BÀI 15: BÀI 15: HÓA TRị VÀ Số OXI HÓA TRị VÀ Số OXI HÓA HÓA 1 1 GV: Trịnh Thị Duyên GV: Trịnh Thị Duyên TR TR ƯỜNG ƯỜNG THPT PHẠM CÔNG BÌNH THPT PHẠM CÔNG BÌNH 2 2 I/ HOÁ TRỊ I/ HOÁ TRỊ 1/Hoá trị trong hợp chất ion. 1/Hoá trị trong hợp chất ion. Trong hợp chất ion, Trong hợp chất ion, hoá trị hoá trị của một nguyên tố bằng của một nguyên tố bằng điện tích điện tích của ion và được gọi là của ion và được gọi là điện hoá trị điện hoá trị của của nguyên tố đó. nguyên tố đó. VD: VD: Trong hợp chất NaCl, Na có điện hoá trị 1+ và Cl có Trong hợp chất NaCl, Na có điện hoá trị 1+ và Cl có điện hoá trị 1- . điện hoá trị 1- . Trong hợp chất CaF , Ca có điện hoá trị 2+ và F c Trong hợp chất CaF , Ca có điện hoá trị 2+ và F c ó ó điện hoá trị 1- . điện hoá trị 1- . Quy ước: Quy ước: Khi viết điện hoá trị của nguyên tố, ghi giá trị điện Khi viết điện hoá trị của nguyên tố, ghi giá trị điện tich trước dấu của điện tích sau. tich trước dấu của điện tích sau. 3 3 2/ Hoá trị của hợp chất cộng hoá trị 2/ Hoá trị của hợp chất cộng hoá trị Trong hợp chất cộng hoá trị, Trong hợp chất cộng hoá trị, hoá trị hoá trị của một của một nguyên tố được xác định bằng nguyên tố được xác định bằng số liên kết số liên kết của nguyên của nguyên tử nguyên tố đó trong phân tử và được gọi là tử nguyên tố đó trong phân tử và được gọi là cộng cộng hoá trị hoá trị của nguyên tố đó. của nguyên tố đó. VD: VD: Trong công thức cấu tạo của phân tử NH Trong công thức cấu tạo của phân tử NH 3 3 N N H H H H H H Nguyên tử N có 3 liên kết cộng hoá trị, nguyên tố N có Nguyên tử N có 3 liên kết cộng hoá trị, nguyên tố N có cộng hoá trị 3, mỗi nguyên tử H có 1 liên kết cộng hoá cộng hoá trị 3, mỗi nguyên tử H có 1 liên kết cộng hoá trị, nguyên tố H có cộng hoá trị 1. trị, nguyên tố H có cộng hoá trị 1. 4 4 II/ SỐ OXI HOÁ II/ SỐ OXI HOÁ Số oxi hoá của nguyên tố là một số đại số được gán Số oxi hoá của nguyên tố là một số đại số được gán cho nguyên tử của các nguyên tố đó theo các quy tắc cho nguyên tử của các nguyên tố đó theo các quy tắc sau: sau: Quy tắc 1: Quy tắc 1: Trong các đơn chất, số oxi hoá của Trong các đơn chất, số oxi hoá của nguyên tố bằng không nguyên tố bằng không. VD: VD: Số oxi hoá của các nguyên tố Cu, Zn, H, N, C trong Số oxi hoá của các nguyên tố Cu, Zn, H, N, C trong đơn chất Cu, Zn, H đơn chất Cu, Zn, H 2 2 , N , N 2 2 , O , O 2 2 đều bằng không. đều bằng không. 2 2 Quy tắc 2: Quy tắc 2: Trong phân tử, tổng số oxi hoá của các Trong phân tử, tổng số oxi hoá của các nguyên tố bằng không. nguyên tố bằng không. 5 5 Quy tắc 3: Quy tắc 3: Trong ion đơn nguyên tử, số oxi hoá của Trong ion đơn nguyên tử, số oxi hoá của nguyên tố bằng điện tích của ion đó. nguyên tố bằng điện tích của ion đó. Trong ion đa nguyên tử, tổng số oxi hoá Trong ion đa nguyên tử, tổng số oxi hoá của các nguyên tố bằng điện tich của ion. của các nguyên tố bằng điện tich của ion. Quy tắc 4: Quy tắc 4: Trong hầu hết các hợp chất, số oxi hoá của Trong hầu hết các hợp chất, số oxi hoá của hiđro hiđro bằng bằng +1 +1 , , trừ hiđua kim loại ( NaH, CaH trừ hiđua kim loại ( NaH, CaH 2 2 ….). Số ….). Số oxi hoá của oxi hoá của oxi oxi bằng bằng -2 -2 , , trừ trường hợp OF trừ trường hợp OF 2 2 , peoxit , peoxit (H (H 2 2 O O 2 2 …). …). VD: VD: Số oxi hoá của các nguyên tố ở các ion K Số oxi hoá của các nguyên tố ở các ion K + + , Ca , Ca 2+ 2+ , , Cl Cl - - , S , S 2- 2- lần lượt là +1, +2, -1, -2. lần lượt là +1, +2, -1, -2. 6 6 VD: VD: Tính số oxi hoá(x) của nitơ trong amoniac NH Tính số oxi hoá(x) của nitơ trong amoniac NH 3 3 , , axit nitro HNO axit nitro HNO 3 3 và ion nitrat NO và ion nitrat NO 3 3 - - Trong HNO Trong HNO 2 2 : (+1) + x + 2.(-2) = 0 x = +3 : (+1) + x + 2.(-2) = 0 x = +3 Trong NH Trong NH 3 3 : x + 3.(+1) = 0 : x + 3.(+1) = 0 → → x = - 3 x = - 3 Trong NO Trong NO 3 3 - - : x + 3.(-2) = -1 x = +5 : x + 3.(-2) = -1 x = +5 Cách viết số oxi hoá: Cách viết số oxi hoá: Số oxi hoá được viết bằng chữ Số oxi hoá được viết bằng chữ số thường, dấu đặt phía trước và được đặt ở trên kí hiệu số thường, dấu đặt phía trước và được đặt ở trên kí hiệu nguyên tố. nguyên tố. VD: VD: NH NH 3 3 -3 +1 -3 +1 7 7 Bµi tËp cñng cè Bµi tËp cñng cè Câu 1. Cho các hợp chất: NH 4 + , NO 2 ,  N 2 O, NO 3 - , N 2   Thứ tự giảm dần số oxi hóa của N là:  A. N 2   >  NO 3 -   >  NO 2   >  N 2 O  >  NH 4 + B. NO 3 -   >  N 2 O  >  NO 2   >  N 2   > NH 4 + C. NO 3 -   >   NO 2   >  N 2 O  >  N 2   > NH 4 + D. NO 3 -  >  NO 2   >  NH 4 +   >  N 2   > N 2 O   B. B. 8 8 BÀI TẬP VỀ NHÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 tr74 - SGK 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 tr74 - SGK . BÀI 15: BÀI 15: HÓA TRị VÀ Số OXI HÓA TRị VÀ Số OXI HÓA HÓA 1 1 GV: Trịnh Thị Duyên GV: Trịnh Thị Duyên TR TR ƯỜNG ƯỜNG. hoá trị, nguyên tố H có cộng hoá trị 1. trị, nguyên tố H có cộng hoá trị 1. 4 4 II/ SỐ OXI HOÁ II/ SỐ OXI HOÁ Số oxi hoá của nguyên tố là một số đại số