Làm thế nào tôi có thể đƣa cái tên này tới tai của Chỉ huy – tai của một gã đàn ông bệnh hoạn và hằn học, một ngƣời chẳng biết gì về Runeberg và tôi ngoại trừ việc chúng tôi đang ở Sta[r]
Trang 1ĐẠI CƯƠNG VĂN HỌC THẾ GIỚI
THỜI LƯỢNG 45 TIẾT (8+1)
CƠ SỞ: VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUÂN ĐỘI
Người soạn: Nguyễn Thành Trung Mail: thanhtrungdhsp@yahoo.com; trungnt@hcmup.edu.vn
PHẦN 1- KHÁI LUẬN
1 Giới thiệu chung
2 Giáo trình, tài liệu tham khảo
_Lương Duy Thứ (2000), Bài giảng Văn học Trung Quốc, NXB ĐHQG TPHCM, TPHCM _Lưu Đức Trung (2001), Văn học Ấn Độ, NXB GD, HN
_Nhật Chiêu (2001), Văn học Nhật Bản, NXB GD, HN
_Đặng Anh Đào, Hoàng Nhân,… (2001), Văn học Phương Tây, NXB GD, HN
_Đỗ Hồng Chung (2006), Lịch sử văn học Nga, NXB GD, HN
_Tài liệu văn học do giảng viên cung cấp
3 Phương pháp làm việc
_Sinh viên đọc sách giáo khoa và chuẩn bị phần thuyết trình
_Thực hiện đầy đủ bài 30%, tham gia thuyết trình nhóm và bài 70% cuối khóa
_Khuyến khích phát biểu, xây dựng bài
+Tứ đại danh tác- Tam Quốc Chí, Tây Du Ký
+Tiểu thuyết Kim Dung
_Văn học Ấn Độ
+Khái quát
+Sử thi Ramayana và Mahabharata
+Thơ Rabindranat Tagore
_Văn học Nhật Bản
+Khái quát
+Thơ Haiku
+Truyện tranh Doraemon
+Tiểu thuyết Kawabata Yasunari- Ngàn Cánh Hạc
_Văn học phương Tây
+Khái quát
+Thần thoại Hy lạp, sử thi Homer
+Shakespeare- thơ Sonnet
+Kafka, truyện ngắn- Hóa thân, làng gần nhất
+Ernest Hemingway- Ông già và biển cả
Trang 2_Văn học Mỹ Latin
+Khái quát
+Văn học cổ đại Popol Vuh (Maya-Kiche)
+Borges với Công viên lối đi rẽ hai ngã
+Gabriel Garcia Marquez- Trăm năm cô đơn hoặc Biển của thời đã mất
PHẦN 3- CÂU HỎI ÔN TẬP
1 Trình bày hệ thống niêm luật thơ Đường, cho ví dụ minh họa
2 Phân tích ý nghĩa phản kháng xã hội của Ngô Thừa Ân thể hiện trong tác phẩm “Tây Du Ký”
3 Bằng các dẫn chứng cần thiết, chỉ ra sự diễn biến tư tưởng triết học trong hệ thống tiểu thuyết của Kim Dung
4 Trình bày các cảm thức thẩm mỹ chính trong văn học Nhật Bản
5 Anh/ chị hãy trình bày nguyên lý cấu tạo thơ Haiku
6 Tính diễm tình có vai trò gì trong văn học Ấn Độ?
7 Giọng điệu thơ Tagore có đặc điểm gì?
8 Đặc điểm thơ Sonnet và thơ Sonnet của Shakespeare là gì? Cho ví dụ minh họa
9 Hemingway muốn gửi gắm điều gì qua hình tượng ông lão Santiago trong “Ông già và biển cả”?
10 Sử thi Popol Vuh thể hiện đặc trưng gì của nền văn hóa Maya cổ đại?
11 Đặc điểm hình tượng thơ trong bài “Thơ tình số 6” của Paolo Neruda có gì đặc biệt?
