ÔN tập TRUYỆN VIỆT NAM HIỆN đại

- Truyện giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật chính – anh thanh niên - vớinhững suy nghĩ sâu sắc và lòng yêu nghề nghiệp, với cách sống đẹp, trong công việc thầm lặngmột

Đọc hiểu Chuyện người con gái Nam Xương

Đề số 1

Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:

Vũ Thị Thiết, người con gái Nam Xương, tính tình đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp Trong làng có chàng Trương Sinh, mến vì dung hạnh, xin mẹ đem trăm lạng vàng cưới về Song Trương Sinh có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức Nàng cũng giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải bất hòa Cuộc sum vầy chưa được bao lâu thì xảy

ra việc triều đình bắt lính đi đánh giặc Chiêm Trương tuy con hào phú nhưng không có học, nên phải ghi trong sổ lính vào loại đầu.

Câu 1: Đoạn trích trên nằm trong tác phẩm nào? Của ai? Giới thiệu đôi nét về tác giả

Câu 2: Đoạn trích được viết theo phương thức biểu đạt nào?

Câu 3: Nội dung tổng quát của đoạn trích trên là gì?

Câu 4: Phương thức liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên?

Câu 5: Tìm thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn trích trên?

Đáp án đề đọc hiểu Chuyện người con gái Nam Xương số 1

Câu 1: Đoạn trích trên nằm trong tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn

Câu 2: Đoạn trích trên được viết theo phương thức tự sự.

Câu 3: Nội dung chính của đoạn trích trên là: giới thiệu về nhân vật Vũ Nương - người con gái

đẹp người đẹp nết được Trương Sinh, con nhà hào phú, cưới về làm vợ

Câu 4: Phương thức liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên là: phép nối, phép lặp, phép thế.

- Phép nối: từ ngữ để nối “song”

- Phép thế: từ “nàng”, “vợ” thế cho từ “Vũ Nương”

- Phép lặp: từ “Trương Sinh”

Câu 5: Thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn trích là: thành phần phụ chú (người con

gái quê ở Nam Xương), nhằm bổ sung thông tin về quê quán cho nhân vật được kể

Câu 1: Vũ Nương nói câu nói trên trong hoàn cảnh nào?

Câu 2: Cụm từ “thú vui nghi gia nghi thất” có nghĩa là gì?

Câu 3: Chỉ ra phép tu từ được sử dụng trong câu văn''Nay đã bình rơi trâm gãy Vọng Phu

kia nữa'' Nêu hàm ý của đoạn văn được trích trong câu hỏi trên

Câu 4: Những hình ảnh được Vũ Nương dùng trong lời nói có gì đặc biệt, điều đó thể hiện tâm

trạng của nàng như thế nào?

Đáp án đề đọc hiểu Chuyện người con gái Nam Xương số 2 Câu 1: Vũ Nương nói câu trên khi bị chồng nghi oan nàng hai lòng, không chung thủy.

Câu 2: Cụm từ “thú vui nghi gia nghi thất” có nghĩa là: ý nói nên cửa nên nhà, thành vợ thành

chồng, cùng nhau xây dựng hạnh phúc gia đình

Câu 3: Phép tu từ được sử dụng trong câu văn ''Nay đã bình rơi trâm gãy Vọng Phu kia

nữa'' là: phép ẩn dụ.

- '"trâm gãy gương tan": tình duyên đứt đoạn, gia đình đổ vỡ

- "mây tạnh mưa tan": cảnh cũ dời đổi, chẳng thể trở về trạng thái cũ

- "lên núi Vọng Phu": ý nói việc ngóng chờ chồng giống như Tô Thị bế con lên núi, ngóng trông Tô Văn đến mức hóa đá

=> Hàm ý của cả câu là: Vũ Nương đau khổ tới tột cùng vì hạnh phúc lứa đôi tan vỡ, ngay cả việc chờ đợi chồng, trông ngóng chồng như trước kia cũng không thể Vũ Nương thất vọng khi

bị Trương Sinh ruồng bỏ, tình vợ chồng gắn bó bấy lâu tan vỡ

Câu 4: Những hình ảnh được Vũ Nương dùng trong lời nói đều là những hình ảnh ước lệ, điển

tích điển cố, điều đó thể hiện Vũ Nương là người có học thức, thông minh, khôn khéo Nàng nói có lý do và dùng đủ lí lẽ (được nương nhờ chàng, nào ngờ hạnh phúc mong manh, đổ vỡ)

để giải thích nhưng bất thành nên trong tâm trạng rất thất vọng, đau đớn, tủi hổ)

Đề số 3

Đọc đoạn trích dưới đây

Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng Giang Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện.

Chàng vội gọi, nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào:

- Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa.

Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt rồi dần biến mất.

Câu 1: Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể số mấy, nêu tác dụng của ngôi kể đó?

Câu 2: Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên?

Câu 3: Chỉ ra một lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích trên và chuyển lời dẫn trực tiếp đó thành

lời dẫn gián tiếp

Câu 4: Từ phần kết phía trên, em thấy truyện này kết thúc có hậu hay không có hậu, vì sao? Câu 5: Qua câu nói của Vũ Nương với chồng, em nhận thấy nàng là con người như thế nào?

Đáp án đề đọc hiểu Chuyện người con gái Nam Xương số 3 Câu 1: Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể thứ ba Ngôi kể này người kể giấu mình, ngôi kể này

giúp người kể linh hoạt và kể chuyện khách quan hơn

Câu 2: Nội dung chính của đoạn trích trên là: đoạn trích nói đến việc Trương Sinh lập đàn giải

oan cho Vũ Nương bên bến sông Hoàng Giang Vũ Nương hiện về giữa dòng rồi biến mất

Câu 3: Một lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích trên là: "Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề

sống chết không bỏ Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa."

- Chuyển lời dẫn trực tiếp đó thành lời dẫn gián tiếp như sau: " Chàng vội gọi, nàng vẫn đứng

giữa dòng mà nói vọng vào rằng nàng cảm ơn đức của Linh Phi đã thề sống chết không bỏ Nàng đa tạ tình chàng nhưng nàng chẳng thể trở về nhân gian được nữa".

Câu 4: Cái kết của truyện là cái kết không có hậu bởi lẽ Vũ Nương không được sống cuộc đời

hạnh phúc dù nàng là người tiết hạnh, đoan chính Chi tiết Vũ Nương trở về khi Trương Sinh lập đàn giải oan là sự an ủi phần nào đối với người mệnh bạc như nàng

Câu 5: Qua câu nói của Vũ Nương với chồng, em nhận thấy:

- Vũ Nương là người sống nặng nghĩa nặng tình, luôn biết ơn người đã có công giúp mình, sống có trước có sau ( với Linh Phi)

- Nàng cũng là người bao dung nhận hậu (hiểu tấm lòng, ghi nhận sự ân hận của Trương Sinh)

=> Đó là một người phụ nữ tốt đẹp đáng được trân trọng, ngợi ca

Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 tới câu 5:

Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, tính tình đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp Trong làng có chàng Trương Sinh, mến vì dung hạnh, xin mẹ đem trăm lạng vàng cưới

về Song Trương Sinh có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức Nàng cũng giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải bất hòa Cuộc sum vầy chưa được bao lâu thì xảy ra việc triều đình bắt lính đi đánh giặc Chiêm Trương tuy con hào phú nhưng không có học, nên phải ghi trong sổ lính vào loại đầu.

Câu 1: Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?

Câu 2: Nội dung tổng quát của đoạn trích trên là gì?

Câu 3: Giải thích cụm từ “tư dung tốt đẹp” và từ “dung hạnh” được sử dụng trong hai câu đầu

đoạn trích

Câu 4: Em hãy nêu ra phương thức liên kết trong đoạn văn trên?

Câu 5: Tìm thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn trích trên?

Gợi ý trả lời

Câu 1: Đoạn trích trên được viết theo phương thức tự sự.

Câu 2: Nội dung chính: giới thiệu về nhân vật Vũ Nương - người con gái đẹp người đẹp nết

được Trương Sinh, con nhà hào phú, cưới về làm vợ

Câu 3: Tư dung tốt đẹp: nhan sắc và dáng vẻ tốt đẹp.

- Dung hạnh: chỉ nhan sắc và đức hạnh

Ý nói Vũ Nương là người con gái không chỉ đẹp về ngoại hình, dung nhan mà còn đức hạnh

Câu 4: Phương thức liên kết trong đoạn văn trên: phép nối, phép lặp, phép thế.

 Phép nối: từ ngữ để nối “song”

 Phép thế: từ “nàng”, “vợ” thế cho từ “Vũ Nương”

 Phép lặp: từ “Trương Sinh”

Câu 5: Thành phần biệt lập: thành phần phụ chú (người con gái quê ở Nam Xương), nhằm bổ

sung thông tin về quê quán cho nhân vật được kể

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 6 đến câu 10:

Nàng bất đắc dĩ nói:

- Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng, vì có cái thú vui nghi gia nghi thất Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió; khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lên núi Vọng Phu kia nữa.

Câu 6: Vũ Nương nói câu nói trên trong hoàn cảnh nào?

Câu 7: Cụm từ “thú vui nghi gia nghi thất” có nghĩa là gì?

Câu 8: Nêu hàm ý của câu “Nay đã bình rơi trâm gãy… Vọng Phu kia nữa.”

Câu 9: Chỉ ra phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn trên, nêu tác dụng?

Câu 10: Viết đoạn văn quy nạp (khoảng 10 câu - 12 câu) có sử dụng phép lặp và một câu có

thành phần biệt lập, cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương trong cả 2 đoạn trích trên

Gợi ý trả lời Câu 6: Vũ Nương nói câu trên khi bị chồng nghi oan nàng hai lòng, không chung thủy.

Câu 7: Thú vui nghi gia nghi thất: ý nói nên cửa nên nhà, thành vợ thành chồng, cùng nhau

xây dựng hạnh phúc gia đình

Câu 8: Vũ Nương đau khổ tới tột cùng vì hạnh phúc lứa đôi tan vỡ, ngay cả việc chờ đợi

chồng, trông ngóng chồng như trước kia cũng không thể Vũ Nương thất vọng khi bị Trương Sinh ruồng bỏ, tình vợ chồng gắn bó bấy lâu tan vỡ

Câu 9: Trong câu nói của Vũ Nương có nhiều hình ảnh mang tính ẩn dụ:

 Bình gãy trâm tan

 Sen rũ trong ao

 Liễu tàn trước gió

 Kêu xuân cái én lìa đàn

 Nước thẳm buồm xa

- Chọn phân tích hình ảnh ẩn dụ “trâm gãy bình tan” hình ảnh của sự chia lìa, tan vỡ, mượn hình ảnh trâm gãy, bình tan để nói về hiện trạng tình vợ chồng của Vũ Nương nay đã tan vỡ

chăm sóc chu toàn gia đình, những mong sớm có ngày đoàn tụ với chồng Nào đâu, sóng gió

ập tới, lời nói ngây thơ của đứa con bé bỏng đã khiến tính đa nghi của chồng nàng nổi dậy Bị chồng ruồng rẫy, hắt hủi, nàng nói tới thân phận của mình và khẳng định tấm lòng thủy chung trong trắng nhưng mối nghi ngờ ở Trương Sinh vẫn khôn nguôi Không còn lại gì, lòng nàng dâng trào nỗi thất vọng tột cùng, nỗi đau đớn ê chề bởi hạnh phúc gia đình không có cách nào hàn gắn nổi Nỗi oan khuất trời không thấu, khiến mọi sự chịu đựng, hy sinh trước đó đều vô nghĩa Nàng giải thích trong sự bất lực và tuyệt vọng đắng cay trước sự đối xử nhẫn tâm của chồng

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi từ câu 11, câu 12:

- Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngày chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ,

và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ.

Câu 11: Lời nói của Vũ Nương chứng tỏ điều gì về nhân vật này?

Câu 12: Nguyên nhân nào dẫn tới cái chết của Vũ Nương?

Gợi ý trả lời Câu 11: Lời nói của Vũ Nương chứng tỏ nàng là người ngay thẳng, trong sạch.

Lời than của nàng trước trời cao, sông thẳm là sự minh chứng cho tấm lòng trinh bạch, nàng muốn được thần sông chứng giám cho nỗi oan khuất cũng như ghi nhận đức hạnh của nàng

Câu 12: Nguyên nhân dẫn tới cái chết của Vũ Nương

- Nguyên nhân trực tiếp: lời nói ngây thơ của đứa con (bé Đản), bé Đản không chịu nhận

Trương Sinh là cha

- Nguyên nhân gián tiếp:

 Do người chồng tính tình đa nghi, hay ghen, gia trưởng

 Cách cư xử nóng nảy, hồ đồ, phũ phàng của Trương Sinh

 Chiến tranh phi nghĩa nổ ra, gây ra sinh li từ biệt

 Do xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, lời nói của người phụ nữ không được coi trọng

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi 13 tới câu 18:

Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng Giang Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau đó đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện.

Chàng vội gọi, nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào:

- Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa.

Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt rồi dần biến mất.

Câu 13: Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể số mấy, nêu tác dụng của ngôi kể đó?

Câu 14: Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên?

Câu 15: Chỉ ra chi tiết kì ảo trong đoạn trích trên và nêu tác dụng?

Câu 16: Từ phần kết phía trên, em thấy truyện này kết thúc có hậu hay không có hậu, vì sao? Câu 17: Hãy nêu tên một số tác phẩm đã học trong chương trình THCS có nói về thân phận

người phụ nữ chịu nhiều bất hạnh, khổ cực trong xã hội phong kiến xưa

Câu 18: So với truyện cổ tích Chuyện chàng Trương, Nguyễn Dữ đã sáng tạo thêm đoạn kết kì

ảo (cuộc đời gặp gỡ giữa Phan Lang và Vũ Nương chốn thủy cung; lần gặp mặt ngắn ngủi của

hai vợ chồng, sau đó là chia ly vĩnh viễn) Những chi tiết có tác dụng gì trong việc thể hiện chủ

đề tư tưởng của tác phẩm

Câu 19: Chỉ ra các yếu tố về nghệ thuật làm nên sức hấp dẫn của Chuyện người con gái Nam

Xương?

Gợi ý trả lời

Câu 13: Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể thứ ba Ngôi kể này người kể giấu mình, ngôi kể này

giúp người kể linh hoạt và kể chuyện khách quan hơn

Câu 14: Nội dung đoạn trích: Nói về việc Trương Sinh lập đàn giải oan cho Vũ Nương bên bến

sông Hoàng Giang Vũ Nương hiện về giữa dòng rồi biến mất

Câu 15: Chi tiết kì ảo trong truyện:

Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa đứng giữa dòng rồi sau đó biến mất

 Chi tiết này nhấn mạnh nỗi oan khiên mà Vũ Nương cũng như tư tưởng của nhà văn Nguyễn Dữ

 Vũ Nương hiện về chỉ là ảo ảnh, là một chút an ủi cho người phận bạc, bởi hạnh phúc lứa đôi đã tan vỡ

 Chi tiết này thể hiện khát vọng về công bằng, hạnh phúc của dân gian, người trong sạch cuối cùng được minh oan

 Nhưng chi tiết này vẫn gợi lên nỗi đau xót, nỗi ám ảnh với người đọc khi Vũ Nương vẫnnặng tình dương thế

Câu 16: Cái kết của truyện không là cái kết có hậu bởi lẽ Vũ Nương không được sống cuộc đời

hạnh phúc dù nàng là người tiết hạnh, đoan chính Chi tiết Vũ Nương trở về khi Trương Sinh lập đàn giải oan là sự an ủi phần nào đối với người mệnh bạc như nàng

Câu 17: Những tác phẩm nói lên thân phận bất hạnh, khổ cực của người phụ nữ trong xã hội

xưa

 Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương

 Thương vợ - Trần Tế Xương

 Vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính (truyện dân gian)

Câu 18: Phần cuối là sự sáng tạo của tác giả

Vũ Nương trở thành tiên nữ dưới thủy cung, đây là sự sáng tạo riêng của Nguyễn Dữ

 Yếu tố kì ảo tạo ra màu sắc lung linh, nhưng cái ảo không tách rời hiện thực

 Cái kết có hậu chính là sự sáng tạo kết thúc có hậu, hoàn trả những điều xứng với giá trị,phẩm chất của Vũ Nương, qua đó thể hiện sự công bẳng, nỗi oan của nhân vật có cơ hội được hóa giải

 Cái kết có hậu cho nhân vật tiết hạnh được xây dựng bằng các chi tiết kì ảo để an ủi linh hồn của Vũ Nương, điều này phần nào khỏa lấp sự mất mát

 Nguyễn Dữ đồng thời cũng khiến cho bi kịch được đề cập tới trở nên sâu sắc và ám ảnh hơn: con người bị chia cắt vĩnh viễn với cuộc sống trần thế

Câu 19: Chỉ ra các yếu tố về nghệ thuật làm nên sức hấp dẫn của Chuyện người con gái Nam

 Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp hiện thực, bút pháp kì ảo, sử dụng hình thức truyền kì với sự có mặt của yếu tố kì ảo, Nguyễn Dữ muốn thử nghiệm những giải pháp khác nhau cho cuộc đời của nhân vật.

III Các đề văn về Chuyện người con gái Nam Xương Các đề văn về Chuyện người con gái Nam Xương được Đọc tài liệu tổng hợp và hướng dẫn các em học sinh cách lập dàn ý, cách viết bài với nhiều bài văn mẫu tham khảo cho mỗi đề bài Các em có thể tìm hiểu chi tiết cho từng đề bài dưới đây.

Đề 1: Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo trong Chuyện người con gái Nam Xương

Đề 2: Phân tích nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương

Đề 3: Tóm tắt Chuyện người con gái Nam Xương

Đề 4: Suy nghĩ của em về nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương

Đề 5: Nỗi oan khuất của Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương

Đề 6: Cảm nhận về nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương

ÔN TẬP TRUYỆN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI.

