- Trình bày được khái niệm về thể chiếu : thể văn chính luận trung đại, có chức năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua.. - Phát hiện được sự phát triển của quốc gia Đại Việt đang trên đà lớn [r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 90: VĂN BẢN :
CHIẾU DỜI Đễ
Lớ Cụng Uẩn
-I - MỤC T-IấU BÀ-I DẠY:
1 Kiến thức
- Trỡnh bày được khỏi niệm về thể chiếu : thể văn chớnh luận trung đại, cú chức năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua
- Phỏt hiện được sự phỏt triển của quốc gia Đại Việt đang trờn đà lớn mạnh
- Nờu được ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đụ từ Hoa Lư ra thành Thăng Long và sức thuyết phục mạnh mẽ của lời tuyờn bố quyết định dời đụ
2 Kĩ năng :
- Làm thành thạo khõu đọc - hiểu một văn bản viết theo thể chiếu
- Nhận ra, thấy được đặc điểm của kiểu nghị luận trung đại ở một văn bản cụ thể
3 Thỏi độ :
- Hợp tỏc cựng giỏo viờn để cú lòng tự hào về cha ông ta, tự hào về Hà Nội- mảnh đất nghìn năm văn hiến.Từ đó, có ý thức rèn luyện cho mình những nét
đẹp của ngời Hà Nội hào hoa và thanh lịch
- Tớch cực hợp tỏc nhúm
4 Năng lực chung : Tự học, hợp tỏc, tư duy, sử dụng ngụn ngữ, cảm thụ thẩm mỹ
- Năng lực riờng: giao tiếp, phản biện
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
- GV : soạn giỏo ỏn – TLTK
- HS : Chuẩn bị bài theo nội dung được phõn cụng
C TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY, HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (1ph):
2 Kiểm tra bài cũ: lồng ghộp trong tiết dạy
3 Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
ND cần đạt
A HĐ KHỞI ĐỘNG (3 PH) KĐ: kể tờn cỏc tỏc phẩm văn học
thuộc thời kỡ trung đại mà em đó
học?
HT;Chia lớp thành 3 nhúm,cỏc
nhúm cử đại diện viết lờn bảng
Định đô, lập nớc là một trong
những công việc quan trọng nhất
Hs chơi theo hướng dẫn của quản trũ
Hs tỡm đỳng cỏc bài thơ thời trung đại đó học
Trang 2của một quốc gia Với khát vọng
xây dựng đất nớc Đại Việt hùng
mạnh và bền vững muôn đời, sau
khi đợc triều thần suy tôn làm
vua, Lí Công Uẩn đã đổi tên nớc
từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt,
đặt niên hiệu là thuận thiên
( Thuận theo ý trời) và quyết
định rời kinh đô từ Hoa L ( Ninh
Bình) ra thành Đại La ( Sau đổi
thành Thăng Long -Rồng bay)
Vua ban Thiên đô chiếu ( Chiếu
dời đô) cho triều đình và nhân
dân đợc biết Vậy nội dung Thiên
đô chiếu nh thế nào ?
Nghe
B HĐ HèNH THÀNH KIẾN THỨC (30PH)
- Mời đại diện nhúm 1 trỡnh bày tỡm
hiểu chung
- GV chuẩn KT
Nhúm 1 Nhúm khỏc nhận xột,
bổ sung
I Giới thiệu chung :
1 Tỏc giả:
- Lớ Cụng Uẩn (974 - 1028) tức Lớ Thỏi Tổ, quờ ở tỉnh Bắc Ninh
- ễng là người thụng minh, nhõn ỏi,
cú chớ lớn và lập được nhiều chiến cụng
- Là người con ưu tỳ của dõn tộc, ụng
đó cựng triều Lớ làm rạng danh nước Đại Việt, viết lờn những trang sử oanh liệt dựng nước và giữ nước
2 Tỏc phẩm :
a Xuất xứ: Viết bằng chữ Hán năm 1010
- Ngay sau khi lờn ngụi, Lớ Cụng Uẩn
(tức Lớ Thỏi Tổ) cho rằng: Hoa Lư là
nơi ẩm thấp, chật hẹp ễng đó viết bài
chiếu (bằng chữ Hỏn) bày tỏ ý định dời đụ ra thành Đại La- Hà Nội (Sau
đổi tờn là Thăng Long- nhõn sự tớch Rồng bay).
b Thể văn :Chiếu
+ Mục đích : Là thể văn do vua
dùng để ban bố mệnh lệnh
Trang 3Mời đại diện nhúm 2 trỡnh bày: nội
dung, ý nghĩa của truyện trung đại đó
học
H : Thấy đợc tầm quan trọng của
việc dời đô, sau khi đa ra những
dẫn chứng ở TQ, soi vào sử sách,
vào tình hình thực tế nớc ta, Lí
Công Uẩn có nhận xét gì về hai
nhà Đinh ,Lê ?
H: Từ tâm trạng đau xót đó, Lớ
Cụng Uẩn đã quyết định điều
gì ?
