iều khiển, điều hòa và phối hợp mọi hoạt động của các cơ quan, hệ cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể thành một thể thống nhất, đảm bảo sự thích nghi của cơ thể với những đổi thay của môi[r]
Trang 1Kiến thức:
Nêu rõ các bộ phận của hệ thần kinh và cấu tạo của chúng.
Trình bày khái quát chức năng của hệ thần kinh.
Mô tả cấu tạo và trình bày chức năng của bộ não.
Mô tả cấu tạo và trình bày chức năng của tủy sống.
Phân biệt, phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện Nêu rõ ý nghĩa của các phản xạ này đối với đời sống của sinh vật nói chung và con người nói riêng.
Kỹ năng:
Giữ gìn vệ sinh hệ thần kinh.
Thái độ:
Có ý thức hình thành các thói quen tốt và ức chế các thói quen chưa tốt trong đời sống.
Mục TIÊU
Trang 2bó sợi cảm giác
tủy sống
bó sợi vận động
hoạt động không ý thức hoạt động có ý thức
Hoạt động 1: Giới thiệu hệ thần kinh
iều khiển, điều hòa và phối hợp mọi hoạt động của các cơ quan, hệ cơ quan, hệ
cơ quan trong cơ thể thành một thể thống nhất, đảm bảo sự thích nghi của cơ thể với những đổi thay của môi trường trong cũng như môi trường ngoài là chức năng của hệ thần kinh Để tìm hiểu chi tiết về hệ thần kinh, em hãy đọc thông tin trong SGK Sinh học 8 từ trang 137 đến trang 138
Dựa vào hình 43.1 và kiến thức đã học ở bài 6 chương I hãy mô tả cấu tạo và nêu chức năng của nơron
- Thân: chứa ………
- Sợi nhánh: từ thân phát đi nhiều tua ngắn phân nhánh
- Sợi trục: là một sợi dài, thường có bao mielin Tận cùng sợi trục có các là nơi tiếp giáp giữa các noron hoặc giữa noron với cơ quan trả lời
- Noron có 2 chức năng: ……… và ………
Dựa vào hình 43.2, hãy hoàn chỉnh đoạn thông báo sau bằng cách điền các từ và cụm
từ:
Dựa vào cấu tạo, hệ thần kinh gồm bộ phận trung ương và bộ phận ngoại biên
- Bộ phận trung ương có não và tủy sống được bảo vệ trong các khoang xương và màng não tủy: hộp sọ chứa ………; Nằm trong ống xương sống
- Nằm ngoài trung ương thần kinh là bộ phận ngoại biên, có các dây thần kinh do các
……… và ……… tạo nên Thuộc bộ phận ngoại biên còn có các hạch thần kinh
Dựa vào chức năng, hệ thần kinh được phân biệt thành:
- Hệ thần kinh vận động (cơ xương) liên quan đến………
- Hệ thần kinh sinh dưỡng điều hòa hoạt động của các cơ quan dinh dưỡng và cơ quan sinh sản Đó là……….
Đ
Trang 3Hoạt động 2: Dây thần kinh tủy
Để tìm hiểu dây thần kinh tủy thì em hãy đọc thông
tin trong SGK Sinh học 8 từ trang 142 đến trang
143
Tìm từ, cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống
(…) thay cho các số 1, 2, 3, … trong các câu sau:
Đáp án:
1 – ………
2 – ………
3 – ………
4 – ………
5 – ………
Tủy sống có 31 đôi dây thần kinh gọi là
các
…(1)… Mỗi dây thần kinh tủy bao gồm
các nhóm
…(2)… cảm giác nối với …(3)… qua rễ sau
(còn gọi là rễ cảm giác) và nhóm sợi thần kinh
…(4)… , nối với tủy sống bằng các rễ trước
(còn gọi là rễ vận động) chính các nhóm sợi
liên quan đến các rễ này sau khi đi qua khe
giữa hai đốt sống liên tiếp đã nhập lại thành
dây thần kinh tủy
Dây thần kinh tủy thuộc loại dây thần
kinh pha, tức là vừa dẫn truyền …(5)…, vừa
dẫn truyền xung thần kinh vận động
Từ gợi ý:
Xung thần kinh cảm giác; Vận động;
Tủy sống;
Dây thần kinh tủy; Sợi thần kinh
Trang 4giữ thăng bằng.
Đáp án:
1 - ………
3 - ………
5 - ………
7 - ………
9 - ………
2 - ………
4 - ………
6 - ………
8 - ………
10 - ………
Hoạt động 3: Não bộ của người
iếp theo tủy sống là não bộ, não bộ từ dưới lên gồm: Trụ não, tiểu não, não trung gian và đại não Em hãy đọc thông tin trong SGK Sinh học 8 từ trang 144 đến trang 150
Em hãy chọn các cụm từ thích hợp thích hợp điền vào chỗ trống
Trụ não
- Chất trắng: ở trong
- Chất xám: ở ngoài
Điều khiển, điều hòa hoạt động của các nội quan như: tuần hoàn, …(1)…
Tiểu não - Chất trắng: …(2)…
- Chất xám: …(3)…
Điều hòa và phối hợp các cử động phức tạp và …(4)…
Não trung gian - Chất trắng: …(5)…
- Chất xám: …(6)…
Điều khiển quá trình trao đổi chất và …(7)…
Đại não
- Bề mặt của đại não được phủ một lớp
…(8)… làm thành vỏ não là trung tâm của các phản xạ có điều kiện.
