bài giảng môn ngữ văn 6

Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người... Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra câu đố oái oăm để hỏi mọi người..[r]

TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH

Câu 2: Đọc câu văn sau và trả lời câu hỏi:

Những quyển sách này rất bổ ích.

a) Xác định thành phần chủ ngữ, vị ngữ?

b) Phân tích cấu tạo của cụm danh từ ?

C©u 1 ThÕ nµo lµ côm danh tõ ?

KiÓm tra bµi cò

tiÕt 40 chØ tõ

I.Chỉ từ là gì?

1.Các từ in đậm trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho từ nào?

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia , chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng [ ]

(Em bé thông minh)

1 Ví dụ (SGK)

* Ví dụ 1

So sánh các cụm từ trên với các từ sau,

từ đó rút ra ý nghĩa của những từ được in khác mầu

- ông vua / ông vua nọ ;

- viên quan / viên quan ấy ;

- làng / làng kia ;

- nhà / nhà nọ

=> Nghĩa của những cụm từ có chứa các từ nọ, ấy, kia rõ ràng, cụ thể hơn nghĩa của các từ còn lại nhằm tách biệt sự vật này với sự vật khác.

Các từ nọ, ấy, kia dùng để trỏ vào sự vật nhằm xác định

sự vật trong không gian.

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan

đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi Viên

quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra

câu đố oái oăm để hỏi mọi người Đã mất nhiều

công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy

có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng

làng kia, chợt thấy bên vệ đường có hai cha con

? Nghĩa của các từ ấy, nọ trong những câu sau có điểm nào giống và điểm nào khác với các trường hợp đã phân tích ?

tiÕt 40 chØ tõ

Ví dụ 1:

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la

khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi

nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra câu đố oái oăm để

hỏi mọi người Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng

viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng

kia, chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ

sự vật trong không gian.

tiÕt 40 chØ tõ

I.Chỉ từ là gì?

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.

Bài tập nhanh

này, kia, đấy, đó, ấy,…

(Nhằm xỏc định vị trớ của sự vật trong khụng

gian)

lời cho cõu hỏi “Em thớch lẵng hoa nào?”

?

Con mèo kia có bộ lông màu trắng.

Quan sát tranh, em hãy đặt câu có sử dụng chỉ từ.

tiÕt 40 chØ tõ

I.Chỉ từ là gì?

II Hoạt động của chỉ từ - ông vua nọ

- viên quan ấy

Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta

dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn.

(Hồ Chí

=> Chỉ từ làm trạng ngữ trong câu

Dựa vào hình ảnh, hãy điền chỉ từ thích hợp vào chỗ trống và cho biết chỉ

Người… vo gạo, gói bánh, người … nhóm bếp này kia

tiÕt 40 chØ tõ

Bài tập nhanh

Ở làng … có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển

nọ

tiÕt 40 chØ tõ

Bài tập nhanh

- Đó là cô giáo chủ nhiệm của lớp tôi /

- Từ đấy , nhà tôi chuyển về thủ đô Hà Nội sinh sống

/

CHỈ TỪ

Hoạt động Khái niệm

Làm chủ ngữ trong câu

Làm trạng ngữ trong câu

tiÕt 40 chØ tõ

I Chỉ từ là

gì?

II Hoạt động của chỉ từ trong câu

1 ) BT 1/138.SGK: Tìm chỉ từ trong những câu, xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.

a Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem

tế Trời, Đất cùng Tiên vương.

(Bánh chưng, bánh giầy)

b Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ.

(Ca dao)

c Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương.

(Con Rồng cháu Tiên)

d Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng.

(Sự tích Hồ Gươm)

III Luyện tập

III Luyện tập

- Chân núi Sóc = đó, đấy

-bị lửa thiêu cháy = ấy, đó, đấy

 Định vị về không gian

 Định vị về không gian

tiÕt 40 chØ tõ

I.Chỉ từ là gì?

II Hoạt động của chỉ từ trong câu

2) Bài tập 2 (SGK/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến chân núi Sóc , một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ

từ bay lên trời.

(Theo Thánh Gióng)

b) Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.

(Theo Thánh Gióng)

Nhận xét: Câu văn trở nên ngắn gọn hơn, dễ hiểu và tránh được lỗi lặp từ.

2) Bài tập 2 (SGK/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ

từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến đấy , một mình một ngựa, tráng

sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên

trời (Theo Thánh Gióng)

b) Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng đó về sau gọi là làng Cháy.

(Theo Thánh Gióng)

III.Luyện tập

-Không thể thay các chỉ từ bằng những từ hoặc cụm từ nào khác Vì trong

truyện cổ dân gian ta không thể xác định được cụ thể thời gian năm ấy, năm

nay, hôm đó là năm nào, hôm nào.

-Điều đó cho thấy chỉ từ có vai trò rất quan trọng trong câu Chúng có thể chỉ ra những sự vật, thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay trong dòng thời gian vô tận

tiÕt 40 chØ tõ

I Chỉ từ là gì?

II Hoạt động của chỉ từ trong câu

3) Bài tập 3 (SGK/139): Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét về tác dụng của chỉ từ?

Năm ấy , đến lượt Lý Thông nộp mình Mẹ con hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm đó , chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

- Đêm nay , đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu

khó thay anh, đến sáng thì về (Thạch Sanh)

Bài tập 5: Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu với chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng chỉ từ.

Mùa hè năm nay, lớp tôi tổ chức đi tham quan công viên nước Hồ Tây Đó là một kỷ niệm tuyệt vời Vì ai đã từng đến thăm công viên ấy dù chỉ một lần thì khó có thể quên được.

?1 Vật gì Thạch Sanh giúp công chúa khỏi bị câm?

?2 Nhân vật trong truyền thuyết gây ra thiên tai lũ lụt?

?3 Hai câu trong bài đồng dao:

Tang tính tình tang

Bắt con kiến càng buộc….ngang lưng.

?4 Tên một nhân vật dũng sĩ trong truyện cổ tích

?5 Tên một truyện phê phán anh có tính hay khoe của ?

? Một từ có tác dụng xác định sự vật trong không gian và thời gian

Ỉ

T

Ừ

Trò chơi: ô chữ kì diệu

Tìm chỉ từ trong bài hát “Bụi Phấn”

Em yêu phút giây này,

Thầy em tóc như bạc thêm.

Bạc thêm vì bụi phấn, Cho em bài học hay.

Mai sau lớn lên người, Làm sao có thể nào quên.

Ngày xưa thầy dạy dỗ, Khi em tuổi còn thơ

Học thuộc khái niệm và các hoạt động của chỉ

từ trong câu

Tìm chỉ từ trong các truyện dân gian.

Tập viết câu văn, đoạn văn có chứa chỉ từ.

Chuẩn bị bài : Luyện tập kể chuyện tưởng

tượng

Xin c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh!