+ Vận dụng được qui tắt bàn tay trái biểu diễn lực từ t/d lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ, khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện.. Hoạt động 3 8 phút: Tìm hiể
Trang 1Tuần: 15
Bài 27: LỰC ĐIỆN TỪ I/MỤC TIÊU:
1.Kiến thức:
+ Mô tả được TN chứng tỏ t/d của lực điện tư lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường
+ Vận dụng được qui tắt bàn tay trái biểu diễn lực từ t/d lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ, khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện
2.Kỹ năng: Mắc mạch điện theo sơ đồ, sử dụng các biến trở và các dụnh cụ điện Vẽ và
xác định chiều đường sức từ của NC
3.Thái độ: cẩn thận, trung thực.
II/ CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: 1 NC chữ U, 1 nguồn điện, 1 đoạn dây dẫn AB bằng đồng, 1 biến trở, 1
công tắc, 1 giá TN, 1 ampe kế
2 Học sinh: Chia 4 nhóm mỗi nhóm một bảng vẽ phóng to hình 27.1 & hình 27.2 SGK III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Kiểm tra:
a Bài cũ :
GV: Nêu thí nghiệm chứng tỏ dòng điện có tác dụng từ?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét , ghi điểm
b Sự chuẩn bị của HS cho bài mới :
2 Tình huống bài mới: Nêu tình huống như ghi ở SGK
- ĐVĐ : Qua TN chứng tỏ dòng điện có t/d từ ( TN Ơcxtet).Vậy ngược lại, NC có t/d lực lên dòng điện hay không?Để biết được điều này , ta nghiên cứu bài : Lực điện từ
Hoạt động 2(11 phút):TN về tác
dụng của từ trường lên dây dẫn
có dòng điện
- phần 1:Thí nghiệm
-Treo hình 27.1 SGK
- Y/c HS ng/ cứu TN hình 27.1
SGK
-Nêu vai trò của ampe kế
-GV giới thiệu các dụng cụ thực
để làm thí nghiệm
-Giao dụng cụ TN cho các nhóm ,
y/c HS làm TN theo nhóm
- Lưu ý cách bố trí TN, đoạn dây
dẫn AB phải đặt sâu trong lòng
NC chữ U, không để dây dẫn
chạm vào NC
- Gọi HS dự đoán
-Hiện tượng gì xảy ra đối với dây
-Ng/cứu SGK, nêu dụng cụ cần thiết để tiến hành TN theo hình 27.1
Đo I qua đoạn mạch và cho biết có dòng điện chạy qua
- Nhận dụng cụ TN
Đoạn dây AB chuyển
I Tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện:
1 Thí nghiệm: ( hình 27.1/73 - SGK)
Trang 2
AB ?
- Gọi HS trả lời C1
hỏi: TN cho thấy dự đoán của
chúng ta đúng hay sai? rút ra
kết luận
-Thông báo: Lực quan sát thấy
trong TN được gọi là lực điện từ
-TN hình 27.1 dây AB cắt các
đường sức từ thì có lực điện từ t/
d lên dây AB Vậy liệu khi dây
AB // với đường sức từ thì có lực
điện từ t/d lên dây AB hay
không?
-GV h/d HS đặt NC sao cho dây
AB // với đường sức từ
-Có hiện tượng gì xảy ra với dây
AB hay không?
-Như vậy khi dây AB // với
đường sức từ thì không có lực từ
t/d lên dây AB
*ĐVĐ:Ta đã biết lực là đại lượng
có hướng Vậy lực điện từ có
hướng như thế nào và bằng cách
nào để xác định chiều của lực
điện từ vào phần II
Hoạt động 3 (8 phút): Tìm hiểu
chiều của lực điện từ
*ĐVĐ: Từ kết quả TN ta thấy
dây dẫn AB bị hút hoặc bị đẩy ra
ngoài 2 cực của NC tức là chiều
của lực điện từ trong các TN khác
nhau Vậy chiều của lực điện từ
phụ thuộc vào yếu tố nào?
vào phần 1
-Yêu cầu HS dự đoán
- Cần làm TN như thế nào để
kiểm tra được điều đó?
- Yêu cầu HS làm TN2: Kiểm tra
sự phụ thuộc của chiều lực điện
từ vào chiều dòng điện chạy qua
dây dẫn AB
- Yêu cầu HS làm TN3: Kiểm tra
sự phụ thuộc của chiều lực điện
từ vào chiều đường sức từ
động
Làm TN theo nhóm
- Cá nhân quan sát hiên tượng xảy ra khi đóng công tắc K Dây AB chuyển động
Có lực t/d lên dây AB
- Đại diện báo cáo kết quả
TN & so sánh với dự doán ban đầu rút ra kết luận
Dây AB không chuyển động
- Nêu dự đoán
-Nêu cách tiến hành TN kiểm tra tiến hành TN
- Tiến hành TN2 đổi chiều dòng điện chạy qua dây dẫn
AB, đóng công tắc K quan sát hiện tượng để rút ra kết luận
- Tiến hành TN3 đổi chiều đường sức từ, đóng công tắc
K quan sát hiện tượng để rút
2 Kết luận: (học SGK/73)
II Chiều của lực điện từ Qui tắc bàn tay trái:
1 Chiều của lực điện
từ phụ thuộc vào những yếu tố nào? a) Thí nghiệm: ( Hình 27.1/ 73 - SGK)
b) Kết luận: Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn AB phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều của đường sức từ
Trang 3- Qua 2 thí nghiệm, chúng ta rút
ra được kết luận gì?