12 Trình bày các đặc điểm của nền Văn học Nga
13 Anh/chị hãy so sánh điểm tương đồng và dị biệt về nội dung và hình thức một số bài thơ
về mùa thu trong các nền văn học Trung Quốc, Nhật, Anh, Mỹ Latin…
14 Phân biệt cảm thức thẩm mỹ giữa thơ Đường và thơ Haiku
15 So sánh quan niệm thẩm mỹ của các nền văn học thông qua hình ảnh người phụ nữ
Trang 3Con thuyền buộc chặt mối tình nhà
Lạnh lùng giụ kẻ tay đao thước,
Thành bạch chày vang bóng ác tà
GIẤC MỘNG HOÀNG LƯƠNG
Điển tích Giấc mộng hoàng lương xuất phát từ sách "Nam Kha ký thuật" của Lý Công Tá đời nhà Đường có kể truyện Thuần Vu Phần nằm mộng thấy chàng đến nước Hòe An Thuần được vua Hòe An cho vào bái yết Thấy Thuần tướng mạo khôi vĩ nên gả con gái, cho làm phò mã và đưa
ra quận Nam Kha làm quan Thái thú, cai trị cả một vùng to lớn Đang lúc vợ chồng Thuần sống một cuộc vương giả, cực kỳ sung sướng thì bỗng có giặc kéo đến vây quận Nam Kha Thuần đem quân chống cự Giặc đông mạnh, Thuần thua chạy Quân giặc vây thành đánh phá Công chúa nước Hòe An, vợ của Vu Phần chết trong đám loạn quân Thuần Vu Phần đem tàn quân về kinh
đô tâu lại vua cha Nhà vua nghi kỵ Thuần đã đầu hàng giặc, nên tước hết phẩm hàm, đuổi về làm thường dân Thuần oan ức vừa tủi nhục, khóc lóc bi thương Vừa lúc ấy thì Thuần chợt tỉnh dậy, thấy mình nằm dưới gốc cây hòe, trên đầu một nhành cây hòe chĩa về phía nam Cạnh Thuần lại
có một ổ kiến lớn Bầy kiến kéo hàng đàn hàng lũ trèo lên cây hòe Cây Hòe là nước Hòe An, cành cây phía nam là đất Nam Kha Từ điển tích này, người ta rút ra các thành ngữ: Giấc Nam Kha, Mộng Nam Kha, Giấc Hòe, để chỉ những gì tốt đẹp của cuộc đời thường ngắn ngủi, công danh phú quý như giấc chiêm bao
Cũng có sách chép:
Đời nhà Đường có một nho sinh họ Lữ đi thi không đỗ Trở về, dọc đường, vừa buồn lại vừa đói nên ghé vào một ngôi chùa con bên cạnh khu rừng, xin đỡ lòng Chùa nghèo, nhà sư nấu kê thay gạo đãi khách Vì mệt mỏi nên họ Lữ nằm một lúc thì ngủ khò Chàng thấy mình đã thi đỗ, được quan chức cao, nhà vua lại còn gả công chúa, phong cho chàng làm phò mã và cho đi trấn nhậm một nơi Thật là vinh quang phú quý, không ai bằng Nhưng khi đi đến nửa đường thì bỗng gặp quân giặc đỗ đến đánh Lữ chống cự không lại Lính hộ vệ bị giết Xe kiệu bị đập phá tan tành Chúng thộp cổ cả vợ chồng Lữ, đưa gươm kề họng Lữ hoảng hốt, kêu lên một tiếng, giựt mình thức dậy mới biết là chiêm bao mà lúc ấy nồi kê cũng chưa chín
Trang 4TIÊN THOẠI TRUNG QUỐC- TRUYỆN LỮ ĐỒNG TÂN
Lã Động Tân, con của Thứ Sử Hải Châu, sanh ngày 14 tháng 4 Khi bà mẹ mới sinh Ông thì trong phòng mùi hương thơm phức, có hạc trắng bay vào phòng rồi biến mất Ấy là Hoa Dương Chân Nhân đầu thai xuống trần làm Lã Động Tân, Lã Động Tân, lớn lên, mắt phụng mày ngài, tay dài, cổ cao, mũi thẳng, xương gò má cao, chơn mày bên tả có nốt ruồi, dưới bàn chơn có chỉ như lưng qui, mình cao 8 thước 2, tánh ưa bịt khăn huê dương (bao đảnh xanh), mặc áo đạo sĩ Khi ấy có thầy coi tướng Mãn Tổ đến coi đoán rằng: "Người trẻ nầy tướng khác phàm tục, sau gặp chữ Lã thì đắc thời, gặp chữ Chung thì thành đạo."
Mọi người trong nhà đều nghe nhưng không hiểu gì Năm 20 tuổi, Lữ Ðồng Tân xưng hiệu là Thuần Dương, nên gọi là Lữ Thuần Dương, đi thi đỗ Tú Tài, tiếp theo đỗ luôn Cử Nhân, nhưng khi thi Tiến Sĩ thì rớt Khi đến núi Lư sơn, gặp Hoàng Long Chân Nhân dạy cho phép tu luyện và tặng cho một thanh gươm chém được yêu quái Ngày kia, Lữ Ðồng Tân đến chợ Trường An, huyện Hàm Ðan, vào quán rượu, gặp một đạo sĩ mặc áo trắng đang đề thơ trên vách ba bài thi như sau:
Ngồi đứng hằng mang rượu một bầu,
Chẳng cho cặp mắt thấy Hoàng Châu
Dạo chơi ít kẻ tường tên họ,
Trên thế thanh nhàn muốn được đâu?
Thần Tiên tìm bạn khó không nài,
Có phước theo ta dễ mấy ai?
