THÀNH NGỮ

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh ….. Ví dụ: SGK/ 144.[r]

Câu hỏi:

Từ đồng âm là gì? Đặt 1 câu có sử dụng từ đồng âm?

ĐÁP ÁN:

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa

khác xa nhau không liên quan gì với nhau.

VD: Năm nay em vừa tròn năm tuổi.

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu: Ví dụ: SGK/ 143.

Nước non lận đận một mình Thân cò bấy nay lên thác xuống ghềnh

“lên thác xuống ghềnh ”

1 Có thể thay một vài từ trong cụm

từ trên bằng từ ngữ khác được không ?

2 Có thể chêm xen một vài từ khác vào cụm từ được không ?

3 Có thể thay đổi vị trí các từ trong cụm từ được không ?

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

*Lên núi xuống ghềnh.

*Lên núi xuống rừng.

*Leo thác lội ghềnh.

*Lên trên thác xuống dưới ghềnh.

*Lên thác cao xuống ghềnh sâu

*Lên ghềnh xuống thác.

*Lên xuống ghềnh thác

“Lên thác xuống ghềnh ”

“lên thác xuống ghềnh ”

Cấu tạo

ổn định

THÀNH NGỮ

Ý nghĩa:Chỉ sự gian nan, vất vả, nguy hiểm.

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

1.Đứng núi này trông núi nọ

> Đứng núi này trông núi khác

>Đứng núi này trông núi kia

2.Nước đổ lá khoai

 Nước đổ đầu vịt

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

1.Tham sống sợ chết

2.Cưỡi ngựa xem hoa

5 Đầu voi đuôi chuột 6.Mưa to, gió lớn

Giải nghĩa thành ngữ , TN nào được hiểu theo nghĩa đen,

TN nào được hiểu theo nghĩa chuyển ?

1.Tham sống sợ chết

2.Cưỡi ngựa xem hoa

5 Đầu voi đuôi chuột

6.Mưa to, gió lớn

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo

cố định và biểu thị một ý nghĩa

hoàn chỉnh

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo

cố định và biểu thị một ý nghĩa

hoàn chỉnh

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt

nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của

các từ tạo nên nó nhưng thường

thông qua một số phép chuyển

nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

2 Ghi nhớ 1( SGK/144)

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu

tạo cố định và biểu thị một ý

nghĩa hoàn chỉnh.

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển.

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp ( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng:

b Khoẻ như voi:

Tứ cố vô thân:

 Rất khoẻ.

 Mồ côi, không anh em họ hàng thân thích, nghèo khổ.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt

nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của

các từ tạo nên nó nhưng thường

thông qua một số phép chuyển

nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

2 Ghi nhớ 1( SGK/144)

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo

cố định và biểu thị một ý nghĩa

hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo

cố định và biểu thị một ý nghĩa

hoàn chỉnh.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt

nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của

các từ tạo nên nó nhưng thường

thông qua một số phép chuyển

nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

Ví dụ: SGK/ 144.

Tìm và xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nước non

(Hồ Xuân Hương)

b.“Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề giáo viên

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa, tối đèn thì em chạy sang…

(Tô Hoài)

2 Ghi nhớ 1( SGK/144)

II Sử dụng thành ngữ

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định và

biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định và

biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn

trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó

nhưng thường thông qua một số phép

chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

Ví dụ: SGK/ 144.

2 Ghi nhớ 1( SGK/144)

II Sử dụng thành ngữ

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

b.“Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề giáo viên

Chủ ngữ

Phụ ngữ

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nước non

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa, tối đèn thì em chạy sang…

(Tô Hoài)

Vị ngữ (Hồ Xuân Hương)

-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ , vị ngữ

trong câu hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh

từ, cụm động từ, …

So sánh hai cách nói sau:

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

với nước non Bảy nổi ba chìm Lênh đênh, trôi nổi Thân em vừa trắng lại vừa tròn với nước non.

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều nguy hiểm bấy nay

Câu hỏi thảo luận

Phân tích cái hay của việc dùng các thành ngữ

trong hai câu trên?

Tiết 50, Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

I.Thế nào là thành ngữ?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

2 Ghi nhớ 1( SGK/144)

II Sử dụng thành ngữ

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ , vị ngữ trong câu

hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ,

…

-Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng,

tính biểu cảm cao.

2 Ghi nhớ 2( SGK/144)

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định và biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định và biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp

từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường

thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so

sánh …

Bài tập 2

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để thấy

rõ lai lịch của các thành ngữ:

Con Rồng cháu Tiên, Ếch ngồi

đấy giếng, Thầy bói xem voi.

- Lời tiếng nói

- Một nắng hai

- Ngày lành tháng

- No cơm ấm…

- Bách … bách thắng

- Sinh lập nghiệp

ăn

sương

tốt áo

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

-Máu chảy … mềm

mềm ruột

Bài tập 3

• Viết đoạn văn biểu cảm về một người thân

hoặc về thầy giáo, cô giáo, trong đó có sử dụng thành ngữ

Bài tập

Tiết 50 – Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

- Học bài:

+ Thế nào thành ngữ.

+ Sử dụng thành ngữ.

- Bài tập:

+ Hoàn thành các bài tập vào vở.

+ Sưu tầm thêm các thành ngữ theo yêu cầu của bài tập 4/145 SGK.

- Chuẩn bị bài mới: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.