đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân ta dưới thời Trần rất phong phú và đa dạng.
- Một nền văn học phong phú, mang đậm bản sắc dân tộc, làm rạng rỡ cho nền văn hóa Đại
Việt
2 Kỹ năng:
- Đánh giá các thành tựu xây dựng Nhà nước pháp luật thời Trần.
- Làm quen với phương pháp so sánh.
- Học diễn biến các trận đánh bằng cách chỉ lược đo, bản đồ.
- Đọc và vẽ lược đồ, phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử.
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để thuật lại, tóm tắt cc sự kiện lịch sử.
- Phân tích, so sánh sự kiện và nhân vật lịch sử trong 3 lần kháng chiến để rút ra nhận xét
chung
- Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế - văn hoá
- So sánh sự phát triển giữa thời Lý và Trần.
- Giúp học sinh nhìn nhận sự phát triển về xã hội và văn hoá qua phương pháp so sánh với
thời kỳ trước
- Phân tích, đánh giá, nhận xét những thành tựu văn hoá đặc sắc.
Trang 33 Thái độ:
- Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời Trần.
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào, truyền thống dân tộc đối với công cuộc xây dựng, củng
cố và phát triển dưới thời Trần
- Giáo dục học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong
cuộc kháng chiến
- Giáo dục học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc.
- Giáo dục lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cường, mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước.
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, chống giặc giữ nước, niềm tự hào vềtruyền thống hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống giặc
- Bài học kinh nghiệm lịch sử về tinh thần đoàn kết dân tộc.
- Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần.
- Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc
- Bồi dưỡng ý thức dân tộc và niềm tự hào về một thời lịch sử có nền văn hoá riêng, mang
đậm bản sắc dân tộc
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực chuyên biệt: Phát triển cho học sinh
Năng lực tái hiện sự kiện lịch sử
Năng lực nhận xét, đánh giá, liên hệ thực tế và rút ra bài học lịch sử
Năng lực thực hành: chỉ, vẽ lược đồ
Dành cho học sinh khuyết tật:
Hoàn cảnh thành lập nhà Trần
- Tổ chức bộ máy Nhà nước thời Trần.
- Nội dung luật pháp thời Trần.
- Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng.
- Những biện pháp phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần.
- Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với quân
Mông Cổ
- Diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ.
- Việc chuẩn bị xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo hơn so với lần xâm lược thứ
nhất
- Diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên.
- Âm mưu quyết xâm lược Đại Việt lần thứ ba của quân Nguyên
- Vua tôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyên với các trận
đánh lớn: Vân Đồn, Bạch Đằng và giành thắng lợi vẻ vang
- Hiểu được vì sao ở thế kỷ XIII, trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông –Nguyên quân dân Đại Việt đều giành thắng lợi
Trang 4- Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược.
- Biết được một số nét chính về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta thời Trần.
- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của văn hoá – giáo dục- khoa học – kỹ
thuật thời Trần đạt đến trình độ cao, có nhiều công trình nghệ thuật tiêu biểu
- Đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân ta dưới thời Trần rất phong phú và đa dạng.
III XÁC ĐỊNH VÀ MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ YÊU CẦU
- Biết được têngọi của luật phápthời Trần
- Biết được tổchức trong quânđội nhà Trần
-Hiểu được hoàncành thành lậpnhà Trần
-Hiểu được chínhsách quân đội củanhà Trần
- Vẽ được sơ đồ
bộ máy Nhà nướcthời Trần
- Nhận xét đượcgiữa bộ Quốctriều hình luậtthời Trần với bộHình thư thời Lý
- Nhận xétđược tình hìnhkinh tế thờiTrần trước vàsau cuộc khángchiến chốngquân Mông –Nguyên
Cổ đã sai sứ giả
ba lần đưa thư đedọa và dụ hàngvua Trần
- Biết được quyếttâm của nhàNguyên xâm lượcĐại Việt lần thứba
- Hiểu được mụcđích của quânMông Cổ xâmlược Đại Việt
- Hiểu đượcnhững sự kiện thểhiện ý chí quyếtchiến của quândân thời Trầnchống quân xâmlược Nguyên lầnthứ hai
Trình bày đượcnhững đónggóp của TrầnQuốc Tuấntrong ba lầnkháng chiếnchống quân
- Hiểu được sựkhác nhau về địa
vị giữa các tầnglớp trong xã hộithời Trần
Nhận xét đượcmức độ khácnhau về sự phânhóa các tầng lớp
xã hội dưới thời
So sánh được
sự khác nhau vềphát triển tôngiáo giữa thờiTrần với thời
Trang 5Trần so với thờiLý.