Ðông Hải rõ ràng nhiều động đá,
Ít người được thấy núi Bồng Lai
Dạo chơi theo thuở, ở theo thời,
Danh lợi làm chi mắc nợ đời
Nằm nghĩ co tay hằng đếm mãi,
Mấy ai ao ước được như lời
Lữ Ðồng Tân thấy đạo sĩ cốt cách Thần Tiên, đề thơ thanh thoát thì cảm phục lắm, liền đến làm quen, chắp tay chào hỏi và xin Ðạo sĩ cho biết họ tên Ðạo sĩ mời ngồi, rồi nói rằng: - Ông hãy làm một bài thơ cho ta biết ý trước đã Lữ Ðồng Tân liền đọc:
Cân đai ràng buộc ý không màng,
Áo vải coi ra rất nhẹ ï nhàng
Danh lợi cuộc đời chưa phỉ nguyện,
Làm tôi Thượng Ðế mới nên trang
Ðạo sĩ nói:
- Ta là Chung Ly Vân Phòng, tu ở núi Triều Hạc, Ông có muốn đi chơi với ta không? Ðồng Tân
có vẻ lưỡng lự Vân Phòng biết họ Lữ còn muốn đi thi Tiến Sĩ để trổ danh với đời, nên ý còn dùng dằng Vân Phòng muốn độ Lữ Ðồng Tân nên ngồi nấu một nồi huỳnh lương, tức là nồi bắp vàng Trong lúc chờ cho nồi bắp chín, Vân Phòng đưa cho Lữ Ðồng Tân một cái gối, bảo nằm xuống nghỉ, còn mình thì tiếp tục chụm củi đun nồi bắp
Ðồng Tân nằm xuống, kê đầu lên gối, giây lát chiêm bao thấy mình vác lều chõng đi thi, ngang qua nhà giàu nọ, gặp người con gái rất đẹp thì ướm lời Nàng nói rằng: Nếu chàng thi đậu Trạng Nguyên thì thiếp nguyện nâng khăn sửa túi Lữ Ðồng Tân vào khoa thi đỗ Trạng, về cưới nàng
Trang 5ấy, sau lại cưới thêm hầu thiếp, được vua bổ làm quan Gián Nghị, lần lần thăng lên Sau 40 năm được vua phong tới chức Thừa Tướng, con cái đông đảo, sui gia cũng bực quan lớn, lại có cháu nội cháu ngoại Thật là vinh sang phú quí tột bực Chẳng may, sau đó bị gian thần hãm hại, vu oan giá họa, vua tin lời, bắt tội, truyền tịch thâu gia sản, đày qua núi Lãnh Biển, cực khổ vô cùng
Kế giựt mình thức dậy Vân Phòng ngồi kế bên cười lớn, ngâm câu thơ: Nồi bắp hãy còn ngòi, Chiêm bao đà thấy cháu Lữ Ðồng Tân lấy làm lạ hỏi rằng: - Thầy biết sự chiêm bao của tôi sao?
- Chiêm bao 50 năm, công việc cả muôn, thiệt không đầy một lát, được chẳng lấy làm mừng, mất không nên thảm thiết, hết vinh tới nhục là lẽ thường (Do sự tích nầy mà người ta nói: Giấc
Huỳnh lương, Giấc kê vàng, Giấc Hàm Ðan, là để chỉ giấc mộng của Lữ Ðồng Tân, xem vinh hoa phú quí là phù du mộng ảo)
Ðồng Tân nghe Vân Phòng nói vậy, liền tỉnh ngộ, ngẫm nghĩ thấy chán ngán cuộc đời, cầu xin Vân Phòng truyền đạo Vân Phòng nói: - Việc nhà hãy chưa an, đời sau tu cũng không muộn Nói rồi liền bỏ đi Lữ Ðồng Tân trở về nhà, bỏ việc công danh, lo tu tâm dưỡng tánh Trong thời gian
đó, Chung Ly Vân Phòng lần lượt bày ra 10 điều để thử tâm chí của Lữ Ðồng Tân Vân Phòng rất hài lòng về người đệ tử nầy, nói: - Ta đã thử 10 điều, khen ngươi bền chí, đáng được truyền đạo trường sanh Song ngươi chưa có công quả bao nhiêu, nên ta rước gấp chưa được Nay ta dạy ngươi phép chỉ đá hóa vàng, ngươi cứu đời cho có công quả, rồi ta sẽ rước ngươi về Thượng giới
Lữ Ðồng Tân thưa rằng: - Vàng ấy chừng bao lâu mới phai? - Cách 3000 năm mới phai Lữ Ðồng Tân châu mày thưa rằng: - Như vậy thì cứu người nghèo bây giờ mà lại làm hại những kẻ 3000 năm sau nhiều lắm, thiệt tôi chẳng nỡ
