BG địa chất cấu tạo (chương 9)

- Thành phần là các đá trầm tích - Cắt thẳng đứng hoặc gần thẳng đứng qua đá vây quanh - Thường cấu thành từ những vật liệu ít bị phong hóa, it bóc mòn hơn đá vây quanh nên tạo nên dạng

Chương 9: MỘT SỐ DẠNG NẰM CỦA ĐÁ TRẦM TÍCH 9.1 Các thể tường đá vụn

Phân biệt khái niệm thể tường đá vụn và thể tường đá mạch.

Thể tường đá vụn có đặc điểm:

- Dạng tấm kéo dài

- Bề mặt tương đối phẳng ?????

- Thành phần là các đá trầm tích

- Cắt thẳng đứng hoặc gần thẳng đứng qua đá vây quanh

- Thường cấu thành từ những vật liệu ít bị phong hóa, it bóc mòn hơn đá vây quanh nên tạo nên dạng bức tường bị phá hủy trên mặt đất.

- Thành phần chủ yếu là đá cát kết, bột kết, ít hơn là sét, đá vôi,

- Tuổi thể tường và đá vây quanh ?????

- Kích thước: Chiều dày (mm, cm, m , nx100m), cao (sâu nx10m, 1,5km) và dài (m đến

nx100m, 15km) của thể tường ????

Phổ biến KZ và K

Tuổi của thể tường?????

- Thể tường “tiêm nhập”

+ Cơ chế thành tạo

+ Độ sâu thành tạo

Các đới dập vỡ, vật liệu vụn trong các đứt gãy, khe nứt.

Cộng với áp lực các mạch nước ngầm, nước nóng.

+ Tạo thành các thể tường đá vụn hạt mịn

- Thể tường “Thủy thành”

+ Cơ chế thành tạo Các tác nhân hình thành khe nứt: Động đất, trượt trọng lực,

giảm thể tích khi co ngót Các yếu tố trọng lực, áp suất thủy tĩnh, trọng lượng đất đá

+ Chủ yếu phát triển trong các đá tuổi Đệ tứ ?????

Phương thức thành tạo:

Do vật liệu tiêm nhập từ dưới lên

Vật liệu hòa tan, hạt mịn

Trên đáy biển, trượt vật liệu nằm trên vào khe nứt bên dưới

Thành phần đất đá khác nhau.

9.2 Các phá hủy trượt dưới nước

Hình thành đồng sinh với lắng đọng trầm tích.

Quá trình trươt ngầm xảy ra:

Vò nhàu Thấu kính Nếp uốn nằm, nếp uốn đảo lộn nhỏ

Nguyên nhân xảy ra trượt ngầm ????

Thay đổi bề dày, số lượng

Tướng trầm tích khác nhau phân bố đan xen không có qui luật Các bất chỉnh địa phương

Đảo lộn trật tự địa tầng

Gây nhầm lẫn với các uốn nếp (nếp lồi), đứt gãy,

9.3 Dăm kết trầm tích và các tầng chứa bao thể

Dăm kết trầm tích

Giống với dăm kết kiến tạo

Bờ biển dốc đứng

Cấu tạo từ đá vôi, quắc zít, cát kết

Các tầng chứa bao thể

Các tảng đá cổ hơn phân bố trong đá trẻ hơn

Do quá trình phá hủy và phong hóa rửa khoét các đá tạo sản phẩm là tảng lớn Bao quanh bởi vật liệu dăm nhỏ

Các trầm tích đang lắng đọng, trẻ hơn phủ lên trên tạo nên các tầng chứa bao thể.