Lý
IV BIÊN SOẠN CÁC CÂU HỎI/BÀI TẬP
A Câu hỏi cấp độ nhận biết
1 Vị vua cuối cùng của triều đại nhà Lý là ai?
a Lý Thánh Tông b Lý Chiêu Hoàng c Lý Thường Kiệt d Lý Kế Nguyên
2 Bộ luật thời Trần có tên gọi là
a Hình thư b Hình luật c Quốc triều hình luật d Luật Hồng Đức
3 Quân đội nhà Trần gồm có mấy bộ phận chính:
a Hai b Ba c Bốn d Năm
4 Sứ giả Mông Cổ đưa thư đe dọa và dụ hàng vua Trần?
a Hai b Ba c Bốn d Năm
5 Hãy nêu một số dẫn chứng về việc nhà Nguyên chuẩn bị xâm lược Đại Việt lần thứ ba
6 Tình hình kinh tế thời Trần như thế nào?
B Câu hỏi cấp độ thông hiểu
1 Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào?
2 Quân đội nhà Trần được tuyển dụng theo chính sách nào?
3 Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư thời Lý
4 Quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì?
5 Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần chống quân xâm lượcNguyên lần thứ hai?
6 Xã hội thời Trần có những tầng lớp nào và cho biết địa vị của các tầng lớp đó?
C Câu hỏi cấp độ vận dụng thấp
1 Vẽ sơ đồ bộ máy Nhà nước thời Trần
2 Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư thời Lý
3 Mức độ phân hóa các tầng lớp xã hội dưới thời Trần có gì khác so với thời Lý?
D Câu hỏi cấp độ vận dụng cao
1 Nhận xét tình hình kinh tế thời Trần trước và sau cuộc kháng chiến chống quân Mông –Nguyên
2 Em hãy trình bày những đóng góp của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiến chốngquân Mông – Nguyên
3 Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển và địa vị địa vị của Nho giáo ngày càngđược nâng cao?
V CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
Trang 61 Chuẩn bị của giáo viên: Bản đồ nước Đại Việt thời Trần Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại,
đơn vị hành chính thời Trần Tranh ảnh, tư liệu có liên quan đến bài dạy Lược đồ khángchiến chống quân xâm lược Mông Cổ Lược đồ kháng chiến lần thứ hai chống quân xâmlược Nguyên (1285), bài “Hịch tướng sĩ" Lược đồ kháng chiến lần thứ ba chống quân xâmlược Nguyên
2 Chuẩn bị của học sinh: Quan sát bản đồ, sơ đồ, tranh ảnh và trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài
trước Trả lời câu hỏi – Đoạn trích Hịch tướng sĩ Tìm hiểu bài ở nhà trước khi vào lớp Trảlời các câu hỏi trong sách giáo khoa
2 Kiểm tra bài học: (5 phút)
Cho những học sinh nhắc lại kiến thức về những nguyên nhân làm cho triều đại Tiền Lê sụp
đỗ dẫn đến sự thành lập nhà Lý Sự phát triển kinh tế và đời sống văn hóa của nhà Lý
3 Thiết kế tiến trình dạy học
3.1 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: Biết được những bánh xe lịch sử các triều đại phong kiến là sự suy thoái củatriều đại này là điều kiện tất yếu hình thành một triều đại khác phát triển nổi bật rồi lại bị suyvong nhường chỗ cho một triều đại mới
- Phương thức:
+ Đàm thoại, câu hỏi, bài tập, gợi mở, …
+ Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ nhóm/ cặp đôi
Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào, năm nào? Trong quá trình tồn tại đã trải quanhững cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nào? Tình hình kinh tế - xã hội ra sao?
- Dự kiến sản phẩm (gợi ý sản phẩm):
+ Nhà Lý suy yếu, năm 1226
+ Trải qua ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên Đây là đội quânhùng mạnh nhất trên thế giới lúc bấy giờ, đã đánh Nam dẹp Bắc từ châu Á đến châu Âunhưng khi vào Đại Việt thì luôn luôn bị bại trận
+ Sau khi được thành lập, nhà Trần đã thực hiện nhiều biện pháp tích cực nhằm khuyếnkhích phát triển kinh tế dẫn đến những biến đổi xã hội sâu sắc theo chiều hướng giữ gìn vàphát huy của dân tộc
Trang 7- Giáo viên nhận xét, dẫn dắt vào bài mới:
Sau khi nhà Lý thành lập và phát triển thì cũng đến ngày suy vong nhường chỗ cho một triềuđại khác Đó là triều đại nhà Trần, trong quá trình tồn tại đã trải qua những cuộc kháng chiếnchống quân xâm lược nào? Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu bài học với chủ đề: “Nước ĐạiViệt thời Trần (thế kỉ XIII)”
+ Diễn giảng, thuyết trình, câu hỏi, bài tập,
- Th i gian: 40 Phút ời gian: 40 Phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
H:Đọc sgk.