Vân Phòng khen: - Lòng ngươi nhân đức 10 phần, truyền đạo bây giờ cũng đặng Nói rồi dắt Lữ Ðồng Tân về núi Triều Hạc, và sau đó truyền hết các phép tu luyện cho Lữ Một ngày nọ, Vân Phòng gọi Lữ Ðồng Tân nói: - Ta sắp lên chầu Thượng Ðế, sẽ tâu xin đem tên ngươi vào sổ Tiên Cách 10 năm nữa, đến gặp ta tại Ðộng Ðình Hồ Xảy có một vị Tiên cỡi hạc bay đến nói: - Có chiếu chỉ của Ðức Thượng Ðế phong Vân Phòng làm chức Kim Khuyết Thượng Tiên Hãy mau lên lãnh sắc Vân Phòng liền từ giã Lữ Ðồng Tân rồi bay lên mây Lữ Ðồng Tân vẫn ở núi Triều Hạc để tu và lập công quả Ngày nọ, Lữ Ðồng Tân đến sông Giang Hoài, được biết có một con giao thành tinh, phá hại dân chúng Ðã có nhiều đạo sĩ đến trị nó không nổi Lữ Ðồng Tân biết mình có gươm phép của Hoàng Long Chân Nhân ban cho, chắc trừ nó đặng, nên nói với quan Phủ để mình lãnh cho Nói rồi, rút gươm phép ra, miệng niệm Thần chú, phóng gươm xuống sông Giang Hoài, giây phút thấy nước sông nổi sóng, máu tươi vọt lên thắm đỏ dòng sông, con giao long bị chém đứt họng nổi lên Gươm linh nầy chém xong lại trở vô vỏ Quan Phủ rất mừng, tặng cho Lữ vàng bạc để đền ơn, nhưng họ Lữ không nhận
Lữ Ðồng Tân đi qua Châu Nhạc Dương, bố thí thuốc chữa bịnh, và tìm người lành độ dẫn tu hành Kế tới ngày hẹn với Chung Ly, Lữ Ðồng Tân sắp đặt để đi đến Ðộng Ðình Hồ đón Vân Phòng và cùng Vân Phòng đi độ Hàn Tương Tử
Trang 6TỤC HOÀNG LƯƠNG (NỐI GIẤC KÊ VÀNG) LIÊU TRAI CHÍ DỊ (BỒ TÙNG LINH) - Đào Trinh Nhất dịch
Mới đỗ ông nghè đã tự kiêu Càng nghe tâng bốc lại như diều Nồi kê tích cũ không chi lạ Giấc mộng giàu sang só bấy nhiêu
Ông cử họ Tăng, người Phúc Kiến, lúc vào kinh đô thi đỗ tiến sĩ vừa xong, cùng hai ông bạn tân khoa đi chơi ngoài thành Chợt nghe trong chùa Bi Lô có một thầy xem số tử vi ở trọ, liền rẽ ngựa tới đó bói một quẻ
Tăng vào, nghênh ngang tự ngồi chẳng đợi ai mời chào Thầy tướng thấy người có vẻ tự đắc, bèn kiếm lời nịnh hót thâm Tăng cầm quạt phe phẩy, mỉm cười hất hàm hỏi thầy tướng coi mình có
số mệnh mặc mãng bào, đeo đai ngọc triều phục của tể tướng không?
Thầy tướng nghiêm trang nói Tăng sẽ làm Tể tướng yên ổn trong hai mươi năm Tăng mừng lắm,
vẻ mặt càng kiêu Nhằm lúc trời mưa nhỏ bèn nhủ bạn vào trong chùa nhà thầy tạm ẩn Một vị sư già, mũi cao mắt lõm, ngồi trên nệm cỏ, ngạo mạn không chào hỏi gì Mấy người giơ tay chào qua loa, rồi tự leo lên giường ngồi nói chuyện với nhau Ai nấy đều mừng Tăng là tể tướng Tăng càng nở mũi tự kiêu trỏ bạn đồng du mà nói:
- Lúc nào tôi làm tể tướng, tôi cử Trương huynh làm tuần phủ một tỉnh miền nam; ông anh cô cậu với tôi làm chức tham du; lão bộc nhà tôi cũng được chức thiên bả nho nhỏ, thế là mãn nguyện Mọi người cười vang Kế bên ngoài mưa như trút nước, Tăng mệt mõi, ngã người lên giường mà ngủ
Bỗng thấy hai vị trung sứ đem tờ chiếu chỉ của thiên tử viết tay, đến vời Tăng tể tướng vào triều bàn định việc nước Tăng khoái chí lật đật vào chầu Ngài Ngự bước ra nghênh tiếp hỏi han niềm
nở giây lâu, rồi truyền cho Tăng được tự quyền bổ các quan tam phẩm trở xuống; lại ban cho mãng ngọc và ngựa quý Tăng mặc áo mãng bào, mang đai ngọc cúi đầu lạy tạ ơn rồi đi ra
Về nhà thì thấy nhà mình ở cũ bây giờ là dinh thự, cột chạm cửa sơn, rất mực lộng lẫy, đến nỗi chính Tăng cũng không hiểu vì đâu mình chóng vinh hiển đến thế này Chỉ biết giờ phút này cất tiếng khẽ gọi, đã nghe những tiếng vân dạ vang như sấm dậy Rồi thì các quan công khanh đem biếu sơn hào hải vị, tấp nập ngoài cổng Các quan lục khanh (tức lục bộ thượng thư) tới thăm thì Tăng còn đứng dậy chào mời; hạng thị lang thì xá và nói chuyện với, còn từ hạng đó trở xuống, Tăng chỉ trả lời bằng cái gật đầu mà thôi
Tuần phủ Sơn Tây gửi tặng một phường nữ nhạc mười người đều là gái mỹ miều son trẻ Đẹp nhất Niễu Niễu và Tiên Tiên, hai người càng được yêu quý, hầu hạ vấn tóc gội đầu, ngày ngày đàn hát làm vui
Một hôm nhớ lại hồi còn hàn vi, thường được một thân sĩ trong làng là Vương Tử Lương giúp đỡ nay mình đã chót vót mây xanh, mà ông còn lênh đênh trên đường sĩ hoạn, sao không đưa tay dìu dắt ông ấy một phen?
Sáng hôm sau, Tăng dâng sớ tiến cử Vương làm chức Gián nghị, liền được vua giáng chỉ bổ dụng ngay
Lại nghĩ Quách thái bộc từng trợn mắt gây gổ với mình liền mời bọn Lữ cấp gián và thị ngự Trần Xương tới, mách bảo ý tứ; rồi ngày hôm sau bọn ấy kế tiếp nhau dâng sớ kể tội Quách Thái bộc
Trang 7làm cho ông này bị cách chức và bị đuổi về vườn
Xong việc ân đền oán trả, Tăng hơi mát lòng khoái ý
Bữa nọ quan tể tướng đi chơi ngoài thành, một anh chàng say rượu đi loạng choạng thế nào đụng vào cờ quạt giàn hầu của ngài, ngài liền thét lính trói cổ và giải đến dinh phủ doãn kinh thành Lập tức anh ta bị đánh đòn đến chết
Những người có nhà cửa nguy nga, ruộng nương bát ngát đều sợ quyền thế mà dâng đất đai màu
mỡ Từ đó Tăng càng trở nên giàu có
Không bao lâu Niễu Niễu và Tiên Tiên kế tiếp nhau qua đời Tăng khuya sớm bâng khuâng, chợt nhớ lại năm nọ, mình trông thấy cô gái ở xóm đông tuyệt đẹp, thường ao ước mua nàng về làm hầu thiếp nhưng vì hồi đó còn nghèo nàn chẳng được như nguyện Bây giờ có địa vị cao sang, muốn sao được vậy, liền sai mấy đứa tôi tớ giỏi đem tiền đến ấn đại vào nhà nàng mà bắt nàng đi Một lúc, võng khiêng nàng về dinh Tăng trông thấy so sánh với khi mình trông thấy ngày trước, giờ nàng càng đẹp hơn Nghĩ lại bình sinh như vậy đủ mãn nguyện
Hơn một năm, xem ra các quan trong triều có ý thầm thì bàn tán, trong bụng chê bai, nhưng chẳng ông nào dám nói ra miệng
Tăng thấy vậy càng vênh váo nghênh ngang, chẳng thêm bận lòng chú ý
Có quan long đồ học sĩ họ Bao, dâng sớ hạch tội Tăng đại lược như sau:
- “Thiết nghĩ: Tăng mỗ nguyên là một đứa rượu chè cờ bạc đàng điếm tiểu nhân, một lời nói hợp
ý mà được hoàng thượng tin dùng, cha con vẻ vang, ơn huệ tột bậc Thế mà chẳng nghĩ làm sao dốc lòng hiến thân, báo đáp ơn vua trong muôn một; lại dám lòng dạ buông lung, tự tiện làm điều oai, phúc, cái tội đáng chết, nhổ tóc mà đếm không đủ
“Danh vị quý báu của triều đình coi như món hàng đem bán lấy tiền làm giàu, tha hồ so đo gầy béo, đánh giá hơn thua, vì đó mà công khanh tướng sĩ đều phải luồn lọt tới lui nhà hắn, tính toán
lo lót, như tuồng bán buôn, núp bóng nhờ hơi kể sao cho xiết Hoặc có người là hạng kiệt sĩ hiền thần, không chịu a dua theo hắn, nhẹ thì đuổi về vườn còn nặng thì giáng xuống làm lính Rối đổi không về hùa với hắn, liền bị buộc tội hươu vượn không đâu, đày đi những chốn hùm beo xa lắc Nhân sĩ thấy mà lạnh mình, triều đình hóa ra cô lập
“Lại còn máu mỡ của dân, tha hồ bóc lột, con gái lương thiện ép uổng làm hầu; đến nỗi tiếng oán than dậy, khí uất xông lên, mặt trời cũng phải vì đó mà u ám
“Tôi tớ của hắn đi tới đâu, thì quan lại địa phương phải nể mặt, thư từ của hắn gửi tới đâu thì người cầm quyền tư pháp ở đó phải làm trái phép cho được chiều lòng Có khi con cái bọn nấu
ăn, giữ ngựa cho hắn, hoặc là bà con đi đâu cũng hạch sách ngựa trâu, hò hét như sấm vang gió bão, hễ điạ phương cung cấp hơi trễ, là roi vọt lập tức ra oai Thôi thì chúng ức hiếp nhân dân, sai khiến quan lại, thầy trò đi tới chỗ nào thì đồng ruộng chỗ ấy không còn một ngọn cỏ xanh
“Trong khi đó, Tăng mỗ vênh mặt ỷ mình đác thế, không chút ăn năn; khi ở trong triều đình thì giả dối xảo trá trước mặt nhà vua, chưa về tới nhà thì đàn ngọt hát hay đã chờ sẵn Thanh sắc cẩu
mã ngày đêm hoang dâm, quốc kế dân sinh không chút lo nghĩ, ở đời há có thứ tể tướng nhu vậy ư?
“Vì thế, trong ngoài xôn xao, nhân tâm hồi hộp, nếu không kịp trị bệnh bằng hình phạt búa rìu, thể tất gây nên cái họa Tháo Mảng cướp nước Hạ thần sớm tối lo lắng, không dám có lúc nào ăn ngon ngủ yên, liều chết đề ra các khoản trên đây, dâng lên Thánh thượng xem xét Mong thánh thượng ra lệnh chém đầu gian nịnh, tịch của tham ô, hầu trên hợp ý trời, dưới khoái lòng dân
Trang 8Nếu xét ra thần bày đặt chuyện, thì dao búa vạc dầu xin làm tội thần lập tức v.v ”
Sớ này dâng lên vua, Tăng nghe hồn xiêu phách lạc, lạnh mình như uống băng; nhưng may nhờ vua khoan dung, xem sớ bỏ đó, không hỏi gì cả
Tiếp đến các quan trong triều, ngoài quận thi nhau dâng sớ hạch tội trạng của Tăng Ngay bọn xưa kia xin làm đồ đệ, thờ kính bằng cha, nay cũng đổi lòng trở mặt, theo hùa hạch tội như
và giày tất đàn bà rơi vãi lung tung ở trên thềm Tăng nhất nhất trông thấy như đâm vào tim vào mắt
Giây lát một người lính túm cổ nàng hầu đẹp của Tăng lôi ra, đầu bù miệng mếu, mặt ngọc tái xanh khiến Tăng càng bi thảm như lửa đốt ruột gan, nhưng nén tủi nuốt thương mà không dám nói
Rồi thì lâu đài kho vựa, niêm phong đâu đó xong xuôi, võ sĩ mới thét Tăng ra đi Người cầm đầu toán áp giải lôi kéo bắt đi thật mau
Vợ chồng Tăng thổn thức lên đường; lúc này cầu lấy một con ngựa xoàng, cỗ xe xấu cho đỡ mỏi chân cũng không thể được
Đi được ngoài mười dặm vợ mỏi chân, đuối sức loạng choạng muốn ngã, Tăng đưa một tay ra nâng đỡ vợ Lại đi hơn mười dặm nữa, chính mình cũng mổi mệt hết hơi; xa trông thấy những ngọn núi cao ngất mây xanh, tự lo không thể trèo nổi Chốc chốc lại nắm tay vợ nhìn nhau khóc sướt mướt nhưng chủ cai trợn mắt ra oai, không cho ngừng một tí nào khả dĩ ngủ đỡ, cực chẳng
đã, vợ chồng níu nhau, cà nhắc đi từng bước
Khi đến sườn núi vợ đã kiệt sức, ngồi phịch bên đường mà khóc Tăng cũng đánh liều ngồi nghỉ, mặc kệ chủ cai mắng chửi
Bỗng nghe trăm tiếng nổi lên ồn ào, một tốp trộm cướp vác giáo dài , dao nhọn nhảy qua lề
đường mà tiến đến trước mặt Chủ cai hoảng sợ bỏ chạy, Tăng quì mọp nói với bọn chúng rằng mình làm quan bị cách chức và đi đày xa, trơ trọi một thân, trong hành lý chẳng có tài vật gì đáng giá, năn nỉ chúng tha cho làm phúc
Bọn cướp trợn mắt nói:
- Tụi tao là bọn lương dân bị hại, chỉ lấy cái đầu thằng nghịch tặc mà thôi, ngoài ra không đòi hỏi
gì hết
Tăng nổi giận:
- Tao dù mắc tội cũng là quan lớn của triều đình, lũ bay là lâu la giặc cỏ, sao dám hỗn xược như thế?
Bọn cướp nổi xung, huơ búa lớn chặt cổ Tăng, nghe đầu rơi xuống đất một tiếng huỵch
Hồn vía đang hãi hùng bỡ ngỡ liền có hai quỷ sứ đến nắm lấy tay lôi đi Đi mấy khắc đồng hồ, vào một nơi đô hội Giây lát trông thấy một tòa cung điện trang nghiêm, trên điện có một vị
vương giả mặt mày dữ tợn, ngồi chiễm chệ xét xử tội phúc Tăng khúm núm ngồi xuống đợi lệnh
Trang 9Vương giả mở tập hồ sơ ra xem qua mấy hàng, bỗng thịnh nộ thét lớn:
- Thằng này phạm tội dối vua hại nước, phải bỏ vào vạc dầu
Lũ quỷ dạ ran, muôn miệng họa theo, tiếng như sấm sét
Tức thời có những quỷ cao lớn chặn lại, túm cổ Tăng lôi xuống giữa sân, thấy cái vạc dầu cao chừng bảy thước bốn phía đốt than, chân vạc đỏ rực Tăng run rẩy kêu gào, muốn chạy trốn cũng chẳng được, quỷ lấy tay trái nắm lấy tóc, tay mặt xách cẳng đưa bổng Tăng lên mà ném vào vạc dầu Tăng thấy mình tùy theo dầu sôi mà nổi lên chìm xuống, da thịt cháy bỏng, đau buốt đến tận tim, dầu sôi vào miệng, phanh xé ruột gan, ý muốn cho mau chết nhưng lại không chết liền cho Phỏng chừng xong xuôi bữa ăn, quỷ mới cầm cây nĩa lớn khều Tăng ra ngoài, lại đặt dưới thềm Bấy giờ Vương giả lại kiểm sổ sách, nổi giận và nói:
- Nó cậy thế hiếp người, phải xử phạt núi đao phanh thây xé các nó mới xứng