9.4 Các ám tiêu san hô (các ám tiêu)

Dấu hiệu đặc trưng (Nalipkin):

Sự phát triển trội hơn các đá vôi hữu cơ không phân lớp ở ven rìa và bên trong chúng tồn tại đá vôi phân lớp

Có dạng hình nón không đều đặn, dạng đồi nhỏ hoặc thấu kính

Có ranh giới bao quanh rõ ràng

Phân bố trong không gian có qui luật nhất định, liên quan đến cấu tạo kiến tạo như khối nâng, võng sụt

Kích thước và hình dạng

Đa dạng

Phát triển rộng rãi trong phạm vi lãnh thổ Nga (các đá

Paleozoi)

Trong kỉ Devon ở Bỉ, Uùc, VN và Nam Trung Quốc Về ám tiêu hiện đại lớn nhất ở Đông Uùc:

Dài gần 2000km, rộng 200km và dày > 400m

Đưa hình trong sách vào

Đưa hình trong sách vào

Ám tiêu san hô

Ám tiêu san hô

Góc dốc sườn

lớn

lớn 60 600 sườn mặt bên dốc sườn mặt bên dốc

Đặc biệt ở phần trên,

trong đới phát triển Phần trên gần Phần trên gần

phẳng

Do đó trầm tích thành tạo trên sườn các ám tiêu giống như

các lớp trong nếp lồi bị cắt nhân

Sườn ám tiêu san hô là ranh giới tự nhiên của vùng biển (trong và ngoài)

Phân chia các miền tích tụ trầm tích khác nhau

Gây thay đổi bề dày, tướng các tầng cùng tuổi

Phân chia các miền tồn tại, phát triển thế giới hữu cơ

Trầm tích lục nguyên, lục nguyên – cacbonat tích tụ bên ngoài sườn

Chứa phức hệ hóa thạch khác biệt

Nằm thấp hơn ám tiêu san hô (do sườn dựng đứng)

Do dó dể nhầm lẫn với sự dịch chuyển theo các đứt gãy kiến tạo

Các trầm tích lắng đọng trong và trên ám liêu

Xảy ra đồng thời hoặc sau khi thành tạo ám tiêu

Tạo dạng kề áp hoặc lượn hình

Trầm tích trẻ hơn kết thúc đột ngột tại mặt ám tiêu dốc đứng: kề áp Lượn hình: bề dày trầm tích giảm hoặc dạng vót nhọn

Do đó, ngoài tuổi và điều kiện phát triển

Nghiên cứu ám tiêu:

Cấu trúc bên trong

Mối tương quan với đá nằm dưới và phủ trên cùng tuổi

9.5 Các thành tạo eluvi, deluvi chôn vùi

Phân bố trên địa hình nào

????????????????????

Tàn và sườn tích có nguồn gốc

????????????????????

Ít khi tồn tại Chuyển thành các loại trầm tích khác

Nên để hình thành tầng e, d chôn vùi

Như vậy, yếu tố quan trọng cho sự hình thành

Tầng e, d chôn vùi

Loại đá

Đặc điểm địa hình,

Ví dụ tầng cát kết trên đá granit

Quá trình phong hóa tạo ra tầng e, d:

Đầu tiên sự sắp xếp mi ca Chọn lọc hạt cát theo độ lớn Xuất hiện phân lớp đặc trưng cho cát kết

Sự thành tạo tầng cát kết Acko

Granit bị phong hóa mạnh, tạo tầng e, d dày có thể 60m (Kazactan) Sụt lún xuống

Phần trên rữa trôi Tạo cấu tạo phân lớp cho cát kết

Rất khó phân biệt (thành phần, cấu tạo) chỉ bên trong xuất hiện một số mãnh vụn của đá granit

Dể nhầm lẫn với dăm kết kiến tạo Dẫn kết kết luận sai về đứt gãy (nghịch chờm),

9.6 Sự uốn cong của các lớp trên sườn dốc do ảnh hưởng của trọng lực

Trên sườn dốc, thường quan sát thấy các lớp uốn cong xuống theo hướng dốc do trọng lực

Có thể tạo nên nếp uốn giả

Nhầm lẫn với nếp uốn kiến tạo

Đặc điểm:

Diện phân bố rộng

Độ sâu phân bố nhỏ, trong đới phong hóa

Cần phân biệt góc dốc biểu kiến trong tầng phân hóa

Và góc dốc thật bên dưới