?Nhà Lý được thành lập từ năm nào?
- 1009 Lý Công Uẩn lên ngôi, trải qua 8 đời vua:Thái
tổ, Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông, Thần Tông,
Anh Tông, Cao Tông, Huệ Tông
? Tình hình nước ta cuối thế kỉ 12
?Nguyên nhân nào dẫn tới sự suy yếu của triều Lý
- Vua, quan lại ăn chơi sa đoạ, không chăm lo đến đời
sống, sản xuất nhân dân
-Thiên tai xảy ra - nhân dân cực khổ->bất bình,nổi dậy
đấu tranh
Gv:Huệ Tông cuối đời say khướt ngủ cả ngày, không
quan tâm đến triều chính, vua không có con trai có hai
cô công chúa
Chị là Thuận Thiên công chúa gả cho Trần Liễu
Em là: Chiêu Thánh Tông công chúa lên 7 tuổi được lập
thái tử, sau đó 10/1224 Lý Huệ Tông đi tu ở chùa chân
Giao
Lợi dụng tình hình ấy quan lại nổi dậy tranh chấp quyền
hành, bóc lột nhân dân
a.Nhà Lý sụp đổ.
- Cuối XII nhà Lý suy yếu
- Vua, quan lại ăn chơi sa đoạ,không chăm lo đến đời sống, sảnxuất nhân dân
-Thiên tai xảy ra - nhân dân cựckhổ->bất bình,nổi dậy đấu tranh
Trang 8GV; y/c HS theo dõi phần chữ nhỏ “bấy giờ nghĩ
đến việc gì-> hết”.
? Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh lịch sử
như thế nào?
- Lý suy yếu, bất lực- ngoại xâm
? Em có suy nghĩ gì về việc nhà Trần lên thay nhà
Lý?
- Hợp quy luật lịch sử.
? Em hiểu phong kiến tập quyền là gì?.
+Vua là người đứng đầu nhà nước,nắm mọi quyền
hành
+Mọi hoạt động của đất nước đều do chính quyền trung
ương chỉ đạo,điều khiển
+Việc thưởng,phạt được quy định rõ ràng
H:Đọc sgk.
? Sau khi nắm chính quyền nhà Trần đã làm gì để
cứu vãn tình thế?
- Dẹp nội loạn, xây dựng nhà nước mới
? Bộ máy nhà nước đựợc tổ chức như thế nào?
Hoạt động cặp đôi :3 phút
*Trung ương.
- Vua- Thái Thượng Hoàng
- Quan văn, quan võ, quan chuyên trách
- Quốc sử viện: chuyên viết sử
- Hà đê sử-: đê điều
- Đồn điền sử- khai hoang
- Khuyến nông sử : phát triển sản xuất
- Thái y viện: chữa bệnh trong cung
*Địa phương:
-Cả nước chia thành 12 lộ, các lộ đều có các chức
chánh, phó, An phủ sứ đứng đầu
-Dưới lộ là phủ, huyện, châu đều có tri phủ, tri huyện,
tri châu cai quản Xã có xã quan đứng đầu
? Tại sao giao chức vụ quan trọng cho người trong họ
nắm giữ?
- Chuyên quyền dòng họ
GV: Có nhiều nhân vật nổi tiếng thời Trần: Trạng
nguyên Mạc Đĩnh Chi Bộ sử đầu tiên: Đại Việt sử kí
- Phong kiến địa phương nổi dậy,triều Lý suy yếu
- 1/1226 Lý Chiêu Hoàng nhườngngôi cho chồng là Trần Cảnh
- Nhà Trần thành lập
b.Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền.
- Bộ máy nhà nước được tổ chức
theo chế độ quân chủ trung ươngtập quyền gồm 3 cấp:
+ Triều đình+ Các đơn vị hành chính trung gian+ Các cấp hành chính cơ sở
-Đặt thêm một số cơ quan và một
số chức quan
Trang 9Nhà sử học Lê Văn Hưu
?So với bộ máy nhà nước thời Lý bộ máy nhà nước
thời Trần có đặc điểm gì khác?