Quỷ lại lôi Tăng đi, đến chỗ thấy một trái núi không to lớn lắm nhưng đá mọc dựng đứng chung quanh có đao nhọn đâm ra ngang dọc tua tủa, như những khóm măng dày kiến Đã sẵn có có mấy người bị đâm bụng thọc ruột đang vướng trên đó, nghe tiếng họ kêu gào và trông thấy cảnh tượng
mà thương tâm thảm mục Quỷ giục Tăng leo lên Tăng khóc rống lùi trở lại, quỷ cầm đùi nhọn đâm vào óc, Tăng đau quá, kêu lên van nỉ, khiến quỷ nổi giận, chụp lấy Tăng rồi ra sức tung bổng lên không
Tăng thấy mình lơ lửng trên không, rồi rơi xuống một bụi gai, mũi dao nhọn đâm thẳng vào bụng, đau đớn không sao tả xiết Giây lát vì thân thể nặng nề, thành ra lổ dao đâm dần dà khoét rộng, rồi mới rớt xuống đất, chân tay rúm lại.Quỷ lại dẫn vào trước mặt vương giả
Vương giả sai người tính sổ coi một đời Tăng bán chức buôn danh, cướp đơạt của cải thiên hạ, cộng lại số tiền là bao nhiêu? Tức thời, cón 1 rậm râu đứng gảy con toán rồi đáp: “Hết thảy là ba trăm hai mươi tư muôn”
Vương giả nói:
- Nó đã chứa vào, giờ bắt nó phải uống đi
Một lát, bầy quỷ khiêng vác tiền bạc ra xếp đống dưới thềm, cao như gò núi Đoạn, bỏ lần vào trong nồi gang, chất lửa mà nấu cho hóa ra nước
Mấy đứa quỷ sứ thay phiên nhau lấy gáo múc nước ấy đổ vào miệng Tăng tràn qua hai má thì da thịt cháy xèo xèo, vào tới cuống họng thì ruột gan sôi lên sùng sục Sinh thời chỉ lo cái vật ấy thu vào ít, bây giờ lại sợ nó đến mình quá nhiều
Công việc uống vàng bạc tới nửa ngày mới xong Vương giả sai người áp giải Tăng đi Cẩm Khâu, chuyển sinh làm con gái
Đi độ vài bước, thấy trên giàn cao, gác một cây dầm bằng sắt, chu vi độ mấy thước, buộc một bánh xe khổng lồ, rộng lớn không biết là mấy trăm dặm, sáng lòe năm sắc, chiếu rọi mây xanh Quỷ cầm roi vụt Tăng, bắt phải leo lên bánh xe ấy Tăng vừa nhắm mắt leo lên thì bánh xe quay tít, dường như bị té rơi xuống, khắp thân thể mát lạnh, té ra đã hóa làm đứa trẻ sơ sinh, mà lại là con gái
Rồi nhìn tới cha mẹ, thì áo rách quần lành, ở trong lều tranh vách đất, bị gậy treo kia, bấy giờ Tăng mới tự biết mình đã chuyển sinh làm con kẻ ăn mày
Lớn lên, ngày ngày đi theo lũ trẻ đồng bối ăn mày ăn xin khắp nơi Cái bụng lép kẹp, không một bữa nào được ăn no, mình mặc áo rách tả tơi, gió thổi lạnh buốt thấu xương Năm mười bốn tuổi, cha mẹ đem bán làm nàng hầu Ông tú tài họ Cố, tuy cơm áo hơi đủ no ấm, nhưng phải người vợ
Trang 10lớn độc dữ, hàng ngày roi vọt đánh đập luôn tay, lại nung sắt đỏ mà đốt vú May được ông chồng khá thương yêu, cho nên tự an ủi đôi chút Xóm bên đông có một thiếu niên hung tợn leo tường sang nhà, ép phải giao hoan với nó Nàng tự nghĩ kiếp trước của mình làm nên tội ác những gì, để
bị quỷ sứ hình phạt đáo để rồi, có lý đâu kiếp này lại phải chịu nhơ nhuốc lép vế thế này nữa, nàng bèn kêu cứu ầm lên Chồng và vợ lớn vùng dậy, tên thiếu niên kia mới chạy trốn
Không bao lâu, một đêm ông tú qua buồng nà nằm ngủ, đầu ấp tay gối, nàng đang rủ rỉ kể nỗi oan khổ của mình cho chồng nghe, bỗng dưng có tiếng thét vang cửa buồng mở toang, hai tên côn đồ xách dao áp vào chặt đầu ông tú rồi vơ vét áo xống đồ vật mà đi Nàng cuộn tròn trong chăn, không dám ho he Bọn côn đồ đi rồi, mới kêu la ầm và chạy qua buồng vợ lớn Chị này cả kinh, ôm thây chồng khóc lóc, nghĩ nàng đưa tình nhân đến giết chồng bèn làm đơn trình quan thứ sử bản hạt
Nàng bị bắt và bị tra tấn đau quá, buộc phải nhận tội Quan kết án lăng trì ( lóc từng miếng thịt)
xử tử
Lính trói ra chỗ hành hình, trong bụng nàng nghẹn ngào nỗi mình oan uổng, vừa đi vừa la trời cho rằng trên trần dưới âm, không có tình cảnh nào đen tối hơn thế này Đang lúc kêu gào thảm thiết, nghe tiếng bạn đồng du lay gọi:
- Anh bị ma đè hay sao mà la dữ thế
Bấy giờ Tăng mới tỉnh giấc, thấy vị sư già vẫn ngồi xếp bằng tròn trên chiếu Các bạn xúm lại hỏi: “Trời chiều bụng đói sao anh ngủ ngon thế?” Tăng buồn rười rượi đứng lên, vị sư già mỉm cười hỏi:
- Quẻ bói tể tướng đã thấy nghiệm chưa?
