VĂN 8 CV 5512

b Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định vấn đề cần giải quyết qua thực hiện nhiệm vụ GV giao c Sản phẩm: Phần kiến thức cũ của HS d Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS N

Tuần 21

Tiết 82,83

Ngày soạn:

Ngày dạy

Hẹn chủ nhật mình sẽ làm mấy tuần đầu và chủ động gửi các bạn tuần tiếp theo trong vòng tối đa 10 ngày Cam, kết không để các bạn phải thiếu giáo án thực hiện

Liên hệ zalo 0833703100 nhé.

TÊN BÀI DẠY: KHI CON TU HÚ

( Tố Hữu)

Môn học: Ngữ văn lớp: 8 Thời gian thực hiện: 2 tiết( 82,83 )

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

Giúp HS nắm được

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu

- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh( thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

- Niềm khao khát cuộc sống tự do, lý tưởng cách mạng của tác giả

2 Năng lực

a Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo,

năng lực giao tiếp và hợp tác

b Năng lực chuyên biệt:

- Rèn luện kĩ năng cảm thụ bài thơ trữ tình

- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩ cách mạng bị giam giữ trong ngục tù

- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về cảm xúc giữa hai phần của bài thơ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác giả ở bài thơ này

- Rèn KNS : giao tiếp, suy nghĩ sáng tạo, xác định giá trị bản thân

3 Phẩm chất:

- Giáo dục lòng kính yêu những chiến sĩ cách mạng, biết ơn và yêu cuộc sống

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Kế hoạch bài dạy, máy chiếu, máy tính, SGK, SGV, TLTK

- Phần chuẩn bị của HS

III Tiến trình dạy- học

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a)Mục tiêu: Giúp học sinh huy động những kiến thức đã học để kết nối vào bài học, tạo

tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

b) Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định vấn đề cần giải quyết qua thực

hiện nhiệm vụ GV giao

c) Sản phẩm: Phần kiến thức cũ của HS

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

? Em đã được học tác phẩm nào của

nhà thơ Tố Hữu trong chương trình

Ngữ Văn THCS

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học

tập

Học sinh: làm việc cá nhân -> đứng

tại chỗ trả lời

- Giáo viên quan sát, động viên, hỗ

trợ khi học sinh cần

Bước 3: báo cáo kết quả và thảo

luận

- 1 HS báo cáo kết quả

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá

- GV nhận xét, dẫn dắt vào bài học:

Như vậy, ở chương trình Ngữ văn lớp

6, các em đã được tìm hiểu bài thơ

“Lượm” của nhà thơ Tố Hữu Lên

đến chương trình Ngữ Văn lớp 8, các

em tiếp tục được tìm hiểu về thơ Tố

Hữu qua bài thơ “ Khi con tu hú” “

Khi con tu hú” là khúc ca tâm tình thể

hiện sâu sắc lòng yêu cuộc sống và

niềm khao khát tự do cháy bỏng, là

bức chân dung tinh thần tự họa của

người thanh niên cộng sản Tố Hữu

Giờ học ngày hôm nay, cô cùng các

em sẽ tìm hiểu bài thơ này

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Nhiệm vụ 1: Giới thiệu chung

a)Mục tiêu:

- Học sinh nắm được những thông tin chung về tác giả và tác phẩm

b) Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định vấn đề cần giải quyết qua thực

hiện nhiệm vụ theo hệ thống câu hỏi khai thác chú thích sgk

c) Sản phẩm: Phần làm việc và câu trả lời của HS

+ Nêu được thông tin về tác giả

+ Nêu được hoàn cảnh sáng tác văn bản

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

?Qua việc đọc và chuẩn bị bài ở nhà

một em hãy khái quát cho cô những

thông tin chính về tác giả Tố Hữu?

