bài giảng môn ngữ văn 9

Khi người nói muốn ngầm xin lỗi trước người nghe về những điều mình sắp nói. đừng nói leo; đừng ngắt lời như thế; đừng nói cái giọng[r]

KiỂM TRA BÀI CŨ: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Câu 1: Hãy xác định các phương châm hội thoại sau:

a) Khi giao tiếp , đừng nói những điều

mà mình không tin là đúng

hay không có bằng chứng xác thực.

b) Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung;

nội dung của lời nói phải đáp ứng

đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp,

không thiếu, không thừa

Phương châm về chất

Phương châm về lượng

Giờ văn học , thầy giáo hỏi bài cũ:

Các nhân vật trong truyện cười sau đã không tuân thủ phương

châm hội thoại nào?

MẮT TINH, TAI TINH

Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói:

- Mắt tớ không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một đến cả

từ sợi râu cho đến bước chân của nó.

Anh kia nói:

- Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt.

(Truyện cười dân gian Việt Nam)

Tiết 8:

Tiết 8:CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(tiếp theo)

1 Bài tập

Thành ngữ: Ông nói gà, bà nói vịt

I Phương châm quan hệ

Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

+ Cuộc hội thoại mà người tham gia nói không đúng vào một chủ đề giao tiếp, mỗi người nói một đằng.

+ Kết quả: Không hiểu nhau

Tiết 8:CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(tiếp theo)

1 Bài tập

Thành ngữ: Ông nói gà, bà nói vịt

I Phương châm quan hệ

2 Kết luận

* Ghi nhớ (SGK- Tr 21)

Chú ý

• Một số trường hợp xét bề mặt câu chữ là lạc đề nhưng trong văn cảnh cụ thể vẫn đáp ứng.

(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến thành ngữ nào có nội dung tương tự thành ngữ

ông nói gà, bà nói vịt ?

 Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược.

Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

ngậm hột thị này dùng để chỉ

những cách nói như thế nào?

=> Làm người nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp

nhận không đúng -> Không đạt hiệu quả.

- Dây cà ra dây muống-> Cách nói dài dòng, rườm rà.

Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy

Cách 1: Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về truyện

ngắn nào đó (“ông ấy” bổ nghĩa cho “nhận định”)

- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy.

Cách 2 : Tôi đồng ý với những nhận định (của ai đó) về truyện

ngắn của ông ấy (“ông ấy” bổ nghĩa cho “truyện ngắn”)

=> Nói mơ hồ, nhiều cách hiểu

b Xét câu: “Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy”

2 Kết luận

- Ghi nhớ: SGK- Tr22

Truyện Cười : Mất rồi, cháy!

Một người sắp đi chơi xa, dặn con:

- Ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi vắng nhé !

Sợ con mải chơi quên mất, lại cẩn thận lấy giấy bút viết vào tờ giấy rồi bảo:

- Có ai hỏi thì con cứ đưa ra tờ giấy này !

Con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến, sẵn có ngọn đèn, nó lấy giấy ra xem, vô ý thế nào lại để giấy cháy

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.

Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.

Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

Vì sao người ăn xin và cậu bé trong truyện đều cảm thấy mình

đã nhận được từ người kia một cái gì đó?

Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến câu ca dao nào răn dạy chúng ta về cách giao tiếp, ứng xử trong xã hội?

Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa nào mà nói cho vừa lòng nhau

Đố vui

Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

IV LUYỆN TẬP

Bài tập 1.

a Lời chào cao hơn mâm cỗ.

b Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

c Kim vàng ai nỡ uốn câu, Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

- Một lời nói quan tiền thúng thóc Một lời nói dùi đục cẳng tay.

- Chó ba quanh mới nằm, người ba năm mới nói.

Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)

nói ;…xin lỗi, có thể anh

không hài lòng nhưng

TIẾT 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

II Phương châm cách thức.

III Phương châm lịch sự.

IV Luyện tập.

Bài 1: sgk-23Bài 2: sgk- 23Bài 3: sgk- 23Bài 4 : sgk - 24Bài 5: sgk- 24: Giải thích các thành ngữ

Thành ngữ Giải nghĩa Phương

Nói mạnh, trái ý người khác, khó tiếp thu Lịch sự

Nói trách móc, chì chiết Lịch sựNói không rõ ràng,

mập mờ Cách thứcLắm lời, đanh đá,

TT Phương châm

hội thoại Những điều cần lưu ý khi giao tiếp

1 Phương châm về

lượng - Cần nói có nội dung.- Nội dung phải đáp ứng đúng yêu cầu

cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa