Câu 5: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), nội dung nào không thể hiện đúng sự khủng hoảng, suy yếu của công thương nghiệp Việt Nam?. Sản xuất và thương mại bị đình trệA[r]
Trang 1HƯỚNG DẪN TỰ HỌC MÔN LỊCH SỬ 11
CHƯƠNG I:
VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỶ XIX
Bài 19: Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược (Từ năm
1858 đến trước năm 1873)
A Kiến thức cơ bản
- Biết được sự khủng hoảng của chế độ phong kiến nhà Nguyễn và ý đồ, âm mưu xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp
- Trình bày tóm tắt được hai giai đoạn đầu trong quá trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam và cuộc kháng chiến chống Pháp anh dũng của nhân dân ta (từ 1858 đến 1862 và từ 1863 đến 1873)
* Liên quân Pháp – Tây Ban Nha xâm lược Việt Nam
1 Tình hình Việt Nam giữa thế kỷ XIX – trước khi thực dân Pháp xâm lược
- Chính trị: Triều đình chuyên chế, bảo thủ, lạc hậu
- Về kinh tế:
+ Nông nghiệp sa sút, mất mùa, đói kém thường xuyên
+ Công thương nghiệp đình đốn (do nhà nước thi hành chính sách bế quan, tỏa cảng)
+ Quân sự lạc hậu, yếu kém
- Xã hội: Mâu thuẫn giữa địa chủ phong kiến với nông dân diễn ra gay gắt, khởi nghĩa của nông dân chống lại triều đình thường xuyên xảy ra
- Nước ta đứng trước nguy cơ bị chủ nghĩa tư bản phương tây xâm lược.
Mặt
trận
Cuộc xâm lược
của Pháp
Cuộc kháng chiến của triều đình
Cuộc kháng chiến của nhân dân
Kết quả, ý nghĩa
Đà
Nẵng
(1858)
- Chiều ngày
31/8/1858, liên
quân Pháp – Tây
Ban Nha dàn trận
trước cửa biển Đà
Nẵng,
- Ngày 1/9/1858,
quân Pháp đổ bộ lên
bán đảo Sơn Trà,
chính thức xâm
lược Việt Nam theo
kế hoạch “Đánh
nhanh thắng
nhanh”
- Triều đình nhà Nguyễn cử Nguyễn Tri Phương vào Đà nẵng chuẩn bị đối phó
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân đội phối hợp với nhân dân kháng chiến
- Nhân dân ta sẵn sàng đứng lên đánh Pháp xâm lược
- Nhân dân thực hiện theo kế hoạch của Nguyễn Tri Phương, làm “vườn không nhà trống” gây cho Pháp nhiều khó khăn
Khí thế chống Pháp diễn ra trên khắp cả nước
Sau 5 tháng xâm lược (từ 8/1858 đến 2/1859), Pháp
bị cầm chân tại chỗ, không thể tiến sâu vào đất liền Kế hoạch
“đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp bước đầu thất bại
Trang 2Đông
Nam
Kì
(1861-1862)
- Giải quyết xong
vấn đề ở Trung
Quốc, ngày
23/2/1861, Pháp tấn
công và chiếm được
Đại đồn Chí Hòa
- Thừa thắng, từ
tháng 4/1861 đến
3/1862, Pháp mở
rộng đánh chiếm
Định Tường, Biên
Hòa và Vĩnh Long
Đại diện triều đình là Phan Thanh Giản đã chủ động ký với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất (5/6/1862) với những điều khoản nặng nề
Phong trào chống Pháp xâm lược của nhân dân ta diễn ra khắp mọi nơi, gây cho chúng nhiều thiệt hại Tiêu biểu là vụ đốt tàu Hi vọng của Pháp trên sông Vàm
Cỏ Đông (10/12/1861)
Hiệp ước Nhâm Tuất buộc triều đình phải cắt hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Đình, Định Tường, Biên Hòa) cho giặc, bồi thường 280 vạn lạng bạc, cùng nhiều điều khoản bất lợi
B Bài tập trắc nghiệm bài 19 lớp 11
Câu 1: Nội dung nào dưới đây không phản ánh đúng về nhà nước Việt Nam trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858)?
A Là nước có lãnh thổ rộng lớn, giàu tài nguyên
B là nước có nền kinh tế công nghiệp phát triển
C Là một quốc gia phong kiến độc lập, có chủ quyền
D Là nước đã đạt được những tiến bộ nhất định về kinh tế, văn hóa
Câu 2: Nhận xét nào dưới đây là đúng về nhà nước Việt Nam trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858)?
A Là nước chịu ảnh hưởng của đạo Phật
B Là nước có nền kinh tế công nghiệp phát triển
C Là nước có nhiều di sản văn hóa được thế giới công nhận
D Là nước có những biểu hiện khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng
Câu 3: Sự khủng hoảng, suy yếu của nhà nước Việt Nam trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858) không thể hiện ở lĩnh vực nào ?
Câu 4: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), nội dung nào không thể hiện đúng sự khủng hoảng, suy yếu của kinh tế nông nghiệp Việt Nam ?
A Nông dân lưu tán ngày càng phổ biến
B Ruộng đất rơi vào tay bọn cường hào, địa chủ
C Nhà nước quan tâm phát triển kinh tế, thiên tai khắc nghiệt
D Đê điều không được chăm sóc, nạn mất mùa, đói kém xảy ra thường xuyên
Trang 3Câu 5: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), nội dung nào không thể hiện đúng sự khủng hoảng, suy yếu của công thương nghiệp Việt Nam?
A Sản xuất và thương mại bị đình trệ
B Chính sách bế quan tỏa cảng của Nhà nước
C Xu hướng độc quyền công thương của nhà nước
D Nhà nước thành lập cục bách tác để phát triển sản xuất
Câu 6: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), trong lĩnh vực kinh tế công thương nghiệp, nhà Nguyễn đã thực hiện chính sách nổi bật nào?
A Chính sách bế quan tỏa cảng
B Chính sách khuyến khích thủ công nghiệp
C Chính sách mở rộng buôn bán với nhà Thanh
D Chính sách khuyến khích phát triển nội thương
Câu 7: Chính sách đối ngoại nổi bật của nhà Nguyễn Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858) là:
A Triều phục nhà Thanh
B Cấm đạo, đuổi giáo sĩ phương tây
C Kết giao với triều đình Lào, Cam-Pu-Chia
D Mở rộng quan hệ với các nước khu vực Đông Nam Á
Câu 8: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), nội dung nào không phản ánh đúng hậu quả thực hiện chính sách đối ngoại của nhà Nguyễn ?
A Tạo ra những mâu thuẫn xã hội
B Làm rạn nứt khối đoàn kết dân tộc
C Giáo dân nổi dậy phản đối triều đình
D Gây bất lợi cho cuộc kháng chiến sau này
Câu 9: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra dưới triều Nguyễn nhằm:
A Chống lại triều đình B Đòi chia lại ruộng đất
C Lật đổ địa chủ phong kiến D Phản đối chính sách thuế khóa
Câu 10: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858) Các cuộc khởi nghĩa nổ ra dưới triều Nguyễn phản ánh mâu thuẫn nào trong xã hội ?
A Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến
B Mâu thuẫn giữa quan lại với triều đình nhà Nguyễn
C Mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân với triều đình nhà Nguyễn
D Mâu thuẫn giữa thợ thủ công với triều đình nhà Nguyễn
Câu 12: Trước khi thực dân Pháp xâm lược (1858), các cuộc khởi nghĩa nổ ra dưới triều Nguyễn diễn ra ở
Câu 13: Lực lượng nào đã tấn công Đà Nẵng năm 1858?
Trang 4C Liên quân Pháp – Tây Ban Nha D Liên quân Pháp – Bồ Đào Nha Câu 14: Pháp liên quân với Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng (1858) vì?
A Không đủ tiềm lực một mình đánh chiếm Đà Nẵng
B Cùng chung mục đích giành quyền cai trị Việt Nam
C Đều có giáo sĩ bị triều đình nhà Nguyễn giam giữ, giết hại
D Muốn tăng cường sức mạnh để nhanh chóng chiếm Đà Nẵng
Câu 16: Pháp chọn tấn công Đà Nẵng nhằm
A Tranh thủ giáo dân, biến nơi đây thành căn cứ, buộc triều đình đầu hàng
B Tranh thủ giáo dân, tấn công ra Huế, buộc triều đình đầu hàng
C Xây dựng căn cứ, nhanh chóng đánh chiếm các địa phương cả nước
D Xây dựng căn cứ, tấn công Huế, nhanh chóng buộc triều đình đầu hàng
Trang 5Bài 20: Chiến sự lan rộng ra toàn quốc Cuộc kháng chiến của nhân dân ta
từ năm 1873 đến năm 1884 Nhà Nguyễn đầu hàng.
A Kiến thức cơ bản
- Nắm được những nét khái quát về quá trình Pháp mở rộng xâm lược ra Bắc Kì, Trung Kì, thôn tính toàn bộ Việt Nam từ năm 1873 đến năm 1884
- Tái hiện lại những nét chính của quá trình Pháp xâm lược Việt Nam và phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta (1873 – 1884)
- So sánh, phân tích và đánh giá tinh thần chống Pháp của quan quân triều đình
và nhân dân, từ đó rút ra được những nguyên nhân và trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn trong việc để nước ta rơi vào tay thực dân Pháp (từ không tất yếu trở thành tất yếu)
- Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần một (1873) và lần hai (1883) Phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân Bắc Kì (1873-1883)
Giai
đoạn
Âm mưu và quá trình xâm
lược của Pháp
Thái độ của quan quân
triều đình
Kháng chiến của nhân dân Hà Nội và Bắc Kì
Pháp
đánh
chiếm
Bắc Kì
lần thứ
nhất
(1873)
- Chiếm xong Nam Kì, Pháp
thiết lập bộ máy cai trị,
chuẩn bị kế hoạch đem quân
ra thôn tính nốt Bắc Kì và
Trung Kì.
- Tung bọn gián điệp đội lốt
thầy tu ra Bắc do thám tình
hình, ngấm ngầm ủng hộ tên
lái buôn Đuy-puy ra Bắc gây
rối.
- Lấy cớ giúp triều đình Huế
giải quyết vụ Đuy-quy, ngày
5/11/1873, Gác-Ni-Ê đem
quân ra Bắc và giở trò khiêu
khích.
- Sáng 19/11, hắn gửi tối
hậu thư cho Tổng đốc thành
Hà Nội rồi nổ súng đánh
thành (20/11)
- Tháng 11 và 12 năm 1873,
Pháp mở rộng đánh chiếm
các tỉnh ở đồng bằng sông
Hồng.
- Triều đình Huế không dám đối phó cứng rắn, lại nhờ Pháp ra Bắc giải quyết
vụ tên lái buôn Đuy-puy.
- Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và con trai Nguyễn Lâm chỉ huy quân sĩ đánh trả quyết liệt Khi hai cha con ông hi sinh thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã.
- Tại Ô Quan Chưởng, 100 binh lính triều đình dưới sự chỉ huy của viên Chưởng
cơ đã chiến đấu anh dũng
và hi sinh đến người cuối cùng.
- Ngày 15/3/1873, triều đình Huế kí với Pháp hiệp ước Giáp Tuất dâng toàn
bộ sáu tỉnh Nam Kì cho Pháp, đổi lại chúng sẽ rút khỏi Bắc Kì.
- Khi Pháp đánh ra Hà Nội, nhân dân chủ động kháng chiến không hợp tác với giặc.
- Thành Hà Nội bị giặc chiếm, nhưng nhân dân Hà Nội và các tỉnh vẫn tiếp tục chiến đấu Giặc Pháp gặp nhiều khó khăn, phải rút về các tỉnh lị để cố thủ.
- Ngày 21/12/1873, Lưu Vĩnh Phúc và Hoàng Tá Viêm phục kích địch ở Cầu Giấy Toán quân Pháp cùng Gác-ni-ê bị tiêu diệt.
Nhân dân ta vô cùng phấn khởi, còn thực dân Pháp hoang mang, chủ động thương lượng với triều đình.
Pháp
đánh
chiếm
Bắc Kì
lần thứ
- Lợi dụng tình hình rối loạn
ở nước ta sau 1874, Pháp
đẩy mạnh ý đồ xâm chiếm
toàn bộ Việt Nam.
- Năm 1882, lấy cớ triều
- Quan quân triều đình dưới sự chỉ huy của tổng đốc Hoàng Diệu đã chiến đấu dũng cảm để bảo vệ thành Hà Nội.
- Nhân dân Hà Nội ở các tỉnh tích cực kháng chiến dưới nhiều hình thức: tự tay đốt nhà mình để tạo thành bức tường lửa ngăn
Trang 6(1883)
đình Pháp vi phạm hiệp ước
1874, Pháp kéo quân ra Bắc.
- Ngày 3/4/1882, Rivie cho
quân đổ bộ lên Hà Nội.
- Ngày 25/4, Rivie cho quân
đánh chiếm Hà Nội.
- Tháng 3/1883, Pháp đánh
chiếm Hồng Gai, Quảng
Yên và Nam Định.
- Các văn thân, sĩ phu vẫn tiếp tục kháng chiến chống Pháp.
- Vua quan triều Nguyễn ra lệnh cho quân đội chính quy ngoài Bắc rút lui, chờ thương thuyết với Pháp, cho người sang cầu cứu nhà Thanh Nhà Thanh bí mật thương thuyết với Pháp để tìm cách chia sẻ quyền lợi
cản bước tiến của giặc, khua chiêng gõ mõ cổ vũ quan quân triều đình chiến đấu, bỏ thuốc độc vào giếng nước ăn để đầu độc lính Pháp.
