Kỹ năng nghe nói

Trên thực tế để có đợc kỹ năng nghe tiếng Anh thì ngời học ngoại ngữ phải có quá trình luyện tập nghe thờng xuyên, lâu dài với những hình thức và nội dung nghe khác nhau.. Việc dạy nghe

A - Phần mở đầu

I - Đặt vấn đề:

* Lý do chọn đề tài:

Mục tiêu của môn tiếng Anh là nhằm hình thành và phát triển ở học sinh những kiến thức kỹ năng cơ bản về tiếng Anh và những phẩm chất trí tuệ cần thiết để tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động Vì vậy SGK tiếng Anh tiểu học mới từ lớp 3đến lớp 5 đều đợc biên soạn theo cùng một quan điểm xây dựng chơng trình, đó là quan điểm chủ điểm ( thematic approach ) và đề cao các phơng pháp học tập tích cực chủ động của học sinh

Cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều đợc quan tâm và đợc phối hợp trong các bài tập và các hoạt động trên lớp

Một trong 4 kỹ năng mà ngời học tiếng Anh nói chung, học sinh tiểu học nói chung nói riêng, thờng gặp những khó khăn nhất định trong quá trình học đó là kỹ năng nghe

Trên thực tế để có đợc kỹ năng nghe tiếng Anh thì ngời học ngoại ngữ phải có quá trình luyện tập nghe thờng xuyên, lâu dài với những hình thức và nội dung nghe khác nhau Việc dạy và học nghe môn tiếng Anh tuy không còn mới mẽ nhng khó đối với tất cả giáo viên và học sinh bậc tiểu Theo chơng trình, SGK cũ thì tiết dạy nghe không có Việc dạy nghe môn tiếng Anh mới chỉ đợc đa vào trong chơng trình, SGK từ năm học 2005-2006

Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ phần nào giúp giáo viên dần khắc phục những khó khăn trên để tiến hành dạy nghe môn tiếng Anh có hiệu quả tốt hơn, học sinh tích cực, chủ động trong việc tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của bài học Đó cũng là lý do mà tôi chọn đề tài này

II - Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, ngời thực hiện đề tài này cần phải thực hiện

các nhiệm vụ sau

1- Nghiên cứu các tài liệu hớng dẫn tiếng Anh, các kỹ thuật dạy nghe

2- Thao giảng, dạy thử nghiệm

3- Dự giờ đồng nghiệp , trao đổi, rút kinh nghiệm

4- Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh để từ đó có sự điều chỉnh,

bổ sung hợp lý

III- Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài xoay quanh đề tài nghiên cứu giảng dạy và học tập môn nghe tiếng Anh của giáo viên và học sinh bậc tiểu học ở các lớp 3,4,5 truờng Thanh Mỹ 1

IV- Mục đích nghiên cứu :

Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp giáo viên có đợc những kinh nghiệm sau:

1 Cách thức tổ chức một tiết dạy nghe có hiệu quả

2 Các bớc tiến hành một tiết dạy nghe có hiệu quả

3 Hớng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng và kỷ xảo nghe tiếng Anh

V- Ph ơng pháp nghiên cứu:

1 Phơng pháp quan sát: Ngời thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp

2 Phơng pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, đồng nghiệp

dự giờ ngời thực hiện đề tài, đồng nghiệp và ngời thực hiện đề tài tiến hành trao đổi, thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy

3 Phơng pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo từng mục

đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe

4 Phơng pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra đánh giá việc nắm nội dung bài học của học sinh

B - Phần nội dung

I/ cơ sở lý luận:

1- Mục đích dạy học:

Mục đích của việc dạy ngoại ngữ không phải là cung cấp cho học sinh kiến thức của ngôn ngữ đó, mà mục đích cuối cùng của việc dạy ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng là dạy học sinh khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh Khả năng giao tiếp của học sinh thể hiện qua các kỹ năng: Nghe, Nói, Đọc, Viết Kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh đợc hình thành qua một quá trình học tập rèn luyện trong môi trờng Anh ngữ Ngoài việc học tập ở trờng lớp, học sinh phải tự học tập rèn luyện nghe thông qua các hình thức

và các phơng thức khác nhau

Kỹ năng nghe là khả năng sử dụng kiến thức ngôn ngữ vào mục đích nghe hiểu bằng tiếng Anh