- ĐVĐ: Vậy làm thế nào để xác
định chiều lực điện từ khi biết
chiều dòng điện chạy qua dây dẫn
và chiều của đường sức?
Hoạt động 4(7 phút):Tìm hiểu
qui tắc bàn tay trái.
- Treo hình vẽ 27.2 yêu cầu HS
kết hợp hình vẽ để hiểu rõ qui tắc
bàn tay trái
-GV h/d HS cách đặt bàn tay trái
- Rèn cho HS hiểu rõ qui tắc bàn
tay trái :GV giới thiệu mô hình
gọi HS lên bảng xác định chiều
của lực điện từ
cho HS vận dụng qui tắc để
đối chiếu với chiều chuyển động
của dây dẫn AB trong TN đã
quan sát được ở trên
Hoạt động 5(11 phút):Củng cố
và vận dụng.
* Củng cố: gv gọi HS trả lời:
Chiều của lực điên từ phụ thuộc
vào yếu tố nào? Nêu qui tắc bàn
tay trái?
- Nếu đồng thời đổi chiều dòng
điện chạy qua dây dẫn và chiều
của đường sức từ thì chiều của
lực điện từ có thay đổi không?
- Hướng dẫn HS vận dụng kiến
thức vừa học để trả lời câu
C2,C3,C4
-Gọi HS đọc phần ghi nhớ
- Cho HS đọc mục có thể em
chưa biết
ra kết luận
- Nêu kết luận chung cho 2 thí nghiệm
- Cá nhân tìm hiểu qui tắc bàn tay trái trong SGK
- Theo dõi hướng dẫn của gv
để ghi nhớ và có thể vân dụng qui tắc bàn tay trái ngay tại lớp
- Vận dụng qui tắc bàn tay trái để kiểm tra chiều lực điện từ trong TN đã tiến hành ở trên, đối chiếu với kết quả đã quan sát được
- Trả lời câu hỏi của gv
- Dự đoán
làm TN kiểm tra
- Cá nhân hoàn thành câu C2,
C3,C4
Đọc phần ghi nhớ
- Cá nhân đọc mục có thể em chưa biết
2 Qui tắc bàn tay trái: (học SGK/75)
III Vận dụng:
C2: Trong đoạn dây dẫn AB, dòng điện có chiều đi từ B đến A
C3: Đường sức từ của nam châm có chiều đi
từ dưới lên trên
C4: -Hình 27.5a: Cặp lực điện từ có tác dụng làm khung quay cùng chiều kim đồng hồ
- Hình 27.5b: Cặp lực điện từ khôngcó tác dụng kàm khung quay
- Hình 27.5c: Cặp lực điện từ có tác dụng làm khung quay theo chiều ngược với chiều kim đồng hồ
3 Hướng dẫn tự học:(3 phút)
a Củng cố: GV hệ thống lại những kiến thức vừa học
Hướng dẫn HS giải BT 27.1 SBT
b Hướng dẫn tự học :
Trang 4*Bài vừa học: Học thuộc ghi nhớ và các kết luận SGK, Xem lại các lệnh C2,C3,C4
đã giải
Giải BT 27.2 27.5 SBT
*Bài sắp học: “ Động cơ điện 1 chiều.”
- Câu hỏi soạn bài:
+ Mô tả được các bộ phận chính của động cơ điện một chiều?
+ Giải thích được hoạt động của động cơ điện một chiều?
+ Nêu được tác dụng của mỗi bộ phận chính trong động cơ điện?
+ Phát hiện được sự biến đổi điện năng thành cơ năng khi động cơ điện hoạt động?
IV RÚT KINH NGHIỆM
Tuần: 15
ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU I/ MỤC TIÊU:
1.Kiến thức: Mô tả được các bộ phận chính, giải thích được h/đ của động cơ điện 1
chiều Nêu được t/d của mỗi bộ phận chính trong động cơ điện Phát hiện được sự biến đổi điện năng thành cơ năng khi động cơ điện h/đ
2.Kỹ năng: Vận dụng qui tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ, biễu diễn lực điện
từ Giải thcnhs được ng/ tắc h/đ của động cơ điện 1 chiều
3.Thái độ: Ham hiểu biết, yêu thích môn học.
II/ CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: 1 mô hình độnh cơ điện 1 chiều có thể h/đ được với nguồn điện 6V, 1
nguồn điện 6V
2.Học sinh: Hình vẽ 28.2/SGK SGK phóng to.
