Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình để giải thích được các kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen.. +Biết vận dụng kết quả tung đồng kim loại để giải thích kết quả[r]
Trang 1Chương I:CÁC THÍ NGHIỆM CỦAMENĐEN Mục tiêu chương:
1.Kiến thức: Nêu được nhiệm vu, nội dung và vai trò của di truyền học +Giới thiệu Men Đen là người đặt nền móng cho di truyền học.
+Nêu được phương pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen
+Nêu được các thí nghiệm của Men Đen và rút ra nhận xét
+ Phát biểu được nội dung quy luật phân li và phân li độc lập
+ Nêu được ý nghĩa của quy luật phân li và phân li độc lập
+ Nhận biết được biến dị tổ hợp xuất hiện trong phép lai hai cặp tính trạng của Men Đen
+Nêu được ứng dụng của quy luật phân ly trong sản xuất và đời sống
2.Kỹ năng:
Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình để giải thích được các kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen
+Biết vận dụng kết quả tung đồng kim loại để giải thích kết quả Men Đen +Viết được sơ đồ lai
* Kĩ năng sống:
+ Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ kĩ năng lắng nghe tích cực trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, hợp tác trong hoạt động nhóm kĩ năng tìm kiếm và sử lí thông tin khi đọc SGK kĩ năng so sánh, đối chiếu
3 Thái độ:Giáo dục ý thức yêu thích môn học, củng cố niềm tin vào môn
học
Ngày soạn: 18 /8/2018
ngày giảng: 21/8/2019 Tiết 1
Bài 1 : MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC
A.Mục tiêu bài dạy:
1 Kiến thức: + HS nêu được nhiệm vụ, nội dung và vai trò của di truyền
học
+ Giới thiệu được Menđen là người đặt nền móng cho di tuyền học
+ Nêu được phương pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen
+ Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyên học
2 Kỹ năng:
Trang 2+ Rèn kỹ năng quan sát và kỹ năng phân tích kênh hình để giải thích được các kết quả thí nghiệm theo qua điểm của Men Đen
+Phát triển tư duy phân tích so sánh
3.Thái độ: xây dựng ý thức tự giác và thói quen tìm kiến thức trong học tập.
* Tíchhợpgiáodụcđạođức:
+Tôntrọngôngbà,chamẹ;yêuthươnganhemruộtthịt,họhàng;trântrọng,giữgì
ntìnhcảmgiađìnhhạnhphúc;
+ Sống cótráchnhiệmtronggiađìnhvà cộngđồngxãhội;
4 Phát triể năngn lực
- Năng lực tư duy logic
- Năng lực giải quyết tình huống có vấn đề
- Năng lực làm việc nhóm
- Năng lực vận dụng kiến thức vào trong các vấn đề thực tiễn đời sống
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Tranh phóng to: các cặp tính trạng trong thí nghiệm của Menđen
* Trannh ảnh chân dung của Menđen
- HS : nghiên cứu trước bài học
C Phương pháp:
- Phương pháp:Quan sát, hoạt động nhóm, hỏi đáp
- Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
D Tiến trình dạy học
ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ sỗ, ổn định nền nếp
1 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sách vở.(3')
2 Bài mới:
ĐVĐ: di truyền học tuy mới hình thành từ đầu thế kỷ XX nhưng chiếm một
vị trí quan trọng trong sinh học Menđen người đặt nền móng cho di truyền học
Hoạt động 1: Di truyền học
*Mục đích : Hiểu được mục đích hay ý nghĩa của di truyền học.
* Thời gian: 15'
- * Phương pháp:Quan sát, hoạt động nhóm, hỏi đáp.
* Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
* Tiến hành :
Hoạt động của giáo viên và HS Nội dung
GV: yêu cầu học sinh làm bài tập / sgk.5
? Liên hệ thực tế bản thân mình có những
điểm nào giống và khác với Bố Mẹ ?
? Hãy dự doán và giải thích hiện tượng ?
1 Di truyền học:
Trang 3HS: Trình bày những đặc điểm của bản thân
giống và khác với bố mẹ: chiều cao, màu mắt,
hình dạng tai
GV: giải thích
- Đặc điểm giống bố mẹ hiện tượng di
truyền
- Đặc điểm khác bố mẹ hiện tượng
biến dị
GV: cho lớp trao đổi tiếp
? Vậy thế nào là di truyền ? biến dị ?
? Trình bày nội dung và ý nghĩa thực tiễn của
di truyên học ?