- Kim Lân là nhà văn có sở trường về truyện ngắn

- Kim Lân am hiểu sâu sắc và gắn bó với nông thôn và người nông dân Truyện của ông hầunhư chỉ viết về sinh hoạt nông thôn và cảnh ngộ của người nông dân

=>Chính hai đặc điểm trên đã tạo nên thành công của tác giả trong truyện “Làng”

2 Hoàn cảnh sáng tác:

- Truyện “Làng” được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và đăng lần đầutrên tạp chí Văn nghệ năm 1948

3.Truyện “Làng” có những đặc điểm cần lưu ý sau:

- Truyện “Làng” khai thác một tình cảm bao trùm và phổ biến trong con người thời kì khángchiến: tình cảm quê hương đất nước Đây là một tình cảm mang tính cộng đồng Nhưng thànhcông của Kim Lân là đã diễn tả tình cảm, tâm lý chung ấy trong sự thể hiện cụ thể, sinh động ởmột con người, trở thành một nét tâm lý sâu sắc ở nhân vật ông Hai, vì thế nó là tình cảmchung mà lại mang rõ màu sắc riêng cá nhân, in rõ cá tính của nhân vật

- Truyện thuộc loại có cốt truyện tâm lý, không xây dựng trên các biến cố, sự kiện bên ngoài

mà chủ trọng đến các tình huống bên trong nội tâm nhân vật, miêu tả các diễn biến tâm lý, từ

đó làm nổi rõ tính cách nhân vật và chủ đề tác phẩm

- Những biện pháp nghệ thuật chính để miêu tả nhân vật ông Hai - nhân vật chính của truyện: + Miêu tả nội tâm

+ Ngôn ngữ đối thoại và độc thoại

- Văn bản “làng” đã kết hợp các phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.

Tự sự là chính vì câu chuyện được triển khai theo hệ thống các sự việc

- Truyện được kể theo ngôi thứ ba Nó đảm bảo tính khách quan của những cái được kể, gợi

cảm giác chân thực cho người đọc

- Tình huống cơ bản của truyện là khi ở nơi tản cư lúc nào cũng da diết nhớ về làng và tự hào

về nó thì bỗng nghe được tin làng mình đã lập tề theo giặc Chính tình huống ấy đã cho thấy

lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến đã bao trùm và chi phối tình cảm quê hương ở ông Hai,đồng thời làm bộc lộ sâu sắc và cảm động tình yêu làng, yêu nước ở ông

4.

Tóm tắt

Trong kháng chiến, Ông Hai - người làng chợ Dầu, buộc phải rời làng Sống ở nơi tản cư, lòngông luôn day dứt nhớ về quê hương Ngày nào ông cũng ra phòng thông tin vờ xem tranh ảnhchờ người khác đọc tin rồi nghe lỏm chẳng xót một câu nào về tin tức của làng Bao nhiêu làtin hay về những chiến thắng của làng ruột gan ông lão cứ múa cả lên, trong đầu bao nhiêu ýnghĩ vui thích

Tại quán nước đó, ông Hai nghe tin làng Dầu làm việt gian theo giặc, ông rất khổ tâm và xấu

hổ Về nhà ông nằm vật ra giường nhìn lũ con, nước mắt cứ trào ra Lòng ông đau xót và nhụcnhã khôn cùng Ông không dám đi đâu, chỉ ru rú ở nhà Nghe bất cứ ai nói chuyện gì, ông cũngnơm nớp lo sợ, sợ rằng người ta nói chuyện ấy… Bà chủ nhà đã đuổi khéo vợ chồng con cáinhà ông Ông Hai lâm vào hoàn cảnh bế tắc: không thể bỏ về làng vì về làng là bỏ kháng chiến,

bỏ cụ Hồ, cũng không thể đi đâu khác vì không đâu người ta chứa người làng chợ Dầu Ôngcảm thấy nhục nhã xấu hổ, chỉ biết tâm sự với đứa con về nỗi oan ức của mình

Chỉ khi tin này được cải chính, ông mới vui vẻ và phấn chấn, ông cứ múa cả hai tay lên mà đikhoe với mọi người: Nhà ông bị giặc đốt, làng ông bị giặc phá Và ông lại tiếp tục sang nhà bácThứ để khoe về cái làng của mình

5 Phân tích tình yêu làng hoà quyện với tình yêu đất nước của nhân vật ông Hai Nhận xét

về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật này của tác giả

Kim Lân đã rất hiểu và thể hiện thành công tình cảm yêu làng quê qua nhân vật ông Hai một người nông dân chất phác Tình yêu làng của ông Hai rất đặc biệt và cách thể hiện tình yêu

-ấy cũng rất độc đáo

a Tình yêu quê hương của người nông dân ấy đã bộc lộ khá sâu sắc ở phần đầu truyện: Suốtcuộc đời ông sống ở quê hương, gắn bó máu thịt với quê hương vậy mà vì giặc ngoại xâm, ôngHai phải rời làng đi tản cư

- Ở nơi tản cư, lòng ông đau đáu nhớ quê, cứ “ nghĩ về những ngày làm việc cùng anh em”,

ông nhớ làng quá

- Ông Hai luôn khoe và tự hào về cái làng Dầu không chỉ vì nó đẹp mà còn bởi nó tham gia vàocuộc chiến đấu chung của dân tộc

- Ông tìm nghe tin tức về kháng chiến “chẳng sót một câu nào” Nghe được nhiều tin hay ,

những tin chiến thắng của quân ta, ruột gan ông cứ múa cả lên, náo nức, bao nhiêu ý nghĩ vuithích chen chúc trong đầu óc

=> Đó là biểu hiện tình yêu làng của người nông dân trước thành quả của cách mạng, củalàng quê

b Tác giả đã đặt nhân vật ông Hai vào một tình huống gay gắt để làm bộc lộ sâu sắc tình cảmyêu làng, yêu nước của ông Tình huống ấy là cái tin làng ông theo giặc mà chính ông ngheđược từ miệng những người mới tản cư qua vùng ông

- Khi nghe tin quá đột ngột, ông Hai sững sờ, xấu hổ và uất ức: “cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi tưởng như không thở được” Khi trấn tĩnh lại được phần nào, ông còn cố chưa tin cái tin ấy” Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấy lên” làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế là

sụp đổ tan tành trước cái tin sét đánh ấy Cái mà ông yêu quý nhất nay cũng đã lại quay lưnglại với ông Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tự thấy ông mất đi hạnh phúc củariêng ông, cuộc đời ông cũng như chết mất một nửa

- Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó thành một nỗi ám

ảnh day dứt Nghe tiếng chửi bọn Việt gian, ông “cúi gằm mặt mà đi”, về đến nhà ông nằm vật

ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con, “nước mắt ông lão cứ giàn ra” Bao nhiêu điều tự hào về

quê hương như sụp đổ trong tâm hồn người nông dân rất mực yêu quê hương ấy Ông cảmthấy như chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nước theo giặc, cả các con ông cũng sẽmang nỗi nhục ấy

- Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu Ông quanh quẩn ở nhà, nghe ngóng tình hình bênngoài “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ.Lúc nào ông cũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cáichuyện ây” Thoáng nghe những tiếng Tây, Việt gian, cam –nhông… là ông lủi ra một góc nhà,nín thít Thôi lại chuyện ấy rồi!”

=> Tác giả đã diễn tả rất cụ thể, sâu sắc những biến động dữ dội trong nội tâm nhân vật: nỗi

ám ảnh nặng nề biến thành sự sợ hãi thường xuyên trong ông Hai cùng với nỗi đau xót, tủi hổcủa ông trước cái tin làng mình theo giặc

- Nhưng chính lúc này, tình cảm đẹp trong con người ông Hai lại càng được bộc lộ rõ hơn baogiờ hết Những đau đớn, dằn vặt, sự hổ thẹn đến tột cùng đã đẩy ông Hai vào một tình huốngphải lựa chọn Quê hương và Tổ Quốc, bên nào nặng hơn? Quê hương đáng yêu, đang tự hào Nhưng giờ đây dường như mới chỉ nghĩ tới đó, lòng ông Hai đã nghẹn đắng lại Tình yêuquê hương và tình yêu tổ quốc xung đột dữ dội trong lòng ông Một ý nghĩ tiêu cực thoáng quatrong đầu: Hay là quay về làng Nhưng rồi ông cảm thấy “rợn cả người” Ông đã từng nhớ làng

da diết, từng ao ước được trở về làng Nhưng “vừa chớm nghĩ, lập tức ông lão phản đối ngay” bởi vì “về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ” Cuối cùng ông đã quyết định: “không thể

được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù” Như vậy,tình yêu làng dẫu

có thiết tha, mãnh liệt đến đâu, cũng không thể mạnh hơn tình yêu đất nước

- Chuẩn mực cho tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đối với ông Hai lúc bấy giờ là cuộckháng chiến Tuy đau xót tưởng chừng bế tắc nhưng trong cõi thẳm sâu của tấm lòng, ngườinông dân ấy vẫn hướng về kháng chiến, vẫn tin ở những điều tốt đẹp, cố giữ cho tâm hồnkhông vẩn đục, để đón đợi một điều gì đỡ đau đớn, tuyệt vọng hơn

+ Khi tâm sự với đứa con nhỏ còn rất ngây thơ, nghe con nói: “Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh”, nước

mắt ông Hai cứ giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má, giọng ông như nghẹn lại: “ừ đúng rồi, ủng

hộ cụ Hồ con nhỉ?” Phải chăng, trong tâm hồn người nông dân chất phác ấy vẫn không phútnào nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương, yêu quê hương và nỗi đau đớn khi nghe tin quê hương rời

xa công việc chiến đấu chung của đất nước bấy giờ? Tâm sự với đứa con, ông Hai muốn bảocon nhớ câu “nhà ta ở làng chợ Dầu” Đồng thời ông nhắc con- cũng là tự nhắc mình “ủng hộ

cụ Hồ Chí Minh” Tấm lòng thuỷ chung với kháng chiến, với cách mạng thật sâu nặng, bềnvững và thiêng liêng: “Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ đám đơn sai Chết thìchết có bao giờ đám đơn sai”

c Đến khi biết đích xác làng Dầu yêu quý của ông không phải là làng Việt gian, nỗi vui mừng

của ông Hai thật là vô bờ bến: “ông cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người”, mặt ông “tươi vui, rạng rỡ hẳn lên” Đối với người nông dân, căn nhà là cơ nghiệp của cả một cuộc đời, vậy mà ông sung sướng hể hả loan báo cho mọi người biết cái tin “Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ” một cách tự hào như một niềm hạnh phúc thực sự của mình Đó là nỗi lòng sung

sướng trào ra hồn nhiên như không thể kìm nén được của người dân quê khi được biết làngmình là làng yêu nước dẫu cho nhà mình bị giặc đốt Tình yêu làng của ông Hai thật là sâu sắc

và cảm động

=>Trong hoàn cảnh toàn dân đang hướng tới cuộc kháng chiến chống pháp, bảo vệ độc lập dântộc, ông Hai đã biết đặt tình yêu đất nước lên trên tình yêu cá nhân của mình với làng chợ Dầu,ông dành tất cả cho cách mạng Đó chính là nét đẹp trong con người ông Hai nói riêng vàngười nông dân Việt Nam nói chung

* Nhà văn Kim Lân đã khá thành công khi xây dựng nhân vật ông Hai, một lão nông cần cù,chất phác, yêu mến, gắn bó với làng quê như máu thịt Nhà văn đã chọn được một tình huốngkhá độc đáo là sự thử thách bên trong bộc lộ chiều sâu tâm trạng Tâm lý nhân vật được nhàvăn miêu tả cụ thể, gợi cảm qua các diễn biến nội tâm, qua các ý nghĩ, cảm giác, hành vi, ngônngữ Đặc biệt là nhà văn đã diễn tả đúng và gây được ấn tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứttrong tâm trạng nhân vật Lòng yêu quê hương tha thiết của ông mãi là bài ca đẹp về một điểnhình cho bao người nông dân Việt Nam trước cách mạng

B Bài tập luyện.

Câu 1 Nhan đề của truyện là “Làng” sao không phải là “Làng Dầu” chẳng hạn Từ nhan

đề của truyện, em hiều gì về chủ đề của tác phẩm?

Gợi ý:

a Nhan đề của truyện là “Làng” không phải là “Làng Dầu” vì nếu là “làng Dầu” thì vấn đề màtác giả đề cập tới chỉ nằm trong phạm vi nhỏ hẹp, cụ thể ở một làng Dụng ý của tác giả muốnnói tới một vấn đề mang tính phổ biến ở khắp các làng quê, có trong mọi người nông dân Bởithế “làng” là nhan đề hợp lý với dụng ý của tác giả Qua đó ta hiểu chủ đề của truyện: ca ngợitình yêu làng quê tha thiết của những người nông dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp.Như vây, nhan đề “làng” vừa nói lên được cái riêng là tình yêu làng của ông Hai, đồng thời quacái riêng ấy, cũng nói lên được cái chung : tấm lòng của những người dân quê đất Việt

Các cách mở đề cho bài:

Cách 1: Tình yêu quê hương đất nước là một đề tài quen thuộc trong nền văn học hiện đại ViệtNam từ trước đến nay “Làng” là một truyện ngắn như vậy Nhan đề “làng” mang rất nhiều ýnghĩa Tại sao nhà văn Kim Lân không đặt tên cho đứa con tinh thần của mình là “làng chợDầu| mà lại đặt tên là “Làng”?

C2: Mỗi nhan đề tác hẩm đều thể hiện dụng ý của tác giả Có những nhan đề rất ngắn… nhưngcũng có những tựa đề rất dài “Làng” là một trong những nhan đề rất đặc biệt mang nhiều ýnghĩa của nhà văn Kim Lân

*Những cách dẫn ý:

- Nhà văn KL quả thật đã rất sâu sắc khi đặt tên cho áng văn xuôi/ những trang viết/ tác phẩmcủa mình là “Làng” Nhan đề ấy vừa bộc lộ tình yêu làng chân thực, sâu sắc của ông Hai,nhưng cũng qua câu chuyện của ông Hai, nó vừa nói lên tình yêu quê hương thiết tha, gắn bócủa những người dân quê Việt Nam Tình yêu làng ấy cũng là yêu CM, yêu kháng chiến

-Cái riêng đã hoà điệu với cái chung, tạo cho tác phẩm một ý nghĩa sâu sắc, một sức sống lâubền trong lòng độc giả

Câu 2: Trong “Làng”, Kim Lân có kể về ông Hai cứ múa tay lên mà khoe nhà ông bị giặc đốt, đốt nhẵn Chi tiết này dường như vô lý Ý kiến của em như thế nào? Ghi lại vắn tắt.

Gợi ý:

Trong “Làng”, chi tiết kể về ông Hai cứ múa tay lên mà khoe nhà ông

bị đốt nhẵn … Mới đọc chi tiết này, ta thấy dường như vô lý bởi ngôi nhà là

cả một tài sản quá lớn Hơn thế nó còn gắn với bao kỷ niệm vui buồn rấtthiêng liêng của mỗi con người Mất nó ai mà không xót xa đau đớn? Nhưngông Hai lại có cử chỉ “Múa tay lên để khoe” đó là biểu hiện của tâm trạng

sung sướng, sung sướng đế tột độ Tâm trạng này dường như có vẻ khôngbình thường? Không! Đặt ông Hai trong hoàn cảnh của “Làng” - làng Dầuđang bị hai tiếng việt gian theo tây - thì ông Hai không vui sướng sao được

vì nhà bị tây đót là bằng chứng hùng hồn rằng làng Dầu của ông vẫn theokháng chiến, theo cách mạng, đó là một làng quê anh hùng, đứng dậychống thực dân Pháp Chắc hẳn mất nhà ông Hai cũng đau lắm chứ, xót xalắm chứ Nhưng dù thế nào thì nhà còn có thể xây dựng lại được, song danh

dự của làng đâu dễ lấy lại? Ông đã quên nỗi đau, sự mất mát riêng để tựhào sung sướng trong vẻ đẹp, sức mạnh chung của làng quê, đất nước Thếđấy niềm vui, nỗi buồn của ông Hai luôn gắn liền với vận mệnh của LàngDầu Thế mới biết ông Hai yêu làng quê tha thiết đến chừng nào! Tình yêulàng quê được mở rộng, hoà quyện trong tình yêu tổ quốc thật sâu nặng vàthiêng liêng

Câu 4 : Phân tích đoạn :

- Khổ tâm vì nhầm tưởng làng mình theo Tây, nước mắt giàn giụa trên má (tâm trạng đau khổ)

Vì lầm tưởng làng theo giặc -> cả hai bố con ông đều trả lời khe khẽ, thủ thỉ Ông Hai xấu hổcho làng ông, cho người dân quê ông : « hai bên má… » chứng tỏ ông rất khổ tâm

- Cách thể hiện tình yêu của ông Hai rất mộc mạc và chân thành Câu trả lời của đứa con út : « Ủng

hộ cụ HCM muôn năm » hay chính là nỗi lòng của ông ; ông chuyện trò với con hay đang giãi bàycho vơi bớt nỗ khổ, sự tủi hổ, dằn vặt đang ám ảnh trong lòng ông suốt mấy hôm nay

=> Những dòng đối thoại ngắn gọn, giản dị, sâu sắc, chân quê đã thể hiện được nỗi lòng sâukín trong lòng ông Hai

Câu 5 Trong đoạn trích : « nhìn lũ con … nhục nhã thế này » ở truyện ngắn « làng » của Kim Lân đã thể hiện tâm trạng gì của ông Hai qua các yếu tố độc thoại và độc thoại nội tâm

- Giới thiệu Kim Lân và truyện ngắn « làng »

- Trích dẫn : « chúng nó… đấy ư » : ông hỏi ai hay tự hỏi chính mình ? Thủ pháp độc thoạinội tâm như giúp chúng ta chứng kiến những suy nghĩ của ông Hai :

+ Dấu (….) như diễn tả những ý nghĩ ngổn ngang trong lòng ông

+ Ông nói một mình, ông rít lên một mình như đang mắng mỏ, như những người làng chợ Dầuđang đứng trước mặt ông

Câu 6 : Phân tích tâm trạng nhân vật ông Hai qua đoạn trích sau :

« Này Bác có biết mấy hôm nay…

-Liệu có thật không hở Bác ? Hay là chỉ lại… »

Gợi ý :

« Nó rút… khủng bố ông ạ » => tim ông như thắt lại, khi nghe đến tên « chợ Dầu », ông quayphắt lại, lắp bắp » Một cử chỉ xảy ra rất nhanh Từ « chợ Dầu » từ miệng người đàn bà tản cư

đã khiến cho ông quan tâm Phải đi tản cư với ông là một điều khổ tâm, ông muốn ở lại làngchợ Dầu để tham gia kháng chiến, nhưng vì gánh nặng gia đình, nhà neo người=> sau một thờigian -> nấn ná ra đi Ở nơi tản cư, ông luôn nghe ngóng, quan tâm đến tin tức về làng ChợDầu Cử chỉ quay phắt lại đã cho ta thấy rõ điều đó Nếu trước đó, ông là ông Hai vui vẻ, hồhởi, nghe tin chỉ để là nghe với sự quan tâm bình thản, đủng đỉnh Vậy mà giờ đây chỉ nghe tinlàng ông bị khủng bố, ông rất lo lắng, sợ hãi cho làng quê … ông lo đến mức đang nói năng rấtđiềm tĩnh : « tản cư cứ tản cư » thì trở nên lắp bắp, luống cuống… Câu nói lắp bắp, luốngcuống ấy càng thể hiện rõ sự lo lắng, bối rối => Chứng tỏ ông yêu làng, lo sợ cho làng biếtchừng nào

-Ông quan tâm xem « làng ông giết được bao nhiêu tây » nhưng vẻ mặt của chị phụ nữ nhưbáo trước điều mà ông không hề mong muốn : « vẻ đỏng đảnh, cong cớn thể hiện sự khó chịu,phẫn nộ, phản đối dù chị không biết ông Hai là người làng chợ Dầu thứ thiệt => Thể hiện sựbức bối với những người làng việt gian của chị.Kim Lân đã diễn tả rất mộc mạc tâm trạng củalão nông, những từ ngữ rất nông dân, thuần phác đã thể hiện rất cụ thể những cảm xúc tìnhcảm của ông Hai lúc này

- Cảm thấy ngợp, khó thở

- Da mặt tê rân rân là sự tủi hổ nhục nhã, xấu hổ Người nông dân vốn đơn giản, yêu ghét rõràng CÁch thể hiện giản dị, Kim Lân với những hiểu biết về những người nông dân thuầnphác đã miêu tả rất chân thực Tin tức đau xót ấy khiến ông hổ thẹn đến tái tê

- Một lúc lâu, rặn è è => ông nói một cách khó khăn, ông cất tiếng hỏi giọng lạc hẳn đi => thểhiện tâm lí nhân vật phù hợp với xuất thân, bộc lộ suy nghĩ chủ yếu qua hành động, các yếu tốbên ngoài, lời nói, vẻ mặt, cử chỉ Giọng lạc hẳn đi bởi những cảm xúc quá mạnh mẽ, lo âu và

cả hổ thẹn

- Câu hỏi thể hiện sự bán tín, bán nghi Ông mong mỏi tin ấy không đúng, chỉ là một sự nhầmlẫn… Ông làm sao có thể tin được rằng làng chợ Dầu theo Tây, người dân làng ông là Việtgian Niềm yêu thương mãnh liệt, sâu nặng của ông làm sao chó thể chấp nhận được điều ấy.-« Hay là chỉ tại… kết thúc bằng dấu chấm lửng, ông không nói hết câu, có thể bởi những tintức mà người phụ nữ tản cư nói rất chính xác, cụ thể Nhưng cũng có thể dấu chấm lửng ấycòn cho ta thấy nỗi lo sợ đến tột cùng của ông Hai Phải chăng ông Hai ngừng lời vì sau câuhỏi của ông là sự xác nhận làm ông đau xót, tin tức ấy sẽ được xác nhận 1 lần nữa, ông khôngmuốn nghe, không muốn thấy…

ĐỀ TẬP LÀM VĂN :

Đề 1: Truyện ngắn “làng” của Kim Lân gợi cho em những suy nghĩ gì về những chuyển

biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp?

Dàn ý.

I Tìm hiểu đề

- Yêu cầu cách thức nghị luận: suy nghĩ

- Yêu cầu về vấn đề nghị luận: Những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kì kháng chiến chống Pháp mà tiêu biểu là nhân vật ông Hai

II Dàn ý:

A Mở bài (SGK)

- Kim Lân là nhà văn am hiểu cuộc sống nông thôn và người dân Miền Bắc Ông có sởtrường viết truyện ngắn và truyện của ông thường viết về đề tài nông dân Truyện ngắn

“Làng” được ông sáng tác trong lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang bùng nổ trên quy môtoàn quốc Đây là một tác phẩm xuất sắc thể hiện thành công hình ảnh người nông dân thờiđại cách mạng và kháng chiến mà tình yêu làng quê đã hoà nhập tròng lòng yêu nước và tinhthần của người dân kháng chiến Nhân vật ông Hai trong truyện có những nét tình cảm caođẹp và đáng quý đó.

B Thân bài:

Tình yêu làng nói chung:

- Ở mỗi người nông dân, quả thực tình yêu làng quê là bản chất có tính truyền thống Yêulàng, gắn bó với làng, tự hào về làng của mình vốn là tâm lý rất quen thuộc có tính gốc rễ.Vậy người nông dân thường tự hào, hãnh diện về làng:

Làng ta phong cảnh hữu tình

Dân cư giang khúc như hình con long

Luận điểm bao trùm bài nghị luận : Ở nhân vật ông Hai, tình yêu quê hương, yêu làng Dầu đã quyện chặt với lòng yêu nước Đây là vẻ đẹp đáng quý của nhân vật, cũng là điều

tâm huyết nhất mà nhà văn muốn nói với người đọc

Luận điểm 1 : Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi đi tản cư.

- Cũng như bao con người Việt Nam khác ông Hai cũng có một quê hương để yêu thương,

gắn bó Làng chợ Dầu luôn là niềm tự hào, kiêu hãnh của ông Kháng chiến bùng nổ, ngườidân phải dời làng đi sơ tán, ông Hai cũng theo dòng người ấy sơ tán đến một miền quê xa xôi,hẻo lánh Ông Hai thực sự buồn khi phải xa làng Ở nơi tản cư, lòng ông đau đáu nhớ quê, cứ “

nghĩ về những ngày làm việc cùng anh em”, ông nhớ làng quá

- Ông Hai luôn khoe và tự hào về cái làng Dầu không chỉ vì nó đẹp mà còn bởi nó tham gia vàocuộc chiến đấu chung của dân tộc

- Ông luôn tìm cách nghe tin tức về kháng chiến “chẳng sót một câu nào” Nghe được nhiều

tin hay , những tin chiến thắng của quân ta, ruột gan ông cứ múa cả lên, náo nức, bao nhiêu ýnghĩ vui thích chen chúc trong đầu óc

Luận điểm 2: Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc : (Nhưng khi

nghe tin làng chợ Dầu theo giặc thì bao nhiêu tình cảm tốt đẹp ấy trong ông Hai bỗng nhiênbiến thành những nỗi lo âu, dằn vặt)

- Khi nghe tin quá đột ngột, ông Hai sững sờ, xấu hổ và uất ức: “cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại,

da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi tưởng như không thở được” Khi trấn tĩnh lại được phần nào,ông còn cố chưa tin cái tin ấy” Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳngđịnh họ “vừa ở dưới ấy lên” làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế là sụp đổtan tành trước cái tin sét đánh ấy Cái mà ông yêu quý nhất nay cũng đã lại quay lưng lại vớiông Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tự thấy ông mất đi hạnh phúc của riêng ông,cuộc đời ông cũng như chết mất một nửa

- Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó thành một nỗi ámảnh day dứt Ông tìm cách lảng tránh những lời bàn tán và cúi gằm mặt xuống ra về Nghe

tiếng chửi bọn Việt gian, ông “cúi gằm mặt mà đi”, về đến nhà ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con, “nước mắt ông lão cứ giàn ra” Bao nhiêu câu hỏi dồn về xoắn xuýt, bủa

vây làm tâm trạng ông rối bời trong cơn đau đớn, hụt hẫng đến mê dại, dữ dằn và gay gắt Ông cảm thấy như chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nước theo giặc, cả các con ôngcũng sẽ mang nỗi nhục ấy

- Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu Ông quanh quẩn ở nhà, nghe ngóng tình hình bênngoài “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ

Lúc nào ông cũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cáichuyện ây” Thoáng nghe những tiếng Tây, Việt gian, cam –nhông… là ông lủi ra một góc nhà,nín thít Thôi lại chuyện ấy rồi!”

- Nhưng chính lúc này, tình cảm đẹp trong con người ông Hai lại càng được bộc lộ rõ hơn baogiờ hết Những đau đớn, dằn vặt, sự hổ thẹn đến tột cùng đã đẩy ông Hai vào một tình huốngphải lựa chọn Quê hương và Tổ Quốc, bên nào nặng hơn? Quê hương đáng yêu, đang tự hào Nhưng giờ đây dường như mới chỉ nghĩ tới đó, lòng ông Hai đã nghẹn đắng lại Tình yêuquê hương và tình yêu tổ quốc xung đột dữ dội trong lòng ông Một ý nghĩ tiêu cực thoáng quatrong đầu: Hay là quay về làng Nhưng rồi ông cảm thấy “rợn cả người” Ông đã từng nhớ làng

da diết, từng ao ước được trở về làng Nhưng “vừa chớm nghĩ, lập tức ông lão phản đối ngay” bởi vì “về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ”.Cuối cùng ông đã quyết định: “không thể

được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù” Như vậy,tình yêu làng dẫu

có thiết tha, mãnh liệt đến đâu, cũng không thể mạnh hơn tình yêu đất nước

- Chuẩn mực cho tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đối với ông Hai lúc bấy giờ là cuộckháng chiến Tuy đau xót tưởng chừng bế tắc nhưng trong cõi thẳm sâu của tấm lòng, ngườinông dân ấy vẫn hướng về kháng chiến, vẫn tin ở những điều tốt đẹp, cố giữ cho tâm hồnkhông vẩn đục, để đón đợi một điều gì đỡ đau đớn, tuyệt vọng hơn

+ Khi tâm sự với đứa con nhỏ còn rất ngây thơ, nghe con nói: “Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh”, nước

mắt ông Hai cứ giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má, giọng ông như nghẹn lại: “ừ đúng rồi, ủng

hộ cụ Hồ con nhỉ?” Phải chăng, trong tâm hồn người nông dân chất phác ấy vẫn không phútnào nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương, yêu quê hương và nỗi đau đớn khi nghe tin quê hương rời

xa công việc chiến đấu chung của đất nước bấy giờ? Tâm sự với đứa con, ông Hai muốn bảocon nhớ câu “nhà ta ở làng chợ Dầu” Đồng thời ông nhắc con- cũng là tự nhắc mình “ủng hộ

cụ Hồ Chí Minh” Tấm lòng thuỷ chung với kháng chiến, với cách mạng thật sâu nặng, bềnvững và thiêng liêng: “Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ đám đơn sai Chết thìchết có bao giờ đám đơn sai”

Luận điểm 3: Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng kháng chiến (Niềm

vui của ông Hai khi tin đồn được cải chính.

- Đến khi biết đích xác làng Dầu yêu quý của ông không phải là làng Việt gian, nỗi vui mừng

của ông Hai thật là vô bờ bến: “Ông cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người”, mặt ông “tươi vui, rạng rỡ hẳn lên” Đối với người nông dân, căn nhà là cơ nghiệp của cả một cuộc đời, vậy mà ông sung sướng hể hả loan báo cho mọi người biết cái tin “Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ” một cách tự hào như một niềm hạnh phúc thực sự của mình Đó là nỗi lòng sung

sướng trào ra hồn nhiên như không thể kìm nén được của người dân quê khi được biết làngmình là làng yêu nước dẫu cho nhà mình bị giặc đốt Tình yêu làng của ông Hai thật là sâu sắc

và cảm động

- So với lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao trước cách mạng thángTám, rõ ràng ta thấy ông Hai có những điểm tiến bộ vượt bậc trong nhận thức, tâm hồn, tìnhcảm và tính cách Đó chính là nhờ vào đường lối giác ngộ cách mạng của Đảng, Bác Hồ màhọc có được Lão Hạc và ông Hai có những điểm tính cách khác nhau nhưng họ vẫn có nhữngphẩm chất của những người nông dân giống nhau, đều hiền lành, chất phác, lương thiện Khicách mạng tháng Tám thành công đã đem đến sự đổi đời cho mỗi người nông dân Từ một thânphận nô lệ phụ thuộc họ trở thành một người tự do làm chủ cuộc đời, làm chủ đất nước Từ đó

đã củng cố và làm nền tảng vững chắc cho tình yêu quê hương, đất nước, trở thành một tìnhcảm vững bền, thiêng liêng sâu nặng, nồng cháy => Trong hoàn cảnh toàn dân đang hướng

tới cuộc kháng chiến chống pháp, bảo vệ độc lập dân tộc, ông Hai đã biết đặt tình yêu đất nướclên trên tình yêu cá nhân của mình với làng chợ Dầu, ông dành tất cả cho cách mạng Đó chính

là nét đẹp trong con người ông Hai nói riêng và người nông dân Việt Nam nói chung

- Văn hào I li a, E ren bua có nói: …” Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu đồng quê trở nên lòngyêu tổ quốc Ông Hai đúng là một con người như thế Niềm vui, nỗi buồn của ông đều gắn bóvới làng Lòng yêu làng của ông chính là cội nguồn của lòng yêu nước

Luận điểm 4: Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai

- Nhà văn Kim Lân đã khá thành công khi xây dựng nhân vật ông Hai, một lão nông cần cù,chất phác, yêu mến, gắn bó với làng quê như máu thịt

+ Nhà văn đã chọn được một tình huống khá độc đáo là sự thử thách bên trong bộc lộ chiềusâu tâm trạng

+ Tâm lý nhân vật được nhà văn miêu tả cụ thể, gợi cảm qua các diễn biến nội tâm, qua các ýnghĩ, cảm giác, hành vi, ngôn ngữ Đặc biệt là nhà văn đã diễn tả đúng và gây được ấn tượngmạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật

VD1 (tâm trạng) : Khi nghe tin làng theo giặc thì bị dằn vặt, đau khổ : « Đã ba bốn hôm nay,ông Hai không bước chân ra đến ngoài, cả đến bên bác Thứ ông cũng không dám sang Suốtngày ông chỉ quanh quẩn trong cái gian nhà chật chội ấy mà nghe ngóng …… thôi lại chuyện

ấy rồi » Khi tin đồn được cải chính thì « cái mặt buồn thỉu mọi ngày bỗng tươi vui, rạng rỡhẳn lên »

VD2 : Miêu tả đúng các « phản ứng » bằng hành động của một người nông dân hiền lành, chấtphác và chưa đọc thông, viết thạo : Khi muốn biết tin tức thì : « ông cứ đứng vờ vờ xem tranhảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm » Khi nghe tin làng theo giặc thì « ông Hai cứ cúi gằmmặt xuống mà đi » rồi « nắm chặt hai bàn tay mà rít lên : « chúng bay ăn miếng cơm haymiếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này » Khi tin đồnđược cải chính thì « ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin đồn ấy với mọi người

VD3 : Ngoài ra còn phải kể đến các hành động, lời nói, suy nghĩ của nhân vật ông Hai trongmối quan hệ với các nhân vật khác như : Bà Hai, các con, mụ chủ nhà…

+ Các hình thức trần thuật (đối thoại, độc thoại….)

C Kết bài (sgk)

- Sức hấp dẫn của hình tượng nhân vật ông Hai

- Thành công của nhà văn khi xây dựng nhân vật ông Hai

VD:

Qua truyện ngắn “Làng”, tác giả đã khắc hoạ thành công hình tượng một người nông dânyêu làng, yêu nước hồn nhiên chất phác nhưng xúc động Hình tượng nhân vật ông Hai vừaphản ánh chân thực những nếp cảm, nếp nghĩ của người nông dân Việt Nam trong thời kì đầucủa cuộc kháng chiến chống Pháp, vừa có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với nhiều thế hệ bạnđọc Qua truyện ngắn này, ta có thể hiểu được một cách sâu sắc thêm về hình ảnh nhữngngười dân kháng chiến Việt Nam với tình yêu quê hương đất nước

========================

Đề bài 2: Với truyện ngắn « Làng », Kim Lân muốn nói với chúng ta : Cách mạng và

kháng chiến chẳng những không làm mất đi tình yêu làng quê truyền thống mà còn đưa đến cho tình cảm ấy những biểu hiện hoàn toàn mới mẻ

Hãy làm rõ nhận định trên qua việc phát triển niềm hãnh diện của ông Hai về làng chợ Dầu và nỗi đau buồn tủi hổ khi ông lầm tưởng làng ông theo giặc

Dàn ý :

A Mở bài :

- Giới thiệu ngắn gọn về tác giả và tác phẩm

- Kim Lân sáng tác rất ít, nhưng số tác phẩm ít ỏi ấy lại có sức sống lâu bền với thời gian

=> Làng chợ Dầu luôn là ruột thịt, gắn bó, là nỗi nhớ của ông

2 Biểu hiện mới mẻ

- tình yêu làng gắn bó máu thịt với cuộc kháng chiến ở làng chợ Dầu

- Tất cả buồn vui của ông đều gắn với làng, với cách mạng Những lời tuyên truyền của ôngđều liên quan đến làng quê, đến kháng chiêns, đến cách mạng

+ Vừa nghe tin -> quay phắt lại, lắp bắp – ý nghĩ làng quê luôn thường trực, ám ảnh -> nóinhanh trong tâm trạng lo lắng

+ Cổ nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân -> cảm giác bàng hoàng, sững sờ khi nghe tin dữ, tủi hổđến tê dại

+ Tin đột ngột + nỗi đau xót khiến ông Hai lặng người đi tưởng như không thở được

=> KL đã diễn tả rất cụ thể nỗi đau đớn xót xa của ông khi lầm tưởng làng ông theo tây Càngyêu làng bao nhiêu, ông Hai càng tủi hổ bấy nhiêu trước cái tin dữ ấy

- ông đứng lảng ra chỗ khác, không dám nhận mình là người làng chợ Dầu Cảm giác tủi hổđeo bám -> ông cúi gằm mặt xuống mà đi

- Ông lão đau khổ, nước mắt cứ giàn ra, không biết trút nỗi đua khổ vào đâu, ông đau đớn rítlên :…

- Suy nghĩ , tâm trạng chủ yếu của ông được thể hiện qua hành động, câu nói, cử chỉ - nhữngyếu tố miêu tả bên ngoài Có độc thoại nội tâm nhưng rất ít-> phù hợp với ông Hai,một nôngdân chất phác, giản dị -> thể hiện tình cảm rất mộc mạc, giản dị, rất nông dân

- Tin làng theo giặc cứ ám ảnh ông -> ông không dám đi đâu

- Không có ai để thổ lộ tâm sự _ trò chuyện với đứa con để vơi bót nỗi khổ tâm, dằn vặttrong lòng ông ông nói như để ngỏ lòng mình, như để minh oan cho lòng mình nữa, cho vơibớt nỗi nhớ thương

- Lời của trẻ nhỏ hay chính là tấm lòng của ông với CM, với KC -> cảm động, nước mắt giàn

ra, nói với con hay chính là tự nhủ lòng mình

=> Khẳng định tình cảm sắt son của ông, của người dân làng chợ Dầu với CM ông muốnminh oan cho mình hay cho làng quê , nơi chôn rau cắt rốn của ông

=> KL đã thể hiện hết sức mộc mạc, chân quê nhưng sâu sắc tình yêu làng quê, yêu kháng chiến, cách mạng của người nông dân.