III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Kiểm tra :
a Bài cũ :
GV: Phát biểu qui tắc bàn tay trái? Làm BT 27.3 Hỏi thêm có lực từ t/d lên đoạn dây BC không? Vì sao?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét, ghi điểm
b Sự chuẩn bị của HS cho bài mới
Trang 52 Tình huống bài mới: Giáo vien nêu tình huống như ghi ở SGK
Hoạt động 1 Nguyên tắc cấu
tạo và hoạy động của động
cơ điện một chiều: 15p
- Phát động cơ điện 1 chiều
cho các nhóm Y/c HS đọc
SGK phần 1 kết hợp với quan
sát mô hình chỉ ra cá bộ
phận của động cơ điện 1 chiều
- Vẽ mô hình cáu tạo đơn giản
lên bảng
- Yêu cầu HS đọc phần thông
báo và nêu nguyên tắc hoạt
động của động cơ điện 1 chiều
Hoạt động 2:Động cơ điện 1
chiều trong kĩ thuật: 15p
- Yêu cầu HS trả lời C1
- Cặp lực từ vừa vẽ được có t.d
gì đối với khung dây?
- Yêu cầu HS làm TN kiểm
tra dự đoán (câu 3)
- Động cơ điện 1 chiều có các
bộ phận chính là gì? Nó hoạt
động theo nguyên tắc nào?
- Treo hinh vẽ phóng to 28.2
yêu cầu HS quan sát hình vẽ
để chỉ ra ác bộ phận chính của
động cơ điện 1 chiều trong kĩ
thuật
- Động cơ điện 1 chiều trong
kỹ thuật, bộ phận tạo ra từ
trường có phải là NC vĩnh cửu
không? Bộ phận quay của
-Cá nhân làm việc với SGK, kết hợp với ng/cứu hình vẽ 28.1 và mô hình động cơ điện 1 chiều nêu được các bộ phận chính của động cơ điện
1 chiều
- Cá nhân đọc phần thông báo SGK nêu được nguyên tắc h/đ của động cơ điện 1 chiều là dựa trên t/d của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường
- Cá nhân thực câu C1: Vận dụng qui tắc bàn tay trái, xác dịnh cặp lực từ t/d lên 2 cạnh
AB, CD của khung dây
- Mỗi HS suy nghĩ và trả lời
C2
- Tiến hành TN kiểm tra dự đoán câu C3 theo nhóm Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, so sánh với dự đoán ban đầu
- Trao đổi rút ra kết luận
về cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của động cơ điện 1 chiều
-Quan sát hình 28.2 để chỉ ra được 2 bộ phận chính của động cơ điện trong KT
- Nhận xét sự khác nhau giữa
2 bộ phận chính của nó so với mô hình động cơ điện 1 chiều ta vừa tìm hiểu trả lời
I Nguyên tắc cấu tạo và hoạy động của động cơ điện một chiều:
1 Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều:
2 Hoạt động của động cơ điện 1 chiều:
(SGK)
3 Kết luận: (học SGK/ 77)
II Động cơ điện 1 chiều trong kĩ thuật:
1 Cấu tạo của động cơ điện
1 chiều trong kĩ thuật: (SGK)
2 Kết luận: (học SGK/77)
III Sự biến đổi năng lượng trong động cơ điện:
Khi động cơ điện hoạt động , điện năng chuyển hoá thành cơ năng
Trang 6động cơ có đơn gỉan chỉ là một
khung dây hay không?
- Thông báo trong động cơ
điện trong kĩ thuật; - bộ phận
cơ động Roto
- bộ phận đứng yên
Stato
- Gọi HS đọc kết luận SGK về
động cơ điện 1 chiều trong
KT
-Thông báo ngoài động cơ
điện 1 chiều còn động cơ điện
xoay chiều, là loại động cơ
thường dùng trong đời sống và
trong KT
-Khi hoạt động động cơ điện
chuyển hoá từ dạng nào sang
dạng nào?
Hoạt động 3 Vận dụng 10p
-Tổ chức cho HS làm việc cá
nhân trả lời câu C5,C6,C7
- Cho HS đọc mục có thể em
chưa biết
câu hỏi của GVthực hiện câu C4
- Đọc kết luận SGK
Cá nhân nêu nhận xét về sự chuyển hoá năng lượng trong động cơ điện
- Cá nhân HS trả lời C5, C6,C7
- Đọc thêm mục có thể em chưa biết
IV Vận dụng :
C5: Khung dây hình 28.3 quay ngược chiều kim đồng hồ C6:Vì NC vĩnh cửu không tạo ra từ trường mạnh như NC điện 3 Hướng dẫn tự học: a Củng cố: Hệ thống lại kiến thức chính của bài cho HS rõ hơn Cho HS tự giải BT 28.1 SBT b Hướng dẫn tự học : *Bài vừa học: + Học thuộc các kết luận và ghi nhớ SGK + Giải BT 28.228.4/SBT *Bài sắp học: “ Thực hành: Chế tạo nam châm vĩnh cửu, nghiệm lại từ tính của ống dây có dòng điện” Các em nghiên cứu kĩ nội dung thực hành ở SGK IV RÚT KINH NGHIỆM
DUYỆT TUẦN 15