2-Các yếu tố cơ bản trực tiếp tác động đến hiệu quả của tiết dạy nghe.

a- Giáo viên:

- Với phơng pháp dạy học mới, tích cực thì giáo viên đóng vai trò chỉ đạo, điều khiển học sinh hoạt động trong giờ học

- Để tiến hành một tiết dạy nghe có hiệu quả thì giáo viên cần thực hiện tốt các yếu tố cơ bản sau:

+ Chọn và sử dụng linh hoạt các kỷ thuật dạy nghe phù hợp với từng nội dung bài dạy

+ Tổ chức, điều khiển lớp học, phân bố thời gian hợp lý

+ Sử dụng thành thạo các phơng tiện, các đồ dùng dạy học phục vụ dạy nghe + Sáng tạo ra các đồ dùng dạy học phù hợp phục vụ cho tiết dạy

+ Truyền cảm, lôi cuốn, hấp dẫn học sinh

b- Phơng pháp - kỹ thuật dạy nghe (Listening Techniques)

Phơng pháp dạy nghe ( Listening techniques) đợc quy định bởi nội dung dạy nghe, nói cách khác, nội dung bài dạy nghe chi phối việc lựa chọn, vận dụng phối hợp các

ph-ơng pháp, các kỹ thuật dạy nghe Mỗi kỹ thuật dạy học phù hợp với một hình thức bài dạy cụ thể ( dạy ngữ pháp, dạy nói,dạy viết )

c- Các phơng tiện thiết bị đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy nghe:

- Việc sử dụng thiết bị tranh ảnh hỗ trợ cho dạy học đối với môn ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng đợc coi là một phơng tiện thể hiện một phần nội dung chính của SGK Trong tất cả đơn vị bài học chơng trình SGK mới phần nội dung của bài nghe đợc ghi trong băng cát sét còn SGK chỉ in các bài tập luyện nghe Muốn thực hiện tốt các bài luyện nghe này thì ngời học phải đợc nghe các nội dung bài học trong băng Hơn thế nữa, thiết bị dạy học còn là phơng tiện tích cực trong việc đổi mới phơng pháp dạy học, thúc đẩy động cơ và gây hứng thú học tập

* Các thiết bị cần cho môn học:

- Máy thu phát băng cassette

- Máy ghi âm các bài đọc và nghe theo SGK

- Tranh ảnh minh hoạ nội dung bài học trong SGK

- Các tranh ảnh đồ dùng giáo viên tự tạo

d- Học sinh:

Trong mối tơng quan giữa cách dạy và cách học: Giáo viên là ngời tổ chức, điều khiển học sinh tự chiếm lĩnh tri thức bằng chính những thao tác, những hành động trí tuệ của riêng mình dới vai trò tổ chức điều khiển của giáo viên

Để tiết dạy nghe đợc tốt thì học sinh cần phải có những kỹ năng cần thiết trong việc nghe hiểu bằng tiếng Anh

II- Thực trạng dạy nghe môn tiếng anh trờng Thanh Mỹ

1 Ưu điểm

Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hởng trực tiếp trong quá trình giảng dạy nhng chúng tôi đã biết khắc phục vợt lên những khó khăn trớc mắt, từng

bớc nâng cao chất lợng giờ dạy nghe môn tiếng Anh nhằm đáp ứng mục đích chơng trình, SGK mới

a- Về phía giáo viên:

- Bớc đầu đã tiếp cận sử dụng tơng đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trng - kỹ thuật dạy nghe

- Đã quen và chủ động với cách thức tổ chức một tiết dạy nghe

- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học

- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậy nhiều tiết dạy nghe trở nên sinh động , có sức lôi cuốn và đạt hiệu quả cao

b- Về phía học sinh:

- Phần lớn học sinh nghe đợc những bài nghe có nội dung đơn giản, vừa phải thực hiện đợc các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau khi nghe lần 3

- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập

2- Tồn tại:

a- Giáo viên:

Vẫn còn một số giáo viên gặp một só khó khăn nhất định trong việc thực hiện các thao tác, kỹ thuật dạy nghe, trong việc lựa chọn các kỹ thuật cho phù hợp với từng tiết dạy, từng giai đoạn của tiết dạy.Còn ngại sử dụng hoặc sử dụng cha thành thạo đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy nghe ( cassett, hình minh họa )

b- Học sinh:

- Động cơ để nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế

- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các thông tin đại chúng mà qua đó

có thể nghe tiếng Anh

- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, còn sợ bị mắc lỗi

- Học sinh cha quen với tốc độ đọc, nói trong băng của ngời Anh

c- Phơng tiện đồ dùng dạy học:

- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít, một số còn thiếu: tranh,

ảnh, băng, đài casstte

d- Điều tra cụ thể:

Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận khối 3,4,5 Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành, rút kinh nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã định hớng cho mình một kế hoạch và phơng pháp

cụ thể để chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh do lớp mình phụ trách Qua

điều tra, tôi đã nhận ra rằng hầu hết các em nắm từ vựng không chắc, kỹ năng nghe và giao tiếp bằng tiếng Anh còn hạn chế Kết quả điều tra cụ thể nh sau:

ĐỂ ĐẠT ĐƯỢC MỤC TIấU Cể LIấN QUAN ĐẾN KĨ NĂNG NGHE NGƯỜI

GIÁO VIấN ĐểNG RẤT QUAN TRỌNG

1/ Trớc hết, giáo viên cần phải chuẩn bị tâm thế cho học sinh trớc khi cho các em nghe GV phải đảm bảo rằng:

• Học sinh phải hiểu đợc yêu cầu (bằng tiếng Anh) để hoàn thành nhiệm vụ nghe

đ-ợc giao;

• Các em phải biết chính xác yêu cầu mình phải làm gì;

• HS cần phải xác định rằng các em không cần thiết phải nghe tất cả các từ có trong bài nghe

2/ Bớc quan trọng tiếp theo là GV cần khuyến khích HS đoán trớc những gì các em chuẩn bị nghe:

• GV cần giới thiệu chủ đề theo tình huống/ khung cảnh của bài học;

• Hoạt động này sẽ giúp HS có thể đoán biết đợc nội dung của các câu trả lời;

• GV có thể giúp các em bằng cách:

- Đặt một số câu hỏi có liên quan tới nội dung chủ đề của bài nghe;

- Sử dụng tranh ảnh để gợi cho HS có thể đoán đợc các câu trả lời, thậm chí trớc khi các em đợc nghe nội dung bài nghe

3/ Trong khi nghe, HS cần tập trung vào việc nghe để hiểu thông tin từ nội dung bài nghe; HS không nên kết hợp vừa nghe vừa đọc, vẽ và viết cùng một lúc

GV nên thờng xuyên cho HS cơ hội nghe lần thứ hai, đặc biệt đối với những em cha

có khả năng thực hiện đợc nhiệm vụ nghe trớc đó (cha nghe và hiểu đợc bài để hoàn thành nhiệm vụ đợc giao)

4/ Cuối cùng, Khi HS hoàn thành bài tập nghe, GV nên kiểm tra lại việc nghe hiểu bằng cách yêu cầu HS cả lớp trả lời câu hỏi:

Lưu ý rằng:

• GV không nên bắt ép cá nhân HS trả lời khi các em cha sẵn sàng

• GV cần đảm bảo rằng một câu trả lời dù có đúng hay sai cần đợc kiểm tra bằng cách cho HS nghe lại băng cát-sét

• GV liệt kê tất cả các câu trả lời của HS lên bảng, sau đó bật máy cho cả lớp nghe lại để chọn câu trả lời đúng

• Thậm chí, nếu tất cả HS đều trả lời đúng các câu hỏi thì GV vẫn nên khuyến khích