Đề đọc hiểu:Làng

Đề đọc - hiểu 1

Cho đoạn trích sau trong tác phẩm Làng của nhà văn Kim Lân và trả lời câu hỏi

“Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây…”, cái câu nói của người đàn bà tản cư hôm trước lại dội lên trong tâm trí ông

Hay là quay về làng?…

Vừa chớm nghĩ như vậy, lập tức ông lão phản đối ngay Về làm gì ở cái làng ấy nữa Chúng nó theo Tây cả rồi Về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ cụ Hồ…

Nước mắt ông lão giàn ra Về làng tức là chịu quay lại làm nô lệ cho thằng Tây(…)

Ông Hai nghĩ rợn cả người Cả cuộc đời đen tối, lầm than cũ nổi lên trong ý nghĩ ông Ông không thể về cái làng ấy được nữa Về bây giờ ra ông chịu mất hết à? Không thể được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù.”

a) Đoạn trích trên thuộc tác phầm nào, của tác giả nào? Ghi rõ thời gian sáng tác tác phẩm b) Nêu tinh huống truyện cơ bản của tác phẩm trên

c) Câu “Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây ” là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

d) Có bạn cho rằng đoạn trích trên đã sử dụng chủ yếu hình thức ngôn ngữ độc thoại, lại có bạncho rằng đó là đọc thoại nội tâm Ý kiến của em thế nao?

Gợi ý làm bài

a) Đoạn trích đó nằm trong truyện Làng của nhà văn Kim Lân, truyện được viết năm 1948, thời

kì đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

b) Truyện Làng đươc xây dựng dựa trên tình huống gay cấn để làm bộc lộ sâu sắc tình cảm yêulàng, yêu nước cảu nhân vật ông Hai Tình huống ấy là cái tin làng ông theo giặc lập tể mà chính ông nghe được từ những người tản cư dưới xuôi lên

c) Câu nói đó là lời dẫn trực tiếp

d) Đoạn văn trích này chủ yếu dùng ngôn ngữ độc thoại nội tam, đó là những lời nói bên trong của nhân vật, không nói ra thành tiếng

a, Viết một câu văn nhận xét tâm trạng nhân vật ông Hai trong đoạn văn trên

b, Dùng câu đã viết làm mở đoạn, hãy viết tiếp khoảng 10 câu để hoàn chỉnh đoạn văn

c, Đoạn văn em vừa viết được trình bày theo cách nào?

Gợi ý làm bài

1 Nếu lược bỏ các dấu ba chấm và câu hỏi trong đoạn văn trên thì cách miêu tả nhân vật vẫn không thay đổi: tâm trạng nhân vật vẫn được miêu tả qua cử chỉ, hành động và độc thoại nội tâm Nhưng giá trị biểu cảm của đoạn văn sẽ ảnh hưởng: tâm trạng lo lắng buồn bã, sợ hãi và nghe ngóng của ông Hai không rõ nữa, tốc độ phát triển nhân vật cũng nhanh hơn

2 Bốn câu thơ có dùng câu hỏi diễn tả tâm trạng nhân vật trong Truyện Kiều là: Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu? (Kiều ở lầu Ngưng Bích)

3

a, Viết một câu văn nhận xét tâm trạng nhân vật ông Hai trong đoạn văn trên Tâm trạng nhân vật ông Hai (Làng – Kim Lân) lo lắng, buồn bã sau khi nghe tin làng mình theo giặc và ông

phấp phỏng, âu lo nghe ngóng mụ chủ nhà, sợ bị đuổi đi

b, Dùng câu đã viết làm mở đoạn, hãy viết tiếp khoảng 10 câu để hoàn chỉnh đoạn văn Trong đoạn văn cần làm rõ: Tình yêu làng của ông Hai khi ở nơi tản cư Tâm trạng ông Hai trước và sau khi nghe tin làng Dầu theo giặc

c, Các em tự đánh giá lại đoạn văn của mình vừa thực hiện ở trên

Đề đọc - hiểu 3

Đọc kĩ đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

“Cả làng chúng nó Việt gian, theo Tây…” cái câu nói của người đàn bà tản cư hôm trước lại dội lên trong tâm trí ông Hay là quay về làng?… Vừa chớm nghĩ như vậy, lập tức ông lão phản đối ngay Về làm gì cái làng ấy nữa Chúng nó theo Tây cả rồi Về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ… Nước mắt ông giàn ra Về làng tức là chịu quay lại làm nô lệ cho thằng Tây Ông lão nghĩ ngay đến mấy thằng kì lí chuyên môn khua khoét ngày trước lại ra vào hống hách trong cái đình…”

1 Nêu nội dung của đoạn văn?

2 Câu văn “Hay là quay về làng?…” thuộc kiểu câu nào chia theo mục đích nói?

3 Dấu ngoặc kép trong đoạn văn có tác dụng gì?

4 Có ý kiến cho rằng: Thành công trong cách xây dựng tình huống truyện ngắn Làng là nhà văn đã đặt ông Hai vào những giằng xé nội tâm để buộc nhân vật phải lựa chọn giữa tình yêu làng và tình yêu nước

Em hãy viết một đoạn văn khoảng 12 câu lý giải ý kiến trên Trong đoạn văn có sử dụng một câu hỏi tu từ và một câu có chứa khởi ngữ

Gợi ý làm bài

1 Nội dung của đoạn văn: Sự giằng xé nội tâm của nhân vật ông Hai giữa việc quay về làng hay ở lại

2 Câu văn “Hay là quay về làng?…” thuộc kiểu câu nghi vấn

3 Tác dụng dấu ngoặc kép: Đánh dấu lời thoại trực tiếp

 Một cuộc xung đột nội tâm gay gắt giữa tình yêu làng quê và tinh thần yêu nước đã diễn

ra ở ông Hai Ông đã dứt khoát lựa chọn theo cách của mình: “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây thì phải thù” Tình yêu nước đã rộng lớn hơn, bao trùm lên tình cảm với làng quê Như vậy, tình yêu làng dẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu cũng không thể mãnh liệt hơn tình yêu đất nước Đó là vẻ đẹp tâm hồn cao cả của con người Việt Nam, khi sẵn sàng gạt bỏ tình cảm riêng tư để sống với tình cảm chung của cả cộng đồng, của cả dân tộc và đất nước Nhưng

dù đã xác định như thế, ông vẫn không thể dứt bỏ tình cảm với làng quê, vì thế mà ông càng xót đau, tủi hổ

Đề đọc - hiểu 4

Cho đoạn văn sau:

(1) Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra.(2) Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? (3) Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? (4) Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu …(5) Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

– (6) Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước

để nhục nhã thế này

(Ngữ Văn 9 tập 1- Nhà xuất bản Giáo dục 2015)

1 Cho biết đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Ai là tác giả? Nêu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm đó?

2 Xác định những câu là lời độc thoại nội tâm trong đoạn văn trên Những lời độc thoại nội tâm ấy thể hiện tâm trạng gì của nhân vật?

3 Hãy viết một đoạn văn giới thiệu về nhân vật “ông lão” trong tác phẩm được xác định ở câu hỏi 1 (viết không quá nửa trang giấy thi)

3 Cần nêu các ý sau:

 Ông Hai – người nông dân quê ở làng Chợ Dầu – là người có tình yêu làng tha thiết, mãnh liệt

 Ông luôn kể và khoe, tự hào về làng Chợ Dầu của mình Đi sơ tán, ông nhớ không nguôi

về làng mình, nhớ những ngày ở làng tích cực chuẩn bị kháng chiến: đào đường, đắp ụ…

 Nghe tin làng Chợ Dầu Việt gian theo Tây, ông choáng váng, đau đớn, tủi nhục… Ông

đã trải qua những ngày căng thẳng, đấu tranh tư tưởng gay gắt giữa một bên là tình yêu làng, một bên là lòng trung thành với cách mạng và kháng chiến

 Khi tin được cải chính, ông vô cùng vui sướng, đi khoe về làng – mặc dù nhà ông đã bị đốt nhẵn… Tình yêu làng và yêu nước trong ông đã hòa làm một

 Ông Hai là hình ảnh tiêu biểu cho người nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp

Đề 5 Phân tích nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân (SGK Ngữ văn

9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam) để làm rõ: Ở người nông dân này, tình yêu làng tha thiết thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến

Gợi ý làm bài: Phân tích nhân vật ông Hai để làm rõ tình yêu làng tha thiết thống nhất

với lòng yếu nước và tinh thần kháng chiến:

1.Tình yêu làng ở nhân vật ông Hai: Ông Hai vốn rất yêu cái làng chợ Dầu của mình, luôn hãnh diện khoe về nó, luôn nghĩ làng mình “tinh thần cách mạng lắm” Vậy mà ở nơi tản cư, ông lại phải nghe cái tin làng mình theo giặc, lập tề Đó là một tình huống bất ngờ, gay cấn, tạodiễn biến tâm lí gay gắt của nhân vật: Ông Hai đau xót, tủi hổ, day dứt trong sự xung đột, giằng

xé giữa tình yêu làng và tình yêu nước Cả hai tình cảm này đều mãnh liệt, nhưng lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến vẫn rộng lớn hơn, bao trùm lên cả tình yêu làng Chính cách mạng

và kháng chiến đã khơi dậy ở những người nông dân tình cảm yêu nước rộng lớn, hoà nhập thống nhất tình cảm làng quê vào tình cảm rộng lớn ấy Ở ông Hai, tình cảm yêu làng luôn thống nhất với lòng yêu nước, với tinh thần kháng chiến

2.Tâm trạng của ông Hai trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:

-Ở nơi tản cư, ông Hai nhớ làng da diết, muốn về làng, muốn tham gia kháng chiến Ông cũng mong nắng to cho Tây chết Đó là tình cảm yêu thương, gắn bó với làng quê, tự hào và có tráchnhiệm với cuộc kháng chiến của làng

-Ở phòng thông tin, nghe được nhiều tin hay, nhất là những tin chiến thắng của quân ta, “ruột gan ông cứ múa cả lên, vui quá” Điều này cho thấy ông luôn quan tâm tha thiết, nồng nhiệt đến cuộc kháng chiến Như vậy, ông Hai là người nông dân có tính tình vui vẻ, chất phác, có tấm lòng gắn bó với làng quê và cuộc kháng chiến Nỗi đau đớn, tủi hổ của ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc: Từ phòng thông tin bước ra: Đang rất phấn chấn náo nức vì những tin vui của kháng chiến, gặp những người tản cư, nghe họ nhắc đến tên làng, ông Hai “quay phắt lại, lắp bắp hỏi”, hi vọng nghe được những tin tốt lành, nào ngờ lại hay tin cả làng mình Việt gian theo giặc, lập tề: Khi nghe tin quá đột ngột ấy, ông Hai xấu hổ, uất ức, choáng váng, sững

sờ như chết đứng: “Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi, tưởng nhưđến không thở được” Từ đỉnh cao của niềm vui, niềm tin ông Hai rơi xuống vực thẳm của sự đau đớn, tủi hổ, tuyệt vọng, bế tắc Khi trấn tĩnh lại được phần nào, ông còn cố chưa tin cái tin

ấy Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấy lên”, làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế là sụp đổ tan tành trước cái tin sét đánh

- Từ giây phút đó, trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, trở thành nỗi day dứt ám ảnh nặng nề Ông tìm cách lảng ra về, cố ra vẻ bình thản để che giấu tâm trạng, nhưng trong lòng đầy lo lắng, vừa xấu hổ trước mọi người, vừa tủi hổ cho chính mình Nghe tiếng chửi bọn Việt gian, ông “cúi gằm mặt xuống mà đi” Về đến nhà: Ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con “nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư?” Bao nhiêu điều tự hào về quê hương như sụp đổ trong tâm hồn người nông dân rất mực yêu quê ấy Ông cảm thấy như chính ông, và

cả các con ông, đều phải mang nỗi nhục của một tên Việt gian bán nước Ông căm giận lũ người theo giậc, phản bội làng nước, nên “nắm chặt hai tay lại mà rít lên: “Chúng bay ăn

miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này!” Vói ông Hai, trong hoàn cảnh giặc giã; lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến là nhữngtình cảm thiêng liêng, còn sự phản bội là điều xấu xa ô nhục nhất Nhưng ông lại “ngờ ngợ nhưlời mình nói không được đúng lắm” Ông “kiểm điểm từng người trong óc”, thấy họ đều có tinh thần cả, họ đã quyết tâm ở lại, “một sống một chết với giặc, có đời nào lại can tâm làm điều nhục nhã ấy!…” Niềm tin tưởng, nỗi nghi ngờ giằng xé ở trong ông Suốt mấy ngày sau, ông Hai không dám đi đâu Ông chỉ quanh quẩn ở nhà, nghe ngóng binh tình bên ngoài “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ Lúc nào ôngcũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến cái chuyện ấy”, “Cứ thoáng nghe những tiếng Tây, Việt gian, cam nhông…là ông lủi ra một góc nhà, nín thít, thôi lại chuyện ấy rồi” Cảm thấy mình có lỗi trong việc làng theo Tây, phản bội kháng chiến; ông Hai thu mình lại trong nỗi tủi hổ, đau xót, trằn trọc không ngủ, chẳng nói năng gì Nỗi đau xót, tủi hổ trước cái tin làng theo giặc đã trở thành nỗi ám ảnh nặng nề, thành sự sợ hãi thường xuyên ở ông Hai, được nhà văn diễn tả vô cùng tinh tế Khi mụ chủ nhà đánh tiếng đuổi gia đình ông đi, ông Hai đã bị đẩy vào tình thế bế tắc tuyệt vọng: Ông không biết đi đâu vì không

ai chứa chấp dân của cái làng Việt gian; cũng không thể quay về làng, vì về làng lúc này là phản bội kháng chiến, phản bội Cụ Hồ: “Về làng tức là chịu quay lại làm nô lệ cho thằng Tây”.Mâu thuẫn trong nội tâm và tình thế của nhân vật đã lên đến đỉnh điểm, đòi hỏi phải được giải quyết Trước đây, tình yêu làng và tình yêu nước hòa quyện trong nhau thì lúc này; ông Hai buộc phải lựa chọn đau đớn giữa quê hương và Tổ quốc, giữa nghĩa nước với tình làng Điều

đó không đơn giản vì với ông, làng Chợ Dầu đã trở thành một phần của cuộc đời, không dễ gì vứt bỏ; còn cách mạng là cứu cánh của gia đình ông, giúp cho gia đình ông thoát khỏi cuộc đời

nô lệ Một cuộc xung đột nội tâm gay gắt giữa tình yêu làng quê và tinh thần yêu nước đã diễn

ra ở ông Hai Ông đã dứt khoát lựa chọn theo cách của mình: “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây thì phải thù” Tình yêu nước đã rộng lớn hơn, bao trùm lên tình cảm với làng quê Như vậy, tình yêu làng dẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu cũng không thể mãnh liệt hơn tình yêu đất nước Đó là vẻ đẹp tâm hồn cao cả của con người Việt Nam, khi sẵn sàng gạt bỏ tình cảm riêng tư để sống với tình cảm chung của cả cộng đồng, của cả dân tộc và đất nước Nhưng

dù đã xác định như thế, ông vẫn không thể dứt bỏ tình cảm với làng quê, vì thế mà ông càng xót đau, tủi hổ Trong tâm trạng bị dồn nén và bế tắc ấy, ông chỉ còn biết trút nỗi lòng của mìnhvào những lời thủ thỉ tâm sự với đứa con nhỏ còn rất thơ ngây là bé Húc: Qua những lời tâm sựvới đứa con nhỏ – mà thực chất là lời tự nhủ với mình, tự minh oan cho mình – ông Hai đã hiện lên với những suy nghĩ và tình cảm vừa lớn lao cao cả, lại vừa sâu sắc, cảm động: Ông muốn đứa con nhỏ khắc cốt ghi tâm những điều thật giản dị mà thiêng liêng: “Nhà ta ở làng chợ Dầu” Đó là nỗi nhớ quê, là tình yêu thiết tha, sâu nặng với cái làng chợ Dầu của ông, Niềm tin tưởng mãnh liệt và tấm lòng chung thuỷ với kháng chiến, với cách mạng mà biểu tượng là Cụ Hồ “Anh em đồng chí biết cho bố con ông Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông” Dẫu cả làng theo giặc, ông vẫn một lòng theo kháng chiến Tình cảm ấy là sâu nặng, bền vững và thiêng liêng: “Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ dám đơn sai Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai” Như vậy, dù đau khổ tột cùng khi nghe tin làng mình theo giặc nhưng tấm lòng thủy chung, son sắt với cuộc kháng chiến thì vẫn không hề thay đổi Đây

là một đoạn văn diễn tả rất cảm động và sinh động nỗi lòng sâu xa, bền chặt, chân thành của ông Hai – một người nông dân – với quê hương, đất nước, với cách mạng và kháng chiến Niềm sung sướng, tự hào của ông Hai khi nhận được tin cải chính về làng: Nhận được tin cải chính về làng, ông Hai như được hồi sinh, mọi đau khổ, tủi nhục như biến mất Nỗi đau đớn, tủi nhục khi nghe tin làng theo giặc lớn lao bao nhiêu bao nhiêu thì niềm sung sướng, hãnh diện khi nhận được tin cải chính về làng cũng sâu sắc bấy nhiêu: Niềm vui trở lại tràn đầy trên gương mặt, cử chỉ, dáng vẻ của ông: khăn áo chỉnh tề, mặt tươi vui rạng rỡ, mồm bỏm bẻm nhai trầu, mắt hấp háy, nói bô bô, khao con bánh rán đường… Ông hoan hỉ chạy đi khoe tin vuivới tất cả mọi người Đáng chú ý là câu đầu tiên ông khoe không phải là việc làng ông không theo giặc; mà là “Tây nó đốt nhà tôi rồi… Đốt nhẵn” Ông múa tay lên mà khoe cái tin ấy: Với người nông dân, ngôi nhà là cả cơ nghiệp, phải suốt đời căn cơ, xây dựng, giữ gìn Vậy mà ôngHai không hề buồn tiếc về việc ngôi nhà mình bị đốt cháy, vì nó là minh chứng hùng hồn khẳng định làng ông không theo giặc Nó còn là sự “đóng góp” nhỏ bé nhưng thiêng liêng và

vẻ vang của gia đình ông với kháng chiến Trong sự cháy rụi của nhà ông, có sự hồi sinh của làng Chợ Dầu – cái làng luôn anh dũng kháng chiến, thủy chung với cách mạng, với Cụ Hồ Vìvậy, những mất mát nhỏ bé của gia đình ông chẳng thấm vào đâu trong niềm vui lớn lao về làng Chợ Dầu anh dũng Chi tiết này đã thể hiện một cách đau xót và cảm động tấm lòng của người nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến cứu nước, khi sẵn sàng hi sinh tất cả vì làng nước Từ một người nông dân yêu làng, ông Hai đã trở thành một công dân nặng lòng với kháng chiến Tình yêu làng, yêu nước đã hòa làm một trong ý nghĩ, tình cảm, việc làm của ông Hai Tình cảm ấy thống nhất, hòa quyện nhưng tình yêu nước được đặt cao hơn, rộng lớn hơn, bao trùm lên tình làng Đây là nét đẹp truyền thống mà cũng mang tinh thần thời đại Ông Hai

là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp của người nông dân trên đất Việt trong thời kì kháng chiến chống Pháp

- Ông là một trong những cây bút văn xuôi đáng chú ý trong những năm 1960 -1970, chỉchuyên viết truyện ngắn và ký Đề tài hướng vào cuộc sống sinh hoạt, lao động đời thường.