- Vua nhường ngôi cho con, sớm tự xưng là thái thượng
hoàng
- Người trong họ nắm chức vụ quan trọng
- Có thêm cơ quan chuyên trách
- Cả nước chia thành 12 lộ,các lộ,phủ,huyện,châu đều
có các chức quan trông coi mọi việc không giao cho con
cháu nhà vua hay đại thần
-> Quy củ, chặt chẽ, tập trung quyền trong tay họ.
G:Sơ lựơc chuyển ý
H:Đọc sgk.
? Bộ Quốc Triều hình luật có đặc điểm gì?
- Ban hành bộ luật mới "Quốc triều thông chế", sửa
chữa và bổ sung thành "Quốc triều hình luật"
+ Xác định lại những điều luật thời Lý
+ Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất
G:Những lúc vua đi thăm các địa phương nhân dân có
thể đón rước, xin vua đứng lại để xét xử một vụ kiện
oan
G:Mối quan hệ giữa vua và nhân dân tuy có cách biệt
song chưa sâu sắc
? Luật thời Trần và thời Lý có gì giống và khác nhau?
-Cơ bản giống thời Lý
- Kế thừa, phát triển cao hơn(Thêm việc xác nhận và
bảo vệ quyền tư hữu tài sản.Về cơ quan xử kiện, nhà
Trần đặt thêm thẩm hình viện)
- Qui củ, chặt chẽ-Tập trung quyền lực hơn
c.Pháp luật thời Trần.
- Ban hành bộ luật mới "Quốc triềuthông chế", sửa chữa và bổ sungthành "Quốc triều hình luật"
+ Xác định lại những điều luật thờiLý
+ Quy định cụ thể việc mua bánruộng đất
- Đặt sơ quan Thẩm hình viện
2 Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế
Trang 10+ Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ cặp đôi
- Th i gian: 40 Phút ời gian: 40 Phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính (kiến thức cần đạt)
G:Ngay khi vừa mới thành lập nhà Trần nhanh
chóng ổn định tình hình chính trị, xã hội, xây
dựng chính quyền mới, mặt khác xây dựng tổ
chức lại lực lượng quân đội, củng cố quốc
phòng
? Quân đội nhà Trần được tổ chức như thế
nào?
GV: Cấm quân: đạo quân bảo vệ kinh thành,
triều đình, và chỉ chọn trai tráng khoẻ mạnh ở
quê hương nhà Trần
- Quân các lộ: ở đồng bằng gọi là chính binh, ở
miền núi gọi là phiên binh
? Tại sao nhà Trần chỉ kén chọn những thanh
niên khoẻ mạnh ở quê hương họ Trần để
tuyển vào cầm quân?
- Tăng độ tin cậy trong việc bảo vệ, bảo vệ vua,
kinh đô
-Tăng cường sự bảo mật
? Quân đội nhà Trần còn được tuyển chọn
theo chính sách và chủ trương nào? - Chủ
trương tuyển dụng “quân cốt tinh nhuệ không
cần nhiều”
? Bên cạnh việc XD quân đội, nhà Trần đã
làm gì để củng cố quốc phòng?
- Thực hiện Chính sách “ngụ binh ư nông”
- Đoàn kết, học binh pháp, luyện tập võ nghệ
G:Trong nhân dân lò vật, lò võ mở ở khắp nơi
H:Quan sát H27 <hình vẽ trang trí>
? Em có nhận xét gì về H27.
?Những việc làm củng cố quốc phòng?
? Em thấy quân đội thời Trần có gì giống và
2 Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế
- Đoàn kết, học binh pháp, luyện tập võnghệ
Trang 11khác quân đội thời Lý? Hoạt động cặp đôi: 5 p
*Giống:
- 2Bộ phận
- Chính sách ngụ binh ư nông
*Khác:
- Tuyển cấm quân quê họTrần
-“Cốt tinh nhuệ, không cần đông rèn luyện võ
nghệ, học binh pháp”
=>Lực lượng quân đội vững mạnh hơn
H:Đọc sgk.
? Nhà Trần đã làm gì để phát triển kinh tế
nông nghiệp? Chú trọng khai hoang, đắp đê,
nạo vét kênh mương
G:Cử chức quan Hà đê sứ, Khuyến nông sứ.
chuyên trách đê điều
? Em có nhận xét gì về chủ trương phát triển
nông nghiệp thời Trần?