? Ngoài những thông tin bạn đã trình

bày có bạn nào bổ sung thông tin về

tác giả không?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Học sinh: lắng nghe câu hỏi-> vận

dụng chú thích sgk làm việc cá nhân

I Giới thiệu chung

1 Tác giả (1920- 2002)

- Tên thật: Nguyễn Kim Thành

- Quê: tỉnh Thừa Thiên Huế

- Lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến

- Sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ

- Một số tác phẩm chính: Từ ấy (1937-1946), Việt Bắc (1946-1954), Gió lộng

(1955-1961), Ra trận (1962-1971), Máu

- Học sinh quan sát, trả lời câu hỏi

- Học sinh bổ sung thông tin

Bước 3: báo cáo kết quả và thảo

luận

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, đánh giá, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức

Các em ạ! Mảnh đất Huế mộng mơ

với sông Hương, núi Ngự cùng những

làn điệu dân ca đã sinh ra Tố Hữu

con chim đầu đàn, lá cờ đầu của thơ

ca cách mạng Việt Nam Nhắc đến Tố

Hữu chúng ta nhắc đến sự thống nhất

đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng với

cuộc đời thơ Con đường thơ của ông

theo sát những biến cố lịch sử của dân

tộc Việt Nam trong thế kỉ XX

? Hãy kể tên một số tác phẩm chính

của nhà thơ Tố Hữu?

GV: Ngay từ những ngày đầu bắt đầu

sự nghiệp sáng tác, thơ Tố Hữu đã

được soi sáng bởi lý tưởng cách

mạng, thể hiện một tâm hồn nồng

nhiệt, say sưa Sự nồng nhiệt say sưa

ấy đã xuyên suốt đời thơ của ông làm

nên một phong cách thơ riêng

biệt-phong cách nhà thơ- chiến sĩ Tố Hữu

- Giáo viên chiếu tranh trường Quốc

học Huế: Đây là trường Quốc học

Huế với hai góc nhìn xưa và nay Đây

cũng chính là nơi ông đã giác ngộ lí

tưởng cách mạng Ông tham gia hoạt

động cách mạng rất sôi nổi, tích cực

Sau cách mạng, ông giữ nhiều chức

vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo

Đảng và chính quyền : Ủy viên Bộ

Chính trị, Bí thư Ban chấp hành

Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Hội

và hoa (1972-1977), Một tiếng đờn (1979-1992)

đồng Bộ trưởng.

- Giáo viên chiếu tiếp tranh Tố Hữu

và Hồ Chí Minh: Tiếp theo là hình

ảnh Tố Hữu và lãnh tụ Hồ Chí Minh

Nhà thơ Tố Hữu là người viết về Hồ

Chí Minh sâu sắc và cảm động, đặc

biệt: Sáng tháng Năm, Theo chân

Bác…

Với những đóng góp to lớn của

mình cho sự nghiệp văn học nghệ

thuật nước nhà Ông được nhà nước

trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về

văn học nghệ thuật (năm 1996) và

nhiều giải thưởng cao quý khác

? Dựa vào chú thích * sách giáo khoa,

em hãy cho biết hoàn cảnh ra đời của

bài thơ có gì đặc biệt?

- Giáo viên: Tố Hữu đang ở lứa tuổi

18 cảm thấy “ sung sướng vô biên khi

bắt gặp lý tưởng cộng sản, đang say

mê hoạt động cách mạng với tâm hồn

phơi phới, lạc quan, yêu đời, bỗng bị

nhốt giam trong nhà tù tăm tối, cách

biệt hoàn toàn với cuộc sống bên

ngoài

Các em quan sát tranh nhà lao Thừa

Phủ Huế Nơi được coi không khác gì

chốn địa ngục trần gian, nơi đã từng

giam cầm, tra tấn dã man nhiều cán

bộ cách mạng của ta Đây là nơi đã

giam giữ người tù cách mạng Tố Hữu

Đến tháng 3/1942, Tố Hữu vượt ngục,

bắt liên lạc với Đảng và đã tham gia

lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám

(1945) tại Huế

? Bài thơ được trích từ tập thơ nào?

- Giáo viên chiếu tranh tập thơ Từ ấy.

- Giáo viên giới thiệu: Đây là hình

ảnh trang bìa tập thơ đầu tay của Tố

Hữu Tập thơ “Từ ấy” được đánh giá

là cuốn cẩm nang tinh thần của thanh

2 Văn bản

- Hoàn cảnh ra đời: khi Tố Hữu bị giam cầm trong nhà lao Thừa Phủ Huế (7/ 1939)

- Trích từ tập thơ Từ ấy (1937-1946)

niên lúc bấy giờ.