- Phong cách văn xuôi nhẹ nhàng, tình cảm, giầu chất thơ và ánh lên vẻ đẹp con người, mang ýnghĩa sâu sắc.Truyện của ông thường mang chất ký, mang vẻ đẹp thơ mộng trong trẻo

- Ông viết nhiều, đã cho in hàng chục tập truyện ngắn và ký Tác phẩm chính: Bát cơm cụ Hồ(1955), Gió bấc gió nồm (1956), Chuyện nhà chuyện xưởng (1962), Trong gió bão (1963),Những tiếng vỗ cánh (1967), Giữa trong xanh (1972) , Lý Sơn mùa tỏi (1980), Sáng mai nào,

- Điểm đáng chú ý trong nghệ thuật trần thuật của truyện ngắn này là truyện được trần thuậtchủ yếu từ điểm nhìn và ý nghĩa của nhân vật ông hoạ sĩ Vì vậy, dù không phải là nhân vậtchính nhưng nhân vật ông hoạ sĩ có vị trí quan trọng trong truyện Cùng với nhân vật anh thanhniên, các nhân vật khác (bác lái xe, cô kĩ sư trẻ mới ra trường, ông hoạ sĩ) và cả những nhânvật gián tiếp như ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa, anh cán bộ kĩ thuật nghiên cứu về sét) đềugóp phần thể hiện chủ đề và tư tưởng của tác phẩm

- Các nhân vật trong truyện đều không có tên riêng, chỉ được nhà văn gọi theo giới tính và tuổitác (anh thanh niên, cô kĩ sư nông nghiệp, ông hoạ sĩ già ) => Dụng ý của tác giả muốn ngườiđọc liên tưởng đến những nhân vật tốt đẹp mà trong truyện không phải chỉ là những cá nhânriêng lẻ mà là số đông Điều này tăng thêm sức khái quát đời sống của câu chuyện

- Truyện có chất thơ bàng bạc toát lên từ các chi tiết, từ khung cảnh thiên nhiên Sa Pa đẹp nhưnhững bức tranh và chất thơ ấy còn ở chính trong tâm hồn các nhân vật với những suy nghĩ,cảm xúc thật trong sáng, đẹp đẽ Chất thơ của truyện lại đi liền với chất họa Truyện cũng cóthể xem là những bức tranh đẹp, những bức tranh về cảnh thiên nhiên Sa Pa, về cuộc gặp gỡgiữa ba nhân vật và bức chân dung kí họa về nhân vật chính – anh thanh niên

3.Nội dung

- Truyện giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật chính – anh thanh niên - vớinhững suy nghĩ sâu sắc và lòng yêu nghề nghiệp, với cách sống đẹp, trong công việc thầm lặngmột mình giữa núi cao mà vẫn không cô độc, buồn tẻ Truyện còn ca ngợi và thế giới nhữngcon người như anh Tác giả muốn nói với người đọc trong cái lặng lẽ của Sa Pa có những conngười làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước Qua câu chuyện, tác giả gợi ra vấn đề về ýnghĩa và niềm vui của lao động tự giác vì những mục đích chân chính của con người

4.Tóm tắt

Rời cây cầu số 4, chiếc xe chở hành khách lên Lai Châu trèo lên núi Bác lái xe, ông hoạ sĩ già,

cô kĩ sư trẻ mới ra trường trò chuyện với nhau về Sa Pa, về hội hoạ, về hạnh phúc, tình yêu.Chiếc xe dừng lại để lấy nước và cho hành khách nghỉ ngơi Bác lái xe giới thiệu với ông hoạ

sĩ và cô gái về một người cô độc nhất thế gian Đó là anh thanh niên 27 tuổi, làm công tác vật líđịa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m Anh mời hai người lên nhà chơi, sau đấy họ nói chuyệnvới nhau khoảng 30 phút Anh kể chuyện mình sống và làm việc tại đây Anh rất yêu và gắn bóvới công việc của mình Anh còn thích đọc sách, trồng cây thuốc, trồng hoa, nuôi gà Nơi anh ởngăn nắp, gọn gàng Nói chuyện với anh, ông hoạ sĩ đã vẽ anh Nhưng anh đã giới thiệu vớiông hoạ sĩ về ông kĩ sư dưới vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét- những ngườicũng giống như anh, say mê làm việc, cống hiến tuổi trẻ, trí tuệ, hạnh phúc cá nhân cho đấtnước Cô kĩ sư sau khi nói chuyện với anh TN nhận thấy bàng hoàng mối tình đầu nhạt nhẽocủa mình từ bỏ là đúng đắn và yên tâm với quyết định nhận công tác miền núi Sau 30 phút nóichuyện, đến giờ ốp, anh TN phải chia tay mọi người trong sự bịn rịn và quyến luyến Anhkhông quên tặng hai người một làn trứng, tặng cô gái một bó hoa thật đẹp

III Phân tích truyện.

1 Vẻ đep của thiên nhiên Sa Pa.

Có một Sa Pa của những rặng đào, những đàn bò lang cổ đeo chuông đang thung thănggặm cỏ, khung cảnh chỉ có thể thấy ở rừng núi Có một Sa Pa của nắng, nắng đem lại cho Sa

Pa một vẻ đẹp mới : rực rỡ và bất ngờ Ánh nắng dường như sáng dần lên trong khung cảnhthiên nhiên Cái nắng chói chang được Nguyễn Thành Long miêu tả « đốt cháy rừng cây » vàcái nắng vào cuối buổi trưa lại gay gắt hơn « ánh nắng như phủ khắp , mạ bạc cả con đèo »Cảnh được quan sát từ trên cao trở xuống Và ở góc độ ấy, thiên nhiên càng trở nên khoáng đạt,hùng vĩ hơn Rừng cây như « một bó đuốc khổng lồ », ánh nắng khiến thiên nhiên Sa Pa lặng

lẽ, trầm mặc mà đầy sức sống « Nắng bắt đầu len tới đốt cháy rừng cây », đọc câu văn, ta cảmgiác như nắng đang di chuyển, đang chạy dần trên các triền núi Có thể nói câu văn miêu tảthiên nhiên đã làm thêm chất trữ tình cho câu chuyện Bên cạnh Sa Pa của nắng còn có Sa Pacủa mây : « mây cuộn tròn từng cục, rơi trên các vòm lá ướt sương… » Dường như con ngườiđang đi trong mây Mây cũng hồn nhiên, tinh nghịch chui vào gầm xe Và với thủ pháp nhânhoá rất thú vị ấy, Sa Pa còn hiện lên với hình ảnh cây thông và những cái cây tử kinh – chú bénghịch ngợm nhô « cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng » Cây tử kinh như hài hoà,nổi bật giữa màu xanh của rừng núi Khung cảnh rất nên thơ và câu văn cũng đầy chất thơ.Khung cảnh mang vẻ đẹp bình yên, êm ả như không hề biết đến bom đạn, khói thuốc của chiếntranh Dường như những thay đổi của cuộc sống không chạm được đến nơi đây Nhan đề củatruyện, thiên nhiên trong truyện cũng rất êm đềm, nhưng lặng lẽ mà không phẳng lặng, bìnhyên mà rất sống động

2 Vẻ đẹp của con người

a Phân tích nhân vật anh thanh niên.

* Vị trí của nhân vật và cách miêu tả của tác giả:

Anh TN là nhân vật chính của truyện, dù không xuất hiện ngay từ đầu truyện mà chỉ hiện ratrong cuộc gặp gỡ chốc lát giữa các nhân vật kia với anh, khi xe của họ dừng lại nghỉ nhưng đã

đủ để các nhân vật khác kịp nghi nhận một ấn tượng, một “kí hoạ chân dung” về anh rồi dườngnhư anh lại khuất lấp vào trong mây mù bạt ngàn và cái lặng lẽ muôn thuở của núi cao Sa Pa

*Những nét đẹp của nhân vật

- Hoàn cảnh sống và làm việc: Một mình trên đỉnh núi cao 2600m quanh năm suốt tháng cô

đơn giữa cỏ cây và mây mù lạnh lẽo Công việc của anh là “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây,

đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất và chiếnđấu Ngày đêm 4 lần(1giờ, 4giờ, 11 giờ, 19 giờ) đều đặn và chính xác, đòi hỏi tinh thần tráchnhiệm cao dù mưa nắng, gió bão, nửa đêm tuyết rơi đều phải đi ốp Tuy nhiên cái gian khổ củacông việc chưa đáng sợ bằng cái gian khổ của hoàn cảnh sống: đó là sự cô đơn, vắng vẻ, quanhnăm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao không một bóng người Cô đơn đến mức “thèmngười” quá phải kiếm kế dừng xe qua đường để được gặp người

- Quả thực, điều kiện sống và làm việc đó là một thử thách lớn đối với tuổi trẻ vốn khát khao

và hành động nhưng anh đã vượt qua hoàn cảnh ấy.

+ Trước hết đó là ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề, thấy được ý nghĩa cao quý

trong công việc thầm lặng của mình là có ích cho c/s, cho mọi người Anh không tô đậm cáigian khổ của công việc, nhưng anh nhấn mạnh niềm hạnh phúc khi biết được mình đã góp phần

phát hiện kịp thời một đám mây khô mà nhờ đó “không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực

Mĩ trên cầu Hàm Rồng”

+ Anh đã có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn và sâu sắc về cuộc sống và công việc

đối với cuộc sống con người Công việc của anh gắn bó với bao người, hằng ngày anh vẫn phải

4 lần nói chuyện với trung tâm Huống chi còn bao người làm việc trong hoàn cảnh khó khăn,

cô độc hơn, chẳng hạn như anh bạn ở đỉnh Hoàng Liên Sơn cao 3142m mới là độ cao lí tưởng!Nếu không có công việc, không vì công việc thì đó mới là cuộc sống cô đơn thực sự, buồn đến

chết Có lẽ đây là những tâm sự chân thành mà sâu sắc nhất của anh: “khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em, đồng chí dưới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”

- Nhưng C/s của anh không hề cô đơn vì anh còn có những nguồn vui khác nữa ngoài công

việc - đó là niềm vui đọc sách mà anh thấy như lúc nào cũng có người để trò chuyện (khi bác

lái xe đưa gói sách cho anh, anh “mừng quýnh” như bắt được vàng

+ Anh biết tổ chức, sắp xếp cuộc sống khoa học, ngăn nắp, tươi tắn,chủ động: đọc sách,

chăm hoa, nuôi gà, tự học Thế giới riêng của anh là công việc : “một căn nhà ba gian, sạch

sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm” Cuộc sống riêng của anh “thu gọn lạimột góc trái gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách”

- Ở người anh thanh niên ấy còn có nhiều nét tính cách và phẩm chất rất đáng mến:

+ Sự cởi mở, chân thành, rất quý trọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ và

trò chuyện với mọi người Biểu hiện (tình thân với bác lái xe, thái độ ân cần chu đáo, tặng gói tam thất cho vợ bác vừa mới ốm dậy Vui mừng đến luống cuống, hấp tấp cùng thái độ ân cần chu đáo khi tiếp đãi những người khách xa đến thăm bất ngờ: pha nước, hái hoa tặng khách -

cô gái Hà Nội đầu tiên sau 4 năm làm việc, đến thăm anh, thành thực bộc lộ “những điều mà đáng lẽ người ta chỉ nghĩ” đến cảm động.Đếm từng phút vì sợ hết mất ba mươi phút gặp gỡ vô cùng quý báu.Lưu luyến với khách khi chia tay, xúc động đến nỗi phải “quay mặt đi” và ấn

văo tay ông hoạ sĩ giă câi lăn trứng lăm quă, không dâm tiễn khâch ra xe dù chưa đến giờ

“ốp”)

+ Anh còn lă người rất khiím tốn, thănh thực cảm thấy công việc vă những lời giới thiệu

nhiệt tình của bâc lâi xe lă chưa xứng đâng, đóng góp của mình chỉ lă bình thường nhỏ bĩ, anhvẫn còn thua ông bố vì chưa được đi bộ đội, trực tiếp ra chiến trường đânh giặc Khi ông hoạ sĩ

kí hoạ chđn dung, anh từ chối, e ngại vă nhiệt tình giới thiệu những người khâc đâng vẽ hơnanh nhiều (ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa, anh cân bộ nghiín cứu bản đồ sĩt )

=>Tóm lại, chỉ bằng một số chi tiết vă anh thanh niín chỉ xuất hiện trong khoảnh khắc củatruyện, nhưng tâc giả đê phâc hoạ được chđn dung nhđn vật chính với những nĩt đẹp về tinhthần, tình cảm, câch sống vă những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công việc

b.Phđn tích nhđn vật ông họa sĩ.

- Dù không phải lă nhđn vật chính nhưng ông hoạ sĩ có vai trò rất quan trọng trong truyện:người kể chuyện đê nhập văo câi nhìn vă những ý nghĩ của ông hoạ sĩ để trần thuật, để quan sât

vă miíu tả từ cảnh thiín nhiín đến nhđn vật chính của truyện Qua nhđn vật năy, tâc giả muốngửi gắm những suy nghĩ về con người, về cuộc sống, về nghệ thuật

- Ông hoạ sĩ lă người nghệ sĩ có tđm hồn nhạy cảm Ngay từ những lời giới thiệu của bâc lâi xe

về anh thanh niín, ông hoạ sĩ đê xúc động mạnh khi nhìn thấy “người con trai tầm vóc bĩ nhỏ,nĩt mặt rạng rỡ từ trín sườn núi trước mặt chạy lại chỗ xe đỗ” Sau đó ông lại ngạc nhiín khithấy anh thanh niín đang hâi hoa, cảm động vă bị cuốn hút trước sự cởi mở chđn thănh củaanh Rồi ông lại cảm giâc “mình bối rối” khi nghe anh thanh niín kể về công việc Bằng sựtừng trải nghề nghiệp vă niềm khao khât của người nghệ sĩ sâng tạo đi tìm đối tượng của nghệthuật, ông biết mình đang xúc động vă bối rối vì đê “bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ướcđược biết, một nĩt thôi đủ khẳng định một tđm hồn, khơi gợi một ý sâng tâc, một nĩt mới đủ lăgiâ trị một chuyến đi dăi” Anh thanh niín lă một con người như thế vă có thể lă nhđn vậttương lai trong một tâc phẩm của ông

- Cảm hứng được khơi gợi đê thôi thúc người hoạ sĩ sâng tâc Anh thanh niín muốn dănh 20phút để nghe chuyện dưới xuôi Ông họa sĩ hứa mười ngăy nữa trở lại, còn bđy giờ ông muốndănh trọn vẹn hai mươi phút ngắn ngủi để hiểu thật kĩ về người thanh niín, về đối tượng mẵng đang định thể hiện trong bức tranh của mình Ông muốn lăm một bức phâc họa chđn dung

về anh thanh niín nhưng lăm thế năo “cho người xem hiểu được anh ta, mă không phải hiểunhư một ngôi sao xa? Vă lăm thế năo đặt được chính tấm lòng của nhă hoạ sĩ văo giữa bứctranh đó? Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta lă một cơ hội hên hữu cho sâng tâc,nhưnghoăn thănh sâng tâc còn lă một chặng đường dăi”

- Ông chấp nhận những thử thâch của quâ trình sâng tâc, đê bắt cảm hứng của mình hiện líntrang giấy: “cũng may mă bằng mấy nĩt, hoạ sĩ đê ghi xong lần đầu gương mặt của ngườithanh niín Người con trai ấy đâng yíu thật nhưng lăm cho ông nhọc quâ Với những điều lămcho người ta suy nghĩ về anh Vă về những điều anh suy nghĩ”

- Những xúc cảm vă suy tư của ông hoạ sĩ về anh thanh niín vă về những vấn đề của nghệthuật, của đời sống được gợi lín từ cđu chuyện của anh thanh niín đê lăm cho chđn dung nhđnvật chính thím sâng đẹp vă tạo nín chiều sđu tư tưởng

c.Nhđn vật cô kĩ sư.

