MÔ LIÊN kết CHÍNH THỨC (mô PHÔI)

Mô tả cấu tao và chức năng của các loại tế bào liên kết 3.. ĐẶC ĐIỂM CHUNGGồm 3 thành phần: tế bào liên kết, chất căn bản và sợi liên kết Chứa nhiều mạch máu Chức năng: tạo và giữ hìn

MÔ LIÊN KẾT CHÍNH THỨC

MỤC TIÊU

1 Trình bày đặc điểm chung của mô liên kết

2 Mô tả cấu tao và chức năng của các loại tế

bào liên kết

3 Mô tả được đặc điểm các loại sợi liên kết

4 Trình bày được phân loại mô liên kết

ĐẶC ĐIỂM CHUNG

Gồm 3 thành phần: tế bào liên kết, chất căn bản và sợi liên kết

Chứa nhiều mạch máu

Chức năng: tạo và giữ hình dáng, trao đổi chất,

bảo vệ, tổng hợp chất có hoạt tính sinh học

Nguồn gốc: trung bì phôi

TẾ BÀO LIÊN KẾT

1.Tế bào trung mô

Nhỏ,hình thoi hoặc hình sao

2 Nguyên bào sợi – Tế bào sợi

2.1 Nguyên bào sợi (fibroblast)

 Tế bào non, chưa biệt hóa hoàn toàn, hình thoi

 Nhân hình bầu dục hoặc hình cầu có 1 vài hạt nhân

 Khả năng phân chia mạnh, di động yếu

 Chức năng:

+ Tạo tế bào sợi trưởng thành

+ Tổng hợp chất (collagen, elastin, glycosaminoglycan, proteoycan, glycoprotein)

+ Tham gia quá trình tái tạo

+ Khả năng thực bào của nguyên bào sợi rất thấp

2.2 Tế bào sợi (fibrocyte)

Đã biệt hóa hoàn toàn, hình thoi dài

Có trong gân, cơ, màng bao xơ của nhiều cơ quan

Cơ sở cấu tạo của vết sẹo

Nguyên bào sợi – KHV quang học

3 Đại thực bào (Macrophage)

 Di động mạnh, biến động lớn về hình dạng và số lượng

 Nguồn gốc : mono bào

 Bề mặt lồi lõm không đều, trên bề mặt có các thụ thể đối các kháng nguyên

 Nhân hình cầu, hình bầu dục hoặc hình hạt đậu thường nằm lệch tâm

ĐẠI THỰC BÀO

4 Tương bào (plasma cell)

Có khả năng di động

Hình cầu, hình bầu dục hoặc hình trứng

Nhân hình cầu, chất nhiễm sắc phân bố theo kiểu bánh xe

Nguồn gốc: lympho bào B

Chức năng: tổng hợp kháng thể

Tương bào

5 Masto bào (Mast cell)

 Có thể di động

 Hình cầu hoặc hình bầu dục

 Bào tương chứa nhiều hạt chế tiết

Masto bào

6 Tế bào nội mô (Endothelial cell)

Lợp mặt trong cùng của mạch, tạo hàng rào sinh học máu - mô

Tế bào lớn, nhưng rất mỏng

Chức năng:

+ Bảo vệ

+ Tạo hàng rào sinh học

+ Trao đổi chất, khí giữa máu - mô

7 Chu bào (Pericyte)

Tế bào trung mô nằm xung quanh mao mạch và nằm sát tế bào mao mạch có màng đáy bọc ngoài

Hình sao, các nhánh bào tương dài

Có khả năng biệt hóa thành nguyên bào sợi, tế bào

cơ trơn, tái tạo mao mạch, tiểu động mạch

Chức năng điều chỉnh lòng mạch

Tế bào nội mô và chu bào

+ Dự trữ mỡ, tạo năng lượng

+ Chuyển đổi hormon sinh dục, chuyển hóa nước

Tế bào mỡ

9 Tế bào sắc tố (Pigmentocyte)

 Nguồn gốc: mào thần kinh

 Chức năng: tổng hợp sắc tố melanin

CHẤT CĂN BẢN

 Nguồn gốc: Tế bào mô liên kết và huyết tương

 Đặc tính: Thuần nhất, trong suốt, không màu, ưa nước, dạng chất đông, vô định hình

 Thành phần: Nước và muối khoáng, GAG, glycoprotein

 Chức năng: Vận chuyển, trao đổi chất giữa máu – mô, môi trường chuyển hóa các chất, đệm, chống đỡ và bảo vệ.

SỢI LIÊN KẾT

 Chức năng: Tạo sức căng, sức đàn hồi và khung chống đỡ

 Có 3 loại sợi:

+ Sợi tạo keo (collagen)

Những bó sợi dày, không phân nhánh

Có nhiều loại sợi tạo keo khác nhau

+ Sợi lưới (reticulin)

+ Sợi chun (elastin)

Mảnh hơn sợi tao keo, phân nhánh, nối với nhau thành lưới không có vân ngang

MÀNG ĐÁY

Là màng ngăn cách giữa mô liên kết và các mô khác

Màng đáy gồm 3 thành phần chính: collagen loại IV, glycoprotein, proteoglycan

Chức năng: chống đỡ, ngăn cách, trao đổi chất

PHÂN LOẠI MÔ LIÊN KẾT CHÍNH THỨC

 Mô liên kết giàu chất căn bản

 Mô liên kết giàu tế bào

 Mô liên kết giàu sợi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trịnh Bình (2007), Mô Phôi – Phần mô học, NXB Y học

2. Phan Chiến Thắng, Trần Công Toại (2012) Mô học, NXB

Hồng Đức

3 Anthony L Mescher (2010) Text and Atlas, Junqueira’s Basis Histology, 12 th edition, Mc Graw Hill