HS nghe lại toàn bài để các em tự kiểm tra lại các câu trả lời của mình

MỘT SỐ KỸ THUẬT GIÚP HỌC SINH TRONG QUÁ TRèNH NGHE

1/ GV cần hớng dẫn các nguyên tắc của hoạt động nghe:

a HS cha biết cách nghe bao giờ thì đơng nhiên cần đợc hớng dẫn để biết nghe thực

tế bao gồm những hoạt động gì

b Nhiều HS không thể tập trung vào ngời nói đang nói gì vì các em rất dễ bị “gây nhiễu” bởi các sự việc khác diễn ra xung quanh

c Các em không biết rằng khi tập trung nghe thì phải tách mình ra khỏi các yếu tố gây nhiễu xung quanh

d GV cần hớng dẫn cụ thể (trình bày, liệt kê vào giấy khổ to) các nguyên tắc chính của hoạt động nghe

e Các yếu tố cần thiết cho ngời nghe tốt là:

• Nhìn thẳng vào ngời nói khi nghe trực tiếp;

• Cố gắng giữ im lặng;

• Tập trung nghe ngời nói đang nói gì;

• Suy nghĩ về những gì ngòi nói đang nói;

• Nêu câu hỏi khi nghe cha hiểu;

• Coi trọng và biết đánh giá những gì ngời nói phải nói.

f Mỗi lần, cần tập trung vào một nguyên tắc Thảo luận nguyên tắc đó có

ý nghĩa gì và tại sao nó quan trọng

g Vận dụng ngay nguyên tắc đó để thực hành theo cặp (Ví dụ: “Thay nhau hỏi xem bạn mình đã làm gì vào ngày nghỉ cuối tuần trớc” và báo cáo kết quả cho cả lớp nghe sau khi trao đổi với bạn)

2/ GV thử làm mẫu vai một ngời nghe tốt.

3/ Tổ chức trò chơi luyện nghe.

4/ GV đọc cho HS nghe:

• GV tránh đọc trực tiếp nội dung từ SGK có tranh minh hoạ HS cần có cơ hội để “

tự tởng tợng các bức tranh đó trong đầu” trong khi các em nghe một bài thơ hay một câu chuyện

• GV bắt đầu bằng một bài thơ/đoạn văn vần, sau đó mới nói về những “bức tranh” giúp các em hiểu rõ thêm nội dung nghe đợc

5/ Sử dụng âm nhạc và bài hát

• Âm nhạc giúp rèn luyện chất lợng âm thanh theo mẫu chuẩn

• Bài hát đặc biệt quan trọng, vì nhịp điệu bài hát giúp HS dễ ghi nhớ từ

6/ Sử dụng băng/đĩa CD

• Sử dụng băng /đĩa CD trong lớp cần ghi âm nhiều giọng khác nhau

• Thỉng thoảng lu ý trớc cho HS biết rằng các em sẽ không đợc nghe lại băng (chỉ nghe một lần)

• Nếu HS biết đợc nghe đi nghe lại băng thì sẽ không tập trung nghe cẩn thận ngay

từ lần đầu

7/ Sử dụng chính tả

• Chính tả giúp luyện cho HS ngữ âm, đánh vần đúng và luyện chữ viết

• Chính tả cho phép HS chỉ tập trung vào nghe từ (lời) và viết lại trên giấy

• Bài chính tả nên ngắn, đơn giản theo nội dung chủ đề bài học

==========================

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG NGHE CHO HỌC SINH

( KẾT HỢP VỚI KỸ NĂNG NểI )

• Tổ chức cho HS tham gia hội thoại hàng ngày

• Khi đọc to cho HS nghe, cần khuyến khích các em:

- đoán xem sự việc sẽ xẩy ra trong câu chuyện sắp nghe;

- nghe và cho ý kiến về câu chuyện nghe đợc;

- Liên hệ nội dung câu chuyện nghe đợc với kinh nghiệm cá nhân

• Tổ chức trò chơi nhằm giúp HS tập trung sự chú ý một cách cẩn thận vào phần quan trọng trong khi nghe Ví dụ:

- cúi đầu xuống và nhắm mắt lại,

- chú ý nghe một cách cẩn thận,

- Em có nghe thấy tiếng máy xén cỏ bên ngoài không?