- Đđy lă cô gâi dâm rời Hă Nội, bỏ lại sau lưng « mối tình đầu nhạt nhẽo » để lín công tâc ởmiền cao Tđy Bắc Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niín, những điều anh nói, cđu chuyệnanh kể về những người khâc đê khiến cô « băng hoăng », cô hiểu thím cuộc sống một mìnhdũng cảm tuyệt đẹp của người thanh niín, về câi thế giới những con người như anh mă anh kể,

và về con đường cô đang đi tới ? » NHờ cái bang hoàng ấy, cô mới nhận ra mối tình của mìnhbấy lâu nay nhạt nhẽo biết bao, cuộc sống của mình lâu nay tầm thường biết bao, thế giới củamình lâu nay nhỏ bé biết bao ! Khoảnh khắc bàng hoàng ấy chính là sự bừng dậy của nhữngtình cảm lớn lao, cao đẹp khi người ta bắt gặp được những ánh sáng đẹp đẽ toả ra từ cuộc sống,

từ tâm hồn người khác

- Cùng với sự bàng hoàng ấy là « một ấn tượng hàm ơn khó tả dạt lên trong lòng cô gái.Không phải chỉ vì bó hoa rất to sẽ đi theo cô trong chuyến đi thứ nhất ra đời Mà vì một bó hoanào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh dành cho thêm cô ».Cuộc gặp gỡ đã khơi lên trong tâm tư cô gái trẻ những tình cảm và suy nghĩ mới mẻ, cao đẹp

về con người, về cuộc sống Qua tâm tư của cô gái, ta nhận ra vẻ đẹp và sức ảnh hưởng củanhân vật anh thanh niên

=> Tóm lại, qua những xúc cảm và suy nghĩ cùng thái độ cảm mến của các nhân vật phụ,hìnhảnh nhân vật anh thanh niên được hiện ra càng rõ nét và đẹp hơn, chủ đề tác phẩm được

mở rộng thêm, gợi ra nhiều ý nghĩa như là đã được lọc qua thứ ánh áng tâm hồn trong trẻo vàrực rỡ khiến hình ảnh ấy rạng rỡ hơn, ánh lên nhiều sắc màu hơn

3 Ý nghĩa : Truyện ngợi ca những con người lao động như anh thanh niên làm công tác khí

tượng và cái thế giới những con người như anh Tác giả muốn nói với người đọc : « Trong cáilặng im của Sa Pa » ( ), có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước ».Đồng thời qua câu chuyện về anh thanh niên, tác phẩm cũng gợi ra những vấn đề về ý nghĩa vàniềm vui của lao động tự giác, vì những mục đích chân chính đối với con người

B Một số câu hỏi luyện tập.

Câu 1: Tình huống cơ bản của truyện “LLSP” là như thế nào? Vai trò của tình huống ấy đối

với việc thể hiện nhân vật và chủ đề của truyện

- Tình huống cơ bản của truyện “LLSP” chính là cuộc gặp gỡ của người thanh niên làm việcmột mình ở trạm khí tượng với bác lái xe và hai hành khách trên chuyến xe ấy – ông họa sĩ và

cô kĩ sư lên thăm trong chốc lát nơi ở và làm việc của anh thanh niên

- Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để nhân vật chính được hiện ra qua sự quan sát,suy nghĩ của những nhân vật khác, đặc biệt là ông họa sĩ già Chính vì thế nhân vật chínhkhông chỉ hiện ra một cách tự nhiên mà còn được soi chiếu, đánh giá từ cái nhìn và cảm xúccủa những nhân vật khác, rồi lại tác động đến tình cảm và suy nghĩ của những nhân vật ấy

Câu 2 Nêu cảm nhận của em về nhân vật anh thanh niên trong truyện “lặng lẽ Sa Pa”.

Câu 3: Nêu cảm nhận về nhân vật ông họa sĩ trong truyện “lặng lẽ Sa Pa”.

Câu 4 : Nhân vật cô gái trong « Lặng lẽ Sa Pa ».

Câu 5 Hãy triển khai mỗi câu chủ đề dưới đây thành một đoạn văn:

a.“ Dưới vẻ đẹp lặng lẽ, thơ mộng của Sa Pa - nơi thường gợi đến sự nghỉ ngơi vẫn có nhữngcon người hăng say làm việc cho đất nước

b“Lặng lẽ Sa Pa” là tiếng nói của tình yêu thương.

Gợi ý: Đoạn văn a phải đảm bảo các ý sau:

- Là những con người có hoàn cảnh lao động đặc biệt : khó khăn, vất vả, cô đơn

- Công việc nghe qua có vẻ thông thường, giản đơn, thậm chí nhàm chán nhưng đòi hỏi sựkiên trì và có tinh thần trách nhiệm cao

- Họ là những con người ý thức, cống hiến hết sức mình cho công việc, cho đất nước

+ Đó là anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao2600m giữa núi rừng Sa Pa ngút ngàn sương gió Anh đã phải vượt qua tất cả để sống một cuộcsống thật đẹp đẽ từ ý nghĩ, tình cảm đến hành động, một cuộc sống có ích đóng góp cho đời.Anh gắn bó với công việc bằng tất cả tình yêu, niềm say mê của mình Anh đã có những suynghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống, công việc

=> với tinh thần trách nhiệm và trình độ chuyên môn vững vàng, những việc làm của anh đãgóp phần quan trọng vào lợi ích chung của đất nước

- Ở chốn Sa Pa lặng lẽ kia, anh thanh niên ấy không phải là người duy nhất có một cuộc sốnglặng lẽ hăng say Qua lời kể của anh ta thấy còn có những người khác ngày đêm miệt mài laođộng khoa học trong lặng lẽ mà khẩn trương cống hiến cho đất nước

+ Đó là ông kĩ sư vườn rau Sa Pa nghiên cứu tìm cách thụ phấn cho hoa su hào để có đượcnăng suất và chất lượng tốt hơn

+ Đó còn là anh cán bộ nghiên cứu khoa học làm bản đồ sét giúp tìm ra tài nguyên cho đấtnước

=> Họ là những con người rất mực khiêm tốn, luôn muốn học hỏi và chính những con ngườibình dị ấy đã làm nên một vẻ đẹp mới cho SP

-Câu kết : Hình ảnh những con người đã tìm được một lẽ sống đầy ý nghĩa cho cuộc đời mìnhthật là đẹp đẽ

b Đoạn văn b.

Về nội dung, cần chú ý đến các biểu hiện của tình người đằm thắm, tha thiết:

- Ông họa sĩ và cô kĩ sư trẻ chỉ mới gặp nhau mà coi nhau như cha con

- Anh thanh niên và bác lái xe trở nên thân thiết gắn bó, dành cho nhau những tình cảm chânthành

- Anh thanh niên đón những vị khách bất ngờ bằng tình cảm nồng hậu, sự trân trọng và quýmến Lưu luyến khi chia tay

- Anh dành để nói về ông kĩ sư ở vườn rau và anh cán bộ khoa học nghiên cứu sét…

=>Những con người đó sống rất đẹp, và tình cảm thương yêu gắn bó giữa họ góp phần tạo nên

nét đẹp ấy

Đoạn mẫu tham khảo :

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sapa” chan chứa tình yêu thương Trong truyện, tình tiết rất ít, nếu có thìcũng rất đơn giản nhưng ta đều cảm nhận được một niềm yêu thương ấm áp trong từng hànhđộng, cử chỉ, lời nói, cách ứng xử của những nhân vật Anh thanh niên làm công tác khí tượngthủy văn trên đỉnh Yên Sơn, sống âm thầm trên đỉnh Sapa, bởi vậy anh rất quý trọng tình cảmcủa những con người đến thăm anh Có những lúc cơn“thèm người” trào dâng trong huyếtquản, anh đã chặn một khúc gỗ giữa đường dừng cả một đoàn xe lại chỉ để có người nói

chuyện Anh luôn tâm niệm: “Người thì ai chả “thèm” hả bác Mình sinh ra ở đâu? Mình vì

ai mà làm việc?” Bởi vậy, anh đã dành cho mọi người, ngay kể cả những vị khách lần đầu gặp

một tình cảm thương yêu nồng ấm thật đáng trân trọng Anh luôn quan tâm đến mọi người, tìmbằng được củ tam thất để biếu người vợ mới ốm dạy của bác lái xe Bác lái xe chuyến nàocũng cho khách nghỉ nửa tiếng để lên thăm anh và mua sách cho anh Và anh còn hái hoa tặng

cô gái, biếu làn trứng cho những vị khách bất chợt đến thăm Và cả ông họa sĩ và cô kĩ sư nữa,

họ mới gặp nhau lần đầu, ngay trên một chuyến xe bất ngờ đến Sapa, hơn nữa hai người lạituổi tác cách biệt, nhưng không hiểu sao giữa họ lại có một tình cảm gắn bó sâu sắc Mới gặp

mà dường như họ đã quen nhau lâu lắm, hiểu nhau lắm rồi Bởi vậy, người họa sĩ coi cô gáinhư là con vậy Gặp anh thanh niên , ông kí sư vô cùng cảm động trước cái cuộc sống cốnghiến lặng lẽ của anh, và đã không đắn đo vẽ tấm chân dung anh với lòng cảm mến Còn cô gáithì ngay lập tức có tình cảm với anh thanh niên, khi chia tay mà trong lòng vẫn xiết bao bồi hồixao xuyến.Và tình cảm đầm ấm mà họ trao tặng nhau dường như làm đẹp cả một vùng đất trời

Sa Pa

Câu 6 Trong « lặng lẽ Sa Pa », bác lái xe đã giới thiệu với ông hoạ sĩ về anh thanh niên là

« người cô độc nhất thế gian » Theo em, ý kiến của bác lái xe có đúng không ? Ghi lại vắn tắt ý kiến của em.

Gợi ý : Trong « lặng lẽ Sa Pa », bác lái xe đã giới thiệu với ông hoạ sĩ : « anh thanh niên là

người cô độc nhất thế gian » Đây là một cách nói của bác lái xe nhằm gây ấn tượng, gây chú ý

về nhân vật anh thanh niên Quả thực anh thanh niên ít có điều kiện tiếp xúc với mọi người,anh sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m Anh lại làm công việc đo nắng, đo gió,

đo mưa nên càng ít có cơ hội gặp gỡ, nói chuyện với người khác Chính vì thế mà anh đã từnglấy cây chặn xe để mong có dịp được chuyện trò, làm quen với mọi người đi ngang qua

- Nhưng mặc dù vậy, anh không hề cô đơn Cho dù phải sống và làm việc một mình trên đỉnhYên Sơn cao 2600m quanh năm chỉ có mây mù, cây cỏ Nhưng anh rất yêu công việc Với anh,khi làm việc, anh với công việc là đôi, công việc của anh gắn với bao anh em đồng chí Côngviệc của anh đã góp phần vào việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc ( việc phát hiện một đám mâykhô bộ đội bắn rơi máy bay Mĩ ) Ngoài ra, anh còn biết cách tự tạo cho mình những niềmvui trong cuộc sống, biết cách làm cho cuộc sống của mình trở nên giầu có, phong phú Anhthích đọc sách bởi đọc sách cũng có nghĩa là có người để trò chuyện Rảnh rỗi, anh còn trồnghoa, trồng cây thuốc, nuôi gà Ngày lại ngày, anh bị cuốn đi trong công việc, vậy làm sao anh

có thể cô độc ? Nói đúng hơn anh là con người sống thật hạnh phúc !

Câu 7 : Viết đoạn văn quy nạp : dùng phép thế đồng nghĩa (12 câu)

Ông họa sĩ (« LLS P » - NTL) là một con người có tâm hồn nhạy cảm, có nhiều suy nghĩ sâusắc về nghề nghiệp

Gợi ý :

- Tâm hồn nhạy cảm, mẫn cảm : Ông hoạ sĩ trong câu chuyện với người thanh niên mặc dù gặp

gỡ rất ít phút, chỉ thoáng nghe người thanh niên kể chuyện về công việc của mình, ông cảmnhận ngay được nét đẹp tâm hồn của anh, ông cảm thấy rối bời bởi ông đã bắt gặp điều mà ôngvẫn ao ước được biết » - vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người thanh niên

- Là con người từng trải, hiểu đời, hiểu người sâu sắc

- Là con người gắn bó với hội hoạ, có nhiều trăn trở về nghề nghiệp => lòng yêu nghề, say mêvới nghề Dấu ấn nghề nghiệp đã in dấu lên vẻ ngoài của ông

+ Sắp nghỉ hưu vẫn muốn vẽ tranh ông hiểu vẽ là một công việc gian nan Ông cảm thấy ngòibút của mình dường như bất lực trong việc tái hiện lại vẻ đẹp cuộc sống con người Chỉ cónhững người thực sự giỏi mới không tự bằng lòng với mình, tự thấy mình phải phấn đấu nhiềuhơn nữa

+ Ông càng xúc động trước những nét đẹp bình dị, đáng quý của anh thanh niên, ông càng khátkhao sáng tác Làm thế nào để phác hoạ được bức chân dung chàng trai, làm thế nào để người

xem phát hiện được, cảm nhận được nét đẹp của anh như ông đang xúc động, làm thế nào đểgửi gắm suy tư của ông vào bức tranh đó

=> Quả thực ta thấy ông là một con người có tâm hồn nhạy cảm, có nhiều suy nghĩ sâu sắc vềnghề nghiệp

Câu 8 : Viết đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật cô kĩ sư trẻ.

- Tâm hồn nhạy cảm, phong phú Những điều cô cùng ông hoạ sĩ nghe anh thanh niên nói, cuộcgặp gỡ ngắn ngủi ấy … Đã khiến cô bàng hoàng, bàng hoàng nhận ra nhiều điều (sgk)

Cô lên công tác để chia tay mối tình nhạt nhẽo của mình, cô xúc động mãnh liệt trước vẻ đẹptâm hồn của một người mà cô không hề quen biết Những cảm nhận, phát hiện ấy khiến cô tinhơn vào quyết định của mình, dũng cảm tự tin hơn trên con đường đi tới cuộc sống mới, nơicông tác mới

- Cô ước ao có một chút gì đó kỉ niệm cho chàng trai mà cô đã yêu mến, khâm phục

= > Phải nói rằng đó là cuộc gặp gỡ trong khoảnh khắc nhưng rất khó quên

- Tâm hồn lãng mạn của tuổi trẻ :

+ Ngạc nhiên sung sướng, mừng rỡ, ồ lên khi nhìn thấy hoa, quên mất e lệ còn bởi vì cô rất yêuhoa

=>Tâm hồn lãng mạn và thơ mộng của người con gái Hà Nội đã khiến cô dũng cảm nhận côngtác ở vung núi xa xôi này Bởi thế cô cũng rất xúc đông, xao xuyến khi nghe người con trai nóichuyện, chứng kiến những suy nghĩ, tình cảm hết sức chân thành của anh thanh niên, cô rất bốirối rung động bởi cô hiểu rằng những con người như vậy rất khó gặp trong cuộc sống => Nângniu những giây phút ấy

Câu 9 : Viết một đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu : Những trang văn của Nguyễn Thành

Long đã khắc hoạ thiên nhiên Sa Pa thật rực rỡ, nên thơ, giàu cảm xúc

(Đoạn văn có sử dụng một câu thảm thán Gạch 1 gạch chỉ rõ )

Có một Sa Pa của những rặng đào, những đàn bò lang cổ đeo chuông đang thung thăng gặm

cỏ, khung cảnh chỉ có thể thấy ở rừng núi Có một Sa Pa của nắng, nắng đem lại cho Sa Pa một

vẻ đẹp mới : rực rỡ và bất ngờ Ánh nắng dường như sáng dần lên trong khung cảnh thiênnhiên Cái nắng chói chang được Nguyễn Thành Long miêu tả « đốt cháy rừng cây » và cáinắng vào cuối buổi trưa lại gay gắt hơn « ánh nắng như phủ khắp , mạ bạc cả con đèo » Cảnhđược quan sát từ trên cao trở xuống Và ở góc độ ấy, thiên nhiên càng trở nên khoáng đạt, hùng

vĩ hơn Rừng cây như « một bó đuốc khổng lồ », ánh nắng khiến thiên nhiên Sa Pa lặng lẽ,trầm mặc mà đầy sức sống « Nắng bắt đầu len tới đốt cháy rừng cây », đọc câu văn, ta cảmgiác như nắng đang di chuyển, đang chạy dần trên các triền núi Có thể nói câu văn miêu tảthiên nhiên đã làm thêm chất trữ tình cho câu chuyện Bên cạnh Sa Pa của nắng còn có Sa Pacủa mây : « mây cuộn tròn từng cục, rơi trên các vòm lá ướt sương… » Dường như con ngườiđang đi trong mây Mây cũng hồn nhiên, tinh nghịch chui vào gầm xe Và với thủ pháp nhânhoá rất thú vị ấy, Sa Pa còn hiện lên với hình ảnh cây thông và những cái cây tử kinh – chú bénghịch ngợm nhô « cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng » Cây tử kinh như hài hoà,nổi bật giữa màu xanh của rừng núi Khung cảnh rất nên thơ và câu văn cũng đầy chất thơ.Khung cảnh mang vẻ đẹp bình yên, êm ả như không hề biết đến bom đạn, khói thuốc của chiếntranh Dường như những thay đổi của cuộc sống không chạm được đến nơi đây Nhan đề củatruyện, thiên nhiên trong truyện cũng rất êm đềm, nhưng lặng lẽ mà không phẳng lặng, bìnhyên mà rất sống động

Câu 10 : Nhan đề « lặng lẽ Sa Pa » có ý nghĩa như thế nào ?

-Vẻ đẹp của Sa Pa, vẻ đẹp lặng lẽ, êm đềm và rất thơ mộng, lặng lẽ mà không hề quạnh hưu.

