NÔN ói ở TRẺ EM (NHI KHOA)

Kể được các nguyên nhân gây nôn ói.. Nêu được nguyên tắc điều trị bệnh nhi nôn ói... GIẢI PHẪU SINH LÝ NÔN- Trung tâm nôn - Vùng khởi động hóa cảm thụ quan CTZ: chemorecep

NÔN ÓI Ở TRẺ EM

Mục tiêu

1 Định nghĩa được nôn và một số thuật ngữ liên

quan.

2 Trình bày được giải phẫu và sinh lý nôn.

3 Tiếp cận được bệnh nhi bị nôn ói.

4 Kể được các nguyên nhân gây nôn ói.

5 Nêu được các chỉ định cận lâm sàng trên bệnh

nhân nôn ói.

6 Nêu được nguyên tắc điều trị bệnh nhi nôn ói.

ĐỊNH NGHĨA NÔN VÀ MỘT SỐ

THUẬT NGƯ

 Nôn là sự tống xuất GẮNG SỨC toàn bộ hay

1 phần các chất chứa trong dạ dày ra ngoài,

do sự co thắt của cơ bụng và cơ thành ngực

thể dẫn đến nôn hoặc không

miệng mà không có sự co thắt của cơ hoành như trong nôn

GIẢI PHẪU SINH LÝ NÔN

- Trung tâm nôn

- Vùng khởi động hóa

cảm thụ quan (CTZ:

chemoreceptor trigger zone)

GIẢI PHẪU SINH LÝ NÔN

Kích thích điện

Kích thích hóa học

Trung tâm nôn

CTZ

GIẢI PHẪU SINH LÝ NÔN

 Các xung động ly tâm chủ yếu là TK tạng:

 TK X, TK hoành chi phối cho cơ hoành.

 TK tủy sống phân bố cho các cơ bụng.

TIẾP CẬN NÔN ÓI

HỎI BỆNH SỬ

 Đặc điểm của nôn: thời điểm xuất hiện, thời gian nôn, số lần nôn, kiểu nôn, đặc tính của chất nôn…

 Các triệu chứng đi kèm: để định hướng

nguyên nhân

TIẾP CẬN NÔN ÓI

TIỀN SỬ

 Chấn thương, tai nạn

 Thay đổi chế độ ăn gần đây

 Thuốc đã dùng (điều trị nôn hoặc bệnh khác)

 Tiền sử bệnh nôi tiết, chuyển hóa trong gia đình

TIẾP CẬN NÔN ÓI

KHÁM LÂM SÀNG

1 Hậu quả của nôn:

- Dấu hiệu cần cấp cứu ngay.

- Dấu mất nước.

- Dấu hiệu gợi ý các biến chứng khác.

- Dấu hiệu suy dinh dưỡng.

- Trẻ có nguy cơ thất bại đường uống.

TIẾP CẬN NÔN ÓI

KHÁM LÂM SÀNG

2 Nguyên nhân gây nôn:

- Dấu hiệu bụng ngoại khoa.

- Dấu hiệu chấn thương (đầu, bụng).

- Bệnh hệ thần kinh trung ương, hô hấp, tim mạch, tiết niệu, nội tiết

chuyển hóa.

- Bệnh tại đường tiêu hóa.

NGUYÊN NHÂN NÔN ÓI

Chẩn đoán dựa vào:

 Đặc điểm của nôn và các triệu chứng đi kèm

 Theo thời điểm xuất hiện (nôn cấp, nôn

mạn)

 Theo lứa tuổi

NGUYÊN NHÂN NÔN ÓI

-Viêm mũi họng

-Viêm dạ dày ruột

-Viêm ruột thừa

-Viêm hô hấp dưới

-Viêm tai giữa

Ói kéo dài Ói tái diễn

Đa số là

có nguyên nhân NN tiêu hóa

NN thần kinh

NN chuyển hóa Ói chu kỳ

NGUYÊN NHÂN NÔN ÓI

- Tắc tá tràng.

- Teo ruột non.

- Xuất huyết nội sọ.

não, suy thượng thận, galactosemie

Bảng sơ lược một

số nguyên nhân

thường gặp theo

tuổi

NGUYÊN NHÂN NÔN ÓI

Nhũ nhi và

trẻ lớn

-Lồng ruột cấp.

-Viêm ruột thừa.

-Trào ngược dạ dày thực quản.

-Hội chứng Reye.

-Ngộ độc.

-Viêm tụy cấp.

-Tụ máu dưới màng cứng

-Dị vật thực quản.

-Khác: viêm dạ dày, viêm phổi, viêm gan siêu vi, u nảo, xơ

nang, bất dung nạp fructose

Bảng sơ lược một

số nguyên nhân

thường gặp theo

tuổi

CẬN LÂM SÀNG

XN đánh giá biến chứng:

 Công thức máu

 Điện giải đồ, chức năng thận

 Đường huyết

 Khí máu động mạch

CẬN LÂM SÀNG

XN tìm nguyên nhân:

 CTM, CRP: bệnh nhiễm trùng

 Chức năng gan: bệnh gan mật

 Amylase, liase: viêm tụy

 TPTNT, cấy NT: nhiễm trùng tiểu

 Soi phân: tiêu chảy

CẬN LÂM SÀNG

XN tìm nguyên nhân:

 SA bụng: viêm ruột thừa, lồng ruột …

 XQBKSS: tắc ruột

 Chụp TQ-DD-TT cản quang: bất thường giải phẫu

 Nội soi tiêu hóa trên

 CT scan sọ não: chấn thương, u não

 Đo EEG

ĐIỀU TRỊ

Chỉ định

nhập viện

-Nôn tất cả mọi thứ.

- Nôn kéo dài mặc dù đã điều chỉnh phương pháp cho ăn.

- Nôn máu, dịch mật

- Kèm chướng bụng hoặc nhìn thấy nhu động ruột, u bụng, phù nề

thành bụng.

- Tiêu phân có máu.

- Kèm biến chứng: mất nước, hạ

ĐH, rlđg

ĐIỀU TRỊ

Xử trí cấp cứu:

 Đặt trẻ ở tư thế đầu thấp nghiêng bên

 Nhanh chóng làm sạch mũi miệng

 Cấp cứu hít sặc (nếu có)

Điều trị nguyên nhân

ĐIỀU TRỊ

Điều trị nâng đỡ:

 Giải quyết các biến chứng

 Đặt sonde dạ dày dẫn lưu (khi nghi ngờ tắc ruột)

 Sử dụng thuốc chống nôn đúng chỉ định

 Điều trị tâm lý (khi nôn do nguyên nhân tâm lý)

Chân thành cảm ơn