HÀNH ĐỘNG NÓI

- Xác định mục đích của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch và vai trò câu đó trong việc thực hiện mục đích chungb. - Trần Quốc Tuấn viết “Hịch tướng sĩ” để khích lệ tướng[r]

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP

HÀNH ĐỘNG NÓI

•Đọc đoạn trích sau :

Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nhưng Lý Thông bỗng nảy ra kế khác Hắn nói :

 Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay

đi Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.

(Thạch Sanh)

Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện

về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nhưng Lý Thông bỗng nảy ra kế khác Hắn nói :

(1)Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu.(2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết (3)Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi (4)Có chuyện gì để anh ở nhà

lo liệu.

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.

(Thạch Sanh)

Hoạt động nhóm ( 2 phút):

? Lý Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích gì?

?Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích đó?

? Lý Thông có thực hiện được mục đích không ? Chi tiết nào chứng tỏ

điều đó?

? Lí Thông đã thực hiện mục đích bằng phương tiện gì ?

->

-> Mục đích: Lý Thông tìm cách đuổi Thạch Sanh đi để cướp công của Thạch Sanh

 (1) Con trăn ấy là của vua nuôi

đã lâu (2) Nay em giết nó, tất không

khỏi bị tội chết (3) Thôi, bây giờ

nhân trời chưa sáng em hãy trốn

ngay đi (4) Có chuyện gì để anh ở

nhà lo liệu.

- Lý Thông tìm cách đuổi Thạch Sanh đi để cướp công.

Hành động nói

Stt Hành động nói Mục đích

1 Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu

2 Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết.

3 Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi

4 Có chuyện gì để anh lo liệu

1 -Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

2 -Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài

3 -U nhất định bán con đấy ư ? U không cho con ở nhà nữa ư ?

4 -Khốn nạn thân con thế này ! Trời ơi

Nhóm 1

Nhóm 2,3

Stt Hành động nói Mục đích

1 Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Trình bày ( kể)

2 Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết Điều khiển (đe dọa)

3 Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi Điều khiển ( khuyên)

4 Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu Hứa hẹn

1 -Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ? Hỏi

2 -Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài Trình bày ( báo

tin)

3 -U nhất định bán con đấy ư ? U không cho con ở nhà nữa ư ? Hỏi

4 -Khốn nạn thân con thế này ! Trời ơi Bộc lộ cảm xúc

Nhóm 1

Nhóm 2,3

Các kiểu hành động nói

Điều khiển

(cầu khiến,

đe doạ, thách thức…)

(báo tin, kể,

tả, nêu ý kiến, dự đoán…)

Bộc lộ cảm xúc Hứa hẹn

Bài tập 1 (T 63)

-Trần Quốc Tuấn viết bài “ Hịch tướng sĩ “ nhằm mục đích gì?

- Xác định mục đích của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch

và vai trò câu đó trong việc thực hiện mục đích chung.

- Trần Quốc Tuấn viết “Hịch tướng sĩ” để khích lệ tướng sĩ học tập “Binh thư yếu lược” do ông biên soạn

"Nếu các ngươi chuyên tập sách này, theo lời dạy bảo của ta thì mới phải đạo thần chủ ; nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời dạy bảo của ta, tức là

kẻ nghịch thù.”

- Khích lệ lòng yêu nước, căm thù giặc, quyết chiến, quyết

thắng kẻ thù xâm lược

“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa được xả thịt, lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.”

Trình bày (Báo tin)

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ !

- Cụ bán rồi ?

- Bán rồi !

Họ vừa bắt xong.

- Thế nó cho bắt à ?

- Khốn nạn

Ông giáo ơi !

Nó có biết gì đâu

Nó thấy tôi gọi thì về ngay, vẫy đuôi mừng

Tôi cho nó ăn cơm.

Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau

nó, tóm lấy hai cẳng sau nó, dốc ngược nó lên

Trình bày (xác nhận)

Bộc lộ cảm xúc

Trình bày Trình bày

Trình bày (báo tin)

Hỏi Bộc lộ cảm xúc

Trình bày

Trình bày Hỏi

Bài tập 3 : Đoạn trích dưới đây có

ba câu chứa từ “hứa”

Hãy xác định kiểu hành động

nói trong mỗi câu ấy

Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.

- Em để nó ở lại - Giọng em ráo hoảnh - Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.

- Anh xin hứa.

Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe.

(Khánh Hoài)

- Anh phải hứa với em

không bao giờ để chúng

ngồi cách xa nhau.

- Anh hứa đi.

- Anh xin hứa

Hành động điều khiển

hành động điều khiển

Hành động hứa

Bài tập tình huống:

? Em sẽ thực hiện hành động nói như thế nào trong các tình

huống sau:

a Em được bạn tặng một món quà đầy ý nghĩa vào buổi sinh

nhật.

b Một người bạn của em đang rất bi quan, chán nản vì mắc bệnh hiểm nghèo.

c Em muốn được mẹ cho đi đá bóng vào buổi chiều.

-> Bộc lộ cảm xúc.

->Điều khiển hoặc trình bày.

->Hỏi hoặc hứa hẹn, hoặc điều khiển

Bài tập

Viết đoạn văn ngắn từ 5 đến 7 câu, trong đó sử dụng hành động nói phù hợp trong hoàn cảnh em nói với một người bạn thân đang ham mê điện tử quá mức nên học hành sa sút Hãy xác định các hành động nói trong đoạn văn đó

HÀNH ĐỘNG NÓI

Khái niệm

-Hành động thực hiện bằng lời nói -> một mục đích

Một số kiểu hành động nói

Hỏi

Hứa hẹn

Điều khiển

cầu khiến,

đe dọa, thách thức

Trình bày:

báo tin, kể, tả,

ý kiến, dự đoán

Bộc lộ cảm xúc

Chuẩn bị bài học sau: Hành động nói ( tiếp theo)

-Nắm chắc các kiểu hành động nói

-Nghiên cứu ngữ liệu SGK trang 70, xác định mục đích nói, nhận xét mục đích nói đó có phù hợp với kiểu câu trần thuật không?

-Rút ra có mấy cách thực hiện hành động nói? Lấy ví dụ minh họa

- Hình thành sơ đồ tư duy tổng hợp kiến thức 2 tiết học về hành động nói

Lời nói không mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

***

Đất tốt mọc cây rườm rà Những người thanh lịch nói ra dịu dàng.

“Trăm năm bia đá cũng mòn

Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”.