- (9)… nằm dưới vỏ não là những đường thần kinh nối các vùng của vỏ não với nhau.
- Bề mặt đại não có nhiều …(10)…đó là các khe rãnh: Rãnh trên bán cầu, Rãnh sâu.
- Khe, rãnh làm tăng diện tích bề mặt não.
- Chất xám: là trung khu của các phản xạ có điều kiện, ý thức, trí nhớ, trí khôn.
- Chất trắng: dẫn truyền xung thần kinh
Từ gợi ý:
nếp gấp - chất trắng - chất xám - điều hòa thân nhiệt nằm trong - nằm ngoài - hô hấp - tiêu hóa
T
Trang 5Trụ não tiếp liền với tủy sống ở phía dưới Nằm giữa trụ não và đại não là
……… Trụ não gồm ………, ……… và ………
Não giữa gồm ……… ở mặt trước vàở mặt sau
Phía sau trụ não là ………
Em hãy chú thích các nội dung còn thiếu trong nội dung hình sau và đoạn tóm tắt
Trang 6- Phản xạ có điều kiện: ………
………
- Phản xạ không điều kiện: ………
………
Hoạt động 4: Phản xạ
hản xạ là một hoạt động sinh lý đặc trưng của cơ thể con người, để tìm hiểu về phản xạ được hình thành như thế nào và ức chế phản xạ ra sao, em hãy đọc thông tin trong SGK Sinh học 8 từ trang 166 đến trang 169
Thành lập phản xạ có điều kiện
Thí nghiệm thành lập phản xạ có điều kiện (PXCĐK) của Paplôp.
Khi bật đèn sáng thì vùng thị giác hưng phấn
làm chó quay đầu về phía có ánh sáng.
Khi chó ăn thì trung khu tiết nước bọt bị hưng phấn làm nước bọt tiết ra Đồng thời vùng ăn uống bị hưng phấn.
Bật đèn trong khi có chó ăn thì vùng thị giác
và vùng ăn uống đều hưng phấn và có sự
khuếch tán các hưng phấn đó trong não, tạo
đường liên hệ tạm thời giữa vùng thị giác và
vùng ăn uống.
Nếu kết hợp bật đèn (trước vài giây) mới cho chó ăn, sự kết hợp này lặp lại nhiều lần thì ta thành lập được phản xạ có điều kiện ở chó là: chỉ bật đèn (không cho ăn) chó vẫn tiết nước bọt.
Từ thí nghiệm trên em hãy cho biết khái niệm của PXCĐK và PXKĐK?
P
Trang 7Em hãy hoàn thành bảng sau để xác định được phản xạ không điều kiện và phản
xạ có điều kiện
1 Tay chạm phải vật nóng, rụt tay lại
2 Đi nắng, mặt đỏ, mồ hôi vã ra
3 Qua ngã tư thấy đèn đỏ thì vội dừng xe trước vạch kẻ
4 Trời rét, môi tím tái, người run cầm cập và sởn gia ốc
5 Gió mùa đông bắc về, nghe tiếng gió rít qua khe cửa chắc trời
lạnh lắm, tôi vội mặc áo len đi học
6 Chẳng dại gì mà chơi/ đùa với lửa
Em hãy phân biệt PXCĐK và PXKĐK bằng cách hoàn thành bảng sau:
Trả lời các kích thích tương ứng hay kích
thích không điều kiện
Trả lời các kích thích bất kì hay kích thích có điều kiện (đã được kết hợp với kích thích không điều kiện một số lần)
Bẩm sinh
Dễ mất khi không củng cố
Có tính chất di truyền, mang tính chất chủng
loại
Số lượng không hạn định Cung phản xạ đơn giản Hình thành đường liên hệ tạm thời
Trung ương nằm ở trụ não, tủy sống
Cụm từ gợi ý:
- bền vững;
- trung ương nằm vỏ não;
- số lượng có hạn;
- không di truyền và có tính chất các thể;
- hình thành ngay trong đời sống.
Trang 8Ức chế phản xạ có điều kiện
Trong các thói quen sau, những thói quen nào cần củng cố, những thói quen nào cần ức chế? Vì sao?
1 Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
2 Thường xuyên chơi game
3 Làm việc riêng trong giờ học
4 Chuẩn bị bài trước khi đến lớp
5 Ngủ đúng giờ
6 Chấp hành nghiệm chỉnh luật an toàn giao thông