Nhúm 2 Nhúm khỏc trỡnh bày
Thảo luận cặp đụi
HSK,G
+ Nội dung : Thể hiện một t tởng lớn
lao có ảnh hởng đến vận mệnh triều đại đất nớc
+ Hình thức : Chiếu có ngôn từ
trang trọng trang nghiêm, đợc viết bằng văn xuôi cổ có đối và có vần ( văn biền ngẫu)
c.Đọc-giải nghĩa từ khó
- Phơng thức biểu đạt : nghị luận
d Bố cục văn bản
Phần 1 : Từ đầu đến “không
thể không dời đổi”
-> Vì sao phải dời đô
Phần 2 :Còn lại.
-> Vì sao chọn Đại La làm kinh đô của đất nớc
II Tỡm hiểu chi tiết
1 Vì sao phải dời đô ?
* Các triều đại Trung Quốc dời
đô :
- Làm cho vận nớc lâu dài, phong tục phồn thịnh
- Dẫn chứng tiêu biểu , chính xác, lập luận chặt chẽ
-> Khẳng định việc dời đô vừa phù hợp với mệnh trời, vừa phù hợp với nguyện vọng của nhân dân.
* Hai nhà Đinh, Lê :
Trang 4Nhúm 3 trỡnh bày
H : Đại La có lợi thế nh thế nào
để chọn làm kinh đô của đất
n-ớc ?
H : Từ những lí lẽ trên, em hiểu
vì sao Đại La đợc chọn là kinh đô
của đất nớc ?
? Nờu những nột chớnh về nội dung-
nghệ thuật
Nhúm 3 trỡnh bày Nhúm khỏc bổ sung
Thảo luận cặp đụi
HĐ cỏ nhõn
- Đóng đô ở Hoa L
->Làm cho đất nớc không đợc trờng
tồn, phồn vinh
->Khẳng định sự cần thiết của
việc dời đô.
=> Khát vọng xây dựng đất nớc hùng mạnh, bền vững muôn đời.
2 Vì sao chọn Đại La làm kinh đô của đất nớc?
- Là kinh đô cũ của Cao Vơng
-> Đại La là thắng địa, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, quốc phòng, là đầu mối giao lu, là mảnh
đất hng thịnh
=> Đại La đủ điều kiện trở thành kinh đô của đất nớc
-> cách viết hàm xúc, giàu hình
ảnh, vế đối rất chỉnh
- Tuyên bố đóng đô ở Đại La
III TỔNG KẾT:
1 Nghệ thuật:
- Trỡnh tự lập luận chặt chẽ, cú lớ cú tỡnh Cõu văn biền ngẫu cú tỏc dụng
hỗ trợ thuyết phục
2 Nội dung:
- Định đụ ở Thăng Long là thực hiện nguyện vọng của nhõn dõn thu giang sơn về một mối, xõy dựng đất nước
Trang 5độc lập tự cường.
-> ý nghiã lịch sử xã hội to lớn của Thiên đô chiếu
* Ghi nhớ:
C. Hoạt động luyện tập – vận dụng ( 10’)
GV yêu cầu HS làm bài tập 1
GV chốt kiến thức
GV yêu cầu HS làm bài tập 2
GV chốt kiến thức
HĐ cá nhân
Thảo luận cặp đôi
II Luyện tập:
1.- Nêu sử sách làm tiền đề, chỗ dựa
về lí lẽ
- Soi sáng tiền đề vào thực tiễn 2 triều Đinh, Lê, thực tế ấy không còn thích hợp với sự phát triển của đất nước
- Đi tới kết luận: Thành Đại La là nơi tốt nhất để chọn làm kinh đô
Tiêu biểu cho kết cấu văn NL, trình tự lập luận rất chặt chẽ
2.- Tầm nhìn sáng suốt về vận mệnh đất nước
- Lòng tin mãnh liệt vào tương lai dân tộc
- Thủ đô Hà Nội luôn là trái tim của
Tổ Quốc
- Thăng Long - Hà Nội luôn vững vàng trong mọi thử thách lịch sử
Bài tập 2:
-Lí:
+ Đưa ra dẫn chứng về các triều đại
đã từng dời đô, và các triều đại không chịu dời đô
+ Đưa ra lí lẽ về thế đất( vị trí địa lí) của việc Đại La
D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG KIẾN THỨC ( 5 ph):
Mời đại diện nhóm 4 trình bày
phần sưu tầm của nhóm mình
GV chốt
- Nắm nội dung- nghệ thuật; thuộc
ghi nhớ
Nhóm 4
Nhóm khác nhận xét,
bổ sung
Trang 6+ Nhóm 1-2: Trình bày đặc điểm
hình thức và chức năng
+Nhóm 3-4: Sưu tầm 1 số đoạn văn
có câu phủ định
- GV giới thiệu sơ đồ bài chiếu:
CHIẾU DỜI ĐÔ
- Nhà Thương 5 lần dời
đô, nhà Chu 3 lần dời đô
- Về địa lí: Địa thế đất đẹp
- Hoa Lư không còn thích
hợp với việc đóng đô
- Trẫm đau xót về việc đó
- Về chính trị, xã hội: là chốn tụ hội, là mảnh đất hưng thịnh, là “kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời…
- Các khanh nghĩ thế nào ?
Phải dời đô Phải dời đến Đại La
“Chiếu dời đô” là bài văn nghị luận có kết cấu chặt chẽ, lập luận giàu sức thuyết
phục
Rút kinh nghiệm:……… …
………