- Em có nghe thấy tiếng vòi nớc nhỏ giọt không?

- Em còn nghe thấy tiếng động nào khác?

• Củng cố, tăng cờng khả năng nghe và nói của HS thông qua sự việc diễn ra hàng ngày

• GV cần tận dụng mọi cơ hội cho HS luyện tập nghe kết hợp với nói, và làm theo

sự hớng dẫn của GV

Dạy nghe trong sgk lets learn english

SECTION A: Mục 4 LISTEN AND CHECK;

SECTION B: Mục 3 LISTEN AND NUMBER

• Về bản chất, mục tiêu dạy học của hai mục này là nh nhau: cùng nhằm rèn luyện

và phát triển Kỹ năng nghe hiểu của HS

• Điểm khác biệt giữa hai mục là: yêu cầu Vũ độ dài và mức độ (độ khó của nội dung bài nghe) có sự chênh lệch:

- Bài nghe trong mục 4 Listen and check có nội dung ngắn, thờng là những câu

đơn Lợ (2 câu), tách biệt nhau, nhằm kiểm tra khả năng nghe và nhận ra từ vựng HS vừa học theo chủ đề của bài học Dạng bài tập này đơn giản, hay đợc vận dụng và HS Dụ hiểu, hiệu quả trong quá trình giảng dạy

- Bài nghe trong mục 3 Listen and number có nội dung dài hơn (ít nhất là 3 câu),

các câu trong bài nghe có sự gắn kết Vũ ý tạo thành mạch văn nhỏ và mang tính giao tiếp Bài tập loại này khó hơn vì ngoài mục đích kiểm tra từ vựng, còn kiểm tra cấu trúc câu và nội dung chủ điểm trong bài; Hơn nữa, HS phảI nghe hết cả bài, hiểu bài theo trật

tự lô-gic và tổng hợp thì cuối cùng mới có thể đa ra câu trả lời (đánh số thứ tự :1-2-3)

============================

QUI TRèNH THỰC HIỆN DẠY NGHE CHO 2 MỤC:

“SECTION A: Mục 4 LISTEN AND CHECK;

SECTION B: Mục 3 LISTEN AND NUMBER”

• Nêu rõ nhiệm vụ (Yêu cầu HS chuẩn bị làm gì)

• Giới thiệu chủ đề, tình huống của bài nghe:

- Dùng tranh, ảnh phóng to từ SGK;

- Dùng tiếng Anh đơn giản để trình bày, giới thiệu;

- Cần nêu câu hỏi gợi mở, dẫn dắt để HS tự nhận xét, cho ý kiến (dựa kiến thức sẵn có của các em)

- Cá nhân HS đoán trớc câu trả lời (Trả lời đúng hay sai không thành vấn

đề vì mục đích của hoạt động này là tạo tâm thế chủ động cho HS trớc khi nghe)

• Cho HS nghe 2 lần:

- Lần thứ nhất: nghe để bao quát và hiểu nội dung chính của toàn bài;

- Lần thứ hai: vừa nghe vừa lựa chọn thông tin để trả lời câu hỏi theo yêu cầu cụ thể (nghe và đánh dấu hoặc đánh số vào tranh đợc nói đến)

• Cá nhân HS tự so sánh kết quả với câu trả lời theo dự đoán trớc khi nghe > sau

đó báo cáo kết quả vừa làm trớc lớp > HS khác cho nhận xét

(Có thể cho HS thảo luận và so sánh bài làm cá nhân theo cặp (pairwork))

• GV cho HS nghe lại lần thứ 3 để kiểm tra kết quả (để khẳng định câu trả lời tại sao

đúng, tại sao sai có thể cho HS nghe đi nghe lại câu hay cả đoạn nghe có liên quan tới câu hỏi (specific information)

• Sau khi nghe: Yêu cầu HS nhìn tranh và nói lại nội dung bài nghe Mục đích của hoạt động này là vừa kiểm tra lại sự hiểu bài, vừa củng cố lại kiến thức ngôn ngữ (cấu trúc câu) HS vừa học

Lu ý: HS có thể liên hệ chủ đề bài nghe với thực tế của bản thân (nói lại)