HS: trả lời câu hỏi yêu cầu nêu được:
-Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính
trạng của bố mẹ tổ tiên cho các thế hệ con
cháu
- Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố
mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết
=>Đại diện các nhóm nhận xét bổ xung
HS: tự tổng kết mục 1
* Tíchhợpgiáodụcđạođức:
+Tôntrọngôngbà,chamẹ;yêuthươnganhem
ruộtthịt,họhàng;trântrọng,giữgìntìnhcảmgi
ađìnhhạnhphúc;
+ Sống cótráchnhiệmtronggiađìnhvà
cộngđồngxãhội;
GV: giải thích rõ ý “Biến dị và di truyền là
hai hiện tượng song song, gắn liền với nhau
trong quá trình sinh sản.”
GV: yêu cầu học sinh tổng kết rút ra kết luận
chung mục 1
-Di truyền là hiện tượng truyền đạt
các tính trạng của bố mẹ tổ tiên cho các thế hệ con cháu
-Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết
Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị
- Biến dị và di truyền là hai hiện tượng song song, gắn liền với nhau trong quá trình sinh sản
Hoạt động 2: Menđen người đặt nền móng cho di truyền học
*Mục đích : hiểu và trình bày được phương pháp nghiên cứu di truyền của
Menđen (phương pháp phân tích các thế hệ lại)
* Thời gian:15'
* Phương pháp:Quan sát, hoạt động nhóm, hỏi đáp.
* Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên và HS Nội dung
Trang 4HS: gọi 1 học sinh đọc tiểu sử của Menđen
cả lớp theo dõi
GV: giới thiệu tiểu sử của Menđen
GV: giới thiệu tình hình nghiên cứu di truyền
học ở thế kỷ XX và phương pháp nghiên cứu
của Menđen
GV: yêu cầu hs quan sát hình 1.2 trao đổi
nhóm trả lời câu hỏi:
? Nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp tính
trạng đem lai ?
? Nêu phương pháp nghiên cứu của
Menđen ?
HS: quan sát hình 1.2 kết hợp với thông tin
sgk trao đổi nhóm trả lời câu hỏi, yêu cầu
nêu được:
-Sự tương phản của từng cặp tính trạng
-Nội dung cơ bản của phương pháp lai phân
tích các thế hệ
=> Đại diện các nhóm phát biểu, lớp nhận xét
bổ sung
GV: nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo trong
phương pháp nghiên cứu di truyền của
Menđen chọn đậu Hà Lan là đối hiện tượng
nghiên cứu
II.Menđen người đặt nền móng cho di truyền học:
+ Grêgo Menđen (1822 - 1884) : đặt nền móng cho di truyền học + Phương pháp nghiên cứu:
- Lai cặp bố mẹ khác nhau về một
- Dùng toán thống kê để phân tích…
- Phương pháp lai phân tích độc đáo trong phương pháp nghiên cứu của Men Đen: tách riêng từng cặp tính trạng để nghiên cứu- làm đơn giản tính di truyền phức tạp của sinh vật cho dễ nghiên cứu: Tạo dòng thuần chủng: dùng toán thống kê phân tích
để rút ra các quy luật di truyền
Hoạt động 3:Một số thuật ngữ và ký hiệu trong di truyền học:
*Mục đích : Trình bày, hiểu và ghi nhớ được một số thuật ngữ, ký hiệu
trongdi truyền học
* Thời gian: 7'
* Phương pháp:Quan sát, hoạt động nhóm, hỏi đáp.
* Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên và HS Nội dung
GV: hướng dẫn học sinh nghiên cứu một số
thuật ngữ
GV: yêu cầu học sinh lấy ví dụ cho từng
thuật ngữ
GV: nhận xét sửa chữa nếu có
GV: giới thiệu một số ký hiệu cho học sinh
III.Một số thuật ngữ và ký hiệu trong di truyền học:
*Thuật ngữ : + Tính trạng + Cặp tính trạng tương phản
+ Nhân tố di truyền
Trang 5VD: P Bố x Mẹ
HS: tự thu nhận thông tin => ghi nhớ kiến
thức
HS: lấy ví dụ cụ thể
HS: đọc kết luận chung => ghi nhớ kiến
thức
* Tíchhợpgiáodụcđạođức:
+Tôntrọngôngbà,chamẹ;yêuthươnganhe
mruộtthịt,họhàng;trântrọng,giữgìntìnhc
ảmgiađìnhhạnhphúc;
+ Sống cótráchnhiệmtronggiađìnhvà
cộngđồngxãhội;
+ Giống (dòng) thuần chủng
=>SGK Trang6
* Ký hiệu: - P cặp bố mẹ xuất
phát
- x phép lai - F thế hệ con
- G Giao tử Giống đực Giống cái * Kết luận chung: SGK/7 4 Củng cố: 4' GV: sử dụng câu hỏi 1) Trình bày nội dung, đối tượng và ý nghĩa của di truyền học ? 2) Tại sao Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản để thực hiện phép lai ? 3) Lấy ví dụ về tính trạng ở người để minh hoạ cho khái niệm “cặp tính trạng tương phản” ? 5 Hướng dẫn về nhà: 1' + Học bài theo nội dung SGK và vở ghi + Trả lời câu hỏi 1,2,3(SGK) + Đọc mục “em có biết” +Kẻ bảng 2/8 vào vở bài tập E Rút kinh nghiệm: ………
………
………
………
………
Trang 6Ngày soạn: 20 /8/2019
Tiết 2
Ngày giảng: 24/8/2019
Bài 2:LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG
A Mục tiêu bài dạy:
1 Kiến thức:
+ HS trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen
+ Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp và thể dị hợp
+ Hiểu và phát biểu được nội dung quy luật phân li
+ Giải thích kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen
2.Kỹ năng:
- Phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình để giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen
- Rèn kĩ năng phân tích số liệu, tư duy lôgic
3 Thái độ:
- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện tượng sinh học
* Giáo dục đạo đức :
+Sựtổhợplạivậtchấtditruyềncủabốmẹởđờicon→Tôntrọngôngbà,cha
mẹ;yêuthươnganhemruộtthịt,họhàng;trântrọng,giữgìntìnhcảmgiađình
hạnhphúc
độlượngvớinhữngngườixungquanh
4 Phát triể năng lực
- Năng lực tư duy logic
- Năng lực giải quyết tình huống có vấn đề
- Năng lực làm việc nhóm
- Năng lực vận dụng kiến thức vào trong các vấn đề thực tiễn đời sống
B Chuẩn bị:
1.
Giáo viên :Tranh phóng to: Sơ đồ thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà Lan.
Trang 7- Sơ đồ sự di truyền màu hoa ở đậu Hà Lan.
- Sơ đồ giải thích kết quả thí nghiệm lai một cặp tính trạng của
Menđen
- Bảng phụ ghi nội dung bảng 2/sgk.8
2.HS: Học bài cũ, nghiên cứu trước bài học.
C Phương pháp:
- Phương pháp: HĐN, vấn đáp, giảng giải
- Kĩ thuật: chuyển giao nhiệm vụ, động não
D Tiến trình dạy học :
1 ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ sỗ, ổn định nền nếp
2 Kiểm tra bài cũ : (7')
Câu 1:Trình bày, nội dung, ý nghĩa của hiện tượng di truyền học
Câu 2: Cặp tính trạng tương phản ? Lấy ví dụ ở người để minh hoạ cho khái
niệm cặp tính trạng tương phản ?
Bài mới:
ĐVĐ: Vừa rồi các em đã được nghe bạn A nhắc lại nội dung cơ bản của
phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen Vậy sự di truyền các tính
trạng của bố mẹ cho con cháu như thế nào? bài hôm nay sẽ trả lời cho chúng
ta biết điều đó
Hoạt động1 : Thí nghiệm của Menđen.
*Mục đích :
+ HS hiểu và trình bày được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của
Menđen
+ Phát biểu được nội dung của quy luật phân li
* Thời gian: 20'
* Phương pháp: vấn đáp, giảng giải.
* Kĩ thuật: chuyển giao nhiệm vụ, động não
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV: hướng dẫn hs quan sát tranh hình 2.1 => giới
thiệu sự thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà Lan
HS: quan sát tranh, theo dõi và ghi nhớ cách tiến
hành
GV: sử dụng bảng 2 để phân tích khái niệm: kiểu
hình, tính trạng trội, tính trạng lặn
HS: ghi nhớ các khái niệm
* Giáo dục đạo đức :
+Sựtổhợplạivậtchấtditruyềncủabốmẹởđờicon→T
ôntrọngôngbà,cha
I.Thí nghiệm của Men Đen:
a, Các khái niệm:
+ Kiểu hình: là tổ hợp các tính trạng của cơ thể
Trang 8gìntìnhcảmgiađình hạnhphúc
độlượngvớinhữngngườixungquanh
GV: yêu cầu học sinh nghiên cứu bảng 2/sgk.8 =>
thảo luận nhóm trả lời câu hỏi
? Nhận xét kiểu hình ở F1 ?