- Đây là chủ trương đúng đắn phù hợp tình hình
đất nước ta, phù hợp với lòng dân, đảm bảo tưới
tiêu thuận lợi ->kinh tế phát triển nhanh chóng
H:Đọc chữ nhỏ sgk” về thủ công nghiệp”.
? Em hãy kể tên các nghề thủ công truyền
thống trong nhân dân.
H28 ấm gốm.
? Em có nhật xét gì về sản phẩm thủ công
nghiệp?
? Em có nhận xét gì về thủ công nghiệp
thương nghiệp nước ta thời Trần TK XIII?
- Thủ công nghiệp phát triển mạnh, nhiều ngành
nghề, trình độ cao, buôn bán lưu thông
- Chợ ở nhiều nơi
- Thăng Long 61 phố phường
- Buôn bán tấp nập ở các cửa biển:Hội
Thống-Nghệ An, Vân Đồn- Quảng Ninh, Hội
- Thăng Long 61 phố phường
- Buôn bán tấp nập ở các cửa biển:HộiThống-Nghệ An, Vân Đồn- Quảng Ninh,Hội Triều-Thanh Hoá
Trang 12II Cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhà Trần
1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
- Mục tiêu:
+ Kiến thức: Biết được âm mưu xâm lược của quân Mông Cổ Chủ trương chính sách
và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với chúng
+ Kĩ năng: Tìm hiểu tài liệu, nhận xét
- Phương thức:
+ Diễn giảng, thuyết trình, câu hỏi, bài tập,
+ Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ cặp đôi
- Thời gian: 40 Phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính (kiến thức cần đạt)
Dùng lược đồ thế giới và giới thiệu sơ qua về nước
Mông Cổ thế kỷ XIII: Từ xa xưa bộ lạc du mục
Mông cổ sống ở những vùng thảo nguyên – đầu
TKXIII nhà nước Mông Cổ thành lập -> Vua Mông
Cổ đem quân xâm lược khắp nơi, XD 1 ĐQ hùng
mạnh
? QSH29 nh.xét: Em hiểu gì về quân Mông Cổ ?
( QĐ lớn mạnh có tổ chức, trang bị lớn )
GV: 1275 Mông Cổ tấn công Nam Tống, để đạt
tham vọng Mông Cổ cho quân đánh Đại Việt trước
? Tại sao quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt
trước nhằm mục đích gì?
Vua Mông cổ cho quân xâm lược Đại Việt sau đó
đánh phía Nam Trung Quốc
? Trước khi vào nước ta, tướng Mông Cổ đã làm
gì?
( Cho sứ giả đem thư đe dọa và dụ hàng vua Trần)
? Vua Trần đã có thái độ như thế nào?
( Bắt sứ giả bắt giam vào ngục)
? Khi được tin quân Mông Cổ xâm lược nước ta
a Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ
-Vua Mông cổ cho quân xâm lược ĐạiViệt sau đó đánh phía Nam TrungQuốc
- Thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêudiệt Nam Tống và xâm lược Đại Việt
b Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ
* Nhà Trần chuẩn bị:
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí,quân đội ngày đêm luyện tập
* Diễn biến:
Trang 13G:Dùng lược đồ gt kí hiệu, gt diễn biến
Giặc theo đường sông Thao-> Bạch Hạc <Phú
Thọ>-> Bình Lệ Nguyên
Tai đây vua Trần đích thân chỉ huy trận đánh quyết
liệt diễn ra
-Giặc vào Thăng Long vắng lặng
->Sứ giả chết-> giặc tàn phá Thăng Long, giết
người cướp của
-Vua Trần lo lắng->Trần Thủ Độ “đầu thần chưa
rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo”
-> Giặc khó khăn, thiếu lương thực
-Sự phối hợp của nhân dân
-Sự phản công của ta
-Cản phá địch trên đường rút chạy
? Em hãy thuật lại diễn biến trận đánh trên lược
đồ.
H:Nhận xét.
? Em hiểu như thế nào về câu nói của thái sư
Trần Thủ Độ?
- Ý chí quyết tâm đánh giặc, làm an tâm vua Trần
? Vì sao quân Mông Cổ mạnh mẽ vẫn bị ta đánh
bại?
?Ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến.
?Bài học lịch sử của cuộc kháng chiến.