- Khắc hoạ vẻ đẹp của những con người lao động lặng thầm Những công việc, thành quả mà

họ đạt được cũng hết sức bình dị, họ làm việc say mê không hề nghĩ đến nghỉ ngơi và cũngkhông cần ai biết đến mình Họ là những con người rất đỗi khiêm tốn, những anh hùng vôdanh

=>Nhan đề giúp ta cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của những con người nơi Sa Pa lặng lẽ

« Lặng lẽ » được đưa lên đầu câu để nhấn mạnh vẻ đẹp thầm lặng, bình dị của họ Và phảichăng đó cũng là nhịp sống bình yên, êm ả của vùng đất xa xôi và thơ mộng ấy

Câu 11 : Cho câu chủ đề sau :

«Lặng lẽ Sa Pa » như tác giả nói là bức chân dung – chân dung của các nhân vật, trong đó cóông hoạ sĩ

Viết đoạn văn khoảng 15 câu (sử dụng thành phần phụ chú và phép thế) nêu cảm nhận của em

về ông hoạ sĩ (những suy nghĩ về nghệ thuật, về con người, cảm xúc trước người thanh niên ởtrạm khí tượng)

Gợi ý :

- Giới thiệu ngòi bút điềm tĩnh và giầu chất thơ của Nguyễn Thành Long

- « Bối rối, xúc động, một nét thôi cũng đủ khơi gợi một tâm hồn », lời kể giản dị và chân thậtcủa anh thanh niên đã làm ông xúc động Hoá ra cái đẹp thật giản dị, nó nằm ngay trong cuộcsống, ở quanh ta Nhiều khi một nét, một chút cảm xúc « đủ đem lại ý nghĩa cho chuyến đi củaông, nó không hề vô ích » Bối rối, ấy là tâm trạng xúc động, xao xuyến trước vẻ đẹp của cuộcsống Người thanh niên không phải là một người anh hùng lao động được vinh danh như tathường thấy, nhưng phải chăng chính nét đẹp dung dị như cuộc sống và lặng thầm như Sa Palại có sức thuyết phục nhất đối với những con người từng trải như ông ? Và người hoạ sĩ lạicàng thấm thía…

-« Vẽ bao giờ… » (dẫn chứng sgk) => Suy nghĩ hết sức nghiêm túc về hội hoạ và nghề nghiệp.Phải là một con người giỏi nghề mới thấy được sự bất lực của hội hoạ trước cuộc đời, trướccon người để luôn cố gắng vượt qua giới hạn của chính mình- những ngưỡng cửa đầy khókhăn Phải làm thế nào để truyền lại cho người xem những cảm xúc ấy của ông về người thanhniên…

-Ông hoạ sĩ là người như vậy Với ông, vẽ là một công việc gian nan và đầy khó khăn, không

hề đơn giản Không phải ai cũng có được những suy nghĩ sâu sắc như vậy

=> Những suy nghĩ ấy không chỉ bó hẹp trong hội hoạ, điều ấy đáng để cho chúng ta ngẫmngợi, nghĩ suy

- Truyện được viết ra năm 1970, trong không khí cả nước đang hào hùng đánh Mĩ và quyếttâm thắng Mĩ, miền Bắc bên cạnh nhiệm vụ trực tiếp đánh Mĩ và chi viện trực tiếp cho MiềnNam còn phải đẩy mạnh công cuộc xây dựng CNXH làm cơ sở vững chắc để đưa cuộc khángchiến đến thắng lợi hoàn toàn

- Truyện đầy chất thơ: cái thơ mộng, vẻ huyền ảo lung linh của thiên nhiên Sa Pa quyện chặtvới cái đẹp của tâm hồn con người - lớp trí thức trẻ đang ngày đêm lo nghĩ và làm việc hết

mình cho đất nước, cho cách mạng Chất thơ còn nằm trong vẻ đẹp của mối quan hệ giữa conngười với nhau trong cách dựng truyện của tác giả, thấm đến từng chi tiết truyện.

II – Thân bài:

1 Giới thiệu cốt truyện, nhân vật

- “LLSP” có cốt truyện đơn giản, xoay quanh cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa ông họa sĩ già, cô kỹ

sư trẻ với anh thanh niên làm công tác ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa Cuộcgặp gỡ ngắn ngủi nhưng đã để lại nhiều cảm xúc và ấn tượng tốt đẹp cho cô gái và ông họa sĩgià về những con người làm việc say mê mà thầm lặng cho đất nước mà tiêu biểu là anh thanhniên - nhân vật chính của truyện - trong cái lặng lẽ của Sa Pa, nơi mà người ta tưởng như chỉ

có thể xem là những bức tranh đẹp, những bức tranh về cảnh thiên nhiên Sa Pa, về cuộc gặp gỡgiữa ba nhân vật và bức chân dung kí họa về nhân vật chính – anh thanh niên

- Mây Sa Pa cũng được tác giả tả rất nhiều và rất lạ: “Mây mù ngang tầm với chiếc cầu vồngkia Mây hắt từng chiếc quạt trắng lên từ các thung lũng”, rồi “mây bị nắng xua, cuộn tròn lạitừng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe”

- Không chỉ có vậy, Sa Pa còn được tô điểm thêm những màu sắc tươi sáng của các loại cây lạ,

và nhất là các loại hoa Thật bất ngờ khi nhìn thấy “những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầumàu hoa cà lên trên màu xanh của rừng” Còn hoa ở Sa Pa thật đẹp, ngay giữa mùa hè đã rực

rỡ ngát hương với “ hoa dơn, thược dược, lay ơn, vàng, tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong…

=>Phong cảnh Sa Pa đẹp biết nhường nào Được ngắm nhìn thiên nhiên Sa Pa ta có cảm giácnhư được chiêm ngưỡng những tác phẩm hội họa lung linh, kì ảo Con mắt nhìn tinh tế của tráitim nghệ sĩ biết yêu và rung động trước cái đẹp của Nguyễn Thành Long và bút pháp lãng mạn

đã chọn lọc được những nét đẹp tiêu biểu của thiên nhiên Sa Pa, khơi gợi trong lòng ta một tìnhyêu quê hương đất nước

3 Vẻ đẹp của con người Sa Pa

Truyện không chỉ là một bức tranh lãng mạn về cảnh đẹp thiên nhiên Sa Pa, mà còn ngợi

ca những con người đang say mê lao động với lòng nhiệt huyết đáng trân trọng

- Truyện “LLSP” đưa ra bốn nhân vật: bác lái xe, ông họa sĩ, cô kĩ sư mới ra trường và anhthanh niên ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét Anh thanh niên lànhân vật chính của truyện không chỉ xuất hiện ngay từ đầu truyện mà chỉ hiện ra trong cuộc

gặp gỡ chốc lát giữa các nhân vật kia với anh, khi xe của họ dừng lại nghỉ Nhân vật ấy chỉhiện ra trong chốc lát, đủ để các nhân vật khác kịp ghi nhận một ấn tượng, một “ký họa chândung” về anh, rồi dường như anh lại khuất lấp vào trong mây mù bạt ngàn và cái lặng lẽ muônthuở của núi cao Sa Pa Nhân vật anh thanh niên hiện ra đủ để cho mọi người nhận được rằng

“Trong cái im lặng của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi,

có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước

a Nhân vật anh thanh niên

- Hoàn cảnh sống và làm việc của anh khá đặc biệt: một mình trên đỉnh núi cao, quanh nămsuốt tháng giữa cỏ cây và mây núi Sa Pa Công việc của anh là “đo gió, đo mưa, đo nắng, tínhmây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục

vụ chiến đấu” Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao

“Nửa đêm, đúng giờ “ốp" thì dù mưa tuyết, giá lạnh thế nào cũng phải trở dậy ra ngoài trời làmcông việc đã quy định” Nhưng cái gian khổ nhất là phải vượt qua được sự cô đơn, vắng vẻ,quanh năm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao không một bóng người - một hoàn cảnh thậtđặc biệt

- Điều gì đã giúp anh có thể vượt lên được hoàn cảnh ấy?

+ Trước hết đó là ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề, thấy được công việc thầmlặng ấy là có ích cho cuộc sống, cho mọi người Khi được biết là một lần do phát hiện kịpthời một đám mây khô mà anh đã góp phần vào chiến thắng của không quân ta bắn rơinhiều máy bay Mĩ trên bầu trời Hàm Rồng, anh thấy mình “thật hạnh phúc”

+ Anh đã có những suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống của conngười: “… Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao lại gọi là một mình được? Huống chicông việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em, đồng chí dưới kia Công việccủa cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất” Những lời tâm sự ấygiản dị, chất phác quá, hồn nhiên và vô tư quá Lời tâm sự ấy đã toát lên một vẻ đẹp nhâncách đáng trân trọng, gây xúc động mạnh mẽ trong lòng người đọc.Quả là công việc đã trởthành niềm vui, niềm hạnh phúc và là lẽ sống của đời anh Động cơ làm việc đúng đắn vàphương châm sống cao đẹp của anh: làm việc vì mọi người, vì Tổ quốc đã khiến cho ônghọa sĩ và mỗi chúng ta phải tự nhủ thầm”người con trai ấy đáng yêu thật”

+ Cuộc sống của anh không cô đơn, buồn tẻ còn vì anh có một nguồn vui khác nữa ngoàicông việc – đó là niềm vui đọc sách mà anh thấy như lúc nào cũng có người bạn để tròchuyện

+ Anh tổ chức, sắp xếp cuộc sống một mình ở trạm khí tượng thật ngăn nắp, chủ động; nàotrồng hoa, nào nuôi gà, tự học và đọc sách ngoài giờ làm việc

- Ở người thanh niên ấy còn có những nét tính cách và phẩm chất rất đáng mến nữa: sự cởi

mở, chân thành, rất quý trọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện vớimọi người (tinh thần của anh với bác lái xe, thái độ ân cần, chu đáo, sự cảm động, vui mừngcủa anh khi có khách xa đến thăm bất ngờ…) Anh còn là người khiêm tốn, thành thực cảm thấycông việc và những đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé Khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung anh,anh nhiệt thành giới thiệu với ông những người khác đáng cảm phục hơn nhiều (ông kĩ sư ởvườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu lập bản đồ sét)

=> Tóm lại, chỉ bằng một số chi tiết và chỉ cho xuất hiện trong khoảnh khắc của truyện, tác giả

đã phác họa được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinh thần, tình cảm, cáchsống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công việc

- Nhân vật anh thanh niên còn được hiện ra qua sự nhìn nhận, suy nghĩ, đánh giá của các nhânvật khác: bác lái xe, ông họa sĩ, cô gái Qua cách nhìn và cảm xúc của mỗi người, hình ảnh anhthanh niên hiện ra thêm rõ nét và đáng mến hơn

b.Bác lái xe: qua lời kể của nhân vật này, ông họa sĩ và cô gái trong truyện cũng như người đọc

được kích thích sự chú ý, đón chờ sự xuất hiện của anh thanh niên – nhân vật chính của truyện

mà theo lời của bác lái xe là “một trong những người cô độc nhất thế gian” Cũng qua lời kểcủa bác mà ta biết được những nét sơ lược về nhân vật chính và nỗi “thèm” được gặp ngườicủa anh khi mới lên sống một mình trên đỉnh núi cao quanh naă lạnh lẽo chỉ có cỏ cây và mâymù

c Nhân vật ông họa sĩ già: Đây là nhân vật rất gần với quan điểm trần thuật của tác giả Qua

những quan sát, ý nghĩ của ông họa sĩ già - một người từng trải cuộc sống và am tường nghệthuật – nhân vật chính hiện ra rõ nét và đẹp hơn đồng thời lại khơi gợi thêm nhiều khía cạnh ýnghĩa về cuộc sống, về nghệ thuật

- Ngay từ những phút đầu gặp anh thanh niên, bằng sự từng trải nghề nghiệp và niềm khaokhát của người nghệ sĩ đi tìm đối tượng của nghệ thuật, ông đã xúc động và bối rối “vì họa sĩ

đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâmhồn, khơi gợi một ý sáng tác…”

- Ông họa sĩ muốn ghi lại hình ảnh anh thanh niên bằng nét bút kí họa, và “người con trai ấyđáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá Với những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh

Và về những điều anh suy nghĩ…”

- Những xúc cảm và suy tư của nhân vật họa sĩ về người thanh niên và về những điều khácnữa (ví dụ về nghệ thuật với cả sức mạnh và sự bất lực của nó về mảnh đất Sa Pa…) được gợilên từ câu chuyện của anh thanh niên đã làm cho chân dung nhân vật chính thêm sáng đẹp vàchứa đựng những chiều sâu tư tưởng

d.Nhân vật cô gái: Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên, những điều anh nói, cả chuyện anh

kể về những người khác đã khiến cô “bàng hoàng”, cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũngcảm tuyệt đẹp của người thanh niên, về cái thế giới những con người như anh” và quan trọnghơn nữa là về con đường mà cô đã lựa chọn, cô đang đi tới (việc lên công tác ở miền núi) Đây

là cái “bàng hoàng” đáng lẽ cô phải biết khi yêu, nhưng bây giờ cô mới biết, nó còn giúp côđánh giá đúng hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã từ bỏ và yên tâm hơn về quyết định đó củamình Đó là sự bừng dậy của những tình cảm lớn lao, cao đẹp khi người ta gặp được những ánhsáng đẹp đẽ tỏa ra từ cuộc sống, từ tâm hồn của người khác Cùng với sự “bàng hoàng” ấy làmột tình cảm hàm ơn với người thanh niên, không phải chỉ vì bó hoa to mà anh tặng cô mộtcách hết sức vô tư mà còn vì “một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơmộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô”

=>Tóm lại, thông qua những cảm xúc và suy nghĩ cùng thái độ cảm mến của các nhân vật phụ,hình ảnh nhân vật anh thanh niên được hiện ra càng rõ nét và đẹp hơn, gợi ra nhiều ý nghĩa như

là đã được lọc qua thứ ánh sáng tâm hồn trong trẻo và rực rỡ khiến hình ảnh ấy rạng rỡ hơn,ánh lên nhiều sắc màu hơn Đây là một thủ pháp nghệ thuật mà tác giả đã sử dụng thành côngtrong việc xây dựng nhân vật chính của truyện

e Ngoài ra, trong tác phẩm còn có những nhân vật không xuất hiện trực tiếp mà chỉ được giớithiệu gián tiếp, nhưng cũng góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm

- Đó là ông kĩ sư vườn rau Sa Pa hàng ngày ngồi trong vườn chăm chú quan sát lấy mật củaong rồi tự tay thụ phấn cho hàng vạn cây su hào để hạt giống làm ra tốt hơn

- Đó là anh cán bộ nghiên cứu đã 11 năm ròng túc trực chờ sét để lập bản đồ sét tìm tài nguyêncho đất nước

- Họ tạo thành cái thế giới những con người như anh thanh niên ở trạm khí tượng, những conngười miệt mài lao động khoa học trong lặng kẽ mà khẩn trương vì lợi ích của đất nước, vìcuộc sống của mọi người

1 Khái quát, đánh giá

Truyện “LLSP” ngợi ca những con người lao động như anh thanh niên làm công tác khítượng và cái thế giới những con người như anh Tác giả muốn nói với người đọc: “Trong cáilặng im của Sa Pa (…), có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước” Đồngthời qua câu chuyện về anh thanh niên, tác phẩm cũng gợi ra những vấn đề về ý nghĩa và niềmvui của lao động tự giác, vì những mục đích chân chính đối với con người: dù trong hoàn cảnhđơn độc giữa thiên nhiên vắng lặng quanh năm mà con người vẫn không cô đơn, buồn tẻ mộtkhi người ta tìm thấy ý nghĩa của công việc và cuộc sống của mình

======================

Đề số 2 : Hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn “lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long Nhân vật ấy giúp em hiểu thêm nét đẹp gì ở những con người lao động?

II – Thân bài:

1 Hình ảnh anh thanh niên

- Anh không xuất hiện từ đầu mà chỉ hiện ra trong cuộc gặp gỡ chốc lát với bác lái xe, ông họa sĩ , cô gái trẻ khi xe của họ dừng lại nghỉ Chỉ chốc lát nhưng cũng đủ để các nhân vật khác kịp ghi nhận một ấn tượng, một kí họa chân dung về anh, rồi dường như anh lại khuất lấp vào giữa mây mù bạt ngàn

và cái lặng lẽ muôn thuở của núi rừng Sa Pa.

- Anh còn hiện ra qua cái nhìn và sự cảm nhận của các nhân vật khác, đặc biệt là ông họa sĩ già

và anh cũng tự bộc lộ qua cuộc gặp gỡ ngắn ngủi với mọi người

* Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thật đặc biệt.

- Quanh năm suốt tháng, anh sống một mình trên đỉnh núi cao, giữa cỏ cây và mây mù lạnh lẽo.Tác giả giới

thiệu anh qua lời của bác lái xe: “ Anh thanh niên hai mươi bảy tuổi, người cô độc nhất thế gian, một mình

trên trạm khí tượng ở đỉnh cao hai ngàn sáu trăm mét, rất “thèm người”…”Thử thách lớn nhất đối với chàng

trai trẻ ấy chính là sự cô độc.Sống đơn độc nơi rừng núi mà làm việc thì không phải là chuyện dễ dàng Biết bao vất vả, gian lao rình rập, thiếu thốn vật chất

Hơn nữa lại phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt Công việc của anh là đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất góp phần vào việc dự báo thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất và chiến đấu Gian khổ nhất

là vào lúc một giờ sáng, dù mưa gió, tuyết lạnh thế nào cũng phải trở dậy ra ngoài làm việc

Quả thực, điều kiện sống và làm việc đó là một thử thách lớn đối với tuổi trẻ vốn sung sức và khát khao hành động Nhưng anh vẫn vượt qua được Cái gì đã giúp anh vượt qua được hoàn cảnh ấy ? Đó là ý chí, nghị lực, những phẩm chất và sức mạnh bên trong của nhân vật đã giúp anh vượt lên tất cả để sống một cuộc đời đầy ý nghĩa

* Anh thanh niên có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống và công việc

Anh sống gắn bó với sự nghiệp của đất nước, rất có trách nhiệm với cuộc đời Đất nước có chiến tranh, anh xin ra trận Không được ra trận, anh làm công tác khí tượng trên núi cao Không ai có thể bắt buộc anh lên cái nơi “khỉ ho cò gáy” này để làm việc và cống hiến Trong khi bao nhiêu người sau khi ra trường đã cố chạy chọt tìm bằng được một nơi làm việc giữa thủ đô thì anh đã khoác ba lô vui vẻ vượt suối băng rừng để lên công tác ở nơi này Anh tự nguyện lên đây không phải do sự bốc đồng nhất thời mà là cả một sự nhận thức chín chắn, đúng đắn, sâu sắc nhất Anh thanh niên, một cán bộ vật lý kiêm khí tượng địa cầu, đã sẵn sàng đi đến bất cứ nơi nào để có thể phát huy tài năng và thực hiện ước mơ của mình Anh tự đặt và trả lời câu hỏi :

“Mình sinh ra là gì ? Mình để ở đâu ? Mình vì ai mà làm việc ?

Anh có những suy nghĩ rất đẹp về ý nghĩa của cuộc sống, về hạnh phúc trong đời Với anh hạnh phúc là trong công việc Khi kể lại thành tích nhờ phát hiện kịp thời đám mây khô, không quân ta đã hạ nhiều máy bay

Mĩ ở cầu Hàm Rồng, anh nói : “kể từ hôm đó, cháu sống thật hạnh phúc”.