Nhiệm vụ 2: Đọc - hiểu văn bản

a)Mục tiêu:

- Học sinh nắm được những kiến thức cơ bản của văn bản, tìm hiểu được chú thích, thể thơ, chia bố cục và bức tranh thiên nhiên

b) Nội dung:Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định vấn đề cần giải quyết qua thực

hiện nhiệm vụ khai thác văn bản

c) Sản phẩm: Phần làm việc và câu trả lời của HS

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học

tập: HS đọc, tìm hiểu chú thích, pt bố

cục, pt bức tranh mùa hè

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Học sinh: lắng nghe câu hỏi-> vận

dụng kiến thức đã học -> khái quát

kiến thức

Bước 3: báo cáo kết quả và thảo

luận

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, đánh giá, bổ

sung

- GV nhận xét, đánh giá

- GV nhận xét, chốt kiến thức

? Bài thơ viết theo thể thơ nào?

- Thơ lục bát

? Trong bài thơ này, tác giả đã sử

dụng những phương thức biểu đạt

nào?

- Biểu cảm kết hợp miêu tả

? Với thể thơ lục bát, phương thức

biểu cảm kết hợp với miêu tả, theo

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc - chú thích

- Thể thơ lục bát

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết

hợp miêu tả

em, ta nên đọc bài thơ này với giọng

đọc như thế nào để thể hiện được cái

hay, cái đẹp của bài thơ?

- Giáo viên hướng dẫn cách đọc: Đây

là bài thơ trữ tình viết theo thể lục bát,

lại ra đời trong hoàn cảnh tù ngục nên

các em phải đọc thể hiện được cảm

xúc của người tù trong bài thơ: Đoạn

đầu với giọng tha thiết vui, náo nức,

phấn chấn , đoạn sau với giọng bực

bội, uất ức và chú ý các từ ngữ cảm

thán …

- Giáo viên đọc một đoạn -> gọi một

học sinh đọc tiếp-> Gọi một HS đọc

cả bài

- Giáo viên theo dõi, sửa chữa lỗi đọc

- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm

hiểu chú thích

? Em hiểu “nắng đào” là nắng như thế

nào ?

? “Phòng” ở đây là gì ?

? Trong bài có nhắc đến loài chim tu

hú Em biết gì về loài chim này?

? Dựa vào bài soạn chuẩn bị ở nhà,

hãy cho biết bài thơ có thể chia làm

mấy phần? Nội dung từng phần?

- Chia bố cục: 6 câu đầu (phần 1), 4

câu cuối (phần 2)

- Giáo viên chiếu: 2 phần

? Quay trở lại nhan đề bài thơ, em

nhận thấy nhan đề bài thơ có gì đặc

biệt?

? HS đọc 6 câu thơ đầu

? Qua phần bạn đọc em nhận thấy

giọng điệu của 6 câu thơ đầu có gì đặc

biệt?

? Với giọng điệu vui tươi, hào hứng

Tố Hữu đã vẽ lên một bức tranh mùa

2 Bố cục: 2 phần

- Phần 1: Bức tranh mùa hè

- Phần 2: Tâm trạng của người tù cách mạng

- Nhan đề: - Chưa trọn vẹn nghĩa

- nhan đề bài thơ bỏ lửng như vậy sẽ gây

tò mò, cuốn hút và gợi liên tưởng

3 Phân tích

a Bức tranh mùa hè

Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

hè Theo em, bức tranh mùa hè được

tác giả miêu tả trực tiếp hay gián tiếp?

Vì sao em biết?

? Vậy bức tranh mùa hè ấy được hiện

lên qua những phương diện nào?

? Quan sát vào bức tranh mùa hè

trong 6 câu thơ trên và cho biết bức

tranh mùa hè được mở ra bằng những

âm thanh nào ?

? Những âm thanh đó có gì đặc biệt?

? Vậy những âm thanh ấy đã gợi ra

một cuộc sống như thế nào?