- 29/1/1258 Giặc rút khỏi Thăng Long
bị truy kích-> tháo chạy->Kháng chiến kết thúc thắng lợi
* Nguyên nhân thắng lợi:
Đoàn kết, quyết tâm quân dân cáchđánh thông minh tránh mạnh đánh chỗyếu, chớp thời cơ
*Ý nghĩa: Nhân dân tinh thần phấnkhởi
2 Cuộc kháng lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
- Mục tiêu:
+ Kiến thức: Biết được việc chuẩn bị xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáohơn so với lần xâm lược thứ nhất Diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai chốngquân xâm lược Nguyên
+ Kĩ năng: Tìm hiểu tài liệu, tư duy, phân tích
- Phương thức:
+ Diễn giảng, thuyết trình, câu hỏi, bài tập,
+ Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ nhóm/ cặp đôi
Trang 14- Thời gian: 40 Phút.
- Giáo viên: chia học sinh thành 3 nhóm
+ Nhóm 1: Hốt Tất Liệt chủ trương xâm lược Champa
và Đại Việt nhằm mục đích gì?
+ Nhóm 2: Tại sao quân Nguyên đánh Champa trước,
đánh Đại Việt sau?
+ Nhóm 3: ? Kế họach của giặc có thực hiện được
-N2: Làm bàn đạp tấn công vào Đại Việt
- N3: 1283, 10 vạn Nguyên- Toa Đô tấn công Chăm
? Biết tin vua Nguyên đánh Cham-Pa làm bàn đạp
tấn công Đại Việt- vua Trần đã làm gì?
GV: Y/c HS chú ý vào đoạn in nghiêng
? Em có suy nghĩ gì về tấm gương yêu nước của
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột
đau như cắt, nước mắt đầm đìa chỉ căm tức rằng
chưa xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù”.
? Qua đoạn trích trên em thấy Hịch Tướng Sĩ có ý
nghĩa gì?
2 Cuộc kháng lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
a Âm mưu xâm lược Chăm Pa
và Đại Việt của nhà Nguyên.
- Sau khi thống trị hoàn toàn Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Đại Việt
và Cham-pa -1283, 10 vạn quân Nguyên- Toa
Đô tấn công Chăm Pa-> thất bại.
b Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến.
-Vua Trần triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế đánh giặc.
-Trần Quốc Tuấn- chỉ huy cuộc kháng chiến “Hịch tướng sĩ” ->khích lệ tinh thần kháng chiến.
-Năm 1285 các bô lão có uy tín trong nước về dự hội nghị Diên Hồng.
=>Ý chí quyết tâm đánh giặc.
- Quân đội tập trận ở Đông Bộ Đầu.
- Nhân dân sẵn sàng chiến đấu.
- Binh sĩ thích vào cánh tay 2
Trang 15G:Hưng đạo đại vương Trần Quốc Tuấn, con của
An Sinh Vương Trần Liễn<1228-1300> là danh
nhân kiệt xuất của dân tộc đồng thời là danh nhân
quân sự cổ kim của thế giới Ông là một trong 10
đại nguyên soái quân sự của thế giới do Hoàng Gia
Anh công bố 1984.
Từ nhỏ ông đã hội tụ đủ tài văn võ biết dùng người
tài, thương yêu binh lính, ông là bậc tướng tru cột
của triều đình gồm đủ đức tài “nhân, nghĩa, trí, tín,
dũng”.
Trước khi mất vua Anh Tông đến hỏi thăm ông
trăng trối “thời bình phải khoan thư sức dân làm
kê sâu dễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước”.
Ngày 20/8/1300 ông qua đời thi hài ông được hoả
táng thu vào bình đồng chôn trong khu vườn An
Lộc đất san phẳng Triều đình phong ông là “
Hưng Đạo Đại Vương” lập đền thờ ở Vạn
Nghe tin Trần Quốc Tuấn sau 1 vài trận quyết
chiến với giặc đã cho quân về Vạn Kiếp để bảo toàn
lực lượng, vua Trần lo lắng hỏi Trần Quốc Tuấn đã
khảng khái trả lời:
“Nếu bệ hạ muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu
thần rồi hãy hàng”.
? Em có liên hệ gì với câu nói của Trần Thủ Độ
trong cuộc kháng chiến lần 1?
- Rất bình tĩnh tự tin, thể hiện lòng quyết tâm, tinh
thần chiến đấu đến cùng không sợ hi sinh, gian khổ
chữ Sát thát”.
c.Cuộc kháng chiến bùng nổ và thắng lợi.
- 1/1285 khoảng 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy-
> xâm lược ta.