Anh rất yêu công việc của mình Đối với anh, công việc là niềm đam mê cháy bỏng, là niềm hạnh phúc lớn nhất Hơn ai hết, anh hiểu rõ công việc thầm lặng của mình là có ích mọi người, nó gắn liền anh với cuộc

sống chung của đất nước Anh tâm sự với ông họa sĩ : “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một

mình được ? Huống chi công việc của cháu gắn liền với bao anh em đồng chí dưới kia.Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất” Dù công việc có vất vả nhưng anh không thể sống

thiếu nó

Cái mà tác giả muốn làm nổi bật ở nhân vật này không phải là những công việc khó khăn đòi hỏi phải có tinh thần trách nhiệm cao mà là một hoàn cảnh sống và làm việc thật đặc biệt Cái khó khăn, thách thức lớn

nhất đối với anh chính là sự cô độc Đã có những phút anh phải yếu mềm trước cơn “thèm người” đang dâng

trào trong huyết quản Anh đã làm đủ mọi cách để gặp con người, được nghe họ nói, được thấy họ cười, dù chỉ trong một giây phút Những khuôn mặt chưa bao giờ anh gặp sao bỗng trở nên thân thiết lạ lùng! Nhưng cuối cùng, chàng trai đã vượt qua cơn xúc động để trở về với cuộc sống bình thường

Thậm chí, mặc dù đã sống một mình trên đỉnh núi cao 2600mét nhưng anh vẫn ước được làm việc ở đỉnh

núi cao hơn nữa : Đỉnh Phan xi Păng cao 3143 mét bởi anh nghĩ : “ Làm công tác khí tượng ở độ cao như thế

mới là lý tưởng chứ”.Đó là ước vọng được vươn cao hơn trong công việc để đạt được mục đích tốt đẹp nhất

Những suy nghĩ đẹp ấy khiến anh thêm yêu cuộc sống và con người xung quanh, “thấy cuộc đời đẹp quá!”, giúp anh có thêm nghị lực để sống một cuộc sống đẹp, đầy ý nghĩa, gắn bó với mọi người dù một mình đơn độc làm việc trên núi cao.

*Anh thanh niên còn là người biết hành đông đẹp.

Anh đã đề ra cho mình nhiệm vụ công tác và đã vượt mọi khó khăn thử thách để đạt được kết quả tốt nhất Chỉ có một mình ở trạm khí tượng trên núi cao nhưng anh tự nguyện, tự giác, yên tâm công tác chưa hề

để xẩy ra một sơ suất dù nhỏ

Công việc của anh ở nơi đây thật là vất vả và đơn điệu, phải lặp đi lặp lại những con số nhưng anh không

cảm thấy nhàm chán Thậm chí từng phút, từng giờ anh làm bạn với đủ loại máy móc : “đo gió, đo mưa, đo

nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu” Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao Và anh đã lập ra một

thời gian biểu để thực hiện nó một cách nghiêm ngặt Đây là lời anh tâm sự với ông hoạ sĩ già: “Gian khổ nhất

là lần ghi bão về lúc một giờ sáng Rét, bác ạ Ở đây có cả mưa tuyết đấy Nửa đêm đang nằm trong chăn nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn báo bão vặn to đến cỡ nào vẫn không đủ sáng Xách đèn ra vườn, gió tuyết và im lặng ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới…” Qua lời anh nói ta có thể hình dung được bao nhiêu vất vả, khó khăn mà anh đã chịu đựng

Điều đáng quý là anh thanh niên nói rất thành thật Anh là con người, có những phút giây anh cũng ngại khó, ngại khổ nhưng với lòng hăng say trong công tác, người con trai của rừng núi Sa Pa vẫn tự cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn, làm việc trong sự tự nguyện, tự giác, để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, gặt hái những thành quả tốt đẹp Công việc của anh thật chẳng kém gì nhiệm vụ của các anh chiến sĩ biên phòng đang ngày đêm bảo vệ Tổ quốc.Chính vì tất cả những điều trên mà cuộc sống của người thanh niên ấy giữa núi cao mây mù vẫn không buồn tẻ Anh đã dồn tất cả thời gian, tâm sức mình cho nhiệm vụ Sự say mê

công việc đã giúp anh không cảm thấy cô đơn.

* Anh thanh niên còn có phong cách sống rất đẹp

Ngoài ra anh tổ chức cuộc sống của mình ở trạm khí tượng thật ngăn nắp, phong phú cả vật chất và tinh thần, một cuộc sống chủ động, làm chủ mình và có ích cho đời.

Anh biết sống cho sự nghiệp chung lớn lao và cũng biết sống cho riêng mình Anh trọng cái đẹp : anh

trrồng hoa, một vườn hoa đầy mầu sắc Đó là vẻ đẹp của tâm hồn anh và anh hào phóng tặng cho mọi người Gian nhà của anh sạch sẽ, gọn gàng Anh chạy về trước là để pha trà, cắt hoa tặng khách chứ không phải để thu dọn nhà cửa vì khách tới thăm bất ngờ như họa sĩ tưởng Anh trồng rau, nuôi gà là để tự cung cấp cho mình thức ăn

Anh còn đọc sách ngoài những giờ làm việc Sách đã trở thành người bạn thân thiết của anh Khi bác lái xe

đưa gói sách cho anh, anh “mừng quýnh” như cầm được vàng Anh nói với cô gái: “ Cô thấy đấy, lúc nào tôi

cũng có người trò chuyện Nghĩa là sách ấy mà Mỗi người viết một vẻ” Anh tự lo liệu xoay sở đẻ thường

xuyên có sách đọc Sách không chỉ giúp anh nâng cao hiểu biết, nâng cao kiến thức, sách còn giúp anh khuây khoả trong những phút giây rảnh rỗi Say mê đọc sách là một thói quen, một đức tính đáng quý ở anh.

Không chỉ say mê công việc, say mê đọc sách , anh thanh niên còn là một con người rất đáng mến ở sự cởi mở,chân thành với mọi người Anh luôn khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với những người khác Anh mừng

lắm khi gặp được bác tài và càng mừng hơn khi được tiếp bác tài, nhà hoạ sĩ, và cô kỹ sư nông nghiệp trẻ mới

ra trường tại nơi làm việc của anh Chính anh đã nói to lên đầy tiếc rẻ : « Trời ơi, chỉ còn năm phút » Câu chuyện của anh tuôn ra như suối khi gặp mọi người Anh « nói to những điều người ta chỉ nghĩ và cũng ít

nghĩ » Anh rất hiếu khách : mời khách uống trà, tặng hoa, tặng quà ( giỏ trứng) cho khách Và anh rất lưu

luyến với khách khi chia tay Thái độ vui vẻ, niềm nở, hiếu khách của anh cũng đã để lại trong lòng mọi người những ấn tượng khó quên.

- Dù vậy, trong cuộc sống, anh là một người rất khiêm tốn, luôn đề cao người khác.Thực tâm, anh thấy công

việc và sự đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé Anh luôn say sưa ca ngợi mọi người Mặc dù ông hoạ sĩ già hết sức khâm phục anh, ông muốn vẽ chân dung của anh, nhưng anh một mực từ chối, anh không muốn vì cảm thấy mình không xứng đáng được hưởng ân huệ ấy Anh đã kể những người xứng đáng khác Anh nói thành

thực: “những người khác đáng kể, đáng vẽ hơn anh Một mình thì anh bạn trên trạm đỉnh Phăng -xi -păng ba

nghìn một trăm bốn mươi hai mét kia mới một mình hơn cháu Cháu giới thiệu với bác ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa!… Hay là bác vẽ đồng chí nghiên cứu khoa học ở cơ quan cháu…” Và anh say sưa kể về thành

tích của những người ấy Đức tính khiêm tốn ấy của anh đã làm cho ông hoạ sĩ, bác lái xe và cô gái hết sức yêu mến và khâm phục

2.Nhân vật ấy giúp em hiểu thêm nét đẹp ở những con người lao động ở chốn Sa Pa :

Đó là hình ảnh những con người lao động mới với phong cách sống đẹp, suy nghĩ đẹp, sống có lý tưởng, quên mình vì cuộc sống chung, vô tư, lặng thầm, cống hiến hết mình cho đất nước, say mê, miệt mài, khẩn trương làm việc

Họ có tấm lòng nhân hậu thật đáng quý, có tác phong sống thật đẹp Cuộc sống của họ âm thầm, bình dị

mà cao đẹp biết bao.

III – Kết luận:

Thế đấy, trong cái “lặng lẽ”của Sa Pa trên đỉnh Yên Sơn bốn mùa mây phủ mấy ai biết được có một chàng trai đang sống, đang âm thầm làm việc Người cán bộ trẻ ấy được Nguyễn Thành Long xây dựng khá sắc nét với những đặc điểm, suy nghĩ, hành động tích cực, một mẫu người của một giai đoạn lịch sử có nhiều gian khổ hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ Những trang viết của Nguyễn Thành Long khiến ta thêm yêu con người và cuộc sống, thấy được trách nhiệm của mình với sự nghiệp chung của đất nước Tâm hồn và những việc làm của anh thanh niên trong truyện đã gieo vào lòng em nhiều tình cảm, thôi thúc em muốn cống hiến, muốn làm gì đó có ích cho xã hội như một nhà thơ đã nói: “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”

====================

Đề 3: Trong truyện ngắn “LLSP”, tác giả NTL đã gửi gắm chủ đề của câu chuyện vào một lời nhận xét ngắn gọn: “Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ của

Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước…””

Hãy phân tích truyện để làm rõ vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa cao quý của những công việc thầm lặng.

I Tìm hiểu đề:

- Thể loại: Nghị luận truyện

- Nội dung nghị luận: Vẻ đẹp của những con người lao động trong “Lặng lẽ Sa Pa”

- Truyện được viết ra năm 1970, trong không khí cả nước đang hào hùng đánh Mĩ và quyếttâm thắng Mĩ, miền Bắc bên cạnh nhiệm vụ trực tiếp đánh Mĩ và chi viện trực tiếp cho MiềnNam còn phải đẩy mạnh công cuộc xây dựng CNXH làm cơ sở vững chắc để đưa cuộc khángchiến đến thắng lợi hoàn toàn

- Trong truyện, tác giả Nguyễn Thành Long đã gửi gắm chủ đề của câu chuyện vào một lờinhận xét ngắn gọn : « Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kỹ của Sa Pa, Sa Pa

mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người làm việc và longhĩ như vậy cho đất nước »

II – Thân bài:

1.Giải thích rõ câu văn mang nội dung, chủ đề của tác phẩm “LLSP”: Ca ngợi vẻ đẹp bình

dị nhưng hết sức đẹp đẽ của con người lao động và ý nghĩa cao quý của những công việc lặngthầm

2.Phân tích một số nhân vật trong truyện (anh thanh niên, ông kỹ sư dưới vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét) để làm rõ chủ đề của truyện

a

Anh TN là nhân vật chính của truyện, dù không xuất hiện ngay từ đầu truyện mà chỉ hiện ra

trong cuộc gặp gỡ chốc lát giữa các nhân vật kia với anh, khi xe của họ dừng lại nghỉ nhưng đã

đủ để các nhân vật khác kịp nghi nhận một ấn tượng, một “kí hoạ chân dung” về anh rồi dườngnhư anh lại khuất lấp vào trong mây mù bạt ngàn và cái lặng lẽ muôn thuở của núi cao Sa Pa

- Hoàn cảnh sống và làm việc: Một mình trên đỉnh núi cao 2600m quanh năm suốt tháng cô

đơn giữa cỏ cây và mây mù lạnh lẽo Công việc của anh là “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây,

đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất và chiếnđấu Ngày đêm 4 lần(1giờ, 4giờ, 11 giờ, 19 giờ) đều đặn và chính xác, đòi hỏi tinh thần tráchnhiệm cao dù mưa nắng, gió bão, nửa đêm tuyết rơi đều phải đi ốp Tuy nhiên cái gian khổ củacông việc chưa đáng sợ bằng cái gian khổ của hoàn cảnh sống: đó là sự cô đơn, vắng vẻ, quanh

năm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao không một bóng người Cô đơn đến mức “thèmngười” quá phải kiếm kế dừng xe qua đường để được gặp người.

- Quả thực, điều kiện sống và làm việc đó là một thử thách lớn đối với tuổi trẻ vốn khát khao

và hành động nhưng anh đã vượt qua hoàn cảnh ấy.

+ Trước hết đó là ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề, thấy được ý nghĩa cao quý

trong công việc thầm lặng của mình là có ích cho c/s, cho mọi người Anh không tô đậm cáigian khổ của công việc, nhưng anh nhấn mạnh niềm hạnh phúc khi biết được mình đã góp phần

phát hiện kịp thời một đám mây khô mà nhờ đó “không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực

Mĩ trên cầu Hàm Rồng”

+ Anh đã có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn và sâu sắc về cuộc sống và công việc

đối với cuộc sống con người Công việc của anh gắn bó với bao người, hằng ngày anh vẫn phải

4 lần nói chuyện với trung tâm Huống chi còn bao người làm việc trong hoàn cảnh khó khăn,

cô độc hơn, chẳng hạn như anh bạn ở đỉnh Hoàng Liên Sơn cao 3142m mới là độ cao lí tưởng!Nếu không có công việc, không vì công việc thì đó mới là cuộc sống cô đơn thực sự, buồn đến

chết Có lẽ đây là những tâm sự chân thành mà sâu sắc nhất của anh: “khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em, đồng chí dưới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”

- Nhưng C/s của anh không hề cô đơn vì anh còn có những nguồn vui khác nữa ngoài công

việc - đó là niềm vui đọc sách mà anh thấy như lúc nào cũng có người để trò chuyện (khi bác

lái xe đưa gói sách cho anh, anh “mừng quýnh” như bắt được vàng

+ Anh biết tổ chức, sắp xếp cuộc sống khoa học, ngăn nắp, tươi tắn,chủ động: đọc sách,

chăm hoa, nuôi gà, tự học Thế giới riêng của anh là công việc : “một căn nhà ba gian, sạch

sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm” Cuộc sống riêng của anh “thu gọn lạimột góc trái gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách”

- Ở người anh thanh niên ấy còn có nhiều nét tính cách và phẩm chất rất đáng mến:

+ Sự cởi mở, chân thành, rất quý trọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ và

trò chuyện với mọi người Biểu hiện (tình thân với bác lái xe, thái độ ân cần chu đáo, tặng gói tam thất cho vợ bác vừa mới ốm dậy Vui mừng đến luống cuống, hấp tấp cùng thái độ ân cần chu đáo khi tiếp đãi những người khách xa đến thăm bất ngờ: pha nước, hái hoa tặng khách -

cô gái Hà Nội đầu tiên sau 4 năm làm việc, đến thăm anh, thành thực bộc lộ “những điều mà đáng lẽ người ta chỉ nghĩ” đến cảm động.Đếm từng phút vì sợ hết mất ba mươi phút gặp gỡ vô cùng quý báu.Lưu luyến với khách khi chia tay, xúc động đến nỗi phải “quay mặt đi” và ấn vào tay ông hoạ sĩ già cái làn trứng làm quà, không dám tiễn khách ra xe dù chưa đến giờ

“ốp”)

+ Anh còn là người rất khiêm tốn, thành thực cảm thấy công việc và những lời giới thiệu

nhiệt tình của bác lái xe là chưa xứng đáng, đóng góp của mình chỉ là bình thường nhỏ bé, anhvẫn còn thua ông bố vì chưa được đi bộ đội, trực tiếp ra chiến trường đánh giặc Khi ông hoạ sĩ

kí hoạ chân dung, anh từ chối, e ngại và nhiệt tình giới thiệu những người khác đáng vẽ hơnanh nhiều (ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét )

=>Tóm lại, chỉ bằng một số chi tiết và anh thanh niên chỉ xuất hiện trong khoảnh khắc củatruyện, nhưng tác giả đã phác hoạ được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinhthần, tình cảm, cách sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công việc

b Ngoài ra, trong tác phẩm còn có những nhân vật không xuất hiện trực tiếp mà chỉ được giới thiệu gián tiếp, nhưng cũng góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm

- Đó là ông kĩ sư vườn rau Sa Pa hàng ngày ngồi trong vườn chăm chú quan sát lấy mật củaong rồi tự tay thụ phấn cho hàng vạn cây su hào để hạt giống làm ra tốt hơn

- Đó là anh cán bộ nghiên cứu đã 11 năm ròng túc trực chờ sét để lập bản đồ sét tìm tài nguyêncho đất nước

- Họ tạo thành cái thế giới những con người như anh thanh niên ở trạm khí tượng, những conngười miệt mài lao động khoa học trong lặng kẽ mà khẩn trương vì lợi ích của đất nước, vìcuộc sống của mọi người

c Ý nghĩa cao quý của những lao động thầm lặng qua những suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật.

- Đó là hình ảnh những con người lao động mới với phong cách sống đẹp, suy nghĩ đẹp, sống

có lý tưởng, quên mình vì cuộc sống chung, vô tư, lặng thầm, cống hiến hết mình cho đấtnước, say mê, miệt mài, khẩn trương làm việc

- Họ có tấm lòng nhân hậu thật đáng quý, có tác phong sống thật đẹp Cuộc sống của họ âmthầm, bình dị nhưng cao đẹp, làm nên vẻ đẹp đích thực của mỗi con người, có sức thuyết phục,lan toả với những người xung quanh

III - Kết luận:

“Lặng lẽ Sa Pa” quả là một truyện ngắn đầy chất thơ của NguyễnThành Long Cảnh mơ màng lung linh, còn con người như ta đã thấy, mỗichân dung, mỗi lời nói, ý nghĩ, hành động đều như ngân lên những vang

âm ngọt ngào, êm ái Tâm hồn và những việc làm của những con ng ườilao động trong truyện đã gieo vào lòng em nhiều tình cảm, thôi thúc emmuốn cống hiến, muốn làm gì đó có ích cho xã hội như như một nhà thơ

đã nói: “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”

Đề đọc hiểu Lặng lẽ Sa Pa

Đề số 1

Cho đoạn văn: “Nắng bây giờ cũng bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi trên đường cái, luồn cả vào gầm xe.”

a: Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Nêu tên tác giả của văn bản đó.

b: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên?

c: Đoạn văn trên được kể theo ngôi thứ mấy?

d: Trong đoạn văn trên, cảnh vật thiên nhiên chủ yếu được miêu tả bằng biện pháp tu từ nào?

Tác dụng của các biện pháp tu từ đó?

e: Nhận xét về vai trò của thiên nhiên trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm?

Đáp án đề đọc hiểu Lặng lẽ SaPa số 1 Câu 1: Đoạn văn trên trích từ văn bản "Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long

Câu 2: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là: miêu tả, biểu cảm

Câu 3: Đoạn văn trên được kể theo ngôi thứ 3.

Câu 4: Trong đoạn văn trên, cảnh vật thiên nhiên chủ yếu được miêu tả bằng biện pháp tu từ là:

 Nhân hoá : những cây thông - rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc , những cây

tử kinh - nhô cái đầu màu hoa cà, nhìn bao che; nắng - xua mây

 Ẩn dụ : nắng len tới, đốt cháy rừng cây, cây tử kinh như thỉnh thoảng nhô cái đầu màu tím hoa cà lên trên màu xanh của rừng