GV bình: Bức tranh mùa hè được mở

ra bằng âm thanh của tiếng chim tu hú

gọi bầy, âm thanh của tiếng ve ngân

nga trên vòm lá xanh râm mát và trên

trời cao là âm thanh vi vu của diều

sáo tạo thành bản nhạc giao hưởng

tưng bừng, rộn rã Để rồi sau những

âm thanh ấy là một thế giới rộn ràng,

tưng bừng, tràn trề sức sống đã mở ra,

thức dậy, mời gọi làm cho nhân vật

trữ tình quên đi nỗi cô đơn

? Vậy những màu sắc ấy được gợi lên

qua những hình ảnh thơ nào ?

? Qua những chi tiết, hình ảnh thơ

trên em có nhận xét gì về cách dùng

từ ngữ của nhà thơ ?

? Thông qua những tính từ gợi tả màu

sắc, em hình dung ra một bức tranh

mùa hè như thế nào ?

GV bình : Bằng một loạt các tính từ

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không

- giọng điệu: vui tươi, hào hứng

- Miêu tả gián tiếp (chỉ là tái hiện trong tâm tưởng, miêu tả qua trí tưởng tượng)

Vì nhà thơ đang bị giam trong nhà lao

- Âm thanh, màu sắc, hương vị, không gian

* Âm thanh:

+ Tu hú gọi bầy + Tiếng ve ngân + Tiếng diều sáo -> âm thanh quen thuộc, gần gũi, là những âm thanh đặc trưng của mùa hè -> gợi cuộc sống tươi vui, tưng bừng, rộn rã

* Màu sắc:

- Màu vàng:

+ lúa chiêm chín + của bắp vàng hạt

- Màu hồng của nắng: nắng đào

- Màu xanh của trời -> Dùng những tính từ gợi tả màu sắc

 đẹp, rực rỡ, hài hòa, tươi tắn

chỉ màu sắc đặc biệt là sự sáng tạo

trong dùng từ “nắng đào” (nắng hồng)

nhà thơ Tố Hữu đã vẽ lên một bức

tranh rực rỡ sắc màu, tràn trề nhựa

sống

? Bức tranh mùa hè đâu chỉ có âm

thanh, màu sắc mà còn đong đầy

hương vị Em hãy tìm những chi tiết

thơ miêu tả hương vị ấy ?

? Qua hai từ đang và từ dần, giúp em

cảm nhận điều gì?

GV bình : Các phó từ : đang dần trong

câu thơ “Lúa chiêm đang chín, trái

cây ngọt dần” đã diễn tả được sự sống

đang vận động bên trong từng sinh

thể Các từ “đang ”, “dần” kết hợp với

từ “chín ”, “ngọt” gợi ra sự vật đang

trong giai đoạn căng tròn, viên mãn,

ngọt ngào

? Vậy một cuộc sống với hương vị

như thế nào được gợi ra từ những

hình ảnh thơ trên

GV : Bức tranh mùa hè rộn rã âm

thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào

hương vị được mở thêm ra qua hình

ảnh nào ?

? Theo em tác giả đã dùng những biện

pháp nghệ thuật nào trong hai câu thơ

trên ?

?Một không gian như thế nào hiện lên

qua hai câu thơ đấy?

GV : Bầu trời xanh cao rộng, hình ảnh

con diều sáo lộn nhào trong không

gian rộng lớn, bao la của bầu trời đầy

nắng, gió, tất cả gợi ra một không

gian tự do, thoáng đạt

Qua phần cảm nhận chi tiết, hình ảnh

trên, em hãy nhận xét khái quát về

cảnh mùa hè ở 6 câu thơ đầu?