? Xác định tỉ lệ kiểu hình ở F2 trong từng trường hợp:
Hoa trắng
-Thân cao _
Thân lùn
-Quả lục _
Quả vàng
-? Từ kết quả đã tính toán hãy rút ra tỉ lệ kiểu hình ở F2
?
? Trình bày thí nghiệm của Menđen ?
HS: phân tích bảng số liệu, thảo luận trong nhóm =>
yêu cầu nêu được:
+ Kiểu hình F1 mang tính trạng trội (của bố hoặc mẹ)
+ Tỉ lệ kiều hình ở F2 là:
Hoa đỏ _ 705 ~
~
3,14 ~
~
3
Thân cao _ 487 ~
~
~
3
Quả lục _ 428 ~
~
3,14 ~
~
3
+ Nội dung thí nghiệm
HS: đại diện nhóm rút ra nhận xét, các nhóm khác
nhận xét bổ sung
GV: nhấn mạnh về sự thay đổi giống làm mẹ thì kết
quả thu được khong thay đổi
Vai trò như nhau của bố và mẹ
GV: yêu cầu hs làm bài tập điền từ sgk.9
HS: lựa chọn những cụm từ thích hợp điền vào chỗ
trống: 1 đồng tính ; 2 3trội ; 3 1lặn
HS: 12 hs đọc lại nội dung
GV: yêu cầu hs nhắc lại nội dung quy luật phân li
Ví dụ:Ruồi giấm có kiểu hình thân xám cánh dài hay thân đen cánh cụt + Tính trạng trội: là tính trạng biểu hiện ở F1
+ Tính trạng lặn: là tính trạng đến F2 được biểu hiện
b, Thí nghiệm: Lai hai
giống đậu Hà Lan khác nhau về một cặp trạng thuần chủng tương phản VD: P Hoa đỏ x Hoa trắng
F1 hoa đỏ F2 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng ( Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội :
1 lặn )
c, Nội dung định luật phân ly:
Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F2 có sự phân ly tính trạng theo tỷ lệ trung bình
3 trội: 1 lặn
Hoạt động2: Menđen giải thích kết quả thí nghiệm
Trang 9*Mục đích :: HS giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của
Menđen
* Thời gian: 10'
* Phương pháp: vấn đáp, giảng giải.
* Kĩ thuật: chuyển giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV: giải thích quan điểm đương thời của Menđen về
di truyền hoà hợp
HS: ghi nhớ kiến thức
? Nêu quan niệm của Menđen về giao tử thuần khiết
GV: yêu cầu hs thảo luận nhóm làm bài tập /sgk.9
? Cho biết tỉ lệ các loại giao tử ở F1 và tỉ lệ các loại
hợp tử ở F 2 ?
? Tại sao F2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng ?
HS: quan sát hình 2.3 thảo luận nhóm xác định được:
+ G F1 là: 1A : 1a
Hợp tử F2 có tỉ lệ :
1AA : 2Aa : 1aa
+ Vì hợp tử Aa, biểu hiện kiểu hình trội giống hợp tử
AA
Đại diện nhóm phát biểu, nhóm khác nhận xét bổ
sung
HS: ghi nhớ kiến thức
-GV: hoàn thiện kiến thức => yêu cầu hs giải thích
kết quả thí nghiệm của Menđen
-GV: chốt lại cách giải thích kết quả là sự phân li mỗi
nhân tố di truyền về một giao tử và giữ nguyên bản
chất như cơ thể thuần chủng P
Tíchhợpgiáodụcđạođức:
+Sựtổhợplại vậtchấtditruyềncủa bốmẹởđời con→Tôn
trọng ông bà,chamẹ;yêuthươnganh em
ruộtthịt,họhàng;trântrọng,giữgìntìnhcảm
giađìnhhạnhphúc
II.Men đen giải thích kết quả thí nghiệm:
* Theo Menđen : + Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quy định
+ Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân
li của cặp nhân tố di truyền
+ Các nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong thụ tinh
* Kết luận chung: sgk.10
4 Củng cố: 7'
1) Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả thí nghiệm theo Menđen ?
2) Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho ví dụ minh hoạ ?
5 Hướng dẫn về nhà: 1'
Trang 10* Học bài trả lời câu hỏi 1,2,3/sgk.10
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………