- Ngày 19/5/1883, đội quân của Lưu Vĩnh Phúc và Hoàng Tá Viêm chặn đánh địch ở Cầu Giấy, giết chết nhiều lính Pháp, trong đó
có tướng Rivie Nhân dân
ta vô cùng phấn khởi, quân Pháp hoang mang.
* Tự luận:
1, Những biểu hiện của sự khủng hoảng của chế độ phong kiến nhà Nguyễn ở nước ta thế kỷ 19
2, Quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược của nhân dân ta từ 1858 – 1873
3, Thực dân Pháp đã thực hiện những âm mưu và thủ đoạn gì để đem quân xâm chiếm Bắc Kì
4 Em đánh giá tinh thần, thái độ chống Pháp của quan quân triều đình nhà Nguyễn và nhân dân
B Bài tập trắc nghiệm bài 20 lớp 11
Câu 1: Sắp xếp các tỉnh theo thứ tự thời gian bị thực dân Pháp đánh chiếm năm 1873:
1 Hưng Yên, Phủ Lí 2 Ninh Bình
3 Nam Định 4 Hải Dương
A 1,2,3,4 B 2,3,4,1 C 3,2,4,1 D 1,4,2,3
Câu 2: Hành động nào dưới đây không thể hiện đúng thái độ căm phẫn của nhân dân Bắc Kì trước sự xâm lược của quân Pháp năm 1873?
A Bất hợp tác với Pháp B Bỏ thuốc độc vào giếng nước ăn
C Tự động rào làng, đắp cản quân Pháp D Nhiều lần đốt cháy các kho súng Câu 3: Dưới sự lãnh đạo của Tổng đốc Nguyễn Tri Phương, trận đánh giữ thành
Hà Nội năm 1873 diễn ra quyết liệt nhất tại:
A Ô Cầu Dền B Ô cửa Đông
C Ô Đống Mác D Ô Thanh Hà
Câu 4: Nội dung nào dưới đây không phản ánh đúng lí do thành Hà Nội bị quân Pháp chiếm năm 1873 ?
A Quân triều đình thiếu sự phối hợp với nhân dân
Trang 7B Triều đình lừng chừng thiếu kiên quyết với Pháp.
C Quân Pháp mạnh, vũ khí hiện đại, chủ động tấn công
D Lực lượng quân triều đình mỏng, trong thế bị bao vây
Câu 5: Sau khi quân Pháp chiếm được thành Hà Nội năm 1873, quân Pháp đã không vấp phải cuộc chiến đấu của lực lượng nào?
A Quân đội triều đình
B Các sĩ phu, văn thân yêu nước
C Sự kháng cự quyết liệt của nhân dân
D Tổ chức Nghĩa hội thành lập bí mật chống Pháp
Câu 6: Ngày 21-12-1873 đã diễn ra trận đánh nào?
A Trận đánh tại Ô Quan Chưởng
B Trận đánh tại cửa ô Đống Mác
C Trận phục kích của quân ta tại Cầu Giấy
D Trận đánh phục kích quân Pháp tại ô Cầu Dền
Câu 7: Người chỉ huy trận đánh Cầu Giấy 21-12-1873 là:
A Nguyễn Lâm B Hoàng Tá Viêm
C Lưu Vĩnh Phúc D Viên Chưởng Cơ
Câu 8: Nội dung nào dưới đây không phản ánh đúng ý nghĩa của chiến thắng Cầu Giấy năm 1873?
A Làm quân Pháp hoang mang lo sợ
B Càng làm nức lòng đội quân chiến đấu của ta
C Khiến cho nhân dân ta vô cùng phấn khởi, tin tưởng
D Khiến triều đình giành thế chủ động trong kí kết Hiệp ước 1874
Câu 9: Nội dung nào dưới đây không phản ánh đúng thỏa thuận giữa triều đình Huế với Pháp trong việc kí kết Hiệp ước Giáp Tuất 1874 ?
A Quân Pháp rút toàn bộ lực lượng khỏi Hà Nội
B Quân Pháp rút khỏi các tỉnh đồng bằng Bắc Kì
C Triều đình có toàn quyền kiểm soát vùng Bắc Kì
D Quân Pháp có điều kiện xây dựng cơ sở xâm lược về sau
Câu 10: Quyết định nào dưới đây không được ghi trong nội dung các điều khoản của hiệp ước 1874?
A Thừa nhận sáu tỉnh Nam Kì thuộc Pháp
B Công nhận quyền đi lại, buôn bán của Pháp
C Thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp tại Bắc Kì
D Công nhận quyền kiểm soát, điều tra tình hình Việt Nam của Pháp