- Giáo viên vừa chiếu vừa bình: Với

hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, thân

thiết đã giúp người đọc cảm nhận

* Hương vị:

+ lúa chiêm đang chín + trái cây ngọt dần

-> đang , dần: phó từ chỉ sự vận động của sự vật

-> hương vị ngọt ngào

* Không gian:

- Trời xanh càng rộng càng cao

- Diều sáo lộn nhào từng không…

-> cặp từ hô ứng, tính từ, hình ảnh sống động, dấu chấm lửng

-> không gian bao la, rộng lớn, tự do, khoáng đạt

-> Bức tranh mùa hè đẹp, tràn đầy sức sống, chan chứa ánh sáng, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị, không gian bao la, khoáng đạt, gợi cuộc sống tự do

được âm thanh tưng bừng, rộn rã Bức

tranh của mùa hè cũng được phối màu

khá độc đáo, chan chứa ánh sáng, rực

rỡ sắc màu: sắc vàng của lúa chiêm,

của bắp, sắc hồng của nắng, sắc xanh

của trời Và đâu đó ngọt ngào, ngan

ngát hương thơm của đồng lúa chín,

của những trái cây trong vườn

Rõ ràng, 6 câu thơ đầu không có

một từ ngữ nào nói về mùa hè nhưng

chúng ta vẫn nhận ra mùa hè thật sôi

động, tràn đầy sức sống qua các hình

ảnh: tiếng chim tu hú, lúa chiêm, trái

cây, vườn, tiếng ve, diều sáo Đây

chính là bức họa bằng thơ được cảm

nhận trong tâm tưởng của người chiến

sĩ bị giam cầm trong ngục tối Phải

chăng đây là một cuộc vượt ngục

bằng tinh thần, ý chí Thật đúng như

Hồ Chí Minh đã từng viết:

Thân thể ở trong lao

Tinh thần ở ngoài lao

Muốn nên sự nghiệp lớn

Tinh thần càng phải cao

? Từ đó em cảm nhận gì về nét đẹp

tâm hồn của người tù cách mạng

* Gv chuyển giao nhiệm vụ :

HS tìm hiểu tiếp 4 câu còn lại của

bài thơ Khái quát được nội dung

và nghệ thuật

=> Tâm hồn nhạy cảm, tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tự do

Nhiệm vụ 2: Đọc - hiểu văn bản( tiếp)

a)Mục tiêu:

- Học sinh nắm được những kiến thức cơ bản của văn bản nắm được bức tranh tâm trạng người tù

b) Nội dung:Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định vấn đề cần giải quyết qua thực

hiện nhiệm vụ khai thác văn bản

c) Sản phẩm: Phần làm việc và câu trả lời của HS

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học

tập:

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Học sinh: quan sát thơ, lắng nghe

câu hỏi-> suy nghĩ, trả lời-> khái quát

kiến thức

Bước 3: báo cáo kết quả và thảo

luận

- Giáo viên đọc 4 câu thơ cuối

? Qua phần theo dõi đọc, em thấy nếu

6 câu thơ đầu nhịp thơ đều, nhịp

nhàng, thiết tha thì đến 4 câu thơ cuối

nhịp thơ có gì đặc biệt?

? Nhịp thơ biến đổi như vậy đã tạo

cho khổ thơ cuối giọng điệu như thế

nào ?

? Để diễn tả tâm tư người tù tác giả sử

dụng hệ thống từ ngữ ntn?

? Qua đó, giúp em hình dung ra tâm

trạng của người tù như thế nào?

? Em có nhận xét gì về cách bộc lộ

cảm xúc của nhà thơ?

? Em còn cảm nhận được điều mãnh

liệt nào đang diễn ra trong tâm hồn

nhà thơ

- Gv bình: Nếu 6 câu thơ đầu gợi ra

một không gian mùa hè khoáng đạt,

tự do thì 4 câu thơ cuối là một không

II Đọc - hiểu văn bản( tiếp)

b Tâm trạng của người tù cách mạng

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi ! Ngột làm sao, chết uất thôi Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu !

- Nhịp thơ biến đổi : Có sự thay đổi về nhịp thơ: 2/ 4 và 6/ 2; 3/3 và 6/2

- Giọng điệu mạnh mẽ, uất ức

- Từ ngữ cảm thán: ôi, làm sao, thôi

- Sử dụng liên tiếp các tính từ, động từ

mạnh: dậy, đạp tan, ngột, chết uất

-> Tâm trạng bực bội, ngột ngạt, muốn phá tan xiềng xích

-> Khao khát tự do mãnh liệt, hướng tới cuộc đời tự do