Tăng càng kinh hãi chắp tay vái sư và hỏi tại sao mà biết Sư nói:
- Tu nhân tích đức thì trong lò lửa tự có bóng sen nở ra chứ bần tăng có biết gì đâu
Tăng vênh mặt khi đến, bây giờ xuôi xị trở về, cái ý nghĩ đài các từ đó nguội lạnh, rồi vào núi tu,
về sau thế nào không rõ
VĂN HỌC ẤN ĐỘ
THƠ TAGORE
Tập Thơ Dâng, Khúc Dâng thứ 12
Thời gian cuộc hành trình tôi đi thì dài và đường đi cũng thế
Tôi ra xe lúc trời vừa tảng sáng ruổi rong qua bao thế giới
hoang vu, dấu chân in trên nhiều vì sao và hành tinh
Đây là cuộc ra đi xa xôi nhất, cuộc ra đi dẫn tôi đến bên Người;
cuộc tập dượt phức tạp nhất chính là cuộc tập dượt đưa tới vẻ
giản đơn tột cùng của một hòa âm
Trước khi về tới nhà mình, lữ khách phải gõ biết bao căn nhà xa
lạ; lữ khách phải lang thang qua bao thế giới bên ngoài, cuối
cùng mới đến miếu thất sâu thẳm bên trong
Mắt tôi đã lang thang khắp bốn phương trời trước khi tôi nhắm
măt lại và nói: “Mình đến nơi rồi!”
Trang 11Câu hỏi và tiếng kêu “Ồ, nơi nao?” biến tan thành ngàn suối lệ, nhận chìm thế giới dưới sóng xác tín: “Ta tới rồi đây.”
Bài thơ 28- tập Người làm vườn
Đôi mắt băn khoăn của em buồn
Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh
Như trăng kia muốn vào sâu biển cả
Anh đã để cuộc đời anh trần trụi trước mắt em,
Anh không giấu em một điều gì
Chính vì thế mà em không biết được tất cả về anh
Nếu đời anh chỉ là viên ngọc
Anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh
Và xâu thành một chuỗi
Quàng vào cổ em
Nếu đời anh chỉ là một đóa hoa,
Tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng
Anh sẽ hái nó ra đặt lên mái tóc em
Nhưng em ơi, đời anh là một trái tim
Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó,
Em là nữ hoàng của vương quốc do,
Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu
Nếu trái tim anh là một phút giây lạc thú,
Nó sẽ nở ra thành một nụ cười nhẹ nhõm,
Và em thấu suốt rất nhanh
Nếu trái tim anh chỉ là khổ đau,
Nó sẽ tan ra thành lệ trong,
Và lặng im phản chiếu nỗi niềm u uẩn
Nhưng em ơi trái tim anh lại là tình yêu,
Nỗi vui sướng khổ đau của nó là vô biên,
Những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu
Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy,
Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu
Năm 1917, một năm sau ở Nhật về Tagore cho ra đời tập thơ ngắn Những con chim bay lạc
(Stray Bird) gồm nhiều bài thơ ngắn, thơ một câu, hai, ba, bốn câu đều có Thơ ngắn của ông
mang tính suy tư triết lý, ẩn dụ, ngụ ngôn khá rõ:
Bài 4 Chính những giọt nươc măt của đất đã giữ cho nụ cười của nó đơm hoa
Bài 67 Chúa dễ chán nhưng vương quốc to nhưng không bao giờ chán những bông hoa nhỏ Bài 78 Ngọn cỏ tìm ban bè đông đảo dưới đất Cái cây tìm sự cô đơn ở trên trời
Bài 82 Hãy để cuộc đời tươi như hoa mùa hạ Và để cái chết về như lá mùa thu
Trang 12VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY
LÀNG GẦN NHẤT (KAFKA)
“ ông tôi thường nói:-cuộc đời ngắn ngủi đến kỳ lạ Đối với ông, ngoái nhìn lại,cuộc đời dường như bị thu ngắn đến nỗi ông chẳng thể hiểu,chẳng hạn như, việc một chàng trai trẻ quyết định cưỡi ngựa đến làng bên cạnh mà không hề lo sợ - cho dù không có sự cố nào xảy ra, thì ngay cả tuổi thọ trung bình của một cuộc đời hạnh phúc bình thường hẳn không đủ thời gian cho chuyến
đi ấy” (bản tiếng Anh của Willa và Edwin Muir ; bản dịch của Lê Huy Bắc)
SONNET 73- AUTUMN
That time of year thou mayst in me behold
When yellow leaves, or none, or few, do hang
Upon those boughs which shake against the cold,
Bare ruin‟d choirs, where late the sweet birds sang
In me thou seest the twilight of such day
As after sunset fadeth in the west,
Which by and by black night doth take away,
Death‟s second self, that seals up all in rest
In me thou see‟st the glowing of such fire
That on the ashes of his youth doth lie,
As the death-bed whereon it must expire
Consumed with that which it was nourish‟d by
This thou perceivest, which makes thy love more strong,
To love that well which thou must leave ere long (Shakespeare)
Trong tim ta là mùa đông người thấy,
Khi lá vàng theo gió lạnh lắt lay,
Phất phơ treo trên cành khô run rẩy,
Vườn chim xưa nay tuyết trắng phủ dày
Người đã thấy trong ta ngày sắp hết,
Khi hoàng hôn le lói phía chân trời
Và bóng tối bằng màn đen cái chết
Khẽ buông dần, đang phủ kín khắp nơi
Người đã thấy dưới tro tàn tuổi trẻ Ngọn lửa hắt hiu rực rỡ ngày qua
Và những gì xưa làm đời đẹp thế, Nay thành mồ chôn hết cả đời ta
Người hiểu hết, nên cũng từ buổi ấy Càng yêu đời sẽ sớm phải chia